Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3797 201255 185284 2026-08-19T17:52:36Z Kallmemel 14000 +titulo 201255 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Eberhard August Wilhelm von Zimmermann|Zimmermann]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis&nbsp;curassavicus'' Hummelinck, 1940 | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un tipo di [[mamífero]] protehá for di aña 1931. E [[espesie]] ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]] i a wòrdu deskribi pa promé biaha na 1940 pa [[Pieter Wagenaar Hummelinck]]. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == E biná di Kòrsou ta un [[supespesie]] di ''Odocoileus virginianus'', e biná [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. == Link eksterno == * [https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=188637&cat=163 Odocoileus virginianus subsp. curassavicus], [[Dutch Caribbean Species Register]] [[File:Baby fawn's first steps.ogv|thumb|center|thumbtime=4]] [[Category:Animalnan]] [[Category:Kòrsou]] 6sudjbiiz1x3b7ajvoo08n356hq0bjl 201257 201255 2026-08-19T17:53:49Z Kallmemel 14000 parameter autor: reemplasa wikilink 201257 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis&nbsp;curassavicus'' Hummelinck, 1940 | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un tipo di [[mamífero]] protehá for di aña 1931. E [[espesie]] ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]] i a wòrdu deskribi pa promé biaha na 1940 pa [[Pieter Wagenaar Hummelinck]]. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == E biná di Kòrsou ta un [[supespesie]] di ''Odocoileus virginianus'', e biná [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. == Link eksterno == * [https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=188637&cat=163 Odocoileus virginianus subsp. curassavicus], [[Dutch Caribbean Species Register]] [[File:Baby fawn's first steps.ogv|thumb|center|thumbtime=4]] [[Category:Animalnan]] [[Category:Kòrsou]] 6gyckqlqy76bgxmwjlnwzfmxuzyp0rz 201259 201257 2026-08-19T17:58:59Z Kallmemel 14000 organisa texto y reformulacion 201259 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis&nbsp;curassavicus'' Hummelinck, 1940 | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[Supespesie|supesie]] di biná. ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. == Link eksterno == * [https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=188637&cat=163 Odocoileus virginianus subsp. curassavicus], [[Dutch Caribbean Species Register]] [[File:Baby fawn's first steps.ogv|thumb|center|thumbtime=4]] [[Category:Animalnan]] [[Category:Kòrsou]] jxbucq9k5oa7ic6bcho3nw962mpolgo 201260 201259 2026-08-19T17:59:42Z Kallmemel 14000 nvt 201260 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis&nbsp;curassavicus'' Hummelinck, 1940 | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[Supespesie|supesie]] di biná. ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. [[Category:Animalnan]] [[Category:Kòrsou]] rhjff6uo37nx48i623e00830nu9mg21 201262 201260 2026-08-19T18:00:34Z Kallmemel 14000 +appendix 201262 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis&nbsp;curassavicus'' Hummelinck, 1940 | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[Supespesie|supesie]] di biná. ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] 0wlf46iotvp1awf6810xdt7lce9zj1v 201263 201262 2026-08-19T18:01:50Z Kallmemel 14000 +ref 201263 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis&nbsp;curassavicus'' Hummelinck, 1940 | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[Supespesie|supesie]] di biná.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] ic18n8llvul1na5yjldj0xbk5d42orv 201264 201263 2026-08-19T18:04:00Z Kallmemel 14000 remplasa sinonimo 201264 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | sinonimo = *'' Dama virginiana curassavicus '' Hummelinck, 1940 | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[Supespesie|supesie]] di biná.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] bznnclflp0e28lcbdwwebp7ne52ag17 201265 201264 2026-08-19T18:06:41Z Kallmemel 14000 +descripcion 201265 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | sinonimo = *'' Dama virginiana curassavicus '' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[Supespesie|supesie]] di biná.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] 8x20ccktnsj88hbvvjwwcibp5rmkyso 201267 201265 2026-08-19T18:12:52Z Kallmemel 14000 201267 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | sinonimo = *'' Dama virginiana curassavicus '' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] sg74wb56bo85q3qhfcjwglnr8sy2wv5 201270 201267 2026-08-19T18:17:24Z Kallmemel 14000 ampliacion 201270 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = | sinonimo = *'' Dama virginiana curassavicus '' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] sgb08brcv66d98wt6r8t3o38sj7ruqh 201272 201270 2026-08-19T18:18:38Z Kallmemel 14000 +parameter 201272 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] ifkmlnr6oy07zy4v4x8nlyi7n0ayhkf 201273 201272 2026-08-19T18:27:44Z Kallmemel 14000 /* Distribushon i habitat */ ampliacion, +ref 201273 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E espesie ta distribuí tambe na Colombia.<ref>Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco). ''Montaje y producción'', 1986.</ref>Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] fnghtsse8r7rx9o8q98pgxvyk2x8krg 201274 201273 2026-08-19T18:27:52Z Kallmemel 14000 201274 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E espesie ta distribuí tambe na Colombia.<ref>Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco). ''Montaje y producción'', 1986.</ref> Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] 0qdhv3gi24a6gb9snyk6snfcionq3lk 201275 201274 2026-08-19T18:30:04Z Kallmemel 14000 +parameter ref 201275 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E espesie ta distribuí tambe na Colombia.<ref>Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). [https://www.researchgate.net/profile/Claudia-Herrera-Herrera/publication/284534849_EL_PROYECTO_DE_AULA_COMO_HERRAMIENTA_EN_LA_FORMACION_DE_COMPETENCIAS_INVESTIGATIVAS_EN_ESTUDIANTES_DE_INGENIERIA/links/56b0d15108ae8e372151f70b/EL-PROYECTO-DE-AULA-COMO-HERRAMIENTA-EN-LA-FORMACION-DE-COMPETENCIAS-INVESTIGATIVAS-EN-ESTUDIANTES-DE-INGENIERIA.pdf#page=1986 Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco).] ''Montaje y producción'', 1986.</ref> Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] 9mc1as93sl6uwwbpb9jv1nmeh7bnrm4 201276 201275 2026-08-19T18:34:18Z Kallmemel 14000 201276 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná (Cervidae).<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E espesie ta distribuí tambe na Colombia.<ref>Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). [https://www.researchgate.net/profile/Claudia-Herrera-Herrera/publication/284534849_EL_PROYECTO_DE_AULA_COMO_HERRAMIENTA_EN_LA_FORMACION_DE_COMPETENCIAS_INVESTIGATIVAS_EN_ESTUDIANTES_DE_INGENIERIA/links/56b0d15108ae8e372151f70b/EL-PROYECTO-DE-AULA-COMO-HERRAMIENTA-EN-LA-FORMACION-DE-COMPETENCIAS-INVESTIGATIVAS-EN-ESTUDIANTES-DE-INGENIERIA.pdf#page=1986 Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco).] ''Montaje y producción'', 1986.</ref> Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] kit3zb8l7w407vrhtwk4hx495kwrf1k 201279 201276 2026-08-19T18:36:58Z Kallmemel 14000 ampliacion 201279 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná (Cervidae).<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Deskripshon == ''O. virginianus curassavicus'' ta midi for di kabes pa rabu 1,2–1,5 meter.<ref name=":0" /> == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E espesie ta distribuí tambe na Colombia.<ref name=":0">Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). [https://www.researchgate.net/profile/Claudia-Herrera-Herrera/publication/284534849_EL_PROYECTO_DE_AULA_COMO_HERRAMIENTA_EN_LA_FORMACION_DE_COMPETENCIAS_INVESTIGATIVAS_EN_ESTUDIANTES_DE_INGENIERIA/links/56b0d15108ae8e372151f70b/EL-PROYECTO-DE-AULA-COMO-HERRAMIENTA-EN-LA-FORMACION-DE-COMPETENCIAS-INVESTIGATIVAS-EN-ESTUDIANTES-DE-INGENIERIA.pdf#page=1986 Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco).] ''Montaje y producción'', 1986.</ref> Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] 1z9zemwtiilzbswbwj4yqoovx88a1ig 201280 201279 2026-08-19T18:37:39Z Kallmemel 14000 201280 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná (Cervidae).<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Deskripshon == ''O. virginianus curassavicus'' ta midi for di kabes pa rabu aproksimadamente 1,2–1,5 meter.<ref name=":0" /> == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E espesie ta distribuí tambe na Colombia.<ref name=":0">Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). [https://www.researchgate.net/profile/Claudia-Herrera-Herrera/publication/284534849_EL_PROYECTO_DE_AULA_COMO_HERRAMIENTA_EN_LA_FORMACION_DE_COMPETENCIAS_INVESTIGATIVAS_EN_ESTUDIANTES_DE_INGENIERIA/links/56b0d15108ae8e372151f70b/EL-PROYECTO-DE-AULA-COMO-HERRAMIENTA-EN-LA-FORMACION-DE-COMPETENCIAS-INVESTIGATIVAS-EN-ESTUDIANTES-DE-INGENIERIA.pdf#page=1986 Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco).] ''Montaje y producción'', 1986.</ref> Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] hnzl5zh7dq082i11l6zrxuxgnt0tu2o 201281 201280 2026-08-19T18:38:38Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ ampliacion 201281 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná (Cervidae).<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Deskripshon == ''O. virginianus curassavicus'' ta midi for di kabes pa rabu aproksimadamente 1,2–1,5 meter. Machu ta pisa mas o ménos 50 kg, i embra 30 kg.<ref name=":0" /> == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E espesie ta distribuí tambe na Colombia.<ref name=":0">Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). [https://www.researchgate.net/profile/Claudia-Herrera-Herrera/publication/284534849_EL_PROYECTO_DE_AULA_COMO_HERRAMIENTA_EN_LA_FORMACION_DE_COMPETENCIAS_INVESTIGATIVAS_EN_ESTUDIANTES_DE_INGENIERIA/links/56b0d15108ae8e372151f70b/EL-PROYECTO-DE-AULA-COMO-HERRAMIENTA-EN-LA-FORMACION-DE-COMPETENCIAS-INVESTIGATIVAS-EN-ESTUDIANTES-DE-INGENIERIA.pdf#page=1986 Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco).] ''Montaje y producción'', 1986.</ref> Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] m40hvd8dkgyb9wupmcmxz6ku27ozxg9 201282 201281 2026-08-19T18:41:18Z Kallmemel 14000 201282 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná (Cervidae).<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Deskripshon == ''O. virginianus curassavicus'' ta midi for di kabes pa rabu aproksimadamente 1,2–1,5 meter. Machu ta pisa mas o ménos 50 kg, i embra 30 kg.<ref name=":0" /> == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E espesie ta distribuí tambe na noord di Colombia.<ref name=":0">Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). [https://www.researchgate.net/profile/Claudia-Herrera-Herrera/publication/284534849_EL_PROYECTO_DE_AULA_COMO_HERRAMIENTA_EN_LA_FORMACION_DE_COMPETENCIAS_INVESTIGATIVAS_EN_ESTUDIANTES_DE_INGENIERIA/links/56b0d15108ae8e372151f70b/EL-PROYECTO-DE-AULA-COMO-HERRAMIENTA-EN-LA-FORMACION-DE-COMPETENCIAS-INVESTIGATIVAS-EN-ESTUDIANTES-DE-INGENIERIA.pdf#page=1986 Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco).] ''Montaje y producción'', 1986.</ref> Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] q0r1gbmqe9kzt9nqne3g2hx9vrcsmm2 201284 201282 2026-08-19T18:44:10Z Kallmemel 14000 201284 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná (Cervidae).<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Deskripshon == ''O. virginianus curassavicus'' ta midi for di kabes pa rabu aproksimadamente 1,2–1,5 meter. Machu ta pisa mas o ménos 50 kg, i embra 30 kg.<ref name=":0" /> == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E supespesie ta distribuí tambe na noord di Colombia.<ref name=":0">Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). [https://www.researchgate.net/profile/Claudia-Herrera-Herrera/publication/284534849_EL_PROYECTO_DE_AULA_COMO_HERRAMIENTA_EN_LA_FORMACION_DE_COMPETENCIAS_INVESTIGATIVAS_EN_ESTUDIANTES_DE_INGENIERIA/links/56b0d15108ae8e372151f70b/EL-PROYECTO-DE-AULA-COMO-HERRAMIENTA-EN-LA-FORMACION-DE-COMPETENCIAS-INVESTIGATIVAS-EN-ESTUDIANTES-DE-INGENIERIA.pdf#page=1986 Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco).] ''Montaje y producción'', 1986.</ref> Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e [[kontinente]] merikano pa usa komo kuminda. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] 0fmlf8mn4v751r26uufmmme30p1oujy 201322 201284 2026-08-20T10:05:20Z Kallmemel 14000 organisa texto, +titulo 201322 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Taxobox mamifero | variante = c | status = NE | fuente status = 2025 | imagen = Curaçaos witstaarthert - Biná - Odocoileus virginianus curassavicus.jpg | descripcion = ''O. virginianus curassavicus'' ([[Kòrsou]]) | imagen2 = 007983778-RMNH.MAM.2601.a pal.jpg | descripcion2 = Bista di parti abou di karpachi (muestra di 1936) | imagen3 = 007983405-RMNH.MAM.2601.a lat.jpg | descripcion3 = Profil di karpachi (muestra di 1936) | orden = [[Artiodactyla]] | famia = [[Cervidae]] | genero = ''[[Odocoileus]]'' | especie = ''[[Odocoileus virginianus]]'' | taxon = Subespesie | c-nomber = ''Odocoileus virginianus curassavicus'' | autor = [[Pieter Wagenaar Hummelinck|Hummelinck]] | fecha = 1780 | parentesis = si | original = ''Dama virginiana curassavicus'' | sinonimo = *''Odocoileus gymnotis curassavicus'' Hummelinck, 1940 }} '''Biná''' (''Odocoileus virginianus curassavicus'') ta un [[supespesie]] di biná (Cervidae).<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5JYBW |titel=Odocoileus virginianus curassavicus (Hummelinck, 1940) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''O. virginianus curassavicus'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Dama virginianus curassavicus'' dor di [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] na 1940. E tipo ta protehá for di aña 1931. == Nòmber == Nòmber komun di ''O. virginianus curassavicus'' den [[ingles]] ta ''Curaçao White Tailed Deer'' i den [[hulandes]] ta ''Curaçaose wittestaarthert''. == Deskripshon == ''O. virginianus curassavicus'' ta midi for di kabes pa rabu aproksimadamente 1,2–1,5 meter. Machu ta pisa mas o ménos 50 kg, i embra 30 kg.<ref name=":0" /> == Distribushon i habitat == ''O. virginianus curassavicus'' ta [[endemismo|endémiko]] na [[Kòrsou]] i [[Isla di Margarita]]. E supespesie ta distribuí tambe na noord di Colombia.<ref name=":0">Orozco, A. O., & García, J. F. V. (2014). [https://www.researchgate.net/profile/Claudia-Herrera-Herrera/publication/284534849_EL_PROYECTO_DE_AULA_COMO_HERRAMIENTA_EN_LA_FORMACION_DE_COMPETENCIAS_INVESTIGATIVAS_EN_ESTUDIANTES_DE_INGENIERIA/links/56b0d15108ae8e372151f70b/EL-PROYECTO-DE-AULA-COMO-HERRAMIENTA-EN-LA-FORMACION-DE-COMPETENCIAS-INVESTIGATIVAS-EN-ESTUDIANTES-DE-INGENIERIA.pdf#page=1986 Estudio preliminar del origen aparente de los nervios del plexo braquial del Odocoileus virginianus curssavicus (Venado Coliblanco).] ''Montaje y producción'', 1986.</ref> Tin pensá ku indjan nan a trese e bestia [[Kòrsou]] for di e kontinente merikano pa usa komo kuminda. == Státus == Tin probablemente tin ménos ku 250 ta biba na Kòrsou; prinsipalmente den [[Parke Nashonal di Sint Kristòfel]] i na [[Malpais]]. Nan kantidat a baha drástikamente pa motibu di pèrdida di habitat. Esnan ku t'ei awor ta biba den e mondinan di [[Seru Kristòfel|Seru Kristòf]], Malpais i [[Wakawa]]. {{Appendix}} [[Kategoria:Animalnan]] [[Kategoria:Kòrsou]] d2klklggy2dz27exfo1hdqzs7sqboei 0 4267 201309 161770 2026-08-19T20:38:58Z Caribiana 8320 201309 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Aña}} '''1965''' ta un aña komun kuminsando riba un djabièrnè riba e [[kalènder gregoriano]]. [[Bièrnèsantu]] ta kai riba [[16 di aprel]] i [[Pasku di Resurekshon|Pasku Grandi]] riba [[18 di aprel|18]] i [[19 di aprel]]. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' * [[25 di mart|25]] &ndash; Na [[San Nicolas]] a keda konsagrá [[kapel Emanuel]], un diseño di e arkitekto [[aruba]]no [[Virgilio Kock]].<ref>Plechtige inzegening van nieuwe kapel San Nicolas Emanuel: God met ons. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 27-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462579:mpeg21:p006</ref> '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' * [[12 di yanüari|12]] &ndash; [[Benny Sevinger]], polítiko [[aruba]]no. * [[27 di yanüari|27]] &ndash; [[Alfonso Boekhoudt]], [[gobernador di Aruba]] (2017-presente) '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber'''<br> * [[11 di sèptèmber|11]] &ndash; [[Bashar al-Assad]] '''Oktober''' '''Novèmber''' * [[1 di novèmber|1]] &ndash; [[Glenn Thodé]], [[Lista di Gezaghebber di Boneiru|gezaghebber di Boneiru]] (2009-2012) '''Desèmber''' * [[29 di desèmber|29]] &ndash; [[Roger Jurriens]], koredó di windsurf i atleta olímpiko di [[Aruba]]. == A fayesé == '''Yanüari''' * [[24 di yanüari|24]] &ndash; [[Winston Churchill]], estadista i [[promé minister]] di [[Reino Uni]] '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' * [[5 di ougùstùs|5]] &ndash; [[John Pandellis]] (68), artista visual griego-hulandes. '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[Category:Aña]] rmn562bq814t82004mi6z0260kfiblw 201310 201309 2026-08-19T20:43:12Z Caribiana 8320 201310 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Aña}} '''1965''' ta un aña komun kuminsando riba un djabièrnè riba e [[kalènder gregoriano]]. [[Bièrnèsantu]] ta kai riba [[16 di aprel]] i [[Pasku di Resurekshon|Pasku Grandi]] riba [[18 di aprel|18]] i [[19 di aprel]]. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' * [[25 di mart|25]] &ndash; Na [[San Nicolas]] a keda konsagrá [[kapel Emanuel]], un diseño di e arkitekto [[aruba]]no [[Virgilio Kock]].<ref>{{citeer web|titel=Plechtige inzegening van nieuwe kapel San Nicolas Emanuel: God met ons|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-26|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462579:mpeg21:p006}}</ref> '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' * [[12 di yanüari|12]] &ndash; [[Benny Sevinger]], polítiko [[aruba]]no. * [[27 di yanüari|27]] &ndash; [[Alfonso Boekhoudt]], [[gobernador di Aruba]] (2017-presente) '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber'''<br> * [[11 di sèptèmber|11]] &ndash; [[Bashar al-Assad]] '''Oktober''' '''Novèmber''' * [[1 di novèmber|1]] &ndash; [[Glenn Thodé]], [[Lista di Gezaghebber di Boneiru|gezaghebber di Boneiru]] (2009-2012) '''Desèmber''' * [[29 di desèmber|29]] &ndash; [[Roger Jurriens]], koredó di windsurf i atleta olímpiko di [[Aruba]]. == A fayesé == '''Yanüari''' * [[24 di yanüari|24]] &ndash; [[Winston Churchill]], estadista i [[promé minister]] di [[Reino Uni]] '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' * [[5 di ougùstùs|5]] &ndash; [[John Pandellis]] (68), artista visual griego-hulandes. '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[Category:Aña]] od7kbtg7p304xx9zhewkyu9kg9oz3l1 201313 201310 2026-08-19T20:52:00Z Caribiana 8320 Tirzo Martha 201313 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Aña}} '''1965''' ta un aña komun kuminsando riba un djabièrnè riba e [[kalènder gregoriano]]. [[Bièrnèsantu]] ta kai riba [[16 di aprel]] i [[Pasku di Resurekshon|Pasku Grandi]] riba [[18 di aprel|18]] i [[19 di aprel]]. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' * [[25 di mart|25]] &ndash; Na [[San Nicolas]] a keda konsagrá [[kapel Emanuel]], un diseño di e arkitekto [[aruba]]no [[Virgilio Kock]].<ref>{{citeer web|titel=Plechtige inzegening van nieuwe kapel San Nicolas Emanuel: God met ons|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-26|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462579:mpeg21:p006}}</ref> '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' * [[12 di yanüari|12]] &ndash; [[Benny Sevinger]], polítiko [[aruba]]no. * [[27 di yanüari|27]] &ndash; [[Alfonso Boekhoudt]], [[gobernador di Aruba]] (2017-presente) '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' * [[16 di yüni|16]] &ndash; [[Tirzo Martha]], artista multifasétiko [[yu di Kòrsou]]. '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber'''<br> * [[11 di sèptèmber|11]] &ndash; [[Bashar al-Assad]] '''Oktober''' '''Novèmber''' * [[1 di novèmber|1]] &ndash; [[Glenn Thodé]], [[Lista di Gezaghebber di Boneiru|gezaghebber di Boneiru]] (2009-2012) '''Desèmber''' * [[29 di desèmber|29]] &ndash; [[Roger Jurriens]], koredó di windsurf i atleta olímpiko di [[Aruba]]. == A fayesé == '''Yanüari''' * [[24 di yanüari|24]] &ndash; [[Winston Churchill]], estadista i [[promé minister]] di [[Reino Uni]] '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' * [[5 di ougùstùs|5]] &ndash; [[John Pandellis]] (68), artista visual griego-hulandes. '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[Category:Aña]] 8zeid0ywzout5bft24wv7wrk837jtvi 201314 201313 2026-08-19T20:55:24Z Caribiana 8320 Andy Lee 201314 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Aña}} '''1965''' ta un aña komun kuminsando riba un djabièrnè riba e [[kalènder gregoriano]]. [[Bièrnèsantu]] ta kai riba [[16 di aprel]] i [[Pasku di Resurekshon|Pasku Grandi]] riba [[18 di aprel|18]] i [[19 di aprel]]. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' * [[25 di mart|25]] &ndash; Na [[San Nicolas]] a keda konsagrá [[kapel Emanuel]], un diseño di e arkitekto [[aruba]]no [[Virgilio Kock]].<ref>{{citeer web|titel=Plechtige inzegening van nieuwe kapel San Nicolas Emanuel: God met ons|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-26|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462579:mpeg21:p006}}</ref> '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' * [[12 di yanüari|12]] &ndash; [[Benny Sevinger]], polítiko [[aruba]]no. * [[27 di yanüari|27]] &ndash; [[Alfonso Boekhoudt]], [[gobernador di Aruba]] (2017-presente) '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' * [[3 di aprel|3]] &ndash; [[Andy Lee]], politikólogo i polítiko [[aruba]]no. '''Mei''' '''Yüni''' * [[16 di yüni|16]] &ndash; [[Tirzo Martha]], artista multifasétiko [[yu di Kòrsou]]. '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber'''<br> * [[11 di sèptèmber|11]] &ndash; [[Bashar al-Assad]] '''Oktober''' '''Novèmber''' * [[1 di novèmber|1]] &ndash; [[Glenn Thodé]], [[Lista di Gezaghebber di Boneiru|gezaghebber di Boneiru]] (2009-2012) '''Desèmber''' * [[29 di desèmber|29]] &ndash; [[Roger Jurriens]], koredó di windsurf i atleta olímpiko di [[Aruba]]. == A fayesé == '''Yanüari''' * [[24 di yanüari|24]] &ndash; [[Winston Churchill]], estadista i [[promé minister]] di [[Reino Uni]] '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' * [[5 di ougùstùs|5]] &ndash; [[John Pandellis]] (68), artista visual griego-hulandes. '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[Category:Aña]] ggfpggi9k06clndsa61sd8ae0wteee9 201315 201314 2026-08-19T20:59:21Z Caribiana 8320 /* A nase */ Alida Francis 201315 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Aña}} '''1965''' ta un aña komun kuminsando riba un djabièrnè riba e [[kalènder gregoriano]]. [[Bièrnèsantu]] ta kai riba [[16 di aprel]] i [[Pasku di Resurekshon|Pasku Grandi]] riba [[18 di aprel|18]] i [[19 di aprel]]. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' * [[25 di mart|25]] &ndash; Na [[San Nicolas]] a keda konsagrá [[kapel Emanuel]], un diseño di e arkitekto [[aruba]]no [[Virgilio Kock]].<ref>{{citeer web|titel=Plechtige inzegening van nieuwe kapel San Nicolas Emanuel: God met ons|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-26|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462579:mpeg21:p006}}</ref> '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Fecha deskonosí''' * [[Alida Francis]], gezaghebber di [[Sint Eustatius]] (2024-presente). '''Yanüari''' * [[12 di yanüari|12]] &ndash; [[Benny Sevinger]], polítiko [[aruba]]no. * [[27 di yanüari|27]] &ndash; [[Alfonso Boekhoudt]], [[gobernador di Aruba]] (2017-presente) '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' * [[3 di aprel|3]] &ndash; [[Andy Lee]], politikólogo i polítiko [[aruba]]no. '''Mei''' '''Yüni''' * [[16 di yüni|16]] &ndash; [[Tirzo Martha]], artista multifasétiko [[yu di Kòrsou]]. '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber'''<br> * [[11 di sèptèmber|11]] &ndash; [[Bashar al-Assad]] '''Oktober''' '''Novèmber''' * [[1 di novèmber|1]] &ndash; [[Glenn Thodé]], [[Lista di Gezaghebber di Boneiru|gezaghebber di Boneiru]] (2009-2012) '''Desèmber''' * [[29 di desèmber|29]] &ndash; [[Roger Jurriens]], koredó di windsurf i atleta olímpiko di [[Aruba]]. == A fayesé == '''Yanüari''' * [[24 di yanüari|24]] &ndash; [[Winston Churchill]], estadista i [[promé minister]] di [[Reino Uni]] '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' * [[5 di ougùstùs|5]] &ndash; [[John Pandellis]] (68), artista visual griego-hulandes. '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[Category:Aña]] rh2h591bsba0o0w9ct7kvw18qokcw31 201316 201315 2026-08-19T21:02:30Z Caribiana 8320 Schotborgh 201316 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Aña}} '''1965''' ta un aña komun kuminsando riba un djabièrnè riba e [[kalènder gregoriano]]. [[Bièrnèsantu]] ta kai riba [[16 di aprel]] i [[Pasku di Resurekshon|Pasku Grandi]] riba [[18 di aprel|18]] i [[19 di aprel]]. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' * [[25 di mart|25]] &ndash; Na [[San Nicolas]] a keda konsagrá [[kapel Emanuel]], un diseño di e arkitekto [[aruba]]no [[Virgilio Kock]].<ref>{{citeer web|titel=Plechtige inzegening van nieuwe kapel San Nicolas Emanuel: God met ons|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-26|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462579:mpeg21:p006}}</ref> '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Fecha deskonosí''' * [[Alida Francis]], gezaghebber di [[Sint Eustatius]] (2024-presente). '''Yanüari''' * [[12 di yanüari|12]] &ndash; [[Benny Sevinger]], polítiko [[aruba]]no. * [[27 di yanüari|27]] &ndash; [[Alfonso Boekhoudt]], [[gobernador di Aruba]] (2017-presente) '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' * [[3 di aprel|3]] &ndash; [[Andy Lee]], politikólogo i polítiko [[aruba]]no. '''Mei''' '''Yüni''' * [[16 di yüni|16]] &ndash; [[Tirzo Martha]], artista multifasétiko [[yu di Kòrsou]]. '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber'''<br> * [[11 di sèptèmber|11]] &ndash; [[Bashar al-Assad]] '''Oktober''' '''Novèmber''' * [[1 di novèmber|1]] &ndash; [[Glenn Thodé]], [[Lista di Gezaghebber di Boneiru|gezaghebber di Boneiru]] (2009-2012) '''Desèmber''' * [[29 di desèmber|29]] &ndash; [[Roger Jurriens]], koredó di windsurf i atleta olímpiko di [[Aruba]]. == A fayesé == '''Yanüari''' * [[24 di yanüari|24]] &ndash; [[Winston Churchill]], estadista i [[promé minister]] di [[Reino Uni]] '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' * [[21 di aprel|21]] &ndash; [[Herman Bernard Cornelis Schotborgh]] (67), gobernante i polítiko di [[Kòrsou]]. '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' * [[5 di ougùstùs|5]] &ndash; [[John Pandellis]] (68), artista visual griego-hulandes. '''Sèptèmber''' '''Oktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[Category:Aña]] r3yd9g3itayal37ibhona9bi3v0woqw 0 7965 201317 160762 2026-08-19T21:04:49Z Caribiana 8320 Schotborgh 201317 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Balki calendario mensual sin siman|4}} '''21 di aprel''' ta e di 111 [[dia]] di aña (112 den un schrikkeljaar) riba e [[kalènder gregoriano]]. Ta resta 254 dia pa sera e aña. == A sosodé == * [[1944]] - Hende muhé na [[Fransia]] ta atkeri derecho di voto. * [[1960]] - [[Brasília]] ta bira ofisialmente [[kapital]] di [[Brasil]]. * [[1971]] - [[Jean-Claude Duvalier]], miho konosi komo 'Baby Doc' ta bira susesor di su tata, François Duvalier, diktador di [[Haiti]] konosí komo 'Papa Doc', despues di su morto. == A nase == * [[1816]] - [[Charlotte Brontë]], eskritor [[Inglatera|ingles]]. * [[1926]] - [[Elizabeth II]], monarka di [[Reino Uni]]. * [[1983]] - [[Jennifer Arends-Reyes]], polítiko [[aruba]]no. [[File:Prince at Coachella 001.jpg|thumb|150px|Prince (2008)]] == A fayesé == * [[1910]] &ndash; [[Mark Twain]] (☆ 1835), eskritor [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] * [[1965]] &ndash; [[Herman Bernard Cornelis Schotborgh]] (67), gobernante i polítiko di [[Kòrsou]]. * [[1971]] &ndash; [[Francois Duvalier]] (☆ 1907), dokter i diktador di [[Haiti]] * [[2016]] &ndash; [[Prince]] (☆ 1958), kantante, kantoutor, guitarista i produser merikano * [[2025]] &ndash; [[Papa Francisco]] (88), lider di [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katoliko Romano]], obispu di Roma i monarka soberano di [[Siudad Vatikano|Siudat Vatikano]]. == A selebrá/konmemorá == * [[Pasku di Resurekshon|Pasku grandi]] na [[1585]], [[1647]], [[1658]], [[1669]], [[1680]], [[1715]], [[1726]], [[1737]], [[1867]], [[1878]], [[1889]], [[1935]], [[1946]], [[1957]], [[2019]], [[2030]], [[2052]]. [[Category:Fecha]] [[Category:Aprel]] 0oce3em60xvurtmfsfbhwulep1ro4su 2 8004 201295 199355 2026-08-19T19:46:20Z Caribiana 8320 201295 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} ----------- {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =56674219|titulo=Herman van Bergen (beeldend kunstenaar)}} {{References}} ;Lista di fuente * Jan Gulmans, Beeldende kunst van Curaçao, Aruba, Bonaire, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten. LM Publishers (2019). ISBN 978-94-6022-473-7 * [https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2019/op-curacao-staat-een-kathedraal-van-zon-25-miljoen-doornen~p19346 Op Curaçao staat een kathedraal van zo’n 25 miljoen doornen], Kees Broere, De Volkskrant, 25 desember 2019 }} ------------ '''Martha''' por referi tantu na fam komo promé nòmber, òf nòmber duná. Komo fam, e ta derivá for di e nòmber di un antepasado femenino, un fenomeno relativamente komun riba e islanan di Karibe i relashoná ku e pasado kolonial i sklabitut. Martha ta aparesé entre e dies fam ofisial mas komun na [[Kòrsou]], ku 675 registrashon den registro sivil di [[Kranshi]] na 2025.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/93162/waarom-ruim-3-200-curacaoenaars-martina-heten-en-wat-die-naam-niet-vertelt Waarom ruim 3.200 Curaçaoënaars Martina heten – en wat die naam niet vertelt], curacao.nu (2 di ougùstùs 2026)</ref> == Hende == * ''ku fam Martha'' **[[Ar'jany Martha]], futbolista profeshonal [[Hulanda|hulandes]]-[[Kòrsou|kurasoleño]] ** [[Angelo Martha]], futbolista hulandes-kurasoleño, su ruman *** [[Ben Martha]], futbolista hulandes-kurasoleño ** [[Eugene Martha]], futbolista di [[Kòrsou]] ** [[Gwenette Martha]] (1974-2014), un kriminal hulandes-kurasoleño ** [[Rutsel Martha]] (1955-2026), hurista internashonal i polítiko di [[Kòrsou]] ** [[Tirzo Martha]], artista multifasétiko di [[Kòrsou]] * ''ku promé nòmber Martha'' ** [[Martha Dijkhoff]], papiamentista i polítiko di [[Kòrsou]] == Otro == * Santa Martha, lugá na Kòrsou * Lanthùis Groot Santa Martha, lanthùis históriko na Kòrsou * Lanthùis Klein Santa Martha, lanthùis históriko na Kòrsou {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] {{Variante|c}} {{Databox}} '''Martha''' por referi na: == Hende == * [[Ar'jany Martha]], futbolista di hulandes-[[Kòrsou|kurasoleño]]. * [[Angelo Martha]], futbolista di [[Kòrsou]], su ruman ** [[Ben Martha]], futbolista di [[Kòrsou]]. * [[Eugene Martha]], futbolista di [[Kòrsou]]. * [[Rutsel Martha]], huista internashonal i politiko di [[Kòrsou]]. * [[Tirzo Martha]], artista visual di [[Kòrsou]]. {{Dp}} {{Appendix}} -------------- {{Nabegacion | naam = Nabegashon Playanan di Aruba | titel = [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Playanan di Aruba]] [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] | afb_links = | afb_rechts = | inhoud = [[Andicuri]] · [[Arashi]] · [[Baby Beach]] · [[Blackstone Beach]] · [[Boca Catalina]] · [[Boca Grandi]] · [[Blackstone Beach|Boca Injeco]] · [[Boca Keto]] · [[Boca Mahos]] · [[Boca Prins]] · [[Boca Tabla]] · [[Bushiri Beach]] · [[Cura Cabai]] · [[Daimari]] · [[De Palm Island]] · [[Divi Beach]] · [[Dos Playa]] · [[Druifbaai]] · [[Eagle Beach]] · [[Governor's Bay Beach]] · [[Grapefield]] · [[Malmok]] · [[Manchebo Beach]] · [[Mangel Halto]] · [[Palm Beach]] · [[Renaissance Island]] · [[Rincon]] · [[Rodgers Beach]] · [[Santo Largo]] · [[Sarah-Quita Beach]] · [[Surfside]] · [[Tres Trapi]] · [[Wariruri]] · [[Westpunt]] }}<noinclude>[[:Kategoria:Wikipedia templates navegacion]]</noinclude> ------------------ Template:Página Prinsipal Actual ------------------ {{Nabegacion | naam = Navegashon Selekshon antiano di futbòl WO 1952 | titel = [[File:Flag of the Netherlands Antilles.svg|25px]] Selekshon di [[Antias Hulandes]] - Weganan Olimpiko di Zomer 1952 [[File:Flag of the Netherlands Antilles.svg|25px]] | afb_links = | afb_rechts = | inhoud = | [[Ergilio Hato|1. Hato]] | [[Lucas Hernández|2. Hernández]] | pos3 = DF | p3 = [[Wilhelm Canword|Canword]] | pos4 = DF | p4 = [[Wilfred de Lanoi|de Lanoi]] | pos5 = DF | p5 = [[Pedro Matrona|Matrona]] | pos6 = DF | p6 = [[Raymundo Kemp|Kemp]] | pos7 = MF | p7 = [[Guillermo Giribaldi|Giribaldi]] | pos8 = MF | p8 = [[Eddy Vlinder|Vlinder]] | pos9 = MF | p9 = [[Ludgero Adoptie|Adoptie]] | pos10 = MF | p10 = [[Cai Helder|Helder]] | pos11 = MF | p11 = [[Jozef Merced|Merced]] | pos12 = FW | p12 = [[Juan Briezen|Briezen]] | pos13 = FW | p13 = [[Jorge Brion|Brion]] | pos14 = FW | p14 = [[Adriaan Brokke|Brokke]] | pos15 = FW | p15 = [[Willys Heyliger|Heyliger]] | pos16 = FW | p16 = [[Guillermo Krips|Krips]] | pos17 = FW | p17 = [[Pedro Coffie|Coffie]] | pos18 = FW | p18 = [[Petrus Conquet|Conquet]] | pos19 = FW | p19 = [[Francisco Gómez (Netherlands Antilles footballer)|Gómez]] | pos20 = FW | p20 = [[Leo Rodriguez (Netherlands Antilles footballer)|Rodriguez]] | coach = [[Antoine Maduro|Maduro]] }}<noinclude> [[:Category:Wikipedia templates navegacion]] </noinclude> {{National squad no numbers | name = Netherlands Antilles football squad 1952 Summer Olympics | bg = #E00000 | fg = white | bordercolor = #1C65CC | country = Netherlands | team link = Netherlands Antilles national football team | flagvar = 1952 | title = Netherlands Antilles football squad | comp link = Football at the 1952 Summer Olympics | comp = 1952 Summer Olympics | pos1 = GK | p1 = [[Ergilio Hato|Hato]] | pos2 = GK | p2 = [[Lucas Hernández (Netherlands Antilles footballer)|Hernández]] | pos3 = DF | p3 = [[Wilhelm Canword|Canword]] | pos4 = DF | p4 = [[Wilfred de Lanoi|de Lanoi]] | pos5 = DF | p5 = [[Pedro Matrona|Matrona]] | pos6 = DF | p6 = [[Raymundo Kemp|Kemp]] | pos7 = MF | p7 = [[Guillermo Giribaldi|Giribaldi]] | pos8 = MF | p8 = [[Eddy Vlinder|Vlinder]] | pos9 = MF | p9 = [[Ludgero Adoptie|Adoptie]] | pos10 = MF | p10 = [[Cai Helder|Helder]] | pos11 = MF | p11 = [[Jozef Merced|Merced]] | pos12 = FW | p12 = [[Juan Briezen|Briezen]] | pos13 = FW | p13 = [[Jorge Brion|Brion]] | pos14 = FW | p14 = [[Adriaan Brokke|Brokke]] | pos15 = FW | p15 = [[Willys Heyliger|Heyliger]] | pos16 = FW | p16 = [[Guillermo Krips|Krips]] | pos17 = FW | p17 = [[Pedro Coffie|Coffie]] | pos18 = FW | p18 = [[Petrus Conquet|Conquet]] | pos19 = FW | p19 = [[Francisco Gómez (Netherlands Antilles footballer)|Gómez]] | pos20 = FW | p20 = [[Leo Rodriguez (Netherlands Antilles footballer)|Rodriguez]] | coach = [[Antoine Maduro|Maduro]] }} <noinclude> [[Category:1952 Summer Olympics football squad navigational boxes|Netherlands Antilles]] [[Category:Netherlands Antilles national football team squad templates|1952]] </noinclude> ---------------- {{Nabegacion | naam = Navigatie selectie voetbalelftal Curaçao WK 2026 | titel = [[Curaçaos voetbalelftal (mannen)|Curaçaos voetbalelftal]] – [[Curaçao op het wereldkampioenschap voetbal 2026|WK 2026]] | afb_links = {{CW-VLAG|28|Vlag van Curaçao}} | afb_rechts = {{CW-VLAG|28|Vlag van Curaçao}} | inhoud = {{Voetbalelftal speler|nummer=1|naam=[[Eloy Room|Room]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=2|naam=[[Shurandy Sambo|Sambo]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=3|naam=[[Juriën Gaari|Gaari]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=4|naam=[[Roshon van Eijma|Van Eijma]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=5|naam=[[Sherel Floranus|Floranus]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=6|naam=[[Godfried Roemeratoe|Roemeratoe]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=7|naam=[[Juninho Bacuna|J. Bacuna]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=8|naam=[[Livano Comenencia|Comenencia]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=9|naam=[[Jürgen Locadia|Locadia]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=10|naam=[[Leandro Bacuna|L. Bacuna]] {{aanvoerder}}}} {{Voetbalelftal speler|nummer=11|naam=[[Jeremy Antonisse|Antonisse]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=12|naam=[[Sontje Hansen|Hansen]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=13|naam=[[Tyrese Noslin|Noslin]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=14|naam=[[Kenji Gorré|Gorré]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=15|naam=[[Ar'Jany Martha|Martha]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=16|naam=[[Jearl Margaritha|Margaritha]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=17|naam=[[Brandley Kuwas|Kuwas]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=18|naam=[[Armando Obispo|Obispo]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=19|naam=[[Gervane Kastaneer|Kastaneer]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=20|naam=[[Joshua Brenet|Brenet]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=21|naam=[[Tahith Chong|Chong]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=22|naam=[[Kevin Felida|Felida]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=23|naam=[[Riechedly Bazoer|Bazoer]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=24|naam=[[Deveron Fonville|Fonville]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=25|naam=[[Trevor Doornbusch|Doornbusch]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=26|naam=[[Tyrick Bodak|Bodak]]}} {{Voetbalelftal coach|naam=[[Dick Advocaat|Advocaat]]}} }}<noinclude>{{Sjablooninfo|1=[https://tools.wmflabs.org/templatetransclusioncheck/?lang=nl&name=Sjabloon:Navigatie_selectie_voetbalelftal_Curaçao_WK_2026 Gebruik van sjabloon in artikelen controleren]}} [[Categorie:Wikipedia:Sjablonen voetbalelftal Curaçao|WK 2026]] </noinclude> --------------------- {{Broodkruimel}} [[Category:Categories]] {{Commonscat|World War II}} ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Hosé''' por referi na: == Hende == * [[Brutil Hosé]], futbolista di [[Kòrsou]]. * [[Humphrey Hosé]], tenista di [[Aruba]]. * [[Robert Hosé]], == Otro == * Colegio San Hose {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] --------------- * [[Humphrey Hosé]], tenista di [[Aruba]]. * [[Robert Hosé]], == Otro == * Colegio San Hose {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Coffie''' por referi na: == Hende == * [[Daisy Coffie]], polítiko di [[Boneiru]]. * [[Mayra Coffie]], polítiko di [[Kòrsou]]. * [[Ivanon Coffie]], pelotero di Kòrsou. * [[Nochi Coffie]], artista visual di Boneiru. {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Newton''' por referi na: == Hende == * [[Eric Newton]], biologo marino i politiko di Boneiru ? * [[Isaac Newton]], * [[Micheal Newton]], {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] ------------- '''Ignacio''' por referi na: == Hende == === Fam === * [[Julien Ignacio]], * [[Jurino Ignacio]], * [[Raily Ignacio]], Nederlands-Curaçaos voetballer die als aanvaller speelt. == Otro == *[[Don Elias Mansur Ballpark]], stadion multifunshonal na [[Camacuri]], Oranjestad, Aruba. {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] --------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''.....''' por referi na: * [[Amado Rojer|Amado (Broertje) Rojer]], polítiko di [[Kòrsou]] * [[Eldridge Rojer]] (1984), futbolista di [[Kòrsou]] * [[Hubert Rojer|Hubert (Bèbè) Rojer]] (1934-2022), sindikalista di [[Kòrsou]] * [[Jean-Julien Rojer]] (1981), tenista di [[Kòrsou]] * [[Leendert Rojer]], polítiko di [[Kòrsou]] * Meindert (Menki) Rojer (1957), polítiko di [[Kòrsou]] * Nicolaas Rojer (1808-1888), médiko yu di Kòrsou i miembro di Konseho Kolonial * [[Robert Rojer]] (1939), kompositor i pianista klásiko di [[Kòrsou]]; su yu: ** [[Jean-Jacques Rojer]], kitarista i kompositor di [[Kòrsou]] ------------------ {{Navegacion | naam = Navegashon Promé minister di Antia Hulandes | titel = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|30px]] Promé minister di [[Antias Hulandes|Antia Hulandes]] [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|30px]] | afb_links = | afb_rechts = | inhoud = [[Moises Frumencio da Costa Gomez]] · [[Efraïn Jonckheer]] · [[Ciro Kroon]] · [[Gerald Sprockel]] · [[Ernesto Petronia]] · [[Ronchi Isa]] · [[Otto Beaujon]] · [[Juancho Evertsz]] · [[Lucina da Costa Gomez-Matheeuws]] · [[Boy Rozendal]] · [[Miguel Pourier]] · [[Don Martina]] · [[Maria Liberia-Peters]] · [[Suzanne Römer|Suzy Camelia-Römer]] · [[Jandi Paula|Alejandro Felippe Paula]] · [[Etienne Ys]] · [[Ben Komproe]] · [[Mirna Louisa-Godett]] · [[Emily de Jongh-Elhage]] }}<noinclude> [[:Category:Wikipedia templates navegacion]] </noinclude> ---------------- {{Navegacion | naam = Navegacion ....... | afb_rechts = [[File:Flag of Aruba.svg|40px]] | titel = [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|Presidente di Parlamento di Aruba]] | inhoud = }} <noinclude> [[:Category:Wikipedia templates navegacion]] </noinclude> ----------------------- {{Databox}} Avia Air tabata un aerolinea ku sede na Aruba. Avia Air a keda rekonosé pa e gobièrnu komo e aerolínea nashonal.<ref name="Avia"/> == Datonan di kodigo == * [[International Air Transport Associationgadgadgadgad IATA]] Código: "3R" * [[Organizacion Internacional di Aviacion Civil (ICAO) ]] Código: " 'ARB " ' *Signal di yamada: Aviair == Historia == Na 1986 Avia Air a kuminsá komo un kompania di charter pa buelonan den region. Na aprel 1995 Avia Air a risibí un pèrmit pa ehekutá buelonan regular. E aerolinea tin cinco avion: dos Embriers 110, cada un cu 16 asiento y espacio extra pa e maletanan y dos Cessna, cada un cu 7 asiento. E Cessna por ser usa tur ora ku e kapasidat máksimo di e<ref name="Avia">Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-01-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. Avia Air a kuminsá bula na 1986. Tin vuelo charter pa hopi punto i dos vuelo regular diario - 7'or di mainta i 4'or di atardi - pa Punto Fijo na Venezuela. For di 2 di òktober Boneiru tambe ta forma parti di e buelonan regular. E flota di Avia Air ta konsistí di 2 avion Embrier 110 ku 19 asiento i 3 avion Cessna ku 7 asiento. E ta di Efi Tromp.<ref>Vanaf 2 oktober Avia Air vliegt naar Antillen. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-01-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644954:mpeg21:p007</ref> == Flota == *[[Short 360gadgadShort 360-200]] Embraer EMB 110 Bandeirante '''Avia Air''' was an [[airline]] based in [[Aruba]]. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==History== Avia Air suspended service in November 2003 and was working to restructure its operations under bankruptcy protection.<ref>[http://www.rati.com/ALLANDING_10738.htm Air Transport Intelligence] 7 November 2003</ref> ==Flota== *[[Short 360|Short 360-200]] *[[Embraer EMB 110 Bandeirante]] {{Appendix}} ---------- {{Databox}} '''KLM West-Indisch Bedrijf''' tabata un divishon di [[KLM]] West-Indische Bedrijf tabata un parti di KLM ku for di 1934 te ku 1964 tabata atendé buelonan den e Antilanan Hulandes, Suriname (kuns West-Indianan Hulandes) i e paisnan bisiña. E fundacion a wordo haci posibel pa medio di e compromiso di PTT cu a ofrece un contract lucrativo pa transporta e carta pa e colonianan. E promé buelo di post for di Hulanda pa Kòrsou ku e "Snip" riba 22 di desèmber 1934 a marka e punto di kuminsamentu di e empresa aki. Na promé instansia e West-Indische Bedrijf a bula prinsipalmente for di Willemstad pa Aruba (e promé buelo 19 di yanüari 1935) i Venezuela i Jamaica den koperashon ku e Royal Dutch Steamboat Company (KNSM). Ta te despues di Segundo Guera Mundial ku a tuma lugá un buelo regular Amsterdam-Curaçao. E Segunda Guera Mundial mes tabata di gran importancia pa WIB, cu a bira un transportista importante pa e refinerianan di petroleo na Aruba y tabata un di e aerolíneanan di mas bon funcion di e tempo ey. Na 1964 e kompania West-Indische a bira [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM), ku tambe e Antias Hulandes a bira ko-propietario. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=West-Indisch Bedrijf}} {{References}} ;Lista di fuente }} [[:Category:Karibe Hulandes]] [[:Category:Aviashon]] -------------------------------------- '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea nacional y e unico aerolinea di [[Aruba]]. Fundá na 2006, e compania ta proveé transporte aéreo regular i charter pa pasaheronan pa 13 destinacion. Aruba Airlines su sede corporativo ta na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. Aruba ta opera su base principal di mantencion na [[Miami]]. El a ricibi un AOC {air operator's certificate) for di [[Estadonan Uni di Merka|Merca]] na 2015. == Historia == Aruba Airlines a ser estableci pa Onno J. de Swart na 2006.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> Na 2010 e aerolinea a inicia cu operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. E sede principal di Aruba Airlines ta na Oranjestad (Aruba), cu ta e centro di operacion principal, y tin tambe un oficina na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Oficinanan mas chikitu ta estableci na Miami, Corsou, Boneiro y na [[Venezuela]] den e ciudadnan di [[Maracaibo]], [[Valencia]] y Maracay.[1] 3] Na kuminsamentu di 2012 e kompania a atrae invershonista nobo, ku a kondusí na e upgrade di su operacionnan pa avionnan jet.[1] E kompania a wordo otorga un AOC (certificado di operador aereo) ekonómiko na ougùstùs 2012. 4] E aerolinea despues a regla pa haya dos Airbus A320 twin-engined 150-seat jet airliners; e prome a yega na Aruba na november 2012.[ 2] E avion a kuminsá ku vuelo charter for di Aruba na fin di aña 2012 i e operacionnan programá a kuminsá riba 31 di mart 2013, ku Maracaibo komo su destinacion inicial. E buelonan pa [[Siudad di Panama|Panama City]] a cuminsa diaa 5 di juli di e aña ey.[1] 5] Aruba Airlines tambe a cuminsa bula entre Aruba, Corsou y [[Republika Dominikano|Santo Domingo]] na december 2015, operando ku e Airbus A320.[ 6] Na mei 2016, a anunsiá ku e buelo Curaçao-Santo Domingo i e buelo di Panama lo ta temporalmente suspendé i ku e operashonnan lo reanuda pronto ora ta posibel, maske no a duna niun motibu pa esaki.[ Na juli 2016, e aerolinea a celebra e firma di nan di cuater avion, cu su prome Airbus A319. E avion a ser entregá na Aruba Airlines na desèmber 2016. 8] Aruba Airlines a anunsiá riba 2 di òktober 2017 ku lo reintrodusí servisio pa Kòrsou i introdusí servisio nobo pa Boneiru. E buelonan lo ta operá ku un Dash 8-300, ku a firma na sèptèmber di 2017 i ku e servisio pa Kòrsou lo kuminsá riba 23 di òktober di 2017, ku e fecha di Bonaire pa ser anunsiá.[1] 9] Lamentablemente e prome buelo a keda cancela pa motibo cu e avion Dash 8 no a wordo entrega na tempo y e aerolinea a cuminsa oficialmente cu servicio na Curaçao riba 25 di october 2017, usando un Bombardier CRJ200, cu a wordo haya for di Voyageur Airways, cu anteriormente a wordo uza pa bula entre Curaçao y Sint Maarten despues di e consecuencia di Hurricane Irma.[ 10] [[:Category:Aviashon]] [[:Categpru:Aruba]] ------------------------ {{Variante|c}} '''Kabana''' por referi na: * [[Kabana (Boneiru)]] * [[Kabana (Korsou)]] == Otro == * Adriaan Lacle Boulevard [[Category:Disambiguation pages]] ----------- {{Variante|c}} '''....''' ta un fam di origen ...... ku desde komienso di [[siglo 19]] tin presensia den [[Karibe Hulandes]] e isla di [[Kòrsou]].<ref>Kraftt, A.J.C. [https://jvbq.nl/wp-content/uploads/2020/08/AJC-Krafft-historie-en-oude-families-van-de-nederlandse-antillen-het-antilliaanse-patriciaat.pdf Historie en oude families van de Nederlandse Antillen] (1951), Martinus Nijhoff, Den Haag</ref> E por referi na: == Hende == * === Luga === === Otro === ----------- Beschermd monument in Aruba {{Broodkruimel}} {{Commonscat|Beschermde monumenten}} [[Categorie:Bouwwerk in Aruba|Monument]] [[Categorie:Beschermd monument|Aruba]] Bouwwerk in Aruba {{Broodkruimel}} {{Hoofding categorie | onderwerp = bouwwerken in Aruba | detailomschrijving = | plaatje = | overig = }} {{Commonscat|Buildings in Aruba}} * Category:Monumento protehi {{Broodkruimel}} Overzicht van [[beschermde monumenten]] [[:Categorie:Cultureel erfgoed]] [[:Categorie:Architectuur]] ------------- {{Navigatie | naam = Navigatie hoofdsteden Afrika | titel = Hoofdsteden in [[Afrika (hoofdbetekenis)|Afrika]] | inhoud = {{Navigatie/Tabel | R1C1 = '''Onafhankelijke staten:''' | R1C2 = [[Abuja]] · [[Accra]] · [[Addis Abeba]] · [[Algiers (hoofdbetekenis)|Algiers]] · [[Antananarivo (stad)|Antananarivo]] · [[Asmara]] · [[Bamako]] · [[Bangui (Centraal-Afrikaanse Republiek)|Bangui]] · [[Banjul]] · [[Bissau (Guinee-Bissau)|Bissau]] · [[Bloemfontein]] · [[Brazzaville]] · [[Caïro (stad)|Caïro]] · [[Conakry]] · [[Dakar]] · [[Djibouti (stad)|Djibouti]] · [[Dodoma (stad)|Dodoma]] · [[Freetown (hoofdbetekenis)|Freetown]] · [[Gaborone]] · [[Gitega (stad)|Gitega]] · [[Harare]] · [[Juba (Zuid-Soedan)|Juba]] · [[Kaapstad]] · [[Kampala]] · [[Khartoem]] · [[Kigali (stad)|Kigali]] · [[Kinshasa]] · [[Libreville]] · [[Lilongwe (stad)|Lilongwe]] · [[Lobamba]] · [[Lomé]] · [[Luanda (stad)|Luanda]] · [[Lusaka (stad)|Lusaka]] · [[Malabo]] · [[Maputo (stad)|Maputo]] · [[Maseru (stad)|Maseru]] · [[Mbabane]] · [[Mogadishu]] · [[Monrovia (Liberia)|Monrovia]] · [[Moroni (Comoren)|Moroni]] · [[Nairobi]] · [[Ndjamena]] · [[Niamey]] · [[Nouakchott (stad)|Nouakchott]] · [[Ouagadougou]] · [[Port Louis (stad)|Port Louis]] · [[Porto-Novo]] · [[Praia]] · [[Pretoria]] · [[Rabat (Marokko)|Rabat]] · [[Sao Tomé (stad)|Sao Tomé]] · [[Tripoli (Libië)|Tripoli]] · [[Tunis]] · [[Victoria (Seychellen)|Victoria]] · [[Windhoek]] · [[Yaoundé]] · [[Yamoussoukro]] | R2C1 = {{Nowrap|'''Afhankelijke gebieden:'''}} | R2C2 = [[Jamestown (Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha)|Jamestown]] · [[Port-aux-Français]] }} }}<noinclude> [[:Categorie:Wikipedia:Sjablonen Afrika|Hoofdsteden]] </noinclude> -------------- <br clear=all /> {| class="toccolours" |- | [[File:Flag of Bonaire.svg|30px]] ! width="100%" bgcolor=#FFFF85 style="text-align: center;" | <center>Klup di futbòl na [[Boneiru]]</center> |- | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"|[[SV Arriba Peru|Arriba Peru]] · [[SV Atlétiko Flamingo|Atlétiko Flamingo]] · [[SV Atlétiko Tera Corá|Atlétiko Tera Corá]] · [[SV Real Rincon|Real Rincon]] · [[SV Estrellas|Estrellas]] · [[SV Juventus|Juventus]] · [[SV Vespo|Vespo]] · [[SV Vitesse|Vitesse]] |} <noinclude> [[:Category:Wikipedia templates]] </noinclude> --------- {{Navigatie | titel = [[Lijst van premiers van de Nederlandse Antillen|Minister-presidenten]] van de Nederlandse Antillen | afb_links = [[Bestand:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|30px|Vlag van de Nederlandse Antillen van zes]] | afb_rechts = [[Bestand:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|30px|Vlag van de Nederlandse Antillen van vijf]] | inhoud = [[Moises Frumencio da Costa Gomez]] · [[Efraïn Jonckheer]] · [[Ciro Kroon]] · [[Gerald Sprockel]] · [[Ernesto Petronia]] · [[Ronchi Isa]] · [[Otto Beaujon]] · [[Juancho Evertsz]] · [[Lucina da Costa Gomez-Matheeuws]] · [[Boy Rozendal]] · [[Miguel Pourier]] · [[Don Martina]] · [[Maria Liberia-Peters]] · [[Suzanne Römer|Suzy Camelia-Römer]] · [[Alejandro Felippe Paula]] · [[Etienne Ys]] · [[Ben Komproe]] · [[Mirna Louisa-Godett]] · [[Emily de Jongh-Elhage]] }}<noinclude> [[:Categorie:Wikipedia:Sjablonen politiek|Nederlandse Antillen, Minister-presidenten]] [[:Categorie:Wikipedia:Sjablonen Nederlandse Antillen|Minister-presidenten]] </noinclude> ----------- <br clear=all /> {| class="toccolours" |- | [[File:LocationSouthAmerica.png|55px]] ! width="100%" bgcolor=#FFEFD5 style="text-align: center;" | [[Kapital]]nan den [[Sur Amérika]] | [[File:LocationSouthAmerica.png|55px]] |- | colspan="2" align="center" style="font-size: 95%;"|[[Asunción]] · [[Bogota]] · [[Brasília]] · [[Buenos Aires]] · [[Caracas]] · [[Cayenne]] · [[Georgetown]] · [[King Edward Point]] · [[La Paz]] · [[Lima]] · [[Montevidéu|Montevideo]] · [[Paramaribo]] · [[Quito]] · [[Santiago di Chile|Santiago]] · [[Stanley (Islanan Falkland)|Stanley]] · [[Sucre (Bolivia)|Sucre]] |} <noinclude>[[Category:Wikipedia templates]]</noinclude> --------------------- {{Navigatie uitklapbaar | naam = Navigatie hoofdsteden Zuid-Amerika | titel = Hoofdsteden in [[Zuid-Amerika]] | inhoud = {{Navigatie/Tabel | R1C1 = '''Onafhankelijke staten:''' | R1C2 = [[Asuncion (stad)|Asuncion]] · [[Bogota (stad)|Bogota]] · [[Brasilia]] · [[Buenos Aires (stad)|Buenos Aires]] · [[Caracas]] · [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]] · [[La Paz (stad in Bolivia)|La Paz]] · [[Lima (stad)|Lima]] · [[Montevideo (stad)|Montevideo]] · [[Paramaribo]] · [[Quito]] · [[Santiago (Chili)|Santiago]] · [[Sucre (Bolivia)|Sucre]] | R2C1 = {{Nowrap|'''Afhankelijke gebieden:'''}} | R2C2 = [[Cayenne (stad)|Cayenne]] · [[King Edward Point]] · [[Stanley (Falklandeilanden)|Stanley]] }} }}<noinclude> </noinclude> --------- To do * drecha pa uzo Template:Infobox stadion * traha/drecha template "cite web" or cite news" or cite book" (tradusi "retrieved" den template) * traha template infobox atleta / deportista * traha template pa {{noindex}} Artikulo nobo * Ping pong (ht.wiki verkort) * K-pop (nl.wiki verkort) * Lenga krioyo * Alfabet * Alfabet latino * German Gruber jr., filmmaker * Selwyn de Wind, filmmaker * Awry, rapper * Isla Bouvet I * Voetballers: Jason Wall, Riesmarly Tokaay en Elson Hooi * Kolonia (zie ht.wiki) * toevoegen premiers/president: Epsy Campbell Barr; Claude Joseph; Jamaica, Trinidad; China ------------------ <br clear=all /> {| class="toccolours" |- | [[File:Flag of Aruba.svg|35px]] ! width="100%" bgcolor=#FFFF65 style="text-align: center;" | <center>Luga i bario di [[Kòrsou]]</center> |- | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"| #'''[[Bandabou]]:''' [[Barber]] · [[Boca Samí]] · [[Grote Berg (Curaçao)|Grote Berg]] · [[Hato (Curaçao)|Hato]] · [[Lagún]] · [[Sint Willibrordus (Curaçao)|Sint Willibrordus]] · [[Soto (Curaçao)|Soto]] · [[Tera Corá (Curaçao)|Tera Corá]] · [[Westpunt (Curaçao)|Westpunt]]<br/ > | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"| #'''[[Bandariba]]:''' [[Oostpunt]] · [[Sint Joris (Curaçao)|Sint Joris]] · [[Spaanse Water]] | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"| #'''[[Willemstad]]:''' [[Brievengat]] · [[Buena Vista (Curaçao)|Buena Vista]] · [[Emmastad]] · [[Fleur de Marie (Curaçao)|Fleur de Marie]] · [[Julianadorp (Curaçao)|Julianadorp]] · [[Muizenberg (Willemstad)|Muizenberg]] · [[Otrobanda‎ ]] · [[Pietermaai]] · [[Punda‎]] · [[Saliña (Curaçao)|Saliña]] · [[Santa Maria (Curaçao)|Santa Maria]] · [[Scharloo]] · [[Sint Jago]] · [[Steenrijk (Curaçao)|Steenrijk]] |} ----------------------------------------------- {{Navbox generic | titel = Beschermde gebieden in [[Curaçao]] | afb_rechts = {{CW-VLAG|30}} | inhoud= {{Navigatie/Tabel | R1C1 = '''Nationale parken:''' | R1C2 = [[Christoffelpark]] · [[Curaçao Marine Park|Marine Park]] · [[Nationaal park Shete Boka|Shete Boka]] | R2C1 = '''Natuurreservaten:''' | R2C2 = [[Jan Thiel (Curaçao)#Zoutmeer|Jan Thiel Zoutmeer]] · [[Muizenberg (natuurgebied)|Muizenberg]] }} }}<noinclude> -------------- <br clear=all /> {| class="toccolours" |- | [[File:Flag of Italy.svg|35px]] ! width="100%" bgcolor=#FFEFD5 style="text-align: center;" | <center>Luga na [[Sardegna]]</center> |- | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"| [[Aggius]] | [[Aglientu]] | [[Alghero]] | [[Alà dei Sardi]] | [[Anela]] | [[Ardara]] | [[Arzachena]] | [[Badesi]] | [[Banari]] | [[Benetutti]] | [[Berchidda]]| [[Bessude]] | [[Bonnanaro]] | [[Bono]] | [[Bonorva]] | [[Bortigiadas]] | [[Borutta]] | [[Bottidda]] | [[Buddusò]] | [[Budoni]] | [[Bultei]] | [[Bulzi]] | [[Burgos]] |[[Cagliari]] | [[Calangianus]] | [[Cargeghe]] | [[Castelsardo]] | [[Cheremule]] |[[Chiaramonti]] | [[Codrongianos]] | [[Cossoine]] | [[Erula]] | [[Esporlatu]] | [[Florinas]] |[[Giave]] |[[Golfo Aranci]] |[[Illorai]] | [[Ittireddu]] | [[Ittiri]] | [[La Maddalena]] | [[Laerru]] | [[Kenia]] | [[Lesotho]] | [[Liberia]] | [[Libia]] | [[Madagascar]] | [[Malawi]] | [[Mali]] | [[Mauritania]] | [[Morocco]] | [[Mozambique]] | [[Namibia]] | [[Niger]] | [[Nigeria]] | [[Republika demokratika di Kongo]] | [[Republika Sentral Afrikano]] | [[Rwanda]] | [[Senegal]] | [[Serra Leoa]] | [[Somalia]] | [[Sudan]] | [[Sur Afrika]] | [[Swaziland]] | [[Tanzania]] | [[Togo]] | [[Tunesia]] | [[Uganda]] | [[West Sahara]] | [[Zambia]] | [[Zimbabwe]] |} <noinclude>[[Category:Wikipedia templates]]</noinclude> --------- {{Navbox generic | name = Luga i bario na Kòrsou | afb_rechts = [[File:Flag of Curaçao.svg|30px|Bandera di Kòrsou]] | inhoud = {{Navigation/Table | R1C1 = '''[[Bandabou]]:''' | R1C2 = [[Barber]] · [[Boca Samí]] · [[Grote Berg (Curaçao)|Grote Berg]] · [[Hato (Curaçao)|Hato]] · [[Lagún]] · [[Sint Willibrordus (Curaçao)|Sint Willibrordus]] · [[Soto (Curaçao)|Soto]] · [[Tera Corá (Curaçao)|Tera Corá]] · [[Westpunt (Curaçao)|Westpunt]] | R2C1 = '''[[Bandariba]]:''' | R2C2 = [[Oostpunt]] · [[Sint Joris (Curaçao)|Sint Joris]] · [[Spaanse Water]] | R3C1 = '''[[Willemstad]]:''' | R3C2 = [[Brievengat]] · [[Buena Vista (Curaçao)|Buena Vista]] · [[Emmastad]] · [[Fleur de Marie (Curaçao)|Fleur de Marie]] · [[Julianadorp (Curaçao)|Julianadorp]] · [[Muizenberg (Willemstad)|Muizenberg]] · [[Otrobanda‎ ]] · [[Pietermaai]] · [[Punda‎]] · [[Saliña (Curaçao)|Saliña]] · [[Santa Maria (Curaçao)|Santa Maria]] · [[Scharloo]] · [[Sint Jago]] · [[Steenrijk (Curaçao)|Steenrijk]] }} }}<noinclude>[[Category:Wikipedia templates]]</noinclude> 0nw21kbq1z4m8sd77yav0ojq02a7h30 201297 201295 2026-08-19T19:51:08Z Caribiana 8320 201297 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} ----------- {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =56674219|titulo=Herman van Bergen (beeldend kunstenaar)}} {{References}} ;Lista di fuente * Jan Gulmans, Beeldende kunst van Curaçao, Aruba, Bonaire, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten. LM Publishers (2019). ISBN 978-94-6022-473-7 * [https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2019/op-curacao-staat-een-kathedraal-van-zon-25-miljoen-doornen~p19346 Op Curaçao staat een kathedraal van zo’n 25 miljoen doornen], Kees Broere, De Volkskrant, 25 desember 2019 }} ------------ '''Martha''' por referi tantu na fam komo promé nòmber, òf nòmber duná. Komo fam, e ta derivá for di e nòmber di un antepasado femenino, un fenomeno relativamente komun riba e islanan di Karibe i relashoná ku e pasado kolonial i sklabitut. Martha ta aparesé entre e dies fam ofisial mas komun na [[Kòrsou]], ku 675 registrashon den registro sivil di [[Kranshi]] na 2025.<ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/geschiedenis/93162/waarom-ruim-3-200-curacaoenaars-martina-heten-en-wat-die-naam-niet-vertelt Waarom ruim 3.200 Curaçaoënaars Martina heten – en wat die naam niet vertelt], curacao.nu (2 di ougùstùs 2026)</ref> == Hende == * ''ku fam Martha'' **[[Ar'jany Martha]], futbolista profeshonal [[Hulanda|hulandes]]-[[Kòrsou|kurasoleño]] ** [[Angelo Martha]], futbolista hulandes-kurasoleño, su ruman *** [[Ben Martha]], futbolista hulandes-kurasoleño ** [[Eugene Martha]], futbolista di [[Kòrsou]] ** [[Gwenette Martha]] (1974-2014), un kriminal hulandes-kurasoleño ** [[Rutsel Martha]] (1955-2026), hurista internashonal i polítiko di [[Kòrsou]] ** [[Tirzo Martha]], artista multifasétiko di [[Kòrsou]] * ''ku promé nòmber Martha'' ** [[Martha Dijkhoff]], papiamentista i polítiko di [[Kòrsou]] == Otro == * Santa Martha, lugá na Kòrsou * Lanthùis Groot Santa Martha, lanthùis históriko na Kòrsou * Lanthùis Klein Santa Martha, lanthùis históriko na Kòrsou {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] {{Variante|c}} {{Databox}} '''Martha''' por referi na: == Hende == * [[Ar'jany Martha]], futbolista di hulandes-[[Kòrsou|kurasoleño]]. * [[Angelo Martha]], futbolista di [[Kòrsou]], su ruman ** [[Ben Martha]], futbolista di [[Kòrsou]]. * [[Eugene Martha]], futbolista di [[Kòrsou]]. * [[Rutsel Martha]], huista internashonal i politiko di [[Kòrsou]]. * [[Tirzo Martha]], artista visual di [[Kòrsou]]. {{Dp}} {{Appendix}} -------------- {{Nabegacion | naam = Nabegashon Playanan di Aruba | titel = [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] [[Playanan di Aruba]] [[File:Flag of Aruba.svg|20px]] | afb_links = | afb_rechts = | inhoud = [[Andicuri]] · [[Arashi]] · [[Baby Beach]] · [[Blackstone Beach]] · [[Boca Catalina]] · [[Boca Grandi]] · [[Blackstone Beach|Boca Injeco]] · [[Boca Keto]] · [[Boca Mahos]] · [[Boca Prins]] · [[Boca Tabla]] · [[Bushiri Beach]] · [[Cura Cabai]] · [[Daimari]] · [[De Palm Island]] · [[Divi Beach]] · [[Dos Playa]] · [[Druifbaai]] · [[Eagle Beach]] · [[Governor's Bay Beach]] · [[Grapefield]] · [[Malmok]] · [[Manchebo Beach]] · [[Mangel Halto]] · [[Palm Beach]] · [[Renaissance Island]] · [[Rincon]] · [[Rodgers Beach]] · [[Santo Largo]] · [[Sarah-Quita Beach]] · [[Surfside]] · [[Tres Trapi]] · [[Wariruri]] · [[Westpunt]] }}<noinclude>[[:Kategoria:Wikipedia templates navegacion]]</noinclude> ------------------ Template:Página Prinsipal Actual ------------------ {{Nabegacion | naam = Navegashon Selekshon antiano di futbòl WO 1952 | titel = [[File:Flag of the Netherlands Antilles.svg|25px]] Selekshon di [[Antias Hulandes]] - Weganan Olimpiko di Zomer 1952 [[File:Flag of the Netherlands Antilles.svg|25px]] | afb_links = | afb_rechts = | inhoud = | [[Ergilio Hato|1. Hato]] | [[Lucas Hernández|2. Hernández]] | pos3 = DF | p3 = [[Wilhelm Canword|Canword]] | pos4 = DF | p4 = [[Wilfred de Lanoi|de Lanoi]] | pos5 = DF | p5 = [[Pedro Matrona|Matrona]] | pos6 = DF | p6 = [[Raymundo Kemp|Kemp]] | pos7 = MF | p7 = [[Guillermo Giribaldi|Giribaldi]] | pos8 = MF | p8 = [[Eddy Vlinder|Vlinder]] | pos9 = MF | p9 = [[Ludgero Adoptie|Adoptie]] | pos10 = MF | p10 = [[Cai Helder|Helder]] | pos11 = MF | p11 = [[Jozef Merced|Merced]] | pos12 = FW | p12 = [[Juan Briezen|Briezen]] | pos13 = FW | p13 = [[Jorge Brion|Brion]] | pos14 = FW | p14 = [[Adriaan Brokke|Brokke]] | pos15 = FW | p15 = [[Willys Heyliger|Heyliger]] | pos16 = FW | p16 = [[Guillermo Krips|Krips]] | pos17 = FW | p17 = [[Pedro Coffie|Coffie]] | pos18 = FW | p18 = [[Petrus Conquet|Conquet]] | pos19 = FW | p19 = [[Francisco Gómez (Netherlands Antilles footballer)|Gómez]] | pos20 = FW | p20 = [[Leo Rodriguez (Netherlands Antilles footballer)|Rodriguez]] | coach = [[Antoine Maduro|Maduro]] }}<noinclude> [[:Category:Wikipedia templates navegacion]] </noinclude> {{National squad no numbers | name = Netherlands Antilles football squad 1952 Summer Olympics | bg = #E00000 | fg = white | bordercolor = #1C65CC | country = Netherlands | team link = Netherlands Antilles national football team | flagvar = 1952 | title = Netherlands Antilles football squad | comp link = Football at the 1952 Summer Olympics | comp = 1952 Summer Olympics | pos1 = GK | p1 = [[Ergilio Hato|Hato]] | pos2 = GK | p2 = [[Lucas Hernández (Netherlands Antilles footballer)|Hernández]] | pos3 = DF | p3 = [[Wilhelm Canword|Canword]] | pos4 = DF | p4 = [[Wilfred de Lanoi|de Lanoi]] | pos5 = DF | p5 = [[Pedro Matrona|Matrona]] | pos6 = DF | p6 = [[Raymundo Kemp|Kemp]] | pos7 = MF | p7 = [[Guillermo Giribaldi|Giribaldi]] | pos8 = MF | p8 = [[Eddy Vlinder|Vlinder]] | pos9 = MF | p9 = [[Ludgero Adoptie|Adoptie]] | pos10 = MF | p10 = [[Cai Helder|Helder]] | pos11 = MF | p11 = [[Jozef Merced|Merced]] | pos12 = FW | p12 = [[Juan Briezen|Briezen]] | pos13 = FW | p13 = [[Jorge Brion|Brion]] | pos14 = FW | p14 = [[Adriaan Brokke|Brokke]] | pos15 = FW | p15 = [[Willys Heyliger|Heyliger]] | pos16 = FW | p16 = [[Guillermo Krips|Krips]] | pos17 = FW | p17 = [[Pedro Coffie|Coffie]] | pos18 = FW | p18 = [[Petrus Conquet|Conquet]] | pos19 = FW | p19 = [[Francisco Gómez (Netherlands Antilles footballer)|Gómez]] | pos20 = FW | p20 = [[Leo Rodriguez (Netherlands Antilles footballer)|Rodriguez]] | coach = [[Antoine Maduro|Maduro]] }} <noinclude> [[Category:1952 Summer Olympics football squad navigational boxes|Netherlands Antilles]] [[Category:Netherlands Antilles national football team squad templates|1952]] </noinclude> ---------------- {{Nabegacion | naam = Navigatie selectie voetbalelftal Curaçao WK 2026 | titel = [[Curaçaos voetbalelftal (mannen)|Curaçaos voetbalelftal]] – [[Curaçao op het wereldkampioenschap voetbal 2026|WK 2026]] | afb_links = {{CW-VLAG|28|Vlag van Curaçao}} | afb_rechts = {{CW-VLAG|28|Vlag van Curaçao}} | inhoud = {{Voetbalelftal speler|nummer=1|naam=[[Eloy Room|Room]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=2|naam=[[Shurandy Sambo|Sambo]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=3|naam=[[Juriën Gaari|Gaari]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=4|naam=[[Roshon van Eijma|Van Eijma]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=5|naam=[[Sherel Floranus|Floranus]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=6|naam=[[Godfried Roemeratoe|Roemeratoe]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=7|naam=[[Juninho Bacuna|J. Bacuna]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=8|naam=[[Livano Comenencia|Comenencia]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=9|naam=[[Jürgen Locadia|Locadia]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=10|naam=[[Leandro Bacuna|L. Bacuna]] {{aanvoerder}}}} {{Voetbalelftal speler|nummer=11|naam=[[Jeremy Antonisse|Antonisse]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=12|naam=[[Sontje Hansen|Hansen]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=13|naam=[[Tyrese Noslin|Noslin]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=14|naam=[[Kenji Gorré|Gorré]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=15|naam=[[Ar'Jany Martha|Martha]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=16|naam=[[Jearl Margaritha|Margaritha]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=17|naam=[[Brandley Kuwas|Kuwas]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=18|naam=[[Armando Obispo|Obispo]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=19|naam=[[Gervane Kastaneer|Kastaneer]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=20|naam=[[Joshua Brenet|Brenet]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=21|naam=[[Tahith Chong|Chong]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=22|naam=[[Kevin Felida|Felida]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=23|naam=[[Riechedly Bazoer|Bazoer]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=24|naam=[[Deveron Fonville|Fonville]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=25|naam=[[Trevor Doornbusch|Doornbusch]]}} {{Voetbalelftal speler|nummer=26|naam=[[Tyrick Bodak|Bodak]]}} {{Voetbalelftal coach|naam=[[Dick Advocaat|Advocaat]]}} }}<noinclude>{{Sjablooninfo|1=[https://tools.wmflabs.org/templatetransclusioncheck/?lang=nl&name=Sjabloon:Navigatie_selectie_voetbalelftal_Curaçao_WK_2026 Gebruik van sjabloon in artikelen controleren]}} [[Categorie:Wikipedia:Sjablonen voetbalelftal Curaçao|WK 2026]] </noinclude> --------------------- {{Broodkruimel}} [[Category:Categories]] {{Commonscat|World War II}} ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Hosé''' por referi na: == Hende == * [[Brutil Hosé]], futbolista di [[Kòrsou]]. * [[Humphrey Hosé]], tenista di [[Aruba]]. * [[Robert Hosé]], == Otro == * Colegio San Hose {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] --------------- * [[Humphrey Hosé]], tenista di [[Aruba]]. * [[Robert Hosé]], == Otro == * Colegio San Hose {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Coffie''' por referi na: == Hende == * [[Daisy Coffie]], polítiko di [[Boneiru]]. * [[Mayra Coffie]], polítiko di [[Kòrsou]]. * [[Ivanon Coffie]], pelotero di Kòrsou. * [[Nochi Coffie]], artista visual di Boneiru. {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Newton''' por referi na: == Hende == * [[Eric Newton]], biologo marino i politiko di Boneiru ? * [[Isaac Newton]], * [[Micheal Newton]], {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] ------------- '''Ignacio''' por referi na: == Hende == === Fam === * [[Julien Ignacio]], * [[Jurino Ignacio]], * [[Raily Ignacio]], Nederlands-Curaçaos voetballer die als aanvaller speelt. == Otro == *[[Don Elias Mansur Ballpark]], stadion multifunshonal na [[Camacuri]], Oranjestad, Aruba. {{Dp}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Disambiguation pages]] --------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''.....''' por referi na: * [[Amado Rojer|Amado (Broertje) Rojer]], polítiko di [[Kòrsou]] * [[Eldridge Rojer]] (1984), futbolista di [[Kòrsou]] * [[Hubert Rojer|Hubert (Bèbè) Rojer]] (1934-2022), sindikalista di [[Kòrsou]] * [[Jean-Julien Rojer]] (1981), tenista di [[Kòrsou]] * [[Leendert Rojer]], polítiko di [[Kòrsou]] * Meindert (Menki) Rojer (1957), polítiko di [[Kòrsou]] * Nicolaas Rojer (1808-1888), médiko yu di Kòrsou i miembro di Konseho Kolonial * [[Robert Rojer]] (1939), kompositor i pianista klásiko di [[Kòrsou]]; su yu: ** [[Jean-Jacques Rojer]], kitarista i kompositor di [[Kòrsou]] ------------------ {{Navegacion | naam = Navegashon Promé minister di Antia Hulandes | titel = [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|30px]] Promé minister di [[Antias Hulandes|Antia Hulandes]] [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|30px]] | afb_links = | afb_rechts = | inhoud = [[Moises Frumencio da Costa Gomez]] · [[Efraïn Jonckheer]] · [[Ciro Kroon]] · [[Gerald Sprockel]] · [[Ernesto Petronia]] · [[Ronchi Isa]] · [[Otto Beaujon]] · [[Juancho Evertsz]] · [[Lucina da Costa Gomez-Matheeuws]] · [[Boy Rozendal]] · [[Miguel Pourier]] · [[Don Martina]] · [[Maria Liberia-Peters]] · [[Suzanne Römer|Suzy Camelia-Römer]] · [[Jandi Paula|Alejandro Felippe Paula]] · [[Etienne Ys]] · [[Ben Komproe]] · [[Mirna Louisa-Godett]] · [[Emily de Jongh-Elhage]] }}<noinclude> [[:Category:Wikipedia templates navegacion]] </noinclude> ---------------- {{Navegacion | naam = Navegacion ....... | afb_rechts = [[File:Flag of Aruba.svg|40px]] | titel = [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|Presidente di Parlamento di Aruba]] | inhoud = }} <noinclude> [[:Category:Wikipedia templates navegacion]] </noinclude> ----------------------- {{Databox}} Avia Air tabata un aerolinea ku sede na Aruba. Avia Air a keda rekonosé pa e gobièrnu komo e aerolínea nashonal.<ref name="Avia"/> == Datonan di kodigo == * [[International Air Transport Associationgadgadgadgad IATA]] Código: "3R" * [[Organizacion Internacional di Aviacion Civil (ICAO) ]] Código: " 'ARB " ' *Signal di yamada: Aviair == Historia == Na 1986 Avia Air a kuminsá komo un kompania di charter pa buelonan den region. Na aprel 1995 Avia Air a risibí un pèrmit pa ehekutá buelonan regular. E aerolinea tin cinco avion: dos Embriers 110, cada un cu 16 asiento y espacio extra pa e maletanan y dos Cessna, cada un cu 7 asiento. E Cessna por ser usa tur ora ku e kapasidat máksimo di e<ref name="Avia">Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-01-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. Avia Air a kuminsá bula na 1986. Tin vuelo charter pa hopi punto i dos vuelo regular diario - 7'or di mainta i 4'or di atardi - pa Punto Fijo na Venezuela. For di 2 di òktober Boneiru tambe ta forma parti di e buelonan regular. E flota di Avia Air ta konsistí di 2 avion Embrier 110 ku 19 asiento i 3 avion Cessna ku 7 asiento. E ta di Efi Tromp.<ref>Vanaf 2 oktober Avia Air vliegt naar Antillen. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-01-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644954:mpeg21:p007</ref> == Flota == *[[Short 360gadgadShort 360-200]] Embraer EMB 110 Bandeirante '''Avia Air''' was an [[airline]] based in [[Aruba]]. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==History== Avia Air suspended service in November 2003 and was working to restructure its operations under bankruptcy protection.<ref>[http://www.rati.com/ALLANDING_10738.htm Air Transport Intelligence] 7 November 2003</ref> ==Flota== *[[Short 360|Short 360-200]] *[[Embraer EMB 110 Bandeirante]] {{Appendix}} ---------- {{Databox}} '''KLM West-Indisch Bedrijf''' tabata un divishon di [[KLM]] West-Indische Bedrijf tabata un parti di KLM ku for di 1934 te ku 1964 tabata atendé buelonan den e Antilanan Hulandes, Suriname (kuns West-Indianan Hulandes) i e paisnan bisiña. E fundacion a wordo haci posibel pa medio di e compromiso di PTT cu a ofrece un contract lucrativo pa transporta e carta pa e colonianan. E promé buelo di post for di Hulanda pa Kòrsou ku e "Snip" riba 22 di desèmber 1934 a marka e punto di kuminsamentu di e empresa aki. Na promé instansia e West-Indische Bedrijf a bula prinsipalmente for di Willemstad pa Aruba (e promé buelo 19 di yanüari 1935) i Venezuela i Jamaica den koperashon ku e Royal Dutch Steamboat Company (KNSM). Ta te despues di Segundo Guera Mundial ku a tuma lugá un buelo regular Amsterdam-Curaçao. E Segunda Guera Mundial mes tabata di gran importancia pa WIB, cu a bira un transportista importante pa e refinerianan di petroleo na Aruba y tabata un di e aerolíneanan di mas bon funcion di e tempo ey. Na 1964 e kompania West-Indische a bira [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM), ku tambe e Antias Hulandes a bira ko-propietario. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=West-Indisch Bedrijf}} {{References}} ;Lista di fuente }} [[:Category:Karibe Hulandes]] [[:Category:Aviashon]] -------------------------------------- '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea nacional y e unico aerolinea di [[Aruba]]. Fundá na 2006, e compania ta proveé transporte aéreo regular i charter pa pasaheronan pa 13 destinacion. Aruba Airlines su sede corporativo ta na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. Aruba ta opera su base principal di mantencion na [[Miami]]. El a ricibi un AOC {air operator's certificate) for di [[Estadonan Uni di Merka|Merca]] na 2015. == Historia == Aruba Airlines a ser estableci pa Onno J. de Swart na 2006.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> Na 2010 e aerolinea a inicia cu operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. E sede principal di Aruba Airlines ta na Oranjestad (Aruba), cu ta e centro di operacion principal, y tin tambe un oficina na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Oficinanan mas chikitu ta estableci na Miami, Corsou, Boneiro y na [[Venezuela]] den e ciudadnan di [[Maracaibo]], [[Valencia]] y Maracay.[1] 3] Na kuminsamentu di 2012 e kompania a atrae invershonista nobo, ku a kondusí na e upgrade di su operacionnan pa avionnan jet.[1] E kompania a wordo otorga un AOC (certificado di operador aereo) ekonómiko na ougùstùs 2012. 4] E aerolinea despues a regla pa haya dos Airbus A320 twin-engined 150-seat jet airliners; e prome a yega na Aruba na november 2012.[ 2] E avion a kuminsá ku vuelo charter for di Aruba na fin di aña 2012 i e operacionnan programá a kuminsá riba 31 di mart 2013, ku Maracaibo komo su destinacion inicial. E buelonan pa [[Siudad di Panama|Panama City]] a cuminsa diaa 5 di juli di e aña ey.[1] 5] Aruba Airlines tambe a cuminsa bula entre Aruba, Corsou y [[Republika Dominikano|Santo Domingo]] na december 2015, operando ku e Airbus A320.[ 6] Na mei 2016, a anunsiá ku e buelo Curaçao-Santo Domingo i e buelo di Panama lo ta temporalmente suspendé i ku e operashonnan lo reanuda pronto ora ta posibel, maske no a duna niun motibu pa esaki.[ Na juli 2016, e aerolinea a celebra e firma di nan di cuater avion, cu su prome Airbus A319. E avion a ser entregá na Aruba Airlines na desèmber 2016. 8] Aruba Airlines a anunsiá riba 2 di òktober 2017 ku lo reintrodusí servisio pa Kòrsou i introdusí servisio nobo pa Boneiru. E buelonan lo ta operá ku un Dash 8-300, ku a firma na sèptèmber di 2017 i ku e servisio pa Kòrsou lo kuminsá riba 23 di òktober di 2017, ku e fecha di Bonaire pa ser anunsiá.[1] 9] Lamentablemente e prome buelo a keda cancela pa motibo cu e avion Dash 8 no a wordo entrega na tempo y e aerolinea a cuminsa oficialmente cu servicio na Curaçao riba 25 di october 2017, usando un Bombardier CRJ200, cu a wordo haya for di Voyageur Airways, cu anteriormente a wordo uza pa bula entre Curaçao y Sint Maarten despues di e consecuencia di Hurricane Irma.[ 10] [[:Category:Aviashon]] [[:Categpru:Aruba]] ------------------------ {{Variante|c}} '''Kabana''' por referi na: * [[Kabana (Boneiru)]] * [[Kabana (Korsou)]] == Otro == * Adriaan Lacle Boulevard [[Category:Disambiguation pages]] ----------- {{Variante|c}} '''....''' ta un fam di origen ...... ku desde komienso di [[siglo 19]] tin presensia den [[Karibe Hulandes]] e isla di [[Kòrsou]].<ref>Kraftt, A.J.C. [https://jvbq.nl/wp-content/uploads/2020/08/AJC-Krafft-historie-en-oude-families-van-de-nederlandse-antillen-het-antilliaanse-patriciaat.pdf Historie en oude families van de Nederlandse Antillen] (1951), Martinus Nijhoff, Den Haag</ref> E por referi na: == Hende == * === Luga === === Otro === ----------- Beschermd monument in Aruba {{Broodkruimel}} {{Commonscat|Beschermde monumenten}} [[Categorie:Bouwwerk in Aruba|Monument]] [[Categorie:Beschermd monument|Aruba]] Bouwwerk in Aruba {{Broodkruimel}} {{Hoofding categorie | onderwerp = bouwwerken in Aruba | detailomschrijving = | plaatje = | overig = }} {{Commonscat|Buildings in Aruba}} * Category:Monumento protehi {{Broodkruimel}} Overzicht van [[beschermde monumenten]] [[:Categorie:Cultureel erfgoed]] [[:Categorie:Architectuur]] ------------- {{Navigatie | naam = Navigatie hoofdsteden Afrika | titel = Hoofdsteden in [[Afrika (hoofdbetekenis)|Afrika]] | inhoud = {{Navigatie/Tabel | R1C1 = '''Onafhankelijke staten:''' | R1C2 = [[Abuja]] · [[Accra]] · [[Addis Abeba]] · [[Algiers (hoofdbetekenis)|Algiers]] · [[Antananarivo (stad)|Antananarivo]] · [[Asmara]] · [[Bamako]] · [[Bangui (Centraal-Afrikaanse Republiek)|Bangui]] · [[Banjul]] · [[Bissau (Guinee-Bissau)|Bissau]] · [[Bloemfontein]] · [[Brazzaville]] · [[Caïro (stad)|Caïro]] · [[Conakry]] · [[Dakar]] · [[Djibouti (stad)|Djibouti]] · [[Dodoma (stad)|Dodoma]] · [[Freetown (hoofdbetekenis)|Freetown]] · [[Gaborone]] · [[Gitega (stad)|Gitega]] · [[Harare]] · [[Juba (Zuid-Soedan)|Juba]] · [[Kaapstad]] · [[Kampala]] · [[Khartoem]] · [[Kigali (stad)|Kigali]] · [[Kinshasa]] · [[Libreville]] · [[Lilongwe (stad)|Lilongwe]] · [[Lobamba]] · [[Lomé]] · [[Luanda (stad)|Luanda]] · [[Lusaka (stad)|Lusaka]] · [[Malabo]] · [[Maputo (stad)|Maputo]] · [[Maseru (stad)|Maseru]] · [[Mbabane]] · [[Mogadishu]] · [[Monrovia (Liberia)|Monrovia]] · [[Moroni (Comoren)|Moroni]] · [[Nairobi]] · [[Ndjamena]] · [[Niamey]] · [[Nouakchott (stad)|Nouakchott]] · [[Ouagadougou]] · [[Port Louis (stad)|Port Louis]] · [[Porto-Novo]] · [[Praia]] · [[Pretoria]] · [[Rabat (Marokko)|Rabat]] · [[Sao Tomé (stad)|Sao Tomé]] · [[Tripoli (Libië)|Tripoli]] · [[Tunis]] · [[Victoria (Seychellen)|Victoria]] · [[Windhoek]] · [[Yaoundé]] · [[Yamoussoukro]] | R2C1 = {{Nowrap|'''Afhankelijke gebieden:'''}} | R2C2 = [[Jamestown (Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha)|Jamestown]] · [[Port-aux-Français]] }} }}<noinclude> [[:Categorie:Wikipedia:Sjablonen Afrika|Hoofdsteden]] </noinclude> -------------- <br clear=all /> {| class="toccolours" |- | [[File:Flag of Bonaire.svg|30px]] ! width="100%" bgcolor=#FFFF85 style="text-align: center;" | <center>Klup di futbòl na [[Boneiru]]</center> |- | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"|[[SV Arriba Peru|Arriba Peru]] · [[SV Atlétiko Flamingo|Atlétiko Flamingo]] · [[SV Atlétiko Tera Corá|Atlétiko Tera Corá]] · [[SV Real Rincon|Real Rincon]] · [[SV Estrellas|Estrellas]] · [[SV Juventus|Juventus]] · [[SV Vespo|Vespo]] · [[SV Vitesse|Vitesse]] |} <noinclude> [[:Category:Wikipedia templates]] </noinclude> --------- {{Navigatie | titel = [[Lijst van premiers van de Nederlandse Antillen|Minister-presidenten]] van de Nederlandse Antillen | afb_links = [[Bestand:Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg|30px|Vlag van de Nederlandse Antillen van zes]] | afb_rechts = [[Bestand:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|30px|Vlag van de Nederlandse Antillen van vijf]] | inhoud = [[Moises Frumencio da Costa Gomez]] · [[Efraïn Jonckheer]] · [[Ciro Kroon]] · [[Gerald Sprockel]] · [[Ernesto Petronia]] · [[Ronchi Isa]] · [[Otto Beaujon]] · [[Juancho Evertsz]] · [[Lucina da Costa Gomez-Matheeuws]] · [[Boy Rozendal]] · [[Miguel Pourier]] · [[Don Martina]] · [[Maria Liberia-Peters]] · [[Suzanne Römer|Suzy Camelia-Römer]] · [[Alejandro Felippe Paula]] · [[Etienne Ys]] · [[Ben Komproe]] · [[Mirna Louisa-Godett]] · [[Emily de Jongh-Elhage]] }}<noinclude> [[:Categorie:Wikipedia:Sjablonen politiek|Nederlandse Antillen, Minister-presidenten]] [[:Categorie:Wikipedia:Sjablonen Nederlandse Antillen|Minister-presidenten]] </noinclude> ----------- <br clear=all /> {| class="toccolours" |- | [[File:LocationSouthAmerica.png|55px]] ! width="100%" bgcolor=#FFEFD5 style="text-align: center;" | [[Kapital]]nan den [[Sur Amérika]] | [[File:LocationSouthAmerica.png|55px]] |- | colspan="2" align="center" style="font-size: 95%;"|[[Asunción]] · [[Bogota]] · [[Brasília]] · [[Buenos Aires]] · [[Caracas]] · [[Cayenne]] · [[Georgetown]] · [[King Edward Point]] · [[La Paz]] · [[Lima]] · [[Montevidéu|Montevideo]] · [[Paramaribo]] · [[Quito]] · [[Santiago di Chile|Santiago]] · [[Stanley (Islanan Falkland)|Stanley]] · [[Sucre (Bolivia)|Sucre]] |} <noinclude>[[Category:Wikipedia templates]]</noinclude> --------------------- {{Navigatie uitklapbaar | naam = Navigatie hoofdsteden Zuid-Amerika | titel = Hoofdsteden in [[Zuid-Amerika]] | inhoud = {{Navigatie/Tabel | R1C1 = '''Onafhankelijke staten:''' | R1C2 = [[Asuncion (stad)|Asuncion]] · [[Bogota (stad)|Bogota]] · [[Brasilia]] · [[Buenos Aires (stad)|Buenos Aires]] · [[Caracas]] · [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]] · [[La Paz (stad in Bolivia)|La Paz]] · [[Lima (stad)|Lima]] · [[Montevideo (stad)|Montevideo]] · [[Paramaribo]] · [[Quito]] · [[Santiago (Chili)|Santiago]] · [[Sucre (Bolivia)|Sucre]] | R2C1 = {{Nowrap|'''Afhankelijke gebieden:'''}} | R2C2 = [[Cayenne (stad)|Cayenne]] · [[King Edward Point]] · [[Stanley (Falklandeilanden)|Stanley]] }} }}<noinclude> </noinclude> --------- To do * drecha pa uzo Template:Infobox stadion * traha/drecha template "cite web" or cite news" or cite book" (tradusi "retrieved" den template) * traha template infobox atleta / deportista * traha template pa {{noindex}} Artikulo nobo * Ping pong (ht.wiki verkort) * K-pop (nl.wiki verkort) * Lenga krioyo * Alfabet * Alfabet latino * German Gruber jr., filmmaker * Selwyn de Wind, filmmaker * Awry, rapper * Isla Bouvet I * Voetballers: Jason Wall, Riesmarly Tokaay en Elson Hooi * Kolonia (zie ht.wiki) * toevoegen premiers/president: Epsy Campbell Barr; Claude Joseph; Jamaica, Trinidad; China ------------------ <br clear=all /> {| class="toccolours" |- | [[File:Flag of Aruba.svg|35px]] ! width="100%" bgcolor=#FFFF65 style="text-align: center;" | <center>Luga i bario di [[Kòrsou]]</center> |- | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"| #'''[[Bandabou]]:''' [[Barber]] · [[Boca Samí]] · [[Grote Berg (Curaçao)|Grote Berg]] · [[Hato (Curaçao)|Hato]] · [[Lagún]] · [[Sint Willibrordus (Curaçao)|Sint Willibrordus]] · [[Soto (Curaçao)|Soto]] · [[Tera Corá (Curaçao)|Tera Corá]] · [[Westpunt (Curaçao)|Westpunt]]<br/ > | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"| #'''[[Bandariba]]:''' [[Oostpunt]] · [[Sint Joris (Curaçao)|Sint Joris]] · [[Spaanse Water]] | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"| #'''[[Willemstad]]:''' [[Brievengat]] · [[Buena Vista (Curaçao)|Buena Vista]] · [[Emmastad]] · [[Fleur de Marie (Curaçao)|Fleur de Marie]] · [[Julianadorp (Curaçao)|Julianadorp]] · [[Muizenberg (Willemstad)|Muizenberg]] · [[Otrobanda‎ ]] · [[Pietermaai]] · [[Punda‎]] · [[Saliña (Curaçao)|Saliña]] · [[Santa Maria (Curaçao)|Santa Maria]] · [[Scharloo]] · [[Sint Jago]] · [[Steenrijk (Curaçao)|Steenrijk]] |} ----------------------------------------------- {{Navbox generic | titel = Beschermde gebieden in [[Curaçao]] | afb_rechts = {{CW-VLAG|30}} | inhoud= {{Navigatie/Tabel | R1C1 = '''Nationale parken:''' | R1C2 = [[Christoffelpark]] · [[Curaçao Marine Park|Marine Park]] · [[Nationaal park Shete Boka|Shete Boka]] | R2C1 = '''Natuurreservaten:''' | R2C2 = [[Jan Thiel (Curaçao)#Zoutmeer|Jan Thiel Zoutmeer]] · [[Muizenberg (natuurgebied)|Muizenberg]] }} }}<noinclude> -------------- <br clear=all /> {| class="toccolours" |- | [[File:Flag of Italy.svg|35px]] ! width="100%" bgcolor=#FFEFD5 style="text-align: center;" | <center>Luga na [[Sardegna]]</center> |- | colspan="2" align="center" style="font-size: 90%;"| [[Aggius]] | [[Aglientu]] | [[Alghero]] | [[Alà dei Sardi]] | [[Anela]] | [[Ardara]] | [[Arzachena]] | [[Badesi]] | [[Banari]] | [[Benetutti]] | [[Berchidda]]| [[Bessude]] | [[Bonnanaro]] | [[Bono]] | [[Bonorva]] | [[Bortigiadas]] | [[Borutta]] | [[Bottidda]] | [[Buddusò]] | [[Budoni]] | [[Bultei]] | [[Bulzi]] | [[Burgos]] |[[Cagliari]] | [[Calangianus]] | [[Cargeghe]] | [[Castelsardo]] | [[Cheremule]] |[[Chiaramonti]] | [[Codrongianos]] | [[Cossoine]] | [[Erula]] | [[Esporlatu]] | [[Florinas]] |[[Giave]] |[[Golfo Aranci]] |[[Illorai]] | [[Ittireddu]] | [[Ittiri]] | [[La Maddalena]] | [[Laerru]] | [[Kenia]] | [[Lesotho]] | [[Liberia]] | [[Libia]] | [[Madagascar]] | [[Malawi]] | [[Mali]] | [[Mauritania]] | [[Morocco]] | [[Mozambique]] | [[Namibia]] | [[Niger]] | [[Nigeria]] | [[Republika demokratika di Kongo]] | [[Republika Sentral Afrikano]] | [[Rwanda]] | [[Senegal]] | [[Serra Leoa]] | [[Somalia]] | [[Sudan]] | [[Sur Afrika]] | [[Swaziland]] | [[Tanzania]] | [[Togo]] | [[Tunesia]] | [[Uganda]] | [[West Sahara]] | [[Zambia]] | [[Zimbabwe]] |} <noinclude>[[Category:Wikipedia templates]]</noinclude> --------- {{Navbox generic | name = Luga i bario na Kòrsou | afb_rechts = [[File:Flag of Curaçao.svg|30px|Bandera di Kòrsou]] | inhoud = {{Navigation/Table | R1C1 = '''[[Bandabou]]:''' | R1C2 = [[Barber]] · [[Boca Samí]] · [[Grote Berg (Curaçao)|Grote Berg]] · [[Hato (Curaçao)|Hato]] · [[Lagún]] · [[Sint Willibrordus (Curaçao)|Sint Willibrordus]] · [[Soto (Curaçao)|Soto]] · [[Tera Corá (Curaçao)|Tera Corá]] · [[Westpunt (Curaçao)|Westpunt]] | R2C1 = '''[[Bandariba]]:''' | R2C2 = [[Oostpunt]] · [[Sint Joris (Curaçao)|Sint Joris]] · [[Spaanse Water]] | R3C1 = '''[[Willemstad]]:''' | R3C2 = [[Brievengat]] · [[Buena Vista (Curaçao)|Buena Vista]] · [[Emmastad]] · [[Fleur de Marie (Curaçao)|Fleur de Marie]] · [[Julianadorp (Curaçao)|Julianadorp]] · [[Muizenberg (Willemstad)|Muizenberg]] · [[Otrobanda‎ ]] · [[Pietermaai]] · [[Punda‎]] · [[Saliña (Curaçao)|Saliña]] · [[Santa Maria (Curaçao)|Santa Maria]] · [[Scharloo]] · [[Sint Jago]] · [[Steenrijk (Curaçao)|Steenrijk]] }} }}<noinclude>[[Category:Wikipedia templates]]</noinclude> e8rx91kiricu6hsgze2k8a06vlkkhh0 0 8420 201305 194901 2026-08-19T20:18:49Z Caribiana 8320 /* P */ 201305 wikitext text/x-wiki E pagina aki ta duna un lista den orden alfabétiko di '''artistanan di Karibe Hulandes'''. E lista ta inkorporá artistanan nasi sea na [[Aruba]], [[Kòrsou]], [[Boneiru]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Sint Maarten]], of na [[Hulanda]] siendo yu di mayornan prosedente di [[Karibe Hulandes]]. Tambe ta inklui esunnan su un desaroyo artístiko a keda realisá i kompletá den Karibe Hulandes. {{Inhoud abc}} ==A== [[File:Hortence Brouwn 1.jpg|thumb|200px|Hortence Brouwn]] [[File:Randal_corsen-1552580199.jpg|thumb|200px|[[Randal Corsen]]]] [[File:Avantia damberg-1589925573.jpg|thumb|200px|Avantia Damberg]] [[File:Sharelly Emanuelson.jpg|thumb|200px|[[Sharelly Emanuelson]]]] [[File:Johanna_Franco_Zapata_2020.jpg|thumb|200px|[[Johanna Franco Zapata]]]] [[File:Muurschildering Hidden hero May Henriquez door Avantia Damberg.jpg|thumb|200px|[[May Henriquez]]]] [[Fail:Elvis Lopez 01.jpg|thumb|200px|[[Elvis López]]]] [[File:Jacob Ernst Marcus.jpg|thumb|200px|[[Jacob Ernst Marcus]]]] [[File:Quito Nicolaas.jpg|thumb|200px|[[Quito Nicolaas]]]] [[File:Jacobo-palm-1335440975.jpg|thumb|200px|[[Jacobo Palm]]]] [[File:John-palm-profil (cropped).jpg|thumb|200px|[[John Palm]]]] [[File:Rudolf-palm-1335441851.jpg|thumb|200px|[[Rudolph Palm]]]] [[Image:Myra Romer.jpg|thumb|200px|[[Myra Römer]]]] [[File:Francis Sling.jpg|thumb|200px|Francis Sling]] [[File:Belinda de Veer.jpeg|thumb|200px|Belinda de Veer]] [[File:Anton Vrede, 2018 (3).jpg|thumb|200px|[[Anton Vrede]]]] * [[Ciro Abath]] * [[Giovanni Abath]] * [[Marian Abath]] * [[Papy Adriana]] * [[Mac Alberto]] (Kòrsou, 1932-2020) * [[Rinella Alfonso]] * [[Vesuhely Americaan]] * [[Ailsa Anastatia]] * [[Efrem Angela]] * [[William Anthony]] * [[Grace Ashruf]] ==B== * [[David Bade]] * [[Herman van Bergen]] * [[Sander van Beusekom]] * [[Hubert Booi]] (Boneiru/Aruba, 1919-2014) * [[Eugenie Boon]] * [[Hortence Brouwn]] * [[Ruby Bute]] * [[Marlene van Blarcum]] ==C == * [[José Capricorne|José Maria Capricorne]] (Kòrsou, 1932) * [[Nelson Carrilho]] * [[Roxette Capriles]] * [[Ced Ride]] * [[Nochi Coffie]] * [[Zuleika Coffie]] * [[Paulita Cornet]] * [[Joseph Sickman Corsen]] * [[Charles Corsen]] * [[Randal Corsen]] * [[Eric Cremers]] (Boneiru, 1953) * [[Yolanda Croes]] * [[Desiree Croes]] * [[Anthony Croes]] (Aruba, 1961) * [[Natusha Croes]] * [[Jani Croes]] ==D== * [[Avantia Damberg]] * [[Winfred Dania]] (Aruba/Boneiru, 1950-2012) * [[W. van Duynkercke]] * [[Melissa Domacassée]] ==E== * [[Nydia Ecury]], (Aruba/Kòrsou, 1926-2012) * [[Ras Elijah]] - pseudonimo di Earl Nicolaas * [[Sharelly Emanuelson]] * [[Chris Engels]] * [[Lucila Engels-Boskaljon]] (Kòrsou, 1920-1993) * [[Maritza Erasmus]] ==F== * [[Ariadne Faries]] (Kòrsou, 1968-2020) * [[Johanna Franco Zapata]] * [[Andres Figaroa]] * [[Evelino Fingal]] * [[André van Frederici]] ==G== * [[Wilson Garcia]] * [[Jean Girigori]] * [[Nelson Gonzalez]] * [[Cornelis Gorsira]] * [[Cynrie Griffith]] * [[Armando Goedgedrag]] ==H== * [[Gil Hagedoorn]] * [[May Henriquez]] * [[Glenda Heyliger]] * [[Lee Hodge]] * [[Dick Hoogerwerf]] * [[Livio Hermans]] (1935-2020) ==I== * [[Caresse Isings]] * [[Hermenegildo Anthonio Isena]] ==J== * [[Ru Jas]] * [[Patsy Johnson]] * [[Elis Juliana]] * [[Wilma Kuiperi-Jansen]] ==K== * [[Yubi Kirindongo]] * [[Stan Kuiperi]] * [[Anan Kock-Herrera]] * [[Willem Kroon]] ==L== * [[Padu Lampe]] * [[Minerva Lauffer]] * [[Elisa Lejuez]] * [[Elvis López]] * [[Rasheed Lowe]] * [[Elisa Lejuez Peters]] ==M== * [[Eb Marcano]] * [[Garrick Marchena]] * [[Jacob Ernst Marcus]] * [[Truus Marchant]] * [[Nildo Marchena]] * [[Charlton Marcos|Charlton G. Marcos]] * [[Runny Margarita]] * [[Salustiano Martha]] * [[Tirzo Martha]] * [[Alida Martinez]] * [[Nigel Matthew]] * [[E.C. ‘Papa’ Melaan]] * [[Luciano Milliard]] * [[Mo Mohamed]] * [[Tony Monsanto]] * [[Osaira Muyale]] ==N== * [[Max Nepomuceno|Maximiliano Nepomuceno]] * [[Gustave Nouel]] * [[Quito Nicolaas]] ==O== * [[Hipolito Ocalia|Hipólito Max Ocalia]] * [[Julie Quigley de Oduber]] * [[Ryan Daniel Oduber]] ==P== * [[Jan Gerard Palm]] * [[Jacobo Palm]] * [[John Palm]] * [[Rudolf Palm]] * [[Toni Palm]] * [[Walter Palm]] * [[John Pandellis]] * [[Vanessa Paulina]] * [[Suzanne Perlman]] * [[Jozef Cornelis "Nechi" Pieters]] * [[Tharcisio Pieters Kwiers]] * [[Luigi Pinedo]] * [[John de Pool]] * [[Nena Ponson]] ==Q== * [[Pablo Teófilo Quant]] ==R== * [[Oscar Ravelo]] * [[Roland Richardson]] * [[Ced Ride]] * [[Myra Römer]] * [[Wouter van Romondt]] * [[Felix de Rooy]] * [[Henk Roozendaal]] * [[Rebecca Roos]] * [[Velvet Zoé Ramos]] ==S== *[[Nena Sanchez]] * [[Ati Schotborgh]] * [[Gilbert Senchi]] * [[Nel Simon]] * [[Francis Sling]] * [[Omar Sling]] * [[Norva Simon-Sling]] * [[Hellen Sint Jago]] * [[Ellen Spijkstra]] * [[Gabrielle de St. Dénis]] * [[Eefje van der Straten-van Twillert]] ==T== * [[Elvis Tromp]] ==U== ==V== * [[Anton Vrede]], (Kòrsou, 1953) * [[Belinda de Veer]], (Aruba, 1960) * [[Ronald Verhoeven]] (Malang/Bonaire, 1937-2015) * [[Piet Vervoord]], tambe konosí komo Frère Adrianus * [[Ruthy Vrieswijk]] ==W== * [[Wim de Waal]] * [[Brigitte Wawoe]] * [[Marjon Wegman]] * [[Michiel Wever]] * [[Rufo Wever]] * [[Shahaila Winklaar]] * [[Paul Wong]] * [[Ken Wolff]] ==X== ==Y== ==Z== * [[Giovani Zanolino]] [[Kategoria:Arte]] pbk3pdj53pbk2w6n6o6px8kxoo4j6lg 0 8712 201311 146403 2026-08-19T20:44:37Z Caribiana 8320 Pandellis 201311 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Balki calendario mensual sin siman|8}} '''5 di ougùstùs''' ta e di 217 [[dia]] di aña (218 den un [[schrikkeljaar]]) riba e [[kalènder gregoriano]]. Ta resta 148 dia pa e aña terminá. == A sosodé == * [[1995]] &ndash; Na [[Kralendijk]] ([[Boneiru]]) a funda e klup di futbòl [[ASCD Arriba Peru]]. == A nase == == A fayesé == * [[1965]] &ndash; [[John Pandellis]] (68), artista visual griego-hulandes. == A selebrá/konmemorá == * {{BFA}} - Dia di Independensia {{Appendix}} [[Category:Fecha]] [[Category:Ougùstùs]] b4ppnwltpovm613nxcz83idvfdulmaj 201312 201311 2026-08-19T20:47:58Z Caribiana 8320 Museo Terramar 201312 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Balki calendario mensual sin siman|8}} '''5 di ougùstùs''' ta e di 217 [[dia]] di aña (218 den un [[schrikkeljaar]]) riba e [[kalènder gregoriano]]. Ta resta 148 dia pa e aña terminá. == A sosodé == * [[1995]] &ndash; Na [[Kralendijk]] ([[Boneiru]]) a funda e klup di futbòl [[ASCD Arriba Peru]]. * [[2016]] &ndash; Apertura di [[Museo Terramar]], un museo históriko-arkeológiko na [[Kralendijk]]. == A nase == == A fayesé == * [[1965]] &ndash; [[John Pandellis]] (68), artista visual griego-hulandes. == A selebrá/konmemorá == * {{BFA}} - Dia di Independensia {{Appendix}} [[Category:Fecha]] [[Category:Ougùstùs]] 9zibuldd4g4tugzrdzfijbfdwiggonh 2 8959 201160 201155 2026-08-19T12:06:39Z Caribiana 8320 201160 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. E por contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan den espacio publico tin un historia largo. Den tempo moderno, e concepto di arte publico a bira mas defini durante [[siglo 20|siglo binti]], specialmente for di añanan 1960, ora artista y institucionnan a cuminsa busca manera pa trece arte mas cerca di bida diario y pa uza arte como un medio pa activa y transforma espacio urbano. ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activá espasionan públiko; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ 6unpf4kfo0t57ckjlhntj9f5zjcufex 201161 201160 2026-08-19T12:09:34Z Caribiana 8320 201161 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. E por contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan den espacio publico tin un historia largo. Den tempo moderno, e concepto di arte publico a bira mas defini durante [[siglo 20|siglo binti]], specialmente for di añanan 1960, ora artista y institucionnan a cuminsa busca manera pa trece arte mas cerca di bida diario y pa uza arte como un medio pa activa y transforma espacio urbano. ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activá espasionan públiko; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ jlaw3ro1perpdv9izhqcybosox9esyo 201162 201161 2026-08-19T12:11:35Z Caribiana 8320 /* Historia */ 201162 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. E por contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan den espacio publico tin un historia largo.Monumentonan i eskulturanan públiko ta forma tradishonal di arte públiko. <ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300047112 |title=Public sculpture |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Den tempo moderno, e concepto di arte publico a bira mas defini durante [[siglo 20|siglo binti]], specialmente for di añanan 1960, ora artista y institucionnan a cuminsa busca manera pa trece arte mas cerca di bida diario y pa uza arte como un medio pa activa y transforma espacio urbano. ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activá espasionan públiko; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ 6x9q1sem6co14ejerend1mu85durbmz 201163 201162 2026-08-19T12:15:05Z Caribiana 8320 201163 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. E por contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento y escultura publico tabata e forma tradishonal di arte publico. Den tempo moderno, e concepto di arte publico a bira mas defini durante [[siglo 20|siglo binti]], specialmente for di añanan 1960, ora artista y institucionnan a cuminsa busca manera pa trece arte mas cerca di bida diario y pa uza arte como un medio pa activa y transforma espacio urbano. ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activá espasionan públiko; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ q3x8c4ifcou6grmws9lrpjqewmlhufu 201166 201163 2026-08-19T12:22:38Z Caribiana 8320 201166 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Como parti di espacio publico ta wordo considera: parke, plasa, caya, trottoir, rotonde, beach, edificionan publico manera bliblioteca. ==Historia== Monumento y escultura publico tabata e forma tradishonal di arte publico. Den tempo moderno, e concepto di arte publico a bira mas defini durante [[siglo 20|siglo binti]], specialmente for di añanan 1960, ora artista y institucionnan a cuminsa busca manera pa trece arte mas cerca di bida diario y pa uza arte como un medio pa activa y transforma espacio urbano. ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ 3xc3uods9ncx2p5f76n0ytflnonu78m 201167 201166 2026-08-19T12:26:17Z Caribiana 8320 201167 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Como parti di espacio publico ta wordo considera: parke, plasa, caya, trottoir, rotonde, beach, edificionan publico manera bliblioteca y hospital. ==Historia== Monumento y escultura publico tabata e forma tradishonal di arte publico. Den tempo moderno, e concepto di arte publico a bira mas defini durante [[siglo 20|siglo binti]], specialmente for di añanan 1960, ora artista y institucionnan a cuminsa busca manera pa trece arte mas cerca di bida diario y pa uza arte como un medio pa activa y transforma espacio urbano. ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ 7p515eld4ahlei9b00ngc6sf012nba9 201168 201167 2026-08-19T12:39:20Z Caribiana 8320 201168 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Como parti di espacio publico ta wordo considera: parke, plasa, caya, trottoir, rotonde, beach, edificionan publico manera bliblioteca y hospital. ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y desde di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ iwteki9d4p6axhy4orz91n6wi0yx0xj 201169 201168 2026-08-19T12:51:43Z Caribiana 8320 201169 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|Escultura "Love" na New York]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro espacionan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera misa y biblioteca. ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y desde di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ j4zbs14n3ljiji39kyo8prw3hauko8n 201171 201169 2026-08-19T12:53:33Z Caribiana 8320 201171 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|Escultura "Love" na New York]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera misa y biblioteca. ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y desde di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ bcpnge0wzntuytajrj3ntzehcm3yavm 201172 201171 2026-08-19T12:56:37Z Caribiana 8320 201172 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|Escultura "Love" na New York]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera misa y biblioteca. ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y desde di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ ev60920vvairyv0b2ykngrx1w6v4f4m 201174 201172 2026-08-19T12:58:56Z Caribiana 8320 /* Historia */ 201174 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|Escultura "Love" na New York]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera misa y biblioteca. ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ 0hmbo1qpr3jnw7aovmd90otzpko5yl0 201176 201174 2026-08-19T13:15:57Z Caribiana 8320 201176 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|Escultura "Love" na New York]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera biblioteca, hospital y otro edificionan publico.<ref>{{cite web |url=https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/c/collecties-buiten-musea/kunst-in-de-openbare-ruimte-en-monumentale-kunst |title=Kunst in de openbare ruimte en monumentale kunst |publisher=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |access-date=}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hamhelsinki.fi/en/public-art/public-art-collection/ |title=Public art collection |publisher=Helsinki Art Museum |access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ fckemjg73si3u4wo9f10gsexqf52u8p 201179 201176 2026-08-19T13:18:08Z Caribiana 8320 201179 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|Escultura "Love" na New York]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera biblioteca, hospital y otro edificionan publico.<ref>{{cite web |url=https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/c/collecties-buiten-musea/kunst-in-de-openbare-ruimte-en-monumentale-kunst |title=Kunst in de openbare ruimte en monumentale kunst |publisher=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ 7psrejeztkk64o0bt4mcdut5mtn0eud 201180 201179 2026-08-19T13:19:32Z Caribiana 8320 201180 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|Escultura "Love" na New York]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera biblioteca, hospital y otro edificionan publico.<ref>{{cite web |url=https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/c/collecties-buiten-musea/kunst-in-de-openbare-ruimte-en-monumentale-kunst |title=Kunst in de openbare ruimte en monumentale kunst |publisher=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1367701264|titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ 9yzntq8e2k522nhcoa1hm06pv2vbsg6 201182 201180 2026-08-19T13:21:46Z Caribiana 8320 201182 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|Escultura "Love" na [[New York City|New York]].]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera biblioteca, hospital y otro edificionan publico.<ref>{{cite web |url=https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/c/collecties-buiten-musea/kunst-in-de-openbare-ruimte-en-monumentale-kunst |title=Kunst in de openbare ruimte en monumentale kunst |publisher=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1367701264|titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] Amy Lasten vertelde over Teatro Foro: dit is een theatervorm waarbij actuele problemen sterk overdreven worden uitgebeeld. Het thema is altijd onderdrukking in de een of andere vorm. Scenes werden herhaald, waarbij iemand uit het publiek stop kon roepen en de rol over kon nemen van de onderdrukte om zo te proberen een verandering teweeg te brengen in de uitgebeelde situatie. Uit de reacties van het publiek bleek wel dat men zeer betrokken was bij het geheel.<ref>Conclusie van geslaagde workshop: Verandering moet bij vrouw zelf beginnen. "Amigoe". Curaçao, 31-08-1981, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640596:mpeg21:p005</ref> -------- (1) Lasten tabata casa cu Stanley Heinze y hunto nan tabatin dos yu. El a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. Na aña 2007, el a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su incansable aporte na e desaroyo di arte escenico y su trabao cu e generacionnan nobo.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/e-hopi-destaca-maestro-di-teatro-actriz-y-juffrouw-amy-lasten-a-fayece E hopi destaca maestro di teatro, actriz y juffrouw Amy Lasten a fayece], Diario (10 di augustus 2026)</ref> --------- (2) {{Persoon |Naam=Amy Lasten |Sorteernaam=Lasten, Amy |Geslacht=Vrouw |Geboorteland=Aruba |Beroep=Acteur |Discipline=Toneel |VIAF=288621913 |Adlib=people/44033 |Biografie=Amy Lasten kreeg haar toneelopleiding aan de Theaterschool van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze in 1985 haar diploma eerstegraads theaterdocent behaalde. Terug op Aruba stond Lasten aan de wieg van het Teatro Foro dat in de jaren ‘80 maatschappijkritisch, interactief toneel bracht in allerlei openbare ruimtes, zoals drukke straten en stadspleinen, vergelijkbaar met het Teatro Foro van Gibi Bacilio op Curacao. In de jaren ’90 was ze leidster van de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) waarin ze samenwerkt met dramadocente uit Nederland Nicoline Nagtzaam.<ref>[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref> Naast haar eigen theaterprojecten is Lasten zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de theatereducatie op Aruba. Vanaf het begin van haar dertienjarige dienstverband bij Instituto di Cultura heeft Lasten zich gericht op de professionalisering, waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze hielp deze jongeren, via cursussen en workshops, zich te ontwikkelen op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel, de regie, de vormgeving van decors, gebruik van licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Deze toneelcursussen mondden uit in tweejaarlijkse toneelfestivals met presentaties van eigen werk door de deelnemers. Zo werden in de loop van de tijd een flink aantal kleinere en grotere stukken gebracht in Cas di Cultura. Door het gedeeltelijk dichtdraaien van de subsidiekraan kwam er in de jaren ’90 een einde aan deze op de toneelcursussen gebaseerde voorstellingen in Cas di Cultura. Dat Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan werken bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. De presentaties werden aangepast aan de beschikbare locaties, zoals de hal en binnenplaats van een leegstaand schoolgebouw. Het leidde tot een ander type toneel. Het uitgangspunt was steeds de ruimte waarin gespeeld werd, waarbij decors en rekwisieten aan de te bespelen plaats werden aangepast. Door samenwerking met docent Nicoline Nagtzaam van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten kwamen in de jaren ’90 stagiaires uit Nederland die op Aruba hun afstudeerproject en een vormingsproject verzorgden. Ook dat gaf vernieuwende impulsen en leidde tot diverse presentaties, zoals Romeo y Julieta. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming podiumkunsten. De studenten die een tweedegraads opleiding volgden werden veelal gerecruteerd uit de cursisten die al eerder deel hadden genomen aan de cursussen van Instituto di Cultura. In 2011 werkte Lasten samen met Nicoline Nagtzaam mee aan het internationale IDEA-project Cambio di Horizonte, waarbij acht landen, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Turkije, België en Nicaragua betrokken waren ----------------- (3) Amy Lasten: multimedia in de bario Eind jaren tachtig kreeg theatermaakster Amy Lasten (Aruba ...), toen de bloeitijd van het toneel van de jaren zeventig in feite al op haar retour was, als medewerker van Instituto di Cultura de moeilijke taak het toneelleven actief te ontwikkelen. Ze ontving haar toneelopleiding aan de theaterschool die tegenwoordig Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten heet, waar ze in 1985 haar diploma eerste graad theaterdocent behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> Vanaf haar beginwerkzaamheden heeft Amy Lasten zich in haar dienstverband bij Instituto di Cultura gericht op de professionalisering waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Toen Burny Every met pensioen ging rond 2001, kreeg Amy Lasten een functie als theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano. Ze verzorgde er in overleg met de directie een eigen opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. ---------------- (4) Fundacion Arte Pro Arte en Amy Lasten Amy Lasten studeerde aan de Sociale Academie te Breda en aan de Toneelacademie, de tegenwoordige Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, waar ze haar eerstegraadsdiploma docente drama en regie in 1985 behaalde.<ref>{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-11}}</ref> In Nederland trad Amy Lasten op als actrice in ''Vrouwen tussen twee kulturen'' dat in de Amsterdamse Balie vertoond werd vanuit de probleemstelling of Caribische studenten inderdaad tússen twee culturen, maar niet veeleer ín twee culturen hun weg vonden. In hun Europees-Nederlandse opleiding brachten de Caribische studenten nieuwe inhoudelijke en vormelijke elementen in. Zo bracht Amy Lasten een stuk over slavenleed en slavenverzet, zoals in E katibunan di Kenepa dat in 1985 in de sociëteit van het studentencentrum Uilenstede door de toneelgroep. ‘Maisha kibra’ opgevoerd werd onder regie van Amy Lasten. Het stuk gaat over het slavenleven op de Curaçaose plantage Kenepa en de strijd van Buchi Fiel tegen de slavendrijver en de shon, een strijd om eigenwaarde. Hij verliest de strijd zijn vrouw wordt verkocht en Buchi Fiel springt in de zee. Zo wordt Buchi Fiel symbool voor de onverzettelijke slaaf die zich niet bij zijn onmenselijke lot neerlegt, maar die als tot slaaf gemaakte die zijn waarde behoudt. Instituto di Cultura Op haar geboorte-eiland heeft Amy Lasten zich bij Osticeba en Instituto di Cultura gericht op de professionalisering van de theaterwereld waarbij ze zich met name inspande om jongeren te interesseren voor de wereld van het toneel. Ze werkte daarbij vanuit een nul-situatie via cursussen en workshops op het gebied van zowel technische als creatieve aspecten, zoals het toneelspel zelf, de regie, de vormgeving van decors en de effecten van licht en geluid, maar ook op het creatieve schrijven van toneelteksten. Vanuit haar theateropleiding zette Amy Lasten zich in als acteur, regisseur, begeleider van stagiaires, organisator van workshops en theatrale evenementen, in internationaal verband. Festeseco In 1989 werd FesTeSeCo ’89 (Festival di Teatro Sembra y Cosecha) opgericht met het doel om vanuit Instituto di Cultura nieuwe spelers en regisseurs op te leiden. De doelstelling werd geconcretiseerd door middel van tal van cursussen en workshops rond het schrijven, regisseren en presenteren van toneel. In samenwerking met Roland Tromp bracht Festeseco in 1989 door middel van de workshopvorm een aantal korte toneelstukken die geschreven en gedirigeerd werden door debutanten in de Arubaanse toneelwereld, waarbij tien groepen en honderd acteurs van 8 tot 61 jaar betrokken waren. Farpa In 1990 kreeg Aruba met de FARPA (Fundacion Arte Pro Arte) een nieuwe toneelgroep. Het hoofddoel van Farpa was het stimuleren van het toneelleven op Aruba. Het relatief dure Cas di Cultura werd ingeruild voor alternatieve locaties, zoals de leegstaande J.F. Kennedyschool, het gebouw van de Artesania, of de straat in ‘teatro foro’. Dat Amy Lasten noodgedwongen besloot om low budget te gaan, bracht beperkingen maar ook nieuwe mogelijkheden mee, die creatief uitgebuit werden. Daarbij werden de presentaties aangepast aan de beschikbare lokaliteiten. Het leidde tot een ander type toneel. Dit experimenteren met ruimte, licht, geluid en de plaatsen van de voorstelling ten opzichte van het aanwezige publiek leidde bovendien tot de vorming en professionalisering van nieuwe regiemogelijkheden die in workshopvorm verkend werden. --------------- Lasten established herself as one of Aruba’s prominent figures in theater and performing arts. Throughout her career, she worked as a theater teacher, actress, director and cultural advocate, dedicating much of her professional life to strengthening theatrical education and promoting the performing arts on the island.<ref>[https://arubanews.ca/aruba-mourns-amy-lasten/ Aruba Mourns Amy Lasten], arubanews.ca (10 di augustus 2026)</ref> Her professional training included studies at the Theater School of Amsterdam, where she obtained her qualification as a first-degree theater teacher in 1985. That education became the foundation for a career focused on developing artistic talent and creating opportunities for young people interested in theater. For many years, Lasten worked at Aruba’s Instituto di Cultura and, more recently, at the Department of Culture Aruba. In those roles, she contributed to efforts aimed at revitalizing and professionalizing the local theater sector. Her work included organizing creative and technical theater workshops, particularly for young people. Youth development remained one of the central themes of her career, and many actors and actresses who later became active in Aruba’s theater community received training, guidance or encouragement under her leadership. Aruba Mourns Amy Lasten not only because of her contribution as a performer and director, but also because of her influence as an educator. Through her work, she helped younger generations discover confidence, creativity and an appreciation for the performing arts. Lasten also taught artistic formation and performing arts at the Instituto Pedagogico Arubano (IPA), contributing to the education of future teachers and helping integrate artistic development into broader educational training. Her dedication to theater and culture received formal recognition in 2007, when she was honored during Aruba’s national theater awards. The prestigious recognition acknowledged her tireless contribution to the development of the performing arts and her commitment to working with new generations of artists. Her legacy can be seen in the many former students, performers and cultural professionals who benefited from her knowledge and mentorship over the years. Her work helped create opportunities for young people to experience theater not only as entertainment but also as a form of education, creativity and personal development. The news of her passing has brought sadness to colleagues, friends, former students and members of Aruba’s artistic community who knew her personally or were influenced by her work. DIARIO expressed sincere condolences to Amy Lasten’s family, colleagues, friends and former students. Her decades of dedication to theater, education and culture leave a lasting contribution to Aruba’s artistic history and to the generations of young performers she helped guide. --------- ORANJESTAD – De Arubaanse actrice, theatermaker en docent Amy Lasten is op 72-jarige leeftijd overleden. Dat meldt NoticiaCla. Lasten speelde tientallen jaren een belangrijke rol in de ontwikkeling en professionalisering van het theater op Aruba, met bijzondere aandacht voor jongeren en theatereducatie.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> Lasten volgde haar professionele theateropleiding in Nederland. In 1985 behaalde zij haar eerstegraads diploma als theaterdocent aan de theaterschool die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba ging zij aan de slag bij het Instituto di Cultura, waar zij zich toelegde op de verdere ontwikkeling van het lokale theater. Daarbij richtte Lasten zich nadrukkelijk op jonge mensen. Zij organiseerde cursussen en workshops op het gebied van acteren, regie, decor, licht en geluid en het schrijven van toneelteksten. Uit die activiteiten ontstonden toneelfestivals waarbij deelnemers zelf producties presenteerden. Theater buiten de schouwburg Vanaf 1990 was Lasten creatief leider van FARPA, Fundacion pro Arte pa Arte. De groep bracht zowel historische als actuele stukken en koos er geregeld voor om niet in de grote schouwburg, maar op kleinere en alternatieve locaties te spelen. Die werkwijze sloot aan bij Lastens opvatting dat theater niet alleen amusement moest zijn, maar ook een middel om mensen te bereiken, op te leiden en maatschappelijke onderwerpen bespreekbaar te maken. Rond 2001 werd zij theaterdocent aan het Instituto Pedagogico Arubano (IPA). Daar ontwikkelde zij een opleiding Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten. Vanuit die opleiding ontstonden ook activiteiten in de buurten, waarbij jongeren in verschillende buurtcentra theater maakten over onderwerpen uit hun eigen leefwereld. Nationale erkenning Voor haar werk kreeg Lasten in 2007 de Premio Nacional di Teatro. Daarbij werd vooral haar langdurige inzet voor jongeren, haar werk als theaterdocent en haar activiteiten bij de theaterafdeling van Instituto di Cultura genoemd. Onder haar leiding werden onder meer workshops en het theaterfestival FESTESECO georganiseerd. Ook in 2024 werd zij opnieuw onderscheiden. Bij de uitreiking van de Premio Nacional di Teatro aan IPA kreeg Lasten samen met andere theaterdocenten een speciale erkenning voor haar pedagogische bijdrage aan de ontwikkeling van het Arubaanse theater. Tot op hoge leeftijd actief Lasten bleef tot kort voor haar overlijden betrokken bij theateronderwijs. In oktober 2025 maakte zij nog deel uit van een delegatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten die Aruba bezocht voor de ontwikkeling van een verkorte theaterdocentenopleiding op maat voor de Caribische delen van het Koninkrijk. De opleiding wordt samen met de ABC- en SSS-eilanden ontwikkeld. Daarmee bleef Lasten zich bezighouden met hetzelfde terrein waarop zij decennia eerder begon: het opleiden van nieuwe theatermakers en het versterken van de professionele infrastructuur rond podiumkunsten op Aruba. Met haar overlijden verliest Aruba een theatermaker die niet alleen zelf op het podium stond en producties maakte, maar vooral ook generaties jongeren, acteurs en docenten hielp hun plaats binnen het Arubaanse culturele leven te vinden. -------- (6) ORANJESTAD – Aruba heeft een van de mensen verloren die decennialang hun stempel hebben gedrukt op het theater, het kunstonderwijs en het culturele leven van het eiland. Amy Lasten, actrice, theatermaker en theaterdocent, is op 72-jarige leeftijd overleden. Haar overlijden laat een grote leegte achter in een culturele sector die jarenlang heeft kunnen profiteren van haar kennis, creativiteit en betrokkenheid.<ref>https://www.noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> Amy Lasten was veel meer dan een bekend gezicht op het toneel. Historische bronnen over het Arubaanse theater omschrijven haar als actrice, theatermaker en theaterdocent die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de professionalisering en ontwikkeling van het theater op Aruba. Ze beschikte over een gedegen professionele opleiding. Lasten studeerde theater in Nederland en studeerde af als eerstegraads theaterdocent aan de instelling die tegenwoordig deel uitmaakt van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na haar terugkeer naar Aruba zette zij zich volledig in voor de ontwikkeling van het lokale theater. Als medewerker van het Instituto di Cultura kreeg zij onder meer de taak om het theaterleven op het eiland een nieuwe impuls te geven. Haar werk beperkte zich niet tot producties op het podium. Lasten stak veel energie in het opleiden van anderen en in het creëren van ruimte voor nieuw talent. Haar naam is nauw verbonden met Fundacion Arte Pro Arte, een organisatie die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van acteurs, docenten en andere professionals in de kunstsector. Haar invloed is ook terug te zien in de loopbanen van Arubaanse makers die via haar opleidingen of organisaties hun weg in de culturele wereld vonden. De geschiedenis van het Arubaanse theater laat zien dat Lasten deel uitmaakte van een generatie professionals die het theater naar een hoger en professioneler niveau wilde tillen. Zij behoorde tot een groep Arubaanse regisseurs en theatermakers die in Nederland een theateropleiding volgden en die kennis vervolgens toepasten binnen de Arubaanse samenleving. Ook buiten Aruba was Lasten actief. In Nederland trad zij onder meer op als actrice in de productie Vrouwen tussen twee kulturen, die in De Balie in Amsterdam werd opgevoerd. Het stuk behandelde de culturele ervaringen van Caribische studenten in Nederland. Mogelijk ligt haar meest blijvende bijdrage echter in haar visie op theater. Voor Lasten was theater niet alleen amusement, maar ook een middel om mensen te vormen, bewustzijn te creëren en gemeenschappen met elkaar te verbinden. Publicaties over de culturele geschiedenis van Aruba wijzen onder meer op haar aandacht voor theater in de wijken en voor verschillende vormen van expressie waarmee kunst toegankelijker kon worden gemaakt voor een breder publiek. Tot voor kort bleef Lasten nauw betrokken bij culturele en educatieve ontwikkelingen. In oktober 2025 maakte zij deel uit van een delegatie die verbonden was aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en een bezoek bracht aan het Departamento di Cultura Aruba in het kader van samenwerking op het gebied van onderwijs, cultuur en wetenschap. De regering omschreef die ontmoeting als productief en inspirerend voor de toekomst van de creatieve en educatieve sector op Aruba. Ook in februari 2026 werd Lasten nog gezien bij culturele activiteiten. Zo was zij aanwezig bij een lezing van Fundacion Lanta Papiamento in de Nationale Bibliotheek, waar verschillende personen uit de gemeenschap bijeenkwamen ter ondersteuning van de ontwikkeling en het behoud van taal en cultuur. Haar nalatenschap gaat daarmee veel verder dan een opsomming van theaterproducties. Amy Lasten leidde mensen op, creëerde kansen, droeg bij aan de professionalisering van het theater en hielp een generatie vormen die de Arubaanse cultuur beschouwt als iets dat studie, discipline en ruimte om zich te ontwikkelen verdient. Met haar overlijden verliest Aruba een belangrijke persoonlijkheid uit het culturele leven. Maar via de acteurs, docenten, makers en studenten die zij heeft begeleid, en via het culturele landschap waaraan zij heeft helpen bouwen, zal de invloed van Amy Lasten aanwezig blijven. -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ a1172h0gepevlxsq8xfac0lc93gkewu 201204 201182 2026-08-19T14:52:58Z Caribiana 8320 201204 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|Escultura "Love" na [[New York City|New York]].]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera biblioteca, hospital y otro edificionan publico.<ref>{{cite web |url=https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/c/collecties-buiten-musea/kunst-in-de-openbare-ruimte-en-monumentale-kunst |title=Kunst in de openbare ruimte en monumentale kunst |publisher=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1367701264|titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] '''Arte públiko''' ta [[arte]] kreá òf adaptá spesífikamente pa wòrdu eksponé den un espasio públiko, unda e por wòrdu mira i eksperensiá dor di un públiko amplio. E por tuma diferente forma, manera eskultura, [[monumento]], mural, mosaiko, instalashon artístiko, arte di lus i otro obranan di arte visual. Arte públiko por ta permanente òf temporal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Un karakterístika importante di arte públiko ta e relashon entre e obra, e lugá kaminda e ta situá i e públiko ku ta usa e espasio. E propósito di arte públiko por ta, entre otro, pa embeyesé i enri­kesé espasionan públiko, sin ku e obra tin ku ta limitá na un museo òf galeria.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Espasionan públiko kaminda arte por wòrdu instalá ta inkluí parke, plasa, caya, trottoir, rotonde i otro espasionan urbano. Tambe por tin obra di arte públiko den òf serka di edifisionan ku ta aksesibel pa públiko. == Historia == Monumentonan, estatua i otro obranan di arte den espasionan públiko tin un historia largu. Den e siglo XX, e konsepto di arte públiko a bira mas amplio i a inkluí diferente forma di arte ku tabata buska un relashon mas direkto ku e ambiente i e públiko. For di e añanan 1960, artista i institushonnan a duna mas atenshon na e posibilidat pa arte kontribuí na e ambiente urbano i na bida diario. == Funshon == Arte públiko por tin diferente funshon, entre otro: * embeyesé i aktivá espasionan públiko; * konmemorá personanan, eventonan òf momentonan históriko; * ekspresá identidad i kultura di un lugá; * transmití un mensahe sosial òf polítiko; * stimulá diálogo i partisipashon di e públiko. Arte públiko por ta enkargá pa un organisashon públiko, institushon, empresa òf otro organisashon. Den algun kaso, e kreashon di e obra ta envolvé tambe e komunidat lokal.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056476 |title=Community art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> Graffiti i arte di kaya por wòrdu kreá den espasionan públiko, pero no tur obra di e tipo aki ta wòrdu konsiderá arte públiko. E término ''arte urbano'' por referí na arte kreá den un ambiente urbano, sin ku e obra necesariamente ta wòrdu enkargá òf legalmente aprobá komo arte públiko.<ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300400515 |title=Municipal art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute |access-date=19 August 2026}}</ref> ------- ==Forma== Arte publico por inclui: *eskulturanan i monumentonan; muralnan; mosaikonan; instalashonnan artístiko; arte di luz; elementonan artístiko integrá den arkitektura i espasio urbano. Graffiti i arte di kaya tambe por wòrdu konsiderá komo arte públiko, aunke no tur obra kreá den espasio públiko ta wòrdu komúnmente klasifiká asina. Un parti di e diferensia ta dependé di e manera ku e obra a wòrdu kreá, enkargá i rekonosé komo arte públiko. Arte públiko por kontribuí na e karakter i identidad di un bario òf un siudat. Dor di pone arte den espasionan ku ta aksesibel pa tur hende, e ta hasi ku eksperensia artístiko no ta limitá na museonan, galerianan òf otro lugánan spesialisá. ----------------- '''Arte publico''' ta [[arte]] crea specificamente pa wordo coloca y expone den espacio publico. E ta existi for di cuminsamento di historia di arte. E término ta wòrdu usá generalmente pa obranan di arte visual, pero tambe por referí na, por ehèmpel, obranan di arte di zonido i presentashonnan.<ref>{{citeer web|titel=Arbeta med konst i offentliga miljöer|url=https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|taal=sv|werk=Statens konstråd|bezochtdatum=|archiefurl=https://web.archive.org/web/20231212152437/https://statenskonstrad.se/arbeta-med-konst-i-offentliga-miljoer/|archiefdatum=2023-12-12}}</ref> Di akuerdo ku e definishon institushonal, arte públiko generalmente ta referí na obranan permanente di artistanan—eskultura, posiblemente arkitektura monumental, pintura—ku ta wòrdu planiá i ehekutá pa wòrdu eksponé den espasio públiko: prinsipalmente pafó i aksesibel pa tur hende, pero tin bia tambe paden di edifisionan habrí pa publico.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref> Monumentonan y estatuanan ta kisas e formanan mas bieu i mas visibel di arte públiko aprobá ofisialmente, pero e término por inkluí tambe muebles di kaya i kualke inisiativa ku e intenshon di embeyesé espasio urbano. en.wiki: '''Arte publico''' of '''arte den espacio publico''' ta arte den kualke medio di komunikashon ku su forma, funshon i nifikashon ta wòrdu kreá pa e públiko en general a traves di un proseso publico.<ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=2026-05-10 |website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref>. E ta un género di arte spesífiko<ref name="PCP-temp&pa">{{cite journal |last1=Phillips |first1=Patrica C. |title=Temporality and Public Art |journal=Art Journal |date=1989 |volume=48 |issue=4 |pages=331–335 |doi=10.2307/777018 |jstor=777018 |url=https://www.jstor.org/stable/777018 |access-date=21 September 2020|url-access=subscription }}</ref> ku su propio diskurso profeshonal i krítiko. Arte públiko ta visualmente i físikamente aksesibel pa públiko; e ta wòrdu instalá den espasio públiko den tanto ambiente pafor como paden. Ehempel di e tipo e arte aki ta entre otro, graffiti y obranan mural. Arte publico hopi biaha ta buska pa encarna conceptonan públiko òf universal en bes di konseptonan òf interesnan komersial, partidista òf personal.[3] Notabelmente, arte públiko tambe ta e produkto direkto òf indirekto di un proseso públiko di kreashon, atkisishon i mantenshon.<ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=21 September 2020}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=March 6, 2020}}</ref> Arte independiente kreá òf presentá den òf serka di e reino públiko (por ehèmpel, graffiti, arte di kaya) ku no tin sanshon públiko ofisial òf tangibel no a wòrdu rekonosé komo parti di e género di arte públiko,<ref name="Suderburg">{{cite book |editor-last1=Suderburg |editor-first1=Erika |title=Space, Site, Intervention: Situating Installation Art |date=2000 |publisher=University of Minnesota Press |location=Minneapolis |isbn=0-8166-3158-1}}</ref> sinembargo e popularidat di algun artista di kaya a kondusí na e noshon aki wòrdu rekonsiderá pa hopi.<ref name="SMag">{{cite journal |last1=Ellsworth-Jones |first1=Will |title=The Story Behind Banksy |journal=Smithsonian Magazine |date=February 2013 |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-story-behind-banksy-4310304/ |access-date=22 September 2020}}</ref><ref name="Deitch">{{cite book |last1=Deitch |first1=Jeffrey |title=Swoon |date=2010 |publisher=Harry N. Abrams |location=New York |isbn=978-0810984851 |url=https://books.google.com/books?id=JdlKAQAAIAAJ |access-date=22 September 2020}}</ref> Obra di arte no ofisial asina por eksistí riba propiedat privá òf públiko inmediatamente pegá ku e reino públiko, òf den ambientenan natural pero, sinembargo ubikuo,<ref>Rafael Schacter, "''The World Atlas of Street Art and Graffiti''", September, 2013; {{ISBN|9780300199420}}.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.brooklynstreetart.com/theblog/2014/02/13/rafael-schacter-and-his-world-atlas-of-street-art-and-graffiti/|title=Rafael Schacter and His "World Atlas of Street Art and Graffiti"|date=2014-02-13|website=www.brooklynstreetart.com|access-date=2018-10-26}}</ref> tin biaha e ta kai pafó di e definishon di arte públiko pa su ousensia di proseso públiko òf sanshon públiko komo arte públiko “bona fide”.<ref name=":0" /> ==Característica== Algun caracterstica comun di arte publico, irespecto si e obra ta permanente of temporal, ta: * accesibilidad publico * colocacion den dominio publico, * envolvimento di komunidat, * proceso publico (incluso financiamento publico) Di akuerdo ku e kuradó i historiadó di arte/arkitektura merikano, Mary Jane Jacob, arte públiko ta trese arte mas serka di bida.<ref name="Jacob">{{cite book |last1=Jacob |first1=Mary Jane |title=Places with a Past |date=1992 |publisher=Rizzoli International Publications |location=New York |isbn=978-0847815104}}</ref> == Funcion == Arte publlico ta sirbi diferente proposito, manera pa * decoracion * konmemoracion * propaganda == Tipo di arte publico == * eskultura * monumento * muebles di caya * graffiti * obra mural * mosaico * bentana di glas di color ------------- Arte públiko ta arte kreá spesífikamente pa wòrdu poné i eksponé den espasio públiko. E ta eksistí for di kuminsamentu di historia di arte. E ta sirbi vários funshon: dekorativo, konmemorativo, propaganda, i asina por sigui. Varios material ta wòrdu usá i e arte ta tuma diferente forma. Ehèmpelnan ta inkluí muralnan, mosaikonan, eskulturanan (fries, monumentonan, etc.), i bentananan di glas di koló. Tin bia ta deskribí arte públiko komo un alternativa na e arte elitista di galerianan. E konsepto aki a surgi den añanan 1960, i su propósito a wòrdu definí komo forma i animá espasio urbano. Ku tempu, e posibilidat di diálogo ku e destinatario i ku e lugánan di eksposishon a bira e karakterístika mas importante di arte públiko [ 1 ] . {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo=Public art}} {{References}} }} [[:Kategoria:Arte]] --------------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Durante un carera di mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden], aruba.nu (10 di augustus 2026)</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante su periodo aki di estudio y trabou, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan [[Antias Hulandes|Antiano]] na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y enseñansa=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, den cua e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Un di dos edicion di e festival a sigui na 1993.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro como un medio pa mas cu solamente entretenemento: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa.<ref name=":8"/> Ademas, den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y enseñansa. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita i e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref>[https://arubanews.ca/amy-lasten-aruba-legacy-honored-for-theater-education-and-culture/ Amy Lasten Aruba Legacy Honored for Theater Education and Culture], arubanews.ca (11 di augustus 2026)</ref> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba, na ocacion di e premiacion di IPA cu Premio Nacional di Teatro 2024.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Aktor]] ------------------ Pa su aporte na desaroyo di teatro i formacion di hoben, Lasten a ricibí e Premio Nacional di Teatro di Aruba na 2007.[1][6] E reconocemento a pone enfasis riba su trabou prolonga como docente di teatro, su kontribushon na Seccion di Teatro di Instituto di Cultura i su esforsonan pa forma un generashon nobo di aktornan i kreativo.[6] Na 2024, Lasten a ricibí un otro reconocemento special, hunto cu otro docentenan di teatro, pa su kontribushon pedagógiko na desaroyo di teatro na Aruba.[6] Su legado ta mas grandi ku e lista di obra i proyektonan teatral den kua el a partisipá. Pa mas ku kuater década, el a traha komo actriz, directora, docente i promotor cultural, pero su aporte mas duradero ta probablemente su trabou den formashon di hóbennan i profesionalisashon di teatro na Aruba.[5][8] A traves di su kursonan, tayernan, festivalnan i programa di formashon, Lasten a yuda crea oportunidatnan pa generashonnan di aktornan, direktornan, docentenan i otro kreativo. Su vision di teatro komo un instrumento pa eduká, fortalesé komunidat i duna hende un bos ta forma un parti importante di su herensia den e historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> Departamento di Cultura Aruba a honra su memoria komo un profesional distingui ku a laga un marca profundo riba e desaroyo di teatro i edukashon artistiko na Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix}} Di e manera aki, su influencia no a keda solamente cu e alumno y actornan cu el a forma personalmente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion a traves di e docentenan cu a haya formacion bou di su guia.<ref name=":8"/> ===Teatro Foro === Na 1980 Lasten a tuma initiativa pa lanta Teatro Foro na Aruba cu un grupo di trinti hende cu ya tabata traha den teatro. Teatro Foro ta un forma di teatro cu ta trata problemanan di bida diario den un forma interactivo. Su presentacionnan ta tuma luga riba kaya, den publico y ta completamente gratis. Meta di Teatro Foro ta pa trata problemanan di bida diario ku ta e konsekuensia di un of otro forma di opreshon via e medio teatro, p'asina yega na un consientisacion cerca e publico. E publiko mester sigui pensa riba e problemanan i trata na buska solushonnan pa kombati e opreshon, ku ta tuma lugar den nos komunidat.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n15/mode/1up?q=amy+lasten Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Den decada di 1980, Lasten a forma parti di e desaroyo di Teatro Foro na Aruba, un forma di teatro interaktivo ku tabata presenta obra den espasionan públiko i tabata envolvé e públiko mas direktamente den e eksperensia teatral.[2] E experencia aki a contribuí na un vision di teatro caminda e espacio, e actornan y e publico tabata forma un parti integral di e presentacion. E eksperimento ku diferente lokashon, iluminashon, zonido i manera di interakshon a amplia e posibilidatnan di direccion teatral na Aruba.[2][3] -------- (8) Departamento di Cultura Aruba ta honra memoria di Amy Lasten, un profesional distingui cu a laga un marca profundo den desaroyo di teatro y educacion artistico na nos isla. Como actriz, directora, docente y promotor cultural, Amy a dedica gran parti di su bida na crea oportunidad pa otro. Su compromiso cu teatro no tabata limita na escenario; e tabata mira arte como un medio pa educa, trece hende hunto, fortalece confiansa personal y trata temanan social cu ta importante pa comunidad.<ref>https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten 𝐈𝐍 𝐌𝐄𝐌𝐎𝐑𝐈𝐀𝐌: 𝐀𝐌𝐘 𝐋𝐀𝐒𝐓𝐄𝐍 (10 di augustus 2026)</ref> Amy a inicia su formacion na Academia Social na Breda y despues a specialisa su mes na Hulanda den drama y direccion teatral. Na 1985, el a gradua como docente di teatro na e instituto cu actualmente ta conoci como ‘Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten’. E preparacion aki a duna Amy e base profesional pa bolbe Aruba y contribui activamente na crecemento di nos sector teatral. Durante un periodo importante di su carera, Amy a forma parti di Instituto di Cultura Aruba, actualmente Departamento di Cultura Aruba. For di Seccion di Teatro, el a dirigi un trabou valioso pa acerca arte dramatico na hoben y adulto. Cu su guia, hopi participante a haya formacion den actuacion, direccion, skirbimento di obra teatral, escenografia y e maneho creativo di luz y zonido. Su labor a yuda crea un generacion nobo di talento. Un ehempel importante ta Festival di Teatro Sembra y Cosecha – FesTeSeCo, inicia na 1989. E plataforma aki a permiti participante di diferente edad explora nan creatividad, presenta nan propio obra y adkiri experiencia tanto dilanti, como tras di escenario. Amy tambe tabata estrechamente liga na creacion y desaroyo di Fundacion Arte Pro Arte – FARPA. Mediante e fundacion aki, el a contribui na duna teatro un caracter mas accesibel y mas cerca di comunidad. Presentacionnan no a keda limita na escenario tradicional, sino a haya luga den scol, centro di bario, edificio alternativo y espacio publico. E vision aki a crea otro forma di interaccion entre actor, publico y e espacio den cual e historia ta haya bida. E dimension social y educativo tabata semper presente den su trabou. Den diferente bario, Amy a stimula actividadnan cu a combina teatro, musica, baile y otro forma di expresion. Proyecto manera ‘Stars on Stage’ (Streanan riba Escenario) a envolvi mas di trescien hoben y a brinda nan un ambiente pa desaroya disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes. Su influencia a yega tambe na formacion di futuro docente. Como un di e pioneronan di ‘Cultureel Kunstzinnige Vorming’ (CKV) na Instituto Pedagogico Arubano (IPA), Amy a yuda integra cultura y arte den preparacion profesional di maestronan. Asina, su conocemento no a keda solamente cu e participantennan cu el a guia directamente, sino a sigui pasa pa siguiente generacion mediante e docentenan cu el a forma. E aporte di Amy Lasten a trascende frontera di Aruba. Su participacion na FITA, Carifesta, Cambio di Horizonte, E Arquitecto y su Invitadonan y otro iniciativa internacional a fortalece intercambio entre artista Arubiano y profesional cultural for di Caribe, Europa y otro parti di mundo. Na 2007, Amy Lasten a ricibi un merecido reconocemento pa su trayectoria, e Premio Nacional di Teatro, pa su dedicacion na enseñansa di teatro y su aporte incansabel na formacion di hobennan. E reconocemento aki a confirma e balor di un profesional cu a pone su talento y bida na servicio di cultura y comunidad. E herencia cultural cu Amy ta laga atras no ta existi solamente den e produccionnan cu el a dirigi of den e proyectonan cu el a inicia. Su legado ta sigui biba den e actor, director, docente y creado, cu a descubri nan talento bou di su guia, y den tur e hobennan cu a siña cu arte por duna nan un bos y habri porta pa nan futuro. Pa Departamento di Cultura Aruba (DCA), ta un honor cu Amy Lasten a forma parti di e historia di nos institucion. Su vision, profesionalismo y entrega a contribui na construi un base importante pa e desaroyo di teatro y educacion artistico na Aruba. {{Appendix}} -------------------------- '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} ----------- {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ s4bicrdit5gapnwo69l8s5zmxcfodym 201218 201204 2026-08-19T15:38:14Z Caribiana 8320 201218 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Infobox persona | nomber = Chemmy Kock }} '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kock, Chemmy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ hmyflu1hju9tfb09rkeazc7lfef38pi 201221 201218 2026-08-19T15:49:12Z Caribiana 8320 201221 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Infobox persona | nomber = Chemmy Kock }} '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kock, Chemmy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) ta un trahado social y artista visual Arubiano-Hulandes. is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’. Sharina Gumbs is a multidisciplinary abstract artist and social development professional from Aruba. As cofounder of the Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba (PNHSA), she has been actively involved in raising awareness of Aruba’s slavery past and its impact today. From September 2024 to April 2025, she served as President of the platform. <ref>[https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ Sharina Gumbs – ArtisT co- Founder and Aspired Community Builder], pnhsa.org </ref> With nearly 30 years of experience in the social field and 17 years as a professional abstract artist, Sharina combines her passion for people and the arts in projects that promote healing, community, and (collective) consciousness. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ jpmi2tgrh1s42uu3phhcsy43ijg7fcs 201222 201221 2026-08-19T15:52:01Z Caribiana 8320 201222 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) ta un trahado social y artista multidisciplinario Arubiano-Hulandes. is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’.<ref>http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020</ref> Sharina Gumbs is a multidisciplinary abstract artist and social development professional from Aruba. As cofounder of the Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba (PNHSA), she has been actively involved in raising awareness of Aruba’s slavery past and its impact today. From September 2024 to April 2025, she served as President of the platform. <ref>[https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ Sharina Gumbs – ArtisT co- Founder and Aspired Community Builder], pnhsa.org </ref> With nearly 30 years of experience in the social field and 17 years as a professional abstract artist, Sharina combines her passion for people and the arts in projects that promote healing, community, and (collective) consciousness. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox persona | nomber = Chemmy Kock }} '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kock, Chemmy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ s7w34qgvht9cbh26mkypwsy8j165zgs 201226 201222 2026-08-19T15:59:05Z Caribiana 8320 201226 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) ta un trahado social y artista visual multidisciplinario Arubiano-Hulandes. == Bida == Sharina Gumbs a nace na Aruba y a lanta na San Nicolas. is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. She is an abstract artist. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’.<ref>http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020</ref> Sharina Gumbs is a multidisciplinary abstract artist and social development professional from Aruba. As cofounder of the Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba (PNHSA), she has been actively involved in raising awareness of Aruba’s slavery past and its impact today. From September 2024 to April 2025, she served as President of the platform. <ref>[https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ Sharina Gumbs – ArtisT co- Founder and Aspired Community Builder], pnhsa.org </ref> With nearly 30 years of experience in the social field and 17 years as a professional abstract artist, Sharina combines her passion for people and the arts in projects that promote healing, community, and (collective) consciousness. ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox persona | nomber = Chemmy Kock }} '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kock, Chemmy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ kck1t88f2qigvxay6pi7yj1uxrgoeui 201234 201226 2026-08-19T16:30:18Z Caribiana 8320 201234 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) ta un trahado social y artista visual multidisciplinario Arubiano-Hulandes. == Bida == Sharina Gumbs a nace na Aruba y a lanta na San Nicolas. is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. She is an abstract artist. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’.<ref>http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020</ref> Sharina Gumbs is a multidisciplinary abstract artist and social development professional from Aruba. As cofounder of the Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba (PNHSA), she has been actively involved in raising awareness of Aruba’s slavery past and its impact today. From September 2024 to April 2025, she served as President of the platform. <ref>[https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ Sharina Gumbs – ArtisT co- Founder and Aspired Community Builder], pnhsa.org </ref> With nearly 30 years of experience in the social field and 17 years as a professional abstract artist, Sharina combines her passion for people and the arts in projects that promote healing, community, and (collective) consciousness. ==Tentoonstelling == * 2024 - ''The Struggle to Ride or Die'' - Biblioteca Nacional <ref>https://www.bibliotecanacional.aw/pages/reverse-psyhcology/</ref> * 2025 - ''Radiate . Raise . Renw'' - Biblioteca Nacional Aruba<ref>https://www.bibliotecanacional.aw/pages/exposicion-di-sharina-gumbs-radiate-rise-renew/</ref> ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox persona | nomber = Chemmy Kock }} '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kock, Chemmy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ 0omrjl1qz8xpuhkpa4lbelksdjk5l7q 201235 201234 2026-08-19T16:34:57Z Caribiana 8320 201235 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) ta un trahado social y artista visual multidisciplinario Arubiano-Hulandes. == Bida == Sharina Gumbs a nace na Aruba y a lanta na San Nicolas. is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. She is an abstract artist. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’.<ref>http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020</ref> Sharina Gumbs is a multidisciplinary abstract artist and social development professional from Aruba. As cofounder of the Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba (PNHSA), she has been actively involved in raising awareness of Aruba’s slavery past and its impact today. From September 2024 to April 2025, she served as President of the platform. <ref>[https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ Sharina Gumbs – ArtisT co- Founder and Aspired Community Builder], pnhsa.org </ref> With nearly 30 years of experience in the social field and 17 years as a professional abstract artist, Sharina combines her passion for people and the arts in projects that promote healing, community, and (collective) consciousness. ==Tentoonstelling == * 2024 - ''The Struggle to Ride or Die'' - Biblioteca Nacional <ref>https://www.bibliotecanacional.aw/pages/reverse-psyhcology/</ref> * 2025 - ''Radiate . Raise . Renw'' - Biblioteca Nacional Aruba<ref>https://www.bibliotecanacional.aw/pages/exposicion-di-sharina-gumbs-radiate-rise-renew/</ref> Past exhibitions: Solo Exhibition 'Soca Art, Raise your Voice' (2021) @Cas di Cultura, Aruba Solo Exhibition 'The Essence of Me' (2020) @Cas di Cultura, Aruba GemlucArt (2018), Monaco Aruba Art Fair (2016, 2017, 2018) Aruba Group exhibition Caribbean Sea Jazz Festival (2016, 2017, 2018) Aruba Artisa Art Gallery (october 2016-mei 2017), Aruba World Art Vision, Art Fusion Galleries (december 2016), U.S.A. Aruba Art Fair (september 2016), Aruba Korteweg (2015), Aruba Caribbean Sea Jazz Festival (2014, 2015 & 2016), Aruba World Art Vision party (2014), Spain Chianti Star Festival (2013), Italy Open Art Code (2013), France ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox persona | nomber = Chemmy Kock }} '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kock, Chemmy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ l53cp6iwnq9q6sqsgdroig415pfmsag 201236 201235 2026-08-19T16:40:22Z Caribiana 8320 201236 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (☆ Aruba) ta un artista visual i trahadó social Arubiano-Hulandes. E ta konosí prinsipalmente pa su arte abstracto, su trabou ku arte komo medio pa desaroyo personal i sosial, i su aktividatnan den área di herensia i identidat kultural di Aruba.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> == Bida i formashon == Gumbs a nase na Aruba i a lanta na [[San Nicolas]]. Na edad di shete aña el a bay Hulanda hunto cu su mama, kaminda el a pasa gran parti di su hubentut. Durante su infancia el tabata un mucha introverto i timido i a haña den dibuho un manera pa ekspresá su mes.<ref>{{cite web |url=https://www.saatchiart.com/CodeRed |title=Sharina Gumbs |work=Saatchi Art |access-date=19 August 2026}}</ref> Su interes den komportamentu humano i desaroyo di identidat a hiba Gumbs pa sigui formashon den trabou social i posteriormente den orthopedagogia. Na 2009 el a kuminsá un estudio part-time den arte na De Nieuwe Akademie, pero no a kompletá e programa.<ref>{{cite web |url=https://www.saatchiart.com/CodeRed |title=Sharina Gumbs |work=Saatchi Art |access-date=19 August 2026}}</ref> Gumbs a kuminsá su desaroyo komo artista di arte abstracto alrededor di 2008. Su obra ta caracterisá pa koló, movimiento i liñanan ekspresivo, i ta enfoká hopi biaha riba identidat, autenticidat i transformashon personal.<ref>{{cite web |url=https://www.gobierno.aw/en/exhibition-radiate-rise-renew |title=Exhibition Radiate. Rise. Renew. |work=Government of Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> Na 2014 Gumbs a bolbe biba na Aruba pa sigui su ambishon di traha komo artista profesional i pa kombiná su trabou den área sosial ku arte.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> == Arte i trabou sosial == Gumbs ta traha prinsipalmente komo artista di arte abstracto. Banda di e kreashon di obranan di arte, e ta usa arte komo instrumento pa coaching, desaroyo personal, formashon di ekipo i desaroyo komunitario. E ta fundadora di '''Soul2Soul – Mindful Art''' i '''Soul Harmony Foundation''', organisashonnan ku ta enfoká riba sanashon, empoderamentu i desaroyo di komunidat pa medio di arte, herensia i kreatividat.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> Den su proyekto ''Re-fill your cup with authenticity'', Gumbs a kombiná arte abstracto ku coaching pa stimulá kreatividat, autenticidat i redukshon di stress. E proyekto a haña e premio Hulandes '''Gouden C 2019''' di e Fonds voor Cultuurparticipatie, un premio pa un proyekto ku ta promové partisipashon kultural inklusivo.<ref>{{cite web |url=https://cultuurparticipatie.nl/magazine/97/uitreiking-gouden-c-2020 |title=Uitreiking Gouden C 2020 |work=Fonds voor Cultuurparticipatie |access-date=19 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.lkca.nl/artikel/minister-van-engelshoven-lanceert-programma-cultuurparticipatie/ |title=Minister Van Engelshoven lanceert programma Cultuurparticipatie |work=LKCA |access-date=19 August 2026}}</ref> Den su talleres di ''Mindful Art'', partisipantenan ta traha ku arte abstracto mientras nan ta eksplorá temas manera vulnerabilidat, komunikashon, autenticidat i maneho di stress. == Herensia i trabou komunitario == Gumbs ta un di e cofundadornan di e '''Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba''' (PNHSA), ku ta traha pa aumenta konosementu di e historia di sklavitut na Aruba i su impakto riba e komunidat di awe.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> Di sèptèmber 2024 te april 2025, Gumbs a sirbi komo presidente di e plataforma.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> Su trabou sosial i artístiko ta kombina ekspreshon kreativo ku temas manera identidat, herensia, empoderamentu, sanashon i konsiensia komunitario. == Eksposishonnan == Gumbs a ekspone su obranan na Aruba, Hulanda, otro paisnan Europeo i Merka. Entre su eksposishonnan ta: * '''The Essence of Me''' – Cas di Cultura, Aruba (2020) * '''Soca Art, Raise Your Voice''' – Cas di Cultura, Aruba (2021) * '''The Struggle to Ride or Die''' – Biblioteca Nacional Aruba (2024) * '''Radiate. Rise. Renew.''' – Biblioteca Nacional Aruba (2025) E eksposishon ''Radiate. Rise. Renew.'' a presenta obranan di diferente periodo di su desaroyo komo artista, inkluí trabou temprano i obra mas resien ku ta trata temas manera sanashon, kresementu, transformashon i un nobo kuminsamentu.<ref>{{cite web |url=https://www.gobierno.aw/en/exhibition-radiate-rise-renew |title=Exhibition Radiate. Rise. Renew. |work=Government of Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> == Premio == * '''Gouden C 2019''' – Fonds voor Cultuurparticipatie, pa e proyekto ''Re-fill your cup with authenticity'' (otorgá na 2020).<ref>{{cite web |url=https://cultuurparticipatie.nl/magazine/97/uitreiking-gouden-c-2020 |title=Uitreiking Gouden C 2020 |work=Fonds voor Cultuurparticipatie |access-date=19 August 2026}}</ref> == Referensianan == {{A -------------- '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) ta un trahado social y artista visual multidisciplinario Arubiano-Hulandes. == Bida == Sharina Gumbs a nace na Aruba y a lanta na San Nicolas. is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. She is an abstract artist. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’.<ref>http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020</ref> Sharina Gumbs is a multidisciplinary abstract artist and social development professional from Aruba. As cofounder of the Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba (PNHSA), she has been actively involved in raising awareness of Aruba’s slavery past and its impact today. From September 2024 to April 2025, she served as President of the platform. <ref>[https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ Sharina Gumbs – ArtisT co- Founder and Aspired Community Builder], pnhsa.org </ref> With nearly 30 years of experience in the social field and 17 years as a professional abstract artist, Sharina combines her passion for people and the arts in projects that promote healing, community, and (collective) consciousness. ==Tentoonstelling == * 2024 - ''The Struggle to Ride or Die'' - Biblioteca Nacional <ref>https://www.bibliotecanacional.aw/pages/reverse-psyhcology/</ref> * 2025 - ''Radiate . Raise . Renw'' - Biblioteca Nacional Aruba<ref>https://www.bibliotecanacional.aw/pages/exposicion-di-sharina-gumbs-radiate-rise-renew/</ref> Past exhibitions: Solo Exhibition 'Soca Art, Raise your Voice' (2021) @Cas di Cultura, Aruba Solo Exhibition 'The Essence of Me' (2020) @Cas di Cultura, Aruba GemlucArt (2018), Monaco Aruba Art Fair (2016, 2017, 2018) Aruba Group exhibition Caribbean Sea Jazz Festival (2016, 2017, 2018) Aruba Artisa Art Gallery (october 2016-mei 2017), Aruba World Art Vision, Art Fusion Galleries (december 2016), U.S.A. Aruba Art Fair (september 2016), Aruba Korteweg (2015), Aruba Caribbean Sea Jazz Festival (2014, 2015 & 2016), Aruba World Art Vision party (2014), Spain Chianti Star Festival (2013), Italy Open Art Code (2013), France ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox persona | nomber = Chemmy Kock }} '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kock, Chemmy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ 3316wytacbsppql6udpz9mhmfgrnwbu 201237 201236 2026-08-19T16:41:37Z Caribiana 8320 201237 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Jan Hendrik Beaujon]] - [[Sharina Gumbs]] - [[Julie Oduber-Quigley]] - [[Street art na Aruba]] - [[Darwin Winklaar]] - [[Mo Mohamed]] - [[Igmar Reyes]] - [[Wim de Waal]] - [[Samuel Sarmiento]] * [https://www.parool.nl/kunst-media/darwin-winklaar-is-modetalent-van-het-jaar~b05c27b2/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F Darwin Winklaar is modetalent van het jaar], Fiona Hering, Het Parool, 7 juli 2021 * [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2023/01/15/ontwerper-en-muzikant-darwin-winklaar-arubaanse-multi-talent-die-mode-overstijgt/ Ontwerper en muzikant Darwin Winklaar, ‘Arubaanse multi-talent die mode overstijgt’], Ret Karibense, Joan de Windt, 15 januari 2023 -------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Sharina Gumbs |fecha nacemento = |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = artista visual |mayornan = |casa = |estilo = arte abstracto |distincion = |obra = }} '''Sharina Gumbs''' (☆ Aruba) ta un artista visual i trahadó social Arubiano-Hulandes. E ta konosí prinsipalmente pa su arte abstracto, su trabou ku arte komo medio pa desaroyo personal i sosial, i su aktividatnan den área di herensia i identidat kultural di Aruba.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> == Bida i formashon == Gumbs a nase na Aruba i a lanta na [[San Nicolas]]. Na edad di shete aña el a bay Hulanda hunto cu su mama, kaminda el a pasa gran parti di su hubentut. Durante su infancia el tabata un mucha introverto i timido i a haña den dibuho un manera pa ekspresá su mes.<ref>{{cite web |url=https://www.saatchiart.com/CodeRed |title=Sharina Gumbs |work=Saatchi Art |access-date=19 August 2026}}</ref> Su interes den komportamentu humano i desaroyo di identidat a hiba Gumbs pa sigui formashon den trabou social i posteriormente den orthopedagogia. Na 2009 el a kuminsá un estudio part-time den arte na De Nieuwe Akademie, pero no a kompletá e programa.<ref>{{cite web |url=https://www.saatchiart.com/CodeRed |title=Sharina Gumbs |work=Saatchi Art |access-date=19 August 2026}}</ref> Gumbs a kuminsá su desaroyo komo artista di arte abstracto alrededor di 2008. Su obra ta caracterisá pa koló, movimiento i liñanan ekspresivo, i ta enfoká hopi biaha riba identidat, autenticidat i transformashon personal.<ref>{{cite web |url=https://www.gobierno.aw/en/exhibition-radiate-rise-renew |title=Exhibition Radiate. Rise. Renew. |work=Government of Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> Na 2014 Gumbs a bolbe biba na Aruba pa sigui su ambishon di traha komo artista profesional i pa kombiná su trabou den área sosial ku arte.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> == Arte i trabou sosial == Gumbs ta traha prinsipalmente komo artista di arte abstracto. Banda di e kreashon di obranan di arte, e ta usa arte komo instrumento pa coaching, desaroyo personal, formashon di ekipo i desaroyo komunitario. E ta fundadora di '''Soul2Soul – Mindful Art''' i '''Soul Harmony Foundation''', organisashonnan ku ta enfoká riba sanashon, empoderamentu i desaroyo di komunidat pa medio di arte, herensia i kreatividat.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> Den su proyekto ''Re-fill your cup with authenticity'', Gumbs a kombiná arte abstracto ku coaching pa stimulá kreatividat, autenticidat i redukshon di stress. E proyekto a haña e premio Hulandes '''Gouden C 2019''' di e Fonds voor Cultuurparticipatie, un premio pa un proyekto ku ta promové partisipashon kultural inklusivo.<ref>{{cite web |url=https://cultuurparticipatie.nl/magazine/97/uitreiking-gouden-c-2020 |title=Uitreiking Gouden C 2020 |work=Fonds voor Cultuurparticipatie |access-date=19 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.lkca.nl/artikel/minister-van-engelshoven-lanceert-programma-cultuurparticipatie/ |title=Minister Van Engelshoven lanceert programma Cultuurparticipatie |work=LKCA |access-date=19 August 2026}}</ref> Den su talleres di ''Mindful Art'', partisipantenan ta traha ku arte abstracto mientras nan ta eksplorá temas manera vulnerabilidat, komunikashon, autenticidat i maneho di stress. == Herensia i trabou komunitario == Gumbs ta un di e cofundadornan di e '''Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba''' (PNHSA), ku ta traha pa aumenta konosementu di e historia di sklavitut na Aruba i su impakto riba e komunidat di awe.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> Di sèptèmber 2024 te april 2025, Gumbs a sirbi komo presidente di e plataforma.<ref>{{cite web |url=https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ |title=Sharina Gumbs |work=Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> Su trabou sosial i artístiko ta kombina ekspreshon kreativo ku temas manera identidat, herensia, empoderamentu, sanashon i konsiensia komunitario. == Eksposishonnan == Gumbs a ekspone su obranan na Aruba, Hulanda, otro paisnan Europeo i Merka. Entre su eksposishonnan ta: * '''The Essence of Me''' – Cas di Cultura, Aruba (2020) * '''Soca Art, Raise Your Voice''' – Cas di Cultura, Aruba (2021) * '''The Struggle to Ride or Die''' – Biblioteca Nacional Aruba (2024) * '''Radiate. Rise. Renew.''' – Biblioteca Nacional Aruba (2025) E eksposishon ''Radiate. Rise. Renew.'' a presenta obranan di diferente periodo di su desaroyo komo artista, inkluí trabou temprano i obra mas resien ku ta trata temas manera sanashon, kresementu, transformashon i un nobo kuminsamentu.<ref>{{cite web |url=https://www.gobierno.aw/en/exhibition-radiate-rise-renew |title=Exhibition Radiate. Rise. Renew. |work=Government of Aruba |access-date=19 August 2026}}</ref> == Premio == * '''Gouden C 2019''' – Fonds voor Cultuurparticipatie, pa e proyekto ''Re-fill your cup with authenticity'' (otorgá na 2020).<ref>{{cite web |url=https://cultuurparticipatie.nl/magazine/97/uitreiking-gouden-c-2020 |title=Uitreiking Gouden C 2020 |work=Fonds voor Cultuurparticipatie |access-date=19 August 2026}}</ref> == Referensianan == {{A -------------- '''Sharina Gumbs''' (Aruba, 19??) ta un trahado social y artista visual multidisciplinario Arubiano-Hulandes. == Bida == Sharina Gumbs a nace na Aruba y a lanta na San Nicolas. is een Arubaans-Nederlands beeldend kunstenaar en sociaal werkster. Zij woont sedert 2014 op Aruba. Op 7-jarige leeftijd vertrok zij met haar moeder naar Nederland waar zij opgroeide. “art for development” Mainly self-taught artist. Did not finish studies only 3 of the 5 years. She does abstract work. Wth Caribbean flavor, there is movement in the work She conducts Art workshops for coaching and teambuilding. Kreeg cultuurprijs voor Fonds voor Cultuurparticipatie. Project ingediend voor subsidie. Thema inclusion. She is an abstract artist. NOTES https://antilliaansdagblad.com/aruba/21745-arubaanse-sharina-gumbs-wint-gouden-c-2019 https://cultuurparticipatie.nl/actueel/39/minister-ingrid-van-engelshoven-reikt-gouden-c-uit-aan-sharina-gumbs http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020 Sharina Gumbs ta fundadora di Soul2Soul - Mindful Art, Transformational and Creative Coaching for Teams, Management & Profesionals. Entre 2010 pa 2019 Sharina a exhibi su obranan di arte na varios pais na Europa, Aruba y Merca. Na 2020 Sharina a gana e premio Hulandes “De Gouden C” pa su proyecto di ‘Re-fill your cup with authenticity’ (yena bo copi cu autenticidad). Tempo Sharina tabata un mucha, Sharina tabata hopi introverto y verlegen, sinembargo el a haya un forma pa expresa su mes y duna un nificacion n’e mundo rond di dje. Su interes den e caracter humano y desaroyo di identidad a hib’e pa studia trabou social (1993-1998) y despues un educacion den sciencia di comportacion/orthopedagogia (2007-2012). Na 2009 –mientras e tabata traha simultaneamente como un guardian familiar, e tabata studia Orthopedagogia y criando 2 yiu di su mes como un mama soltera- Sharina a dicidi pa bay sigui un educacion part time den arte (2009-2012) na ‘De Nieuwe Akademie’. Na 2014 Sharina a muda bek pa su isla natal Aruba pa sigui su soño di bira un artista profesional y di un manera of otro combina esaki cu su studio di trahadora social. Sharina Gumbs ta un artista visual abstracto y ta haci obranan colorido y dinamico cu ta refleha identidad autentico. Desde 2010 pa awor Sharina a expone su arte na Europa y Merca. Pa medio di su organisacion Soul2Soul Mindful Art - Transformational & Creative Coaching for Teams, Management & Professionals, Sharina ta desaroya workshops pa individual como profesional. Den un workshop, participantenan di e sesionnan creativo di coaching ta siña tecnicanan basico pa crea un obra di arte abstracto, mientras nan ta explora nan vulnerabilidadnan den un manera divertido y nan ta mehora nan comunicacion y abilidadnan di resolve problema, di manera cu nan por expresa nan mes mihor y por enfrenta stress y otro cambionan na trabou. Cuminsando for di dialuna dia 28 di september ultimo cu Soul2Soul-Mindful Art Gallery (Aruba) ta facilita e serie di workshop di 3-dia di “Mindful Art” na Cas di Cultura. Cu e tipo di arte aki, e participante ta laga tur ansiedad cu den ultimo tempo ta afectando nos bay, kita stress y crea su mesun realidad retando nan mes den un forma hopi divertido pa traha riba nan desaroyo propio. E prome workshop dialuna dia 28 di september ta ‘Refill your cup with authenticity’. E di dos workshop ta yama ‘Reality-Check’ cu ta diamars dia 29 di september y e di tres dia e workshop ta yama: ‘Design your personality’ cual t’esun final awe diarazon dia 30 di september 2020. Diahuebs dia 1 di October 2020, e artista Sharina Gumbs lo ta expone su arte den un exposicion ‘The essence of me’.<ref>http://www.awemainta.com/papers/AM200930/offline/download.pdf |titel=Sera conoci cu Sharina Gumbs|datum=30 september 2020</ref> Sharina Gumbs is a multidisciplinary abstract artist and social development professional from Aruba. As cofounder of the Plataforma Nacional Herencia di Sclavitud na Aruba (PNHSA), she has been actively involved in raising awareness of Aruba’s slavery past and its impact today. From September 2024 to April 2025, she served as President of the platform. <ref>[https://pnhsa.org/co-founders/sharina-gumbs/ Sharina Gumbs – ArtisT co- Founder and Aspired Community Builder], pnhsa.org </ref> With nearly 30 years of experience in the social field and 17 years as a professional abstract artist, Sharina combines her passion for people and the arts in projects that promote healing, community, and (collective) consciousness. ==Tentoonstelling == * 2024 - ''The Struggle to Ride or Die'' - Biblioteca Nacional <ref>https://www.bibliotecanacional.aw/pages/reverse-psyhcology/</ref> * 2025 - ''Radiate . Raise . Renw'' - Biblioteca Nacional Aruba<ref>https://www.bibliotecanacional.aw/pages/exposicion-di-sharina-gumbs-radiate-rise-renew/</ref> Past exhibitions: Solo Exhibition 'Soca Art, Raise your Voice' (2021) @Cas di Cultura, Aruba Solo Exhibition 'The Essence of Me' (2020) @Cas di Cultura, Aruba GemlucArt (2018), Monaco Aruba Art Fair (2016, 2017, 2018) Aruba Group exhibition Caribbean Sea Jazz Festival (2016, 2017, 2018) Aruba Artisa Art Gallery (october 2016-mei 2017), Aruba World Art Vision, Art Fusion Galleries (december 2016), U.S.A. Aruba Art Fair (september 2016), Aruba Korteweg (2015), Aruba Caribbean Sea Jazz Festival (2014, 2015 & 2016), Aruba World Art Vision party (2014), Spain Chianti Star Festival (2013), Italy Open Art Code (2013), France ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox persona | nomber = Chemmy Kock }} '''Anselmo (Chemmy) Kock''' (☆ [[1932]] na Aruba - ? [[Aruba]]) tabata un fotografo y cinematografo profesional. E ta considera e pionero di cinematografia riba Aruba. --- Minister di Asuntunan Sosial & Ekonómiko i Kultura di Aruba, Michelle Hooyboer-Winklaar, a tuma un ratu pa honra e pionero di sinematografia riba Aruba, Anselmo “Chemmy” Kock, durante e seremonia di premiashon di e Aruba International Film Festival Caribbean Spotlight Series ku a tuma lugá na Gold Coast Villas riba djaluna anochi, 13 di yüni.<ref>Rosalie Klein, [https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-008990/mode/1up?q=rosalie+klein AIFF =r Bi Department of Culture honor Aruba’s first cinematographer, Anselmo Kock], The Morning News (15 di juni 2011)</ref> Chemmy, naci na 1932, a cuminsa su carera laboral na edad di 14 aña, finalmente tumando un trabao na Refineria di Lago na San Nicolas. Su creatividad a wordo nota pa e director di e refineria, kende a sugeri pa e sigui un curso den fotografia; na 1962 nan a transferí Chemmy pa e ofisinanan di Esso News, i a mand’é pa Merka pa train pa bira un “Fotografo Industrial.” 1965, Chemmy a biaha pa Santa Barbara, California pa studia sinematografia i a siña na Hulanda serka Jan Bonker, promé ku habri su propio studio na San Nicolas. El a wòrdu kontratá pa gobièrnu di Aruba na 1967 pa bira nan historiadó ofisial di pelíkula, i un gran parti di su imágennan ta konserbá den Archivo di Biblioteka Nashonal riba Bachstraat na Oranjestad. Su karera largu ta inkluí di a wòrdu onrá na 1985 pa su kaptura históriko di e Konferensha di Mesa Rondó final na Hulanda ora cu Aruba su autonomia dentro di Reino Hulandes“Status Aparte” for di e otro islanan di Antiyas Hulandes, a wordo otorga. Chemmy su contribucionnan pa capta historia di Aruba y inspira cineastanan hoben di awendia a wordo rindi homenahe door di present’e cu un portret di dje pinta pa e artista local renombra Frank Croes. * Expositie ''E lens di mi wowo'' patronisa pa RBC.<ref>Sharina Henriquez, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2012-08-31/page/n4/mode/1up?q=chemmy+kock Jubilerend expo persfotografie geopend], [[Amigoe]] (31 di augustus 2012)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Kock, Chemmy}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox persona| variante = a | infobox_tipo = | nomber = | alias = ''Jan Cultuur'' | fecha nacemento = [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] | fecha fayecemento= [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] | imagen = | descripcion = | nomber completo = Jan Hendrik Beaujon }} '''Jan Hendrik Beaujon''' (Oranjestad, [[15 di febrüari|15 di februari]] [[1905]] na - Aruba, [[21 di mart|21 di maart]] [[1989]] na [[Aruba]]) tabata un administrador Antiano. E tabata haya e apodo ''Jan Cultuur''. == Biografia == en.wiki: Jan Beaujon tabata yiu di Mercedes Roos y e comerciante Frederik Johannes Caspar (Fechi) Beaujon, escritor di e poema ''Atardi'' na Papiamentu.<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/pages/f-j-c-beaujon/ Verhandeling over Atardi] (geraadpleegd 27 oktober 2024)</ref> E mes tabata kasá ku Violet Eunice Thielen. Su edukashon a konsistí di skol públiko i skol di anochi, suplementá pa kursonan privá. Despues el a studia pa algun tempo na “Asociacion di Maestronan” na Amsterdam. Atrobe na Aruba en realidad el a bira docente (1923-1925), pero despues el a traha na “Fitzsimmons Drilling Company” na Maracaibo (1925-1929). For di 1931 el a traha den e departamento di personal di Lago Oil & Transport Co. Ltd., prome na Maracaibo, algun aña despues na Aruba. Durante cu e tabata traha eynan, el a haci viahenan di estudio pa Merca riba tereno di siguridad. El a pasa door di varios promocion dentro di Lago, na 1955 e tabata Personeel Relatie Assistent. For di 1933 pa 1953 e tabata envolvi den e administracion di e comunidad protestant na Aruba; tambe el a sirbi den e sinodo di e Komunidat Protestant di Antia Hulandes den su totalidat. E tabata hopi envolvi cu Fundacion Teatro Aruba. Despues di tabata envolvi den e establecimento di Centro Cultural Aruba na 1949, e tabata su secretario y presidente den e siguiente añanan, te cu el a tuma su retiro na 1984. For di 1964 e tabata miembro di Conseho Consultativo pa Samenwerking Cultural (Hulanda – Antiyas) pa algun tempo, cual a culmina den su presidencia. Ora el a renunsiá for di e funshon ei el a keda nombrá Ridder in de Orden van de Leon di Hulanda. Otro funcionnan tabata presidente di e campaña di alivio “Aruba Yuda Aruba” (yudo despues di tormenta Hazel), fundador y presidente di Sportclub Caribe, co-fundador y director te alrededor di aña 1978 di Wilhelmina Stadium Foundation y miembro di directiva di Prince Bernhard Fund, miembro di directiva di Cruz Cora sucursal di Aruba y fundador di Sport Union Aruba. Mas aleu su trabou tabata konsistí di kontribuí na konsientisashon di e antiano riba tereno kultural i sosial. Su aviso di morto a indiká ku e tabata un portadó di e Klavel di Plata (1958), kabayero (165) i ofisial (despues(den e Orden di Oranje-Nassau (<1974), kabayero den e Orden di e Leon di Hulanda (1974), i Orden di Andrés Bello (di dos klase Hemeter tabatin 84 aña di edat i a wòrdu derá na e Santana di Protestante). riba Boerhaavestraat. {{Appendix}} Beaujon a traha pa Lago Oil & Transport Co. den Maracaibo i San Nicolas te su retiro na 1965. Durante i despues di su karrera profesional, e a dediká su energia na desaroyo kultural di Aruba.​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Liderato Kultural For di 1954 te 1983, Beaujon a sirbi komo presidente i direktor di e Centro Cultural Aruba (CCA), e prome centro kultural formal di e isla. E a yuda na e fundashon di e Stichting Schouwburg Aruba (Cas di Cultura) i tabata un miembro aktivo di e Prins Bernhard Cultuurfonds. Entre 1964 i 1975, e a forma parti di e Consejo di Asesor pa Koperashon Kultural den Reino Hulandes.​ bibliotecanacional.aw +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Rekonosementu Pa su kontribushon kultural, Beaujon a risibí varios honor:​ Zilveren Anjer di Prins Bernhard Fonds (1958)​ werkgroepcaraibischeletteren.nl Ofisier den Orde di Oranje-Nassau (1966)​ bes-reporter.com +2 werkgroepcaraibischeletteren.nl +2 Internet Archive +2 Ridder den Orde di e Leon Hulandes (1975)​ Na 1986, e Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA) a dediká su kinto edishon na Beaujon.​ Legado Beaujon a yuda na e fundashon di e grupo di teatro Mascaruba, ku a presenta mas di 80 obra, inkluyendo mas ku 20 di outornan lokal. E a traha pa un teatro Papiamento ku ta reflehá e identidad di e isla. Su trabou a gana e apelativo "Jan Kultuur" den komunidat Arubano.​ bes-reporter.com +9 Coleccion Aruba +9 Internet Archive +9 Internet Archive werkgroepcaraibischeletteren.nl +1 bibliotecanacional.aw +1 Beaujon a dediká su bida na promoshon di kultura i arte na Aruba, lanta un legado ku ta inspirá generashonnan futuro.​ ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Julie Oduber-Quigley |fecha nacemento = |luga nacemento = Puerto Rico |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} '''Julie Oduber-Quigley''', simply known as Julie discovered her passion for painting by experimenting at the young age of 16 when she picked up a paintbrush and tainted it with oil paint of her favorite colors; pink, blue, violet, and orange. To her surprise, she drew a perfect flower bud. Since then she took her brushes and colors to do many images of flowers. It is here that her passion to become an artist emerged. Julie was born in San Juan Puerto Rico to a very dominant mother who discouraged her from her passion and wanted her to pursue a career instead of painting. Nevertheless, Julie followed her heart and continue her painting abilities from time to time, but in Aruba, she managed to focus on her talent with her continued painting series. She married Dr. Gustavo Oduber, a dentist, and politician, who encouraged her to develop her technique and continue her artwork. Her two most significant accomplishments aside from being recognized as a primitive artist in Aruba was having Pandellis as her teacher in Aruba and second to be part of the first book ever written about Dutch Caribbean Artists which was commissioned by the Dutch Government and written by Adi Martis & Jennifer Smit. Since the 1990s, the visual arts in the Netherlands Antilles and Aruba have been undergoing an explosive period of unprecedented growth. Pandellis (1896-1965), a Greek-born in Thessaloniki and raised in Malta ended up in Surinam, Curacao, then in Aruba. Aside from teaching English and mathematics, it was his painting lessons and examples provided by his work that would prove the most influential. Pandellis settled more or less permanently in San Nicolas, Aruba in the late thirties. Julie Oduber-Quigley (1934-2001) was one of his later students there during the first half of the sixties. Another famous Dutch painter who was an art teacher had a great influence on Julie. His name was Vervoord. Vervoord was also the teacher of Gustavo Oduber Jr in high school in Aruba. Julie’s artwork has been collected by many distinguished personas in Aruba as well as in other countries as well as having a painting of hers in the museum in Rotterdam. Today the largest private collection including Julie and Pandellis is under the great care of Julie’s sons and daughter. --------------------- {{Databox}} [[File:Mosaic bench San Nicolaas.jpg|thumb|325px|Straatmeubilair van mozaik]] '''[[Street art]] in [[Aruba]]''' behelst een 50-tal kleurrijke werkstukken, muurschilderingen, [[trompe-l'oeil]] en andere 3D-kunstwerken van lokale en internationale muur- en graffitikunstenaars in [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]]. Naast "art district" van Aruba kreeg San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, in 2019 het predicaat streetart-hoofdstad van de Cariben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=26 juni 2020}}</ref> Aanvankelijk was San Nicolas een typische arbeidersstad vanwege de dominantie van de raffinaderij en het havenverkeer. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was vanaf eind jaren twintig van de twintigste eeuw de motor van de Arubaanse economie en had een grote aanzuigkracht op arbeidsmigranten uit de regio, die een eigen dialect, eetgewoonten, muziek en carnaval naar het eiland meebrachten. Met de stijgende welvaart vanaf de dertiger jaren groeide het dorp snel uit tot een multiculturele meltkroes met een uitgesproken Caribische sfeer. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij buiten bedrijf en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden diverse monumentale panden gerestaureerd en herbestemd, waaronder de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. [[Uncle Louis Store]]: In de periode dat het Monumentenfonds eigenaar was, maar er nog niet gestart kon worden met de restauratie, heeft het Fonds het gebouw in tijdelijk gebruik gegeven aan Ateliers’89. Dit is een organisatie van kunstenaars die het gebouw als tijdelijk atelier hebben gebruikt. San Nicolas wordt de laatste jaren ontwikkeld tot ‘culturele hoofdstad’ van Aruba. Er is een jaarlijkse Art Fair en er zijn veel muurschilderingen en andere ‘streetart’. migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Sinds 2012 is de olieraffinaderij gesloten. San Nicolas veranderde in een spookstad vol leegstaande gebouwen en een guur sfeertje. Tot halverwege 2016. Graffitartiesten en andere kunstenaars vanuit de hele wereld kwamen naar de stad voor de Aruba Art Fair. Tijdens dit evenement werd San Nicolas omgetoverd tot één groot openluchtmuseum met kleurrijke murals en andere vormen van street art. De Aruba Art Fair wordt doorgaans elk jaar gehouden en komen er telkens weer bijzondere kunstwerken bij. San Nicolas, de op een na grootste stad van Aruba, wordt het predicaat toegekend van "art district" van Aruba en streetart-hoofdstad van de Caraïben.<ref>{{Citeer web|url=https://www.forbes.com/sites/forbestravelguide/2019/08/02/see-the-street-art-capital-of-the-caribbean/|taal=en|auteur=Kester, Jennifer|titel=See the street art capital of the Caribbean|werk=Forbes.com|datum=2 augustus 2019|bezochtdatum=13 maart 2020}}</ref> Vroeger was [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] een echte arbeidersstad vanwege de raffinaderij en haar haven. De [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]] was de motor van de Arubaanse economie in de veertiger en vijfiger jaren. De stad is bekend om zijn Caribisch sfeer door de meltkroes van migranten die zich hier vestigden voor werk in de olieraffinaderij. Naast de vele voorzieningen voor de inwoners, had de stad ook tal van uitgaansgelegenheden voor scheepslui die met tankers de haven van San Nicolas binnenliepen. Sinds 2012 is de raffinaderij gesloten en zijn in het stadscentrum de straten steeds leger geworden en de gebouwen verlaten en vervallen geraakt. In samenwerking met de overheid werd de binnenstad van San Nicolas gerehabiliteerd en werden monumentale panden gerestaureerd en een nieuwe bestemming gegeven, zoals de [[Nicolaas Store]], [[Uncle Louis Store]] en het [[Watertoren San Nicolas]]. Volgens het ROP 2019 wordt er voor San Nicolas wordt aangekoerst op een ontwikkeling tot culturele en creatieve stad. Voor San Nicolas lag het accent meer in het vernieuwen van enkele panden en activiteiten/gebruik van gebouwen in het licht van San Nicolas als Cultural and Heritage City. De openbare ruimte is over het algemeen van een goed kwalitatief niveau. == Aruba Art Fair == Tijdens een kunstbeurs in 2015?? besloten verschillende kunstorganisaties en kunstenaars namelijk delen van de stad te versieren en nieuw leven in te blazen. Met activiteiten als de wekelijkse Carubbian Festival en de jaarlijkse Aruba Art Festival. Initiatiefnemer van het muurschilderingproject was Oscar “Tito” Bolivar, nadat hij door een bezoek aan [[Bogota (stad)|Bogota]] geinspireerd raakte.<ref name="art">[https://www.lolaakinmade.com/latin-americacarribbean/in-photos-spectacular-street-art-in-aruba-san-nicolas/ Spectacular street art in Aruba – San Nicolas], </ref> Tegelijkertijd werd het idee voor een "Aruba Art Fair" in San Nicolas geboren, een jaarlijks terugkerende internationale kunst- en cultuurfestival. In het kader van dit evenement wordt ieder jaar nieuwe street art op gevels van oude huizen en gebouwen toegevoegd. Ook een gedeelte van de hoge muur, die dwars door het stadscentrum loopt ter afscheiding van het terrein van de olieraffinaderij en de haven werd gebruikt voor schilderingen. Onder de werkstukken, murals en 3D-kunstwerken bevinden zich werken van Bordalo II, Chemis, Fio Silva, Farid Ruedah, Street Art Chilango, Bond Truluv, Amsterdam Street Art, Dopie, Sjembakkus, Ivez One, Mr. Dheo, Pariz en Isidora Paz López.<ref name="art"/> Ook: Addfuel (Diogo Machado, Portugal), Guache (Oscar Gonzalez, Colombia) ChemiS, “House of Cards” – San Nicolas, Aruba Painted as part of the Aruba Art Fair, ChemiS’s House of Cards takes up the whole façade of the Winter Garden bar restaurant and nightclub. Its trompe l’œil effect is really impressive! Lees over Tito Bolivar<ref>[https://www.travelweekly.com/Cruise-Travel/Picturing-happiness-on-Aruba-mural-tour?fbclid=IwAR0fAN7Prjmzp5Qa_zjYWjMp-F3uCmTciNRP50KLmC-hy5iEFpU8oE6bRa8 :Picturing happiness on an Aruba mural tour]</ref> == Selectie van murals en 3D-werken in San Nicolas == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ !afbeelding !naam !jaar !kunstenaar !locatie |- | [[File:Yuwana.jpg|125px]] | Yuwana <br /> (mixed media) | 2016 | Bordalo II ([[:pt:Artur Bordalo|pt]])<br /><small style="color:blue;">(''Artur Bordalo'', [[Lissabon]], 1987)</small> | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 02 055000.jpeg|125px]] | Dolfijn Lundfin 1500x1000 cm | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | Stuyvesantstraat |- | [[File:Mural Black White.jpg|125px]] | Bertha Isabel Cáceres | 2016 | Jorit ([[:it:Jorit|it]])<br /><small style="color:blue;">(''Jorit Ciro Cerullo'', [[Napels (stad)|Napels]], 1990)</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 13 603000.jpeg|125px]] | Mucha Bunita | 2017 | Ives One <br /><small style="color:blue;">(''Ives Covert'', [[Nederland]], 1982)</small> | van Renselaerstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba).jpeg|125px]] | Prikichi | 2017 | [[Garrick Marchena]] ([[Aruba]], 1966) | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 07 251000.jpeg|125px]] | Shoco | | | ? |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 35 014000.jpeg|125px]] | Dolfijn | 2016 | Bond Truluv<br /><small style="color:blue;">(''Jonas Ihlenfeldt'', [[Göttingen (stad)|Göttingen]], 1981)</small><br /> | hoek B. van der Veen Zeppenfeltstraat/Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 55 950000.jpeg|125px]] | Now you see me, now you boat | 2017 | Juandrés Vera ([[:es:Juandrés Vera|es]]) <br /><small style="color:blue;">([[Monterrey]], 1990)</small> | Bargestraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg|125px]] | The Boss - Blue Iguana | 2017 | WD Wild Drawing <br /><small style="color:blue;">([[Bali]])</small> | hoek Bargestraat/Crijssenstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 55 079000.jpeg|125px]] | Bonbini | | | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 50 266000.jpeg|125px]] | Infinity House of Cards | 2016 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 28 667000.jpeg|125px]] | Bao Awa | 2016 | One Ice <br /><small style="color:blue;">(''Robert Solognier'', [[Aruba]])</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Mural Lionfish Caya Dick Cooper.jpg|125px]] | Lionfish | 2017 | Dopie <br /><small style="color:blue;">([[Amsterdam]], 1983)</small> | Caya Dick Cooper |- | [[File:Aruba mural.jpg|125px]] | Carnival Nymph (tegelmozaiek) | 2016 | Isidora Paz López <br /><small style="color:blue;">(([[Santiago (Chili)|Santiago]], 1975)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 22 59 37 969000.jpeg|125px]] | Flamingos | 2017 | Richard Santana<br /><small style="color:blue;">([[Las Palmas de Gran Canaria]], 1987)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Aruba mural 2.jpg|125px]] | Bailarina | 2014 | King San Lie Kwie | B. van der Veen Zeppenfeltstraat 5 |- | [[File:Mural Harina Pan.jpg|125px]] | Harina Pan | 2016 | Leon Keer ([[:en:Leon Keer|en]])<br /><small style="color:blue;">([[Utrecht]], 1980)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Mural San Nicolaas.jpg|125px]] | Busca bo mes | 2016 | [[Francis Sling]]<br /><small style="color:blue;">([[Curaçao]], 1979)</small> | B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:Public library San Nicolas Aruba.jpg|125px]] | naam | ? | kunstenaar | Theaterstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 01 24 866000.jpeg|125px]] | Miss Alice | 2017 | Odeith ([[:fr:Odeith|fr]])<br /><small style="color:blue;">(''Sergio Odeith'', [[Damaia]], 1976)</small> | hoek Theaterstraat/B. van der Veen Zeppenfeltstraat |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 16 571000.jpeg|125px]] | | 2019 | Chemis <br /><small style="color:blue;">(''Dmitrij Proskin'', [[Kazachstan]])</small> | |- | [[File:San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg|125px]] | Aruban Sea Turtle | 201? | Artmando Multimedia <br /><small style="color:blue;">(''Armando Goedgedrag'', [[Aruba]])</small> | Lagoweg? |} {{noindex}} == Zie ook == * [[Switi Rauw Streetfest]] * [[:en:Street art in Ponce, Puerto Rico]] * [[:es:Arte urbano en Valencia (España)]] * [[:en:Street Art Festival in Belize City]] - Aruba Art Festival * [[:en:Street art in Sarajevo]] - festivals * lijst van toeristische attracties in San Nicolas == Literatuur == * [https://streetart.today/2019/04/17/street-art-in-aruba/ Top 5 street art murals in Aruba], Streetart.today, 17 april 2019 * [https://arubaartfair.com/arubamurals/ Aruba Art Fair website] Van Leon Berenos: Pure Aruba Foundation is de organisatie, die het project van de muurschilderingen in San Nicolas heeft geïnitieerd in 2015. Dit project is gebaseerd op een jaarlijks terugkerend festival onder de naam Aruba Art Fair, waarvan een van de ingrediënten/ activiteiten is het uitnodigen van internationale artiesten die ieder jaar een aantal muurschilderingen aanbrengen. De kunstuitingen dienen te passen in het cultureel historische beeld van de plaats San Nicolas. De doelstelling was deze 2e stad van Aruba t om te zetten in een kunst district teneinde een stroom verblijfstoeristen aan te trekken die meer zochten dan zon, zee en strand. Begonnen in 2015 met 12 muurschilderingen zowel in 1-, 2, - en 3-dimensionale vormen, bedraagt het aantal kunstuitingen op dit moment 54 exemplaren (2020). In de kunstuitingen behoren ook de mozaïek kunststukken aan de muren en in de straten, dienende als straatmeubilair. De internationale kunstenaars zijn afkomstig van: Argentinië, Chili, Colombia, Curaçao, Tsjechische Republiek, Mexico, Nederland, Portugal, Roemenië, Bali, Canarische Eilanden, Italië, Spanje, Griekenland, en een aantal lokale artiesten uit Aruba. ----------- ===Wim de Waal === {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Wim de Waal |fecha nacemento = |luga nacemento = [[Kòrsou|Corsou]] |fecha fayecimento = |luga fayecimento = |alias = |ofishi = pintor |mayornan = |casa = |estilo = |distincion = |obra = }} Wim de Waal (☆ 4 oktober 1934 na [[Kòrsou|Corsou]]) ta un artista visual [[Aruba]]no. Naturalistisch schilderijen == Biografie == Na de middelbare school op Curacao was de Waal jarenlang werkzaam in het bedrijfsleven. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Wim de Waal nam deel aan verschillende eenmans- en groepsexposities in Aruba, Curaçao, New York en Mexico City. Wim de Waal werkt met acryl op koraalzand.<ref>ORANJESTAD _ De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal. "Amigoe". Curaçao, 01-04-1978, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 22-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:p007</ref> <ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639260:mpeg21:a0100 Amigoe, 1 april 1978|De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal</ref> De Antilliaanse kunstschilder Wim de Waal heeft de laatste dagen de lobby en het terras van de Aruba Beach Club voorzien van enige zeer opvallende muurschilderingen. De heerDe Waal heeft zich hierbij laten inspieren door een typisch Spaans-creools evenement dat ook op Aruba voorkomt, n.l. een hanengevecht in combinatie met de oude Arubaanse huissymbolen z.g. "hex-signs". Win de Daal is sinds zijn jeugd een actief schilder en gebruikte hij al zijn vrije tijd hiervoor. Na een middelbare schoolopleiding op Curacao is hij jarenlang in het bedrijfsleven werkzaam geweest. Op latere leeftijd 'volgde hij een decoratievakopleiding in Nederland en werkte hij op de jaarbeurs in Utrecht als decorateur. Hij werkte in het bedrijfsleven op Curacao tot 1976, in jaar welk jaar hij fulltime kunstschilder werd. Van 1976 tot 1974 heeft Wim de Waal exposities gehouden op Curacao in Mexico, Guyana, New York en Suriname. Door hem ontworpen en uitgevoerde muurtekeningen zijn te bezichten op Curacao bij Antilliaanse Verffabriek, hoofdkantoor Philips Antilliana n. v., hoofdkantoor Loyens en Volkmaars, Shell Curacao nv., kantoor D.Bakhuis Registeraccountant.; 't Schuurtje, Moreno Brandao & Sons Inc. en op Aruba bij de Aruba Beach Clübjen het nieuwe gebouw van de ENNIA n. v. aan de Nassaustraat. Op de foto Wim de Waal naast een van zijn muurschilderingen in de Aruba Beach Club. • zandschilderijen Started painting at a young age. At the age of 25, after some personal problems, he intensifies his painting. All his work expresses the same message: the unity of the cosmos. De Waal is of the opinion that there is life in everything, even in a stone. It's only a matter of development. De Waal has made several wall paintings on the Netherlands Antillean islands, especially on Aruba. Famous is his painting in an Aruban church: "the creation" where the cell was created in the water. The cell became the fish. The fish produced the amphibian, who in its turn produced the reptile and through the reptile the mammal was created. And ultimately came the human. This painting, although completely contradictory to the story of the creation as written in the bible, was highly appreciated. < https://art.centralbank.cw/our-collection/wim-de-waal/bio> {{Appendix}} ------------ cynvxcfu5snfk30737j9t06xzmjg5sr 2 9323 201233 200108 2026-08-19T16:26:32Z Kallmemel 14000 201233 wikitext text/x-wiki <TemplateStyles src="Kallmemel/sandbox/2/styles.css"/> <div class="frame" style=""> <div class="crt" style="height:100%; margin:0; padding:3em; overflow:hidden; font-size:1em; font-weight:bold; box-shadow:inset 0 0 18rem black;"> <div class="site-title"><div class="button">[[User:Kallmemel|Infobox]]</div> <div class="button">[[User:Kallmemel/archivo/opinion|Opinion]]</div> <div class="button">[https://xtools.wmcloud.org/pages/pap.wikipedia.org/Kallmemel xtools]</div> </div> <div> <div> {|style="min-width:100%;" |+Balki / nabegacion |- |1:||[[:Malchi:rango taxonomico|Rango taxonomico]] |- |2:||[[:Malchi:Balki historia humano|Balki historia humano]] |- |3:||[[:Malchi:Siglo|Siglo]] |- |4:||[[:Malchi:Balki politica Antia Hulandes|Balki politica Antia Hulandes]] |- |5:||[[:Malchi:Balki politica Aruba|Balki politica Aruba]] |- |6:||[[Malchi:Balki politica Corsou|Balki politica Corsou]] |- |7:||[[Malchi:Nabegacion sistema solar|Nabegacion sistema solar]] |}<br> {|style="min-width:100%;" |+Infobox !style="text-align:left; "|# !style="text-align:left; "|Persona: |- |1:|| [[:Malchi:Infobox artista|Infobox artista]] |- |2:||[[:Malchi:Infobox musico|Infobox musico]] |- |3:||[[:Malchi:Infobox politico|Infobox politico]] |- |4:||[[:Malchi:Infobox futbolista|Infobox futbolista]] |- |5:||[[:Malchi:Infobox persona|Infobox persona]] |- |6:||[[:Malchi:Infobox noble|Infobox noble]] |- |7:||[[:Malchi:Infobox deportista|Infobox deportista]] |- |8:||[[:Malchi:Infobox dignatario|Infobox dignatario]] |- |9:||[[Malchi:Infobox tenista|Infobox tenista]] |}<br> {|style="min-width:100%;" ! style="text-align:left; "|# !style="text-align:left; "|Grupo: |- |1:||[[:Malchi:Infobox banda|Infobox banda]] |- |2:||[[Malchi:Infobox pueblo|Infobox pueblo]] |- |3:||[[:Malchi:Infobox seleccion nacional futbol|Seleccion nacional futbol]] |}<br> {|style="min-width:100%;" !style="text-align:left; "|# !style="text-align:left; "|Organisacion / Institucion: |- |1:||[[Malchi:Infobox organisacion|Infobox organisacion]]|| |- |2:||[[:Malchi:Infobox organisacion internacional|Infobox organisacion internacional]]||X |- |3:||[[:Malchi:Infobox empresa|Infobox empresa]]|| |- |4:||[[:Malchi:Infobox fabrica|Infobox fabrica]]|| |- |5:||[[Malchi:Infobox federacion deportivo|Infobox federacion deportivo]]|| |- |6:||[[Malchi:Infobox federacion nacional futbol|Infobox federacion nacional futbol]]|| |- |7:||[[:Malchi:Infobox futbol club|Infobox futbol club]] |- |8:||[[Malchi:Infobox parlamento|Infobox parlamento]] |- |9:||[[:Malchi:Infobox liga deportivo|Infobox liga deportivo]] |- |10:||[[:Malchi:Infobox partido politico|Infobox partido politico]] |- |11:||[[:Malchi:Infobox gabinete|Infobox gabinete]] |}<br> </div> <div> {|style="min-width:100%;" ! style="text-align:left; "|# !style="text-align:left; "|Edificio / Infrastructura: |- |1:||[[:Malchi:Infobox edificio|Infobox edificio]]|| |- |2:||[[:Malchi:Infobox molina|Infobox molina]]||X |- |3:||[[:Malchi:Infobox museo|Infobox museo]]|| |- |4:||[[Malchi:Infobox brug|Infobox brug]]||X |- |5:||[[Malchi:Infobox caya|Infobox caya]]|| |- |6:||[[:Malchi:Infobox Aeropuerto|Infobox Aeropuerto]]|| |}<br> {|style="min-width:100%;" !style="text-align:left; "|# !style="text-align:left; "|Evento: |- |1:||[[:Malchi:Infobox evento|Infobox evento]] |- |2:||[[:Malchi:Infobox dia di fiesta|Infobox dia di fiesta]] |- |3:||[[:Malchi:Infobox conflicto militar|Infobox conflicto militar]] |- |4:||[[Malchi:Infobox epidemia|Infobox epidemia]] |- |5:||[[Malchi:Infobox accidente aereo|Infobox accidente aereo]] |- |6:||[[Malchi:Infobox eleccion|Infobox eleccion]] |}<br> {|style="min-width:100%;" !style="text-align:left; "|# !style="text-align:left; "|Geografia / Geologia: |- |1:||[[Malchi:Infobox continente|Infobox continente]] |- |2:||[[Malchi:Infopais|Infopais]] |- |3:||[[:Malchi:Infobox isla|Infobox isla]] |- |4:||[[Malchi:Infobox teritorio historico|Infobox teritorio historico]] |- |5:||[[:Malchi:Infobox luga den pais|Infobox luga den pais]] |- |6:||[[Malchi:Infobox sero|Infobox sero]] |- |7:||[[Malchi:Infobox riu|Infobox riu]] |- |8:||[[:Malchi:Infobox curpa di awa|Infobox curpa di awa]] |- |9:||[[:Malchi:Infobox area protehi|Infobox area protehi]] |}<br> {|style="min-width:100%;" !style="text-align:left; "|# !style="text-align:left; "|Cultura / Arte / Simbolo: |- |1:||[[Malchi:Infobox Bijbel|Infobox Bijbel]] |- |2:||[[:Malchi:Infobox idioma|Infobox idioma]] |- |3:||[[:Malchi:Infobox himno|Infobox himno]] |- |4:||[[Malchi:Infobox bandera|Infobox bandera]] |- |5:||[[:Malchi:Infobox alimento|Infobox alimento]] |- |6:||[[:Malchi:Infobox cerbes|Infobox cerbes]] |- |7:||[[:Malchi:Infobox color|Infobox color]] |- |8:||[[:Malchi:Infobox pelicula|Infobox pelicula]] |- |9:||[[Malchi:Infobox movemento artistico|Infobox movemento artistico]] |- |10:||[[Malchi:Infobox obra arte|Infobox obra arte]] |}<br> {|style="min-width:100%;" !style="text-align:left; "|# !style="text-align:left; "|Ciencia / Naturalesa: |- |1:||[[:Malchi:taxobox|Taxobox]] |- |2:||[[:Malchi:taxobox mamifero|Taxobox mamifero]] |- |3:||[[:Malchi:taxobox reptiel|Taxobox reptiel]] |- |4:||[[Malchi:Taxobox barbulet|Taxobox barbulet]] |- |5:||[[Malchi:Infobox anatomia|Infobox anatomia]]|| |- |6:||[[Malchi:Infobox elemento kimico|Infobox elemento kimico]]|| |- |7:||[[Malchi:Infobox condicion medico|Infobox condicion medico]]|| |- |8:||[[Malchi:Infobox obheto celestial|Infobox obheto celestial]]||X |- |9:||[[Malchi:Infobox orkan|Infobox orkan]]||X |}<br> {|style="min-width:100%;" !style="text-align:left; "|# !style="text-align:left; "|Tecnologia: |- |1:||[[:Malchi:Infobox barco|Infobox barco]]|| |- |2:||[[:Malchi:Infobox moneda|Infobox moneda]]|| |- |3:||[[Malchi:Infobox software|Infobox software]]||X |- |4:||[[Malchi:Infobox vehiculo|Infobox vehiculo]]|| |- |5:||[[:Malchi:Infobox website|Infobox website]] |- |}<br> </div> <!--{|style=" margin:1em;" !style="text-align:left;"|Junk pile |- | [https://www.airvectors.net/avheli_1.html#m2 Helicopter history] |- |[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9808755m/f488.item.zoom images concept helicopter2] |- |[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Le_vol_sans_battement_planche_I.II.III.jpg images concepts helicopter] |- | [https://it.wikipedia.org/wiki/File:Judo_pictogram.svg Icons medals and sports][[mw:Help:Extension:Kartographer|Help:Extension:Kartographer]] |- |[https://doc.wikimedia.org/codex/latest/ Style guide] |- |[https://www.bondia.com/?s=asina+bon...+nos+papiamento+ta%3F Bon Dia Asina bon nos papiamento ta?] |} {|style="margin:1em;" !style="text-align:left;"|Misc |- |[https://kiwiirc.com/nextclient/irc.libera.chat/wikipedia-nl Chat] |- |[[metawiki:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have|List of articles every Wikipedia should have]] |- |[https://wijsheidsweb.nl/wijsheid/oorsprongen-van-de-term-papiamento/ Oorsprong Papiamento] |- |[https://pbase.com/pijkkuiperi/image/165034072 church images] |- |https://optical.toys/thatcher-effect/ |- |[https://doi.org/10.5117/TVGN2022.4.007.ISEN Queer sovereignties: Cultural practices of sexual citizenship in the Dutch Caribbean] |}--> </div> </div> </div> miccrqf8ktmzwjc01yq2zvmip6q8o9u 0 9355 201199 196808 2026-08-19T14:35:30Z Caribiana 8320 wikilink 201199 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}}{{Infobox artista|luga nacemento=Pereira, [[Colombia]]|ofishi=Escultor|genero=Arte comemorativo}} '''Gilbert Senchi''' (☆ 1969 na Pereira, [[Colombia]]) ta un escultor [[Aruba]]no, specialisa den arte conmemorativo. E ta conoci na Aruba pa su diferente obra di [[arte publico]].<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://aruba.nu/?s=gilbert+senchi|titel=Kunstenaar Gilbert Senchi en ARTiosa bezoeken Minister van Cultuur|werk=Aruba.nu|datum=2021-09-14|bezochtdatum=2023-05-02}}</ref> == Bida == Gilbert Senchi a lanta na [[San Nicolas]], unda su mayornan tabatin cuater bar. Despues di caba su enseñansa secundario na [[International School of Aruba]] el a bay studia finansa internacional na Western New England University den area di [[Boston]], Merca.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644953:mpeg21:a0096|titel=Het is een taboe, er wordt liever niet over gepraat|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-26|bezochtdatum=2023-05-02}}</ref> Na universidad el a sigui tambe cursonan di historia di arte. El a cuminsa studia ley na [[Universidad di Aruba]] na inicio di decada 90, prome di a drenta den mundo di arte. Senchi ta un escultor avanguardista cu ta traha obranan di hero y brons.<ref>[https://www.bucuti.com/news/blog/art-installation-367-1 Art installation], Bucuti.com</ref> E ta traha for di su tayer na [[Bogota]] y tabata pasa temporada na [[Oropa|Europa]], entre otro pa training, den su estudio na [[Berlin]], [[Alemania]] y na [[Manchester]], [[Inglatera]]. [[File:San Nicolas Community Museum 2.jpg|thumb|left|300x350px| Obra traha di material di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]], exhibi na Museo Comunitario di San Nicolas]] Su prome instalacion, cu a wordo exhibi den e exposicion special na ocacion di e bishita di e pareha real hulandes, principe Willem-Alexander y princesa Maxima na 2002, a haci furor. E instalacion tabata traha di tubonan di hero deshaci, procedente di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]]. Senchi a sigui participa na varios exhibicion den grupo na Aruba y pafo, entre otro "ArtiAruba" na [[Amsterdam]] na 2008. Hopi di su obranan ta forma parti di coleccionnan priva na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], [[Sur Amérika|Sur America]] y Europa. Na 2018 Senchi a diseña pa [[Aruba Hotel & Tourism Association|AHATA]] un escultura simbolico di brons representando un cocolishi, cual anualmente ta wordo otorga na e ganadonan di e AHATA Excellence Awards.<ref>[https://masnoticia.com/e-stroria-tras-di-e-majestral-obra-di-arte-crea-door-di-sr-gilbert-senchi/?utm_source=dlvr.it&utm_medium=facebook E storia tras di e majestral obra di arte crea door di sr. Gilbert Senchi], MasNoticia, 9 di december 2019</ref> E obra [[Queen Conch|"Cocolishi di Bucuti"]] ta un instalacion cu un grandura di 1.5 x 1.4x 2.8 m y un peso di 430 kg, traha pa e lobby di Bucuti & Tara Beach Resort. Sinembargo na april 2020 el a wordo instala riba e rotonde en frente di e hotel, awendia yama ''Rotonde Alex Nieuwmeyer''.<ref>Bati Bleki, [https://batibleki.wheninaruba.com/the-inauguration-rotonde-alex-nieuwmeyer-5th-of-may-2021/ The inauguration Rotonde Alex Nieuwmeyer, 5th of May, 2021], 6 mei 2021</ref> [[File:Monument Governor’s beach Aruba.jpeg|400x300px|thumb|Monumento pa e Piscadonan Perdi riba lama na Governor's Beach, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]]] Riba encargo di gobierno di Aruba el a traha varios instalacion massivo pa enbeyece e espacio publico. Na 2013 Senchi, hunto cu Fernando Vermeer, a wordo selecciona pa traha un [[monumento (konmemorativo)|monumento]] na memoria di piscadonan perdi riba laman. E monumento riba Governor's beach, banda di Wilhelminapark, ta un combinacion di metal y marmer cu ta representa e compas di mundo cu e strea cora di Aruba su bandera. Den e base di e monumento tin graba e nomber di e 42 piscador perdi riba laman.<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.visitaruba.com/news/general/aruba-unveiled-a-new-monument-in-memory-of-the-42-fisherman-lost-at-sea/|auteur=Rosalie Klein|titel=Aruba unveiled a new monument in memory of the 42 fishermen lost at sea|werk=visitaruba.com|datum=2013-09-04|bezochtdatum=2023-05-02}}</ref> Dia 28 di juni 2018 a devela e estatua di brons “Lolita”, na memoria di Lolita Cremony (1918-1987), un personahe colorido y simbolico di San Nicolas. E estatua ta situa en frente di [[San Nicolas Community Museum]]. Ultimo obranan publico tabata e monumento di Tino Ruiz, polis cu a fayece heroicamente na 2017 eherciendo su trabou y e escultura di un turtuga marino (''Dermochelys coriacea'') titula "[[Mama Driekiel]]", un obra den brons di 2000 kg, 4 meter hancho y 2,5 meter halto.<ref>Diario, ''Minister Maduro a sera conoci cu e obra di arte publico "Driekiel" cu pronto lo keda exponi riba un rotonde na Aruba'', 19 di september 2022</ref><ref>Diario, ''Minister Xiomara Maduro haya e oportunidad pa mira e busto di Tino Ruiz'', 17 di september 2022</ref> Banda di su actividadnan como escultor Senchi tabata activo como doño y/of curator di galerianan di arte. Na 2004 el a habri "South End Art Gallery" na San Nicolas, unda a exhibi entre otro obranan di Charles Brouns jr. y su yiu Carlito Brouns III.<ref>[[Amigoe]], ''"South End" nieuwe kunstgalerie in San Nicolas"'', 3 april 2004</ref> E tabata curator di Mar Azul Art Gallery y Oranjestad Kunsthuis, ambos na Oranjestad. Mas recien el a fungi como director di Oranjestad Filmhuis y ta miembro di directiva di e fundacion pa arte publico, ARTopia. == Obra di arte publico (seleccion) == * 2013 - ''Monumento pa e piscadonan perdi riba laman'', monumento na Governor's Beach, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. * 2018 - ''Lolita'', estatua na [[San Nicolas]] * 2020 - ''[[Queen Conch]]'', instalacion na rotonde dilanti Bucuti Beach Hotel, [[Aruba]] * 2021 - ''Monumento di Tavio Sint Jago'', busto na [[Boneiru|Boneiro]] * 2022 - ''Portadores de la Antorcha'', instalacion na Universidad Militar Nueva Granada, [[Colombia]] * 2023 - ''Monumento di Tino Ruiz'', busto na [[Noord]], [[Aruba]] * 2023 - ''100 aña di Aviacion'', instalacion riba un pedestal banda di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] * 2023 - ''[[Mama Driekiel]]'', escultura na rotonde di [[Eagle Beach]] == Galeria == <gallery widths="200" heights="200"> Memorial Tino Ruiz.jpeg|Monumento di Tino Ruiz dilanti warda di polis di [[Noord]] 00-000 new monumento.jpg|Instalacion "[[Queen Conch]]" riba rotonde Alex Nieuwmeyer dilanti Bucuti & Tara Resort Statue Lolita (San Nicolas) 2.jpg|Estatua di Lolita den sentro di [[San Nicolas]] </gallery> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Senchi, Gilbert}} [[Category:Hende]] [[Category:Arte na Aruba]] gi0ssfq9lgd0fgdm3tdrkdlafiedeyk 0 9442 201321 129774 2026-08-20T08:57:48Z Interlingvisto 18691 201321 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}}{{Infobox persona | variante = c }} '''Bertrand Arthur William Russell''' (☆ [[18 di mei]] [[1872]] na Trellech (Monmouthshire, Wales) - † [[2 di febrüari]] [[1970]] na Penrhyndeudraeth (Gwynedd, Wales) tabata un matemátiko, [[filosofia|filósofo]], historiadó i lógiko [[Reino Uni|britániko]]. El a duna les entre otro na [[Universidat di Cambridge]], [[Universidat di Harvard]] i [[Universidat di Peking]] i a produsí un gran kantidat di obra tokante temanan filosófiko, matemátiko i sosial. Huntu ku Alfred North Whitehead el a publiká ''Principia Mathematica'', un di e obranan mas importante di [[siglo 20]] tokante e base di matemátika. Russell ta mirá komo un di e fundadónan di filosofia analítiko. Na 1949 el a risibí e distinshon britániko "Orden di Mérito" i na 1950 e [[Premio Nobel]] pa [[Literatura]]. [[File:Russell, Whitehead - Principia Mathematica to 56.jpg|thumb|left|180px|Publikashon ''Principia Mathematica'']] {{Stub}} {{DEFAULTSORT:Russell, Bertrand}} [[Category:Hende]] [[Category:Filósofo‎]] [[Category:Siencia]] jvidlewvi299c3qddp2u13woc5t5hmm 0 9827 201323 197165 2026-08-20T10:06:33Z Kallmemel 14000 -kategoria 201323 wikitext text/x-wiki {{infobox edificio| variante = a | tipo = | nomber2 = Cas Eloy Arends<br/>Censo | imagen = Stadhuis Oranjestad.JPG | descripcion = Stadhuis (2014) | localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''Wilhelminastraat 8'' | cercania = [[Ex-Hotel Colombia]] | funcion_original = Cas y practica di dokter | funcion_actual = Stadhuis | estilo = Neoclasicismo | architect = Chibi Wever | contratista = Nicolaas Picus<br/>Jan Christiaans | gasto = 1° restauracion: AWG 5 miyon | inaugura = Cas na 1925<br/>Stadhuis na 1997 | restaura = 1997, 2014 | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]] | status_monumento = [[monumento|monumento di herencia cultural]] | registra = 21 di october 2009 | zoom = 16 }} '''Stadhuis di Oranjestad''', tambe conoci como '''Cas Eloy Arends''' of '''Censo''', ta e stadhuis di [[Aruba]]. Situa den Wilhelminastraat 8 na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], tabata originalmente cas di dokter. Na 1997 e cas di ciudad a keda restaura pa prome biaha. Pa e proposito nobo, e edificio di [[ex-Hotel Colombia]] (construi 1918), situa na parti patras di edificio di Eloy Arends na Zoutmanstraat 13, tambe a wordo restaura, y e dos edificionan a wordo conecta pa un construccion arkitectonico moderno. E compleho a wordo inaugura dia [[3 di aprel|3 di april]] [[1998]] pa uzo como stadhuis (pa casamento) y oficina di Registro Civil y Censo.<ref name="hist">{{en}} Historia di Aruba, [http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=32&lang=en Former Hotel Colombia]</ref> Desde 1999 [[Monumentenfonds Aruba]] ta doño di e compleho. {{Stub}} {{Appendix}} [[Category:Monumento protehí|Aruba]] lmd2pq6cgp001gnky44m9lsd8stkz62 201324 201323 2026-08-20T10:07:02Z Kallmemel 14000 +kategoria 201324 wikitext text/x-wiki {{infobox edificio| variante = a | tipo = | nomber2 = Cas Eloy Arends<br/>Censo | imagen = Stadhuis Oranjestad.JPG | descripcion = Stadhuis (2014) | localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''Wilhelminastraat 8'' | cercania = [[Ex-Hotel Colombia]] | funcion_original = Cas y practica di dokter | funcion_actual = Stadhuis | estilo = Neoclasicismo | architect = Chibi Wever | contratista = Nicolaas Picus<br/>Jan Christiaans | gasto = 1° restauracion: AWG 5 miyon | inaugura = Cas na 1925<br/>Stadhuis na 1997 | restaura = 1997, 2014 | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]] | status_monumento = [[monumento|monumento di herencia cultural]] | registra = 21 di october 2009 | zoom = 16 }} '''Stadhuis di Oranjestad''', tambe conoci como '''Cas Eloy Arends''' of '''Censo''', ta e stadhuis di [[Aruba]]. Situa den Wilhelminastraat 8 na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], tabata originalmente cas di dokter. Na 1997 e cas di ciudad a keda restaura pa prome biaha. Pa e proposito nobo, e edificio di [[ex-Hotel Colombia]] (construi 1918), situa na parti patras di edificio di Eloy Arends na Zoutmanstraat 13, tambe a wordo restaura, y e dos edificionan a wordo conecta pa un construccion arkitectonico moderno. E compleho a wordo inaugura dia [[3 di aprel|3 di april]] [[1998]] pa uzo como stadhuis (pa casamento) y oficina di Registro Civil y Censo.<ref name="hist">{{en}} Historia di Aruba, [http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=32&lang=en Former Hotel Colombia]</ref> Desde 1999 [[Monumentenfonds Aruba]] ta doño di e compleho. {{Stub}} {{Appendix}} [[Category:Monumento protehí|Aruba]] [[Kategoria:Aruba]] 1xga19po0aseeg1ukait2n5k2dp8qqn 0 10071 201330 191001 2026-08-20T10:49:02Z Kallmemel 14000 /* Estadistica di registro */ indent 201330 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox website|variante = a | logo = | imagen pantaya = | descripcion = | tipo = Database di biodiversidad | idioma = Ingles (nombernan: multilingual) | fecha funda = 2017 | status = Activo | website = https://www.dutchcaribbeanspecies.org/ | website2 = }} '''Dutch Caribbean Species Register''' (''Registro di Especie di Caribe Hulandes'', DCSR) ta un plataforma digital cu ta duna un bista amplio di e biodiversidad den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. E website, bou maneho di [[Naturalis Biodiversity Center]] na [[Leiden]], a wordo lansa na november 2017. E ta destina pa sirbi como fuente pa academico, autoridad di gobierno, consehero, periodista, administrador di naturalesa y tambe pa publico interesa. [[File:Kingdom of the Netherlands in its region (Caribbean special).svg|thumb|260px|E area di Caribe Hulandes]] DCSR ta cubri e seis isla di Caribe Hulandes: [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Maarten]] y [[Saba]], inklusivo [[Klein Bonaire]] i [[Klein Kòrsou]]. == Colaboracion y participante == [[File:Naturalis-Leiden-2019-1.jpg|thumb|260px|Sede di [[Naturalis Biodiversity Center]] na [[Leiden]]]] DCSR ta un producto di colaboracion entre diferente organisacion y institucion, incluso: * Caribbean Netherlands Science Institute (CNSI) * Dutch Caribbean Biodiversity Database * [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA) * [[Aruba Conservation Foundation]] * [[STINAPA Boneiru]] * [[CARMABI]], [[Kòrsou]] * [[Saba Conservation Foundation]] * [[STENAPA|St. Eustatius National Parks Foundation]] (STENAPA) * [[Nature Foundation Sint Maarten]] * [[Fundacion ANEMOON]] Na nivel individual, varios cientifico y fotógrafo a contribui, entre nan [[Carel de Haseth]] (politico, poeta y escritor), André van Proosdij (botanico), Bert Hoeksema (biologo marino), Gerard van Buurt (biologo insular) y Tinde van Andel (botanico). == Contenido == E portal ta duna informacion detaya tocante [[Espesie|especie]] y [[Supespesie|subespecie]] cu ta biba na un of mas [[isla]] di Caribe Hulandes. Pa cada entrada ta inclui: * e nomber cientifico acepta (cu autor) * e nombernan na [[Ingles]], [[Hulandes]] y [[Papiamentu|Papiamento]], ora disponibel * sinonimo, si ta relevante * status di proteccion internacional, ora aplicabel * indicacion riba cua isla(nan) e especie ta presente (Aruba, Boneiro, Corsou, Sint Eustatius, Sint Maarten y/of Saba) * mapanan di distribucion y imagennan cu fotografo a suministrá Un distincion ta wordo haci entre especie nativo y especie introducí. Tambe por traha resumen specifico pa cada isla. === Estadistica di registro === Un total di 9.939 especie a keda documenta den Caribe Hulandes. Nan ta subdividi den: * 5.327 especie marino * 4.655 especie terestre, awa dushi of awa brak * 649 especie introduci Distribucion pa isla * Aruba: 2.477 especie * Boneiru (incl. Klein Bonaire): 3.149 especie * [[Kòrsou|Corsou]] (incl. Klein Corsou): 5.333 especie * Saba: 2.253 especie ** [[Sababank]]: 839 especie * Sint Eustatius: 2.977 especie * Sint Maarten: 2.432 especie Idioma di nombernan * 1.002 nomber na Hulandes * 5.834 nomber na Ingles * 2.932 nomber na Papiamento E registro di DCSR ta inclui tambe un coleccion amplio di material di sosten. Tin un lista di 1.618 referencia di literatura. Documentacion fotografico ta wordo suministra pa 69 fotografo, cu ta cubri 1.288 (sub)especie. E database ta contene en total 5.527 potret. Un total di 83 specialista a contribui na e identificacion y verificacion di especienan registra.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/|titel=Dutch Caribbean Species Registry: State of affairs|bezochtdatum=2025-04-21|werk=dutchcaribbeanspecies.org|taal=en}}</ref> == Link externo == * [http://www.dutchcaribbeanspecies.org Website Dutch Caribbean Species Registry] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =60777132|titulo=Nederlands Caribisch Soortenregister}} {{References}} }} [[Category:Naturalesa]] [[Category:Karibe Hulandes]] [[Kategoria:Internet]] 55qcpqcb0qi7t8mrs5sktb6x2erbxi5 201331 201330 2026-08-20T10:50:36Z Kallmemel 14000 201331 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox website|variante = a | logo = | imagen pantaya = | descripcion = | tipo = Database di biodiversidad | idioma = Ingles (nombernan: multilingual) | fecha funda = 2017 | status = Activo | website = https://www.dutchcaribbeanspecies.org/ | website2 = }} '''Dutch Caribbean Species Register''' (''Registro di Especie di Caribe Hulandes'', DCSR) ta un plataforma digital cu ta duna un bista amplio di e biodiversidad den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. E website, bou maneho di [[Naturalis Biodiversity Center]] na [[Leiden]], a wordo lansa na november 2017. E ta destina pa sirbi como fuente pa academico, autoridad di gobierno, consehero, periodista, administrador di naturalesa y tambe pa publico interesa. [[File:Kingdom of the Netherlands in its region (Caribbean special).svg|thumb|260px|E area di Caribe Hulandes]] DCSR ta cubri e seis isla di Caribe Hulandes: [[Aruba]], [[Boneiru|Boneiro]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Maarten]] y [[Saba]], incluso [[Klein Bonaire]] i [[Klein Kòrsou]]. == Colaboracion y participante == [[File:Naturalis-Leiden-2019-1.jpg|thumb|260px|Sede di [[Naturalis Biodiversity Center]] na [[Leiden]]]] DCSR ta un producto di colaboracion entre diferente organisacion y institucion, incluso: * Caribbean Netherlands Science Institute (CNSI) * Dutch Caribbean Biodiversity Database * [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA) * [[Aruba Conservation Foundation]] * [[STINAPA Boneiru]] * [[CARMABI]], [[Kòrsou]] * [[Saba Conservation Foundation]] * [[STENAPA|St. Eustatius National Parks Foundation]] (STENAPA) * [[Nature Foundation Sint Maarten]] * [[Fundacion ANEMOON]] Na nivel individual, varios cientifico y fotógrafo a contribui, entre nan [[Carel de Haseth]] (politico, poeta y escritor), André van Proosdij (botanico), Bert Hoeksema (biologo marino), Gerard van Buurt (biologo insular) y Tinde van Andel (botanico). == Contenido == E portal ta duna informacion detaya tocante [[Espesie|especie]] y [[Supespesie|subespecie]] cu ta biba na un of mas [[isla]] di Caribe Hulandes. Pa cada entrada ta inclui: * e nomber cientifico acepta (cu autor) * e nombernan na [[Ingles]], [[Hulandes]] y [[Papiamentu|Papiamento]], ora disponibel * sinonimo, si ta relevante * status di proteccion internacional, ora aplicabel * indicacion riba cua isla(nan) e especie ta presente (Aruba, Boneiro, Corsou, Sint Eustatius, Sint Maarten y/of Saba) * mapanan di distribucion y imagennan cu fotografo a suministrá Un distincion ta wordo haci entre especie nativo y especie introducí. Tambe por traha resumen specifico pa cada isla. === Estadistica di registro === Un total di 9.939 especie a keda documenta den Caribe Hulandes. Nan ta subdividi den: * 5.327 especie marino * 4.655 especie terestre, awa dushi of awa brak * 649 especie introduci Distribucion pa isla * Aruba: 2.477 especie * Boneiru (incl. Klein Bonaire): 3.149 especie * [[Kòrsou|Corsou]] (incl. Klein Corsou): 5.333 especie * Saba: 2.253 especie ** [[Sababank]]: 839 especie * Sint Eustatius: 2.977 especie * Sint Maarten: 2.432 especie Idioma di nombernan * 1.002 nomber na Hulandes * 5.834 nomber na Ingles * 2.932 nomber na Papiamento E registro di DCSR ta inclui tambe un coleccion amplio di material di sosten. Tin un lista di 1.618 referencia di literatura. Documentacion fotografico ta wordo suministra pa 69 fotografo, cu ta cubri 1.288 (sub)especie. E database ta contene en total 5.527 potret. Un total di 83 specialista a contribui na e identificacion y verificacion di especienan registra.<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/|titel=Dutch Caribbean Species Registry: State of affairs|bezochtdatum=2025-04-21|werk=dutchcaribbeanspecies.org|taal=en}}</ref> == Link externo == * [http://www.dutchcaribbeanspecies.org Website Dutch Caribbean Species Registry] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =60777132|titulo=Nederlands Caribisch Soortenregister}} {{References}} }} [[Category:Naturalesa]] [[Category:Karibe Hulandes]] [[Kategoria:Internet]] 3tvww6c9u1n36qio6ernqs63e10wvmj 10 10188 201319 200469 2026-08-20T06:50:02Z Caribiana 8320 update 20/8 201319 wikitext text/x-wiki {{Columns-list|colwidth=16em| * [[Curaçao North Sea Jazz Festival]] * [[Kaya Kaya Festival]] * [[Tula]] * [[Rebelion Grandi]] * [[Amy Lasten]] (1953-2026) * [[Little League World Series]] * [[Patan Farro]] (1942-2026) * [[Andruw Jones]] * [[Sarah-Quita Offringa]] * [[Nelson Carrilho]] (1953-2026) * [[Yu di Kòrsou]] * [[Bandera di Kòrsou]] * [[Teremoto]] * [[Reserva di biosfera di Aruba]] }} t5bgmtfqowfq2isdylp43thf2anff4h 10 11795 201164 201045 2026-08-19T12:20:44Z Kallmemel 14000 201164 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox generiek | bgcolor = {{#switch: {{{tipo|animal}}} | {{lc:animal}} = #f7c0c7 | {{lc:mata}} = #c3e3bf | zwam | beskem = #a3cce8 | protista | {{lc:Protozoa}} | alga = #f1efc1 | bacteria = #dfdfdf | {{lc:Archaea}} = #d0d7d8 | virus = lightgrey | {{lc:Eukaryota}} = #f1efc1 |none}} | kop = {{#if:{{{nomber|}}}|{{{nomber|}}}}} | breed = {{#switch: {{{status|}}} | Bedreigd | bedreigd | Endangered | endangered | EN = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: deeppink">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Menasa|Menasá}}</span></small>''' | Gevoelig | gevoelig | Near Threatened | near threatened | NT | LR/NT = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: Olive">Sensibel pa menasa</span></small>''' | Kritiek | kritiek | Critically Endangered | CR = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: crimson">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Criticamente menasa|Krítikamente menasá}}</span></small>''' | Kwetsbaar | kwetsbaar | Vulnerable | vulnerable | VU = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: brown">Vulnerabel</span></small>''' | Onzeker | onzeker | DataDeficient | DD = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: dimgray">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Deficiente|Defisiente}} di data</span></small>''' | Uitgestorven | uitgestorven | Extinct | extinct | EX = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]]: <span style="color: slateblue">Extinto {{#if:{{{na|}}}|({{{na}}})}}</span></small>''' | Uitgestorven in het wild | uitgestorven in het wild | Uitgestorveninhetwild | uitgestorveninhetwild |Extinct in the Wild | Extinctinthewild | UIHW | EW = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: darkslateblue">Extinto den naturalesa</span></small>''' | Vanbeschermingafhankelijk | vanbeschermingafhankelijk | Van bescherming afhankelijk | van bescherming afhankelijk | conservation dependent | Conservation Dependent | VBA | LR/CD | CD = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: forestgreen">Dependiente di {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|conservacion|conservashon}} (LR/CD)</span></small>''' | Veilig | veilig | Secure | Niet bedreigd | niet bedreigd | Least Concern | least concern | LC | LR/LC = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: forestgreen">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|No menasa|No menasá}}</span></small>''' | Nvt| nvt | NA | na | NE = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: forestgreen">No {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|evalua|evaluá}}</span></small>''' }}<!-- -->{{#if: {{{fuente status|}}}|&nbsp;<small>'''({{{fuente status}}})'''</small>|}}<!-- -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}||{{#if: {{{rl-id|}}}{{#property:P627}}|<small>{{#tag:ref|{{citeer web |taal= en |url=https://www.iucnredlist.org/details/{{if empty|{{{rl-id|}}}|{{wikidata|property|P627}}}}/0 |werk={{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Lista Kòrá di IUCN|Lista Cora di IUCN]]|[[Lista Kòrá di IUCN]]}}}}}}</small>|}}}}<!-- -->{{#if: {{{fossiel|}}} | {{#if: {{{status|}}}|<br/><small>'''{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Fossiel]] ta aparece:|[[Fossiel|Fosil]] ta aparesé:}} {{{fossiel}}}'''</small>|<small>'''{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Fossiel]] ta aparece:|[[Fossiel|Fosil]] ta aparesé:}} {{{fossiel}}}'''</small>}} }}<!-- -->{{#if: {{{scala tempo|}}} | {{#if: {{{fossiel|}}}|<br/><small>'''{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Skala di tempu geológiko|Scala di tempo geologico]]|[[Skala di tempu geológiko]]}}: {{{scala tempo}}}'''</small>|<small>'''{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Skala di tèmpo geológiko|Scala di tempo geologico]]|[[Skala di tèmpo geológiko]]}}: {{{scala tempo}}}'''</small>}} }} | main1 = {{{multi_imagen|}}} | image = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P2716}}|{{wikidata|property|raw|P18}}|{{wikidata|property|raw|P242}}}} }} | imagewidth = {{{imagen tamaño|}}} | caption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{Afbeelding gewenst}}}} | kop1 = {{#ifeq:{{{taxobox_dominio|}}}|si||{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Taksonomia|Clasificacion taxonomico]]|[[Taksonomia|Klasifikashon taksonomiko]]}}}} | links1 = <div style="display:flex; flex-direction:column;"><!-- -->{{#if:{{{dominio|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Dominio:</div> <div style="flex: 1;">{{{dominio|}}}{{#if:{{{autor dominio|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor dominio}}}</small>}}{{#if:{{{fecha dominio|}}}|<small>, {{{fecha dominio}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{sin rango|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Sin rango:</div> <div style="flex: 1;">{{{sin rango|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{imperio|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Imperio:</div> <div style="flex: 1;">{{{imperio|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if: {{{grupo|}}} |<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">[[Clasificacion di Baltimore|Grupo]]:</div><div style="flex: 1;">{{#switch: {{{grupo}}} | groep i |group i | i | I = Grupo I <small>([[virus ADN|dsDNA]])</small> | groep ii | group ii | ii | II = Grupo II <small>([[virus ADN|ssDNA]])</small> | groep iii | group iii | iii | III = Grupo III <small>([[virus ARN|dsRNA]])</small> | groep iv | group iv | iv | IV = Grupo IV <small>((+)ssRNA)</small> | groep v | group v | v | V = Grupo V <small>((−)ssRNA)</small> | groep vi | group vi | vi | groep viii | group viii | viii | groep x | group x | x | VI | X = Grupo VI <small>([[virus ARN|ssRNA-RT]])</small> | groep vii | group vii | vii | groep ix | group ix | ix | groep xi | group xi | xi | VII | IX = Grupo VII <small>([[virus ADN|dsDNA-RT]])</small> | {{{grupo}}} }}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{reino|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">[[Reino (biologia)|Reino]]:</div> <div style="flex: 1;">{{{reino|}}}{{#if:{{{autor reino|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor reino}}}</small>}}{{#if:{{{fecha reino|}}}|<small>, {{{fecha reino}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subreino|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subreino|Supreino}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subreino|}}}{{#if:{{{autor subreino|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subreino}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subreino|}}}|<small>, {{{fecha subreino}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{division|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Division|Divishon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{division|}}}{{#if:{{{autor division|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor division}}}</small>}}{{#if:{{{fecha division|}}}|<small>, {{{fecha division}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{supertroncon|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Supertroncon|Supertronkon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{supertroncon|}}}{{#if:{{{autor supertroncon|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor supertroncon}}}</small>}}{{#if:{{{fecha supertroncon|}}}|<small>, {{{fecha supertroncon}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{troncon|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Troncon|Tronkon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{troncon|}}}{{#if:{{{autor troncon|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor troncon}}}</small>}}{{#if:{{{fecha troncon|}}}|<small>, {{{fecha troncon}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subtroncon|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subtroncon|Suptronkon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subtroncon|}}}{{#if:{{{autor subtroncon|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subtroncon}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subtroncon|}}}|<small>, {{{fecha subtroncon}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{infratroncon|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Infratroncon|Infratronkon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{infratroncon|}}}{{#if:{{{autor infratroncon|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor infratroncon}}}</small>}}{{#if:{{{fecha infratroncon|}}}|<small>, {{{fecha infratroncon}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{superclase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Superclase|Superklase}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{superclase|}}}{{#if:{{{autor superclase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor superclase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha superclase|}}}|<small>, {{{fecha superclase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Clase|Klase}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clase|}}}{{#if:{{{autor clase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor clase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha clase|}}}|<small>, {{{fecha clase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subclase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subclase|Supklase}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subclase|}}}{{#if:{{{autor subclase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subclase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subclase|}}}|<small>, {{{fecha subclase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade1|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade1|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade2|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade2|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade3|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade3|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade4|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade4|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade5|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade5|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade6|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade6|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade7|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade7|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{infraclase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Infraclase|Infraklase}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{infraclase|}}}{{#if:{{{autor infraclase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor infraclase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha infraclase|}}}|<small>, {{{fecha infraclase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade infraclase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade infraclase|}}}{{#if:{{{autor clade infraclase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor clade infraclase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha clade infraclase|}}}|<small>, {{{fecha clade infraclase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{superorden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Superorden|Superórden}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{superorden|}}}{{#if:{{{autor superorden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor superorden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha superorden|}}}|<small>, {{{fecha superorden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{orden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Òrde (biologia)|Orden]]|[[Òrde (biologia)|Órden]]}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{orden|}}}{{#if:{{{autor orden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor orden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha orden|}}}|<small>, {{{fecha orden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{suborden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Suborden|Supórden}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{suborden|}}}{{#if:{{{autor suborden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor suborden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha suborden|}}}|<small>, {{{fecha suborden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{infraorden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Infraorden|Infraórden}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{infraorden|}}}{{#if:{{{autor infraorden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor infraorden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha infraorden|}}}|<small>, {{{fecha infraorden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{parvorden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Parvorden|Parvórden}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{parvorden|}}}{{#if:{{{autor parvorden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor parvorden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha parvorden|}}}|<small>, {{{fecha parvorden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{superfamia|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Superfamia:</div> <div style="flex: 1;">{{{superfamia|}}}{{#if:{{{autor superfamia|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor superfamia}}}</small>}}{{#if:{{{fecha superfamia|}}}|<small>, {{{fecha superfamia}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{famia|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">[[Famia (biologia)|Famia]]:</div> <div style="flex: 1;">{{{famia|}}}{{#if:{{{autor famia|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor famia}}}</small>}}{{#if:{{{fecha famia|}}}|<small>, {{{fecha famia}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subfamia|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subfamia|Supfamia}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subfamia|}}}{{#if:{{{autor subfamia|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subfamia}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subfamia|}}}|<small>, {{{fecha subfamia}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{tribu|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Tribu:</div> <div style="flex: 1;">{{{tribu|}}}{{#if:{{{autor tribu|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor tribu}}}</small>}}{{#if:{{{fecha tribu|}}}|<small>, {{{fecha tribu}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{genero|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Género (biologia)|Genero]]|[[Género (biologia)|Género]]}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{genero|}}}{{#if:{{{autor genero|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor genero}}}</small>}}{{#if:{{{fecha genero|}}}|<small>, {{{fecha genero}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenero|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subgenero|Supgénero}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subgenero|}}}{{#if:{{{autor subgenero|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subgenero}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subgenero|}}}|<small>, {{{fecha subgenero}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{seccion|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Seccion|Sekshon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{seccion|}}}{{#if:{{{autor seccion|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor seccion}}}</small>}}{{#if:{{{fecha seccion|}}}|<small>, {{{fecha seccion}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{serie|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Serie:</div> <div style="flex: 1;">{{{serie|}}}{{#if:{{{autor serie|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor serie}}}</small>}}{{#if:{{{fecha serie|}}}|<small>, {{{fecha serie}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{especie|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Espesie|Especie]]|[[Espesie]]}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{especie|}}}{{#if:{{{autor especie|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor especie}}}</small>}}{{#if:{{{fecha especie|}}}|<small>, {{{fecha especie}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subespecie|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subespecie|Supespesie}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subespecie|}}}{{#if:{{{autor subespecie|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subespecie}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subespecie|}}}|<small>, {{{fecha subespecie}}}</small>}}</div> </div>}} </div> | kop2 = {{#if:{{{taxobox_dominio|}}}|[[Dominio (biologia)|Dominio]]|{{#if:{{{taxon|}}}|{{{taxon}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Espesie|Especie]]|[[Espesie]]}}}}}} | breed2 = {{#if:{{{c-nomber|}}}|'''{{{c-nomber}}}'''|{{#if:{{{taxon|}}}|{{#switch: {{{taxon}}} | [[Subespecie]] | [[subespecie]] | Subespecie | subespecie | [[Especie]] | [[especie]] | Especie | especie | [[Género (biologia)|Genero]] | [[Género (biologia)|genero]] | Genero | genero = '''''{{PAGENAME}}''''' | #default = '''{{PAGENAME}}'''}} |'''''{{PAGENAME}}'''''}} }}<br />{{#switch: {{{tipo|animal}}} | Archaea | bacteria | protist | Protozoa | animal = {{#if: {{{parentesis|}}} | <small>(</small>}} | }}<!-- -->{{#if: {{{autor|}}} | <small style="font-variant: small-caps;">{{{autor}}}</small>}}<!-- -->{{#switch: {{{tipo|animal}}} | Protozoa | animal = {{#if: {{{fecha|}}} |<small>, {{{fecha}}}</small>}} | alg | zwam | schimmel | plant = {{#if: {{{fecha|}}}|<small> ({{{fecha}}})</small>}} | Archaea | bacterie = {{#if: {{{fecha|}}}|<small> {{{fecha}}}</small>}} | {{#if: {{{fecha|}}} |<small>, {{{fecha}}}</small>|}} }}<!-- -->{{#switch: {{{tipo|animal}}} | protist | Protozoa | Archaea | bacterie | animal = {{#if: {{{parentesis|}}} | <small>)</small>}} | }}<!-- -->{{#if: {{{fuente|}}} | <small>{{{fuente}}}</small>}}<!-- -->{{#if:{{{original|}}}|{{#ifeq:{{{original}}}|{{{c-nomber|}}}|<!-- original=nomber cientifico: no mustra -->|<br /><small>{{#ifeq:{{{tipo|}}}|plant|[[Basioniem]]|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Combinacion original|Kombinashon original}}}}</small><br />{{{original|}}} }} }} | kop3 = {{#if:{{{especie tipo|}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Especie tipo|Espesie tipo}}}} | breed3 = {{{especie tipo|}}}<!-- -->{{#if: {{{especie tipo autor|}}} |<br/> <small style="font-variant: small-caps;">{{{especie tipo autor}}}</small>}}<!-- -->{{#if: {{{especie tipo fecha|}}} |<small>, {{{especie tipo fecha}}}</small>}} | kop4 = {{#if:{{{genero tipo|}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Genero tipo|Género tipo}}}} | breed4 = {{{genero tipo|}}}<!-- -->{{#if: {{{genero tipo autor|}}} |<br/> <small style="font-variant: small-caps;">{{{genero tipo autor}}}</small>}}<!-- -->{{#if: {{{genero tipo fecha|}}} |<small>, {{{genero tipo fecha}}}</small>}} | kop5 = {{{rango|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Espesie|Especie]]|[[Espesie]]}}}}} | links5 = {{Columns-list|{{{subdivision|}}}}} | kop6 = {{#if:{{{sinonimo|}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Sinonimo|Sinónimo}}|Sepa}} | links6 = {{if empty|{{Columns-list|{{{sinonimo|}}}}}|{{Columns-list|{{{sepa|}}}}}}} | kop7 = {{#if:{{{vocal1|}}}{{{vocal2|}}}{{{vocal3|}}}|----}} | breed7 ={{#if:{{{vocal1|}}}|{{{descripcion vocal1|}}}[[File:{{{vocal1}}}]]}} <!-- -->{{#if:{{{vocal2|}}}|{{{descripcion vocal2|}}}[[File:{{{vocal2}}}]]}}<!-- -->{{#if:{{{vocal3|}}}|{{{descripcion vocal3|}}}[[File:{{{vocal3}}}]]}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{#invoke:Wikidata|getSiteLink|specieswiki}}{{{commons|}}}{{{species|}}}{{{worms|}}}{{#property:P850}}{{#property:P9649}}|----}} | other1 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | other2 = {{#if:{{{species|}}}{{#property:P1813}}|[[wikispecies:{{{species|}}}|{{if empty|{{#property:P1813}}|{{{nomber|}}}|{{PAGENAME}}|}}]]&nbsp;riba [[File:wikispecies-logo.svg|15px|link=|Wikispecies]] [[Wikispecies]] <!-- -->|{{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getSiteLink|specieswiki}}||| [[wikispecies:{{#invoke:Wikidata|getSiteLink|specieswiki}}|{{{speciesnomber|{{#if:{{{nomber|}}}|{{{nomber}}}|{{PAGENAME}}}}}}}]]&nbsp;riba [[File:wikispecies-logo.svg|15px|link=|Wikispecies]] [[Wikispecies]]}} }} | other3 = {{#if:{{#property:P9649}}|{{DCSR logo|1=[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id={{#invoke:wd|property|raw|P9649}} {{if empty|{{#property:P1813}}|{{#property:P9649}}|{{{nomber|}}}|{{PAGENAME}}|}}]&nbsp;riba|2=[[Dutch Caribbean Species Register|DCSR]]}}}} | other4= {{#if:{{{worms|}}}{{#property:P850}}| [https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id={{if empty|{{{worms|}}}|{{wikidata|property|P850}}}} WoRMS]}} | image0 = {{if empty|{{{mapa|}}}|{{wikidata|property|raw|P181}}}} | caption0 = {{if empty|{{{leyenda|}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Distribucion|Distribushon}}}} | image1 = {{#if:{{{imagen2|}}}|{{{imagen2}}}}} | caption1 ={{#if:{{{descripcion2|}}}|{{{descripcion2}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth1 = {{{imagen tamaño2|}}} | image2 = {{#if:{{{imagen3|}}}|{{{imagen3}}}}} | caption2 ={{#if:{{{descripcion3|}}}|{{{descripcion3}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth2 = {{{imagen tamaño3|}}} | image3 = {{#if:{{{imagen4|}}}|{{{imagen4}}}}} | caption3 ={{#if:{{{descripcion4|}}}|{{{descripcion4}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth3 = {{{imagen tamaño4|}}} | image4 = {{#if:{{{imagen5|}}}|{{{imagen5}}}}} | caption4 ={{#if:{{{descripcion5|}}}|{{{descripcion5}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth4 = {{{imagen tamaño5|}}} | image5 = {{#if:{{{imagen6|}}}|{{{imagen6}}}}} | caption5 ={{#if:{{{descripcion6|}}}|{{{descripcion6}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth5 = {{{imagen tamaño6|}}} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Taxobox/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}{{#if:{{{exhibi titulo|}}}|{{#ifeq:{{{exhibi titulo}}}|cursivo|{{Cursivo}}|{{DISPLAYTITLE:{{{exhibi titulo}}}}}}}}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}[[Category:infobox templates]]</noinclude> j1f58utrvn1d00w7xq04hk6uql6san6 201165 201164 2026-08-19T12:22:00Z Kallmemel 14000 201165 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox generiek | bgcolor = {{#switch: {{{tipo|animal}}} | {{lc:animal}} = #f7c0c7 | {{lc:mata}} = #c3e3bf | zwam | beskem = #a3cce8 | protista | {{lc:Protozoa}} | alga = #f1efc1 | bacteria = #dfdfdf | {{lc:Archaea}} = #d0d7d8 | virus = lightgrey | {{lc:Eukaryota}} = #f1efc1 |none}} | kop = {{#if:{{{nomber|}}}|{{{nomber|}}}}} | breed = {{#switch: {{{status|}}} | Bedreigd | bedreigd | Endangered | endangered | EN = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: deeppink">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Menasa|Menasá}}</span></small>''' | Gevoelig | gevoelig | Near Threatened | near threatened | NT | LR/NT = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: Olive">Sensibel pa menasa</span></small>''' | Kritiek | kritiek | Critically Endangered | CR = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: crimson">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Criticamente menasa|Krítikamente menasá}}</span></small>''' | Kwetsbaar | kwetsbaar | Vulnerable | vulnerable | VU = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: brown">Vulnerabel</span></small>''' | Onzeker | onzeker | DataDeficient | DD = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: dimgray">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Deficiente|Defisiente}} di data</span></small>''' | Uitgestorven | uitgestorven | Extinct | extinct | EX = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]]: <span style="color: slateblue">Extinto {{#if:{{{na|}}}|({{{na}}})}}</span></small>''' | Uitgestorven in het wild | uitgestorven in het wild | Uitgestorveninhetwild | uitgestorveninhetwild |Extinct in the Wild | Extinctinthewild | UIHW | EW = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: darkslateblue">Extinto den naturalesa</span></small>''' | Vanbeschermingafhankelijk | vanbeschermingafhankelijk | Van bescherming afhankelijk | van bescherming afhankelijk | conservation dependent | Conservation Dependent | VBA | LR/CD | CD = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: forestgreen">Dependiente di {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|conservacion|conservashon}} (LR/CD)</span></small>''' | Veilig | veilig | Secure | Niet bedreigd | niet bedreigd | Least Concern | least concern | LC | LR/LC = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: forestgreen">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|No menasa|No menasá}}</span></small>''' | Nvt| nvt | NA | na | NE = '''<small>[[Status di conservacion|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Status|Státus}}]] di [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]]: <span style="color: forestgreen">No {{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|evalua|evaluá}}</span></small>''' }}<!-- -->{{#if: {{{fuente status|}}}|&nbsp;<small>'''({{{fuente status}}})'''</small>|}}<!-- -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}||{{#if: {{{rl-id|}}}{{#property:P627}}|<small>{{#tag:ref|{{citeer web |titel={{if empty|{{{nomber|}}}|{{PAGENAME}}}} |taal= en |url=https://www.iucnredlist.org/details/{{if empty|{{{rl-id|}}}|{{wikidata|property|P627}}}}/0 |werk={{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Lista Kòrá di IUCN|Lista Cora di IUCN]]|[[Lista Kòrá di IUCN]]}}}}}}</small>|}}}}<!-- -->{{#if: {{{fossiel|}}} | {{#if: {{{status|}}}|<br/><small>'''{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Fossiel]] ta aparece:|[[Fossiel|Fosil]] ta aparesé:}} {{{fossiel}}}'''</small>|<small>'''{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Fossiel]] ta aparece:|[[Fossiel|Fosil]] ta aparesé:}} {{{fossiel}}}'''</small>}} }}<!-- -->{{#if: {{{scala tempo|}}} | {{#if: {{{fossiel|}}}|<br/><small>'''{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Skala di tempu geológiko|Scala di tempo geologico]]|[[Skala di tempu geológiko]]}}: {{{scala tempo}}}'''</small>|<small>'''{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Skala di tèmpo geológiko|Scala di tempo geologico]]|[[Skala di tèmpo geológiko]]}}: {{{scala tempo}}}'''</small>}} }} | main1 = {{{multi_imagen|}}} | image = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{if empty|{{{imagen|}}}|{{wikidata|property|raw|P2716}}|{{wikidata|property|raw|P18}}|{{wikidata|property|raw|P242}}}} }} | imagewidth = {{{imagen tamaño|}}} | caption = {{{descripcion|}}} | noimage = {{#if:{{{multi_imagen|}}}||{{Afbeelding gewenst}}}} | kop1 = {{#ifeq:{{{taxobox_dominio|}}}|si||{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Taksonomia|Clasificacion taxonomico]]|[[Taksonomia|Klasifikashon taksonomiko]]}}}} | links1 = <div style="display:flex; flex-direction:column;"><!-- -->{{#if:{{{dominio|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Dominio:</div> <div style="flex: 1;">{{{dominio|}}}{{#if:{{{autor dominio|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor dominio}}}</small>}}{{#if:{{{fecha dominio|}}}|<small>, {{{fecha dominio}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{sin rango|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Sin rango:</div> <div style="flex: 1;">{{{sin rango|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{imperio|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Imperio:</div> <div style="flex: 1;">{{{imperio|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if: {{{grupo|}}} |<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">[[Clasificacion di Baltimore|Grupo]]:</div><div style="flex: 1;">{{#switch: {{{grupo}}} | groep i |group i | i | I = Grupo I <small>([[virus ADN|dsDNA]])</small> | groep ii | group ii | ii | II = Grupo II <small>([[virus ADN|ssDNA]])</small> | groep iii | group iii | iii | III = Grupo III <small>([[virus ARN|dsRNA]])</small> | groep iv | group iv | iv | IV = Grupo IV <small>((+)ssRNA)</small> | groep v | group v | v | V = Grupo V <small>((−)ssRNA)</small> | groep vi | group vi | vi | groep viii | group viii | viii | groep x | group x | x | VI | X = Grupo VI <small>([[virus ARN|ssRNA-RT]])</small> | groep vii | group vii | vii | groep ix | group ix | ix | groep xi | group xi | xi | VII | IX = Grupo VII <small>([[virus ADN|dsDNA-RT]])</small> | {{{grupo}}} }}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{reino|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">[[Reino (biologia)|Reino]]:</div> <div style="flex: 1;">{{{reino|}}}{{#if:{{{autor reino|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor reino}}}</small>}}{{#if:{{{fecha reino|}}}|<small>, {{{fecha reino}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subreino|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subreino|Supreino}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subreino|}}}{{#if:{{{autor subreino|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subreino}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subreino|}}}|<small>, {{{fecha subreino}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{division|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Division|Divishon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{division|}}}{{#if:{{{autor division|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor division}}}</small>}}{{#if:{{{fecha division|}}}|<small>, {{{fecha division}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{supertroncon|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Supertroncon|Supertronkon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{supertroncon|}}}{{#if:{{{autor supertroncon|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor supertroncon}}}</small>}}{{#if:{{{fecha supertroncon|}}}|<small>, {{{fecha supertroncon}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{troncon|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Troncon|Tronkon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{troncon|}}}{{#if:{{{autor troncon|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor troncon}}}</small>}}{{#if:{{{fecha troncon|}}}|<small>, {{{fecha troncon}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subtroncon|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subtroncon|Suptronkon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subtroncon|}}}{{#if:{{{autor subtroncon|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subtroncon}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subtroncon|}}}|<small>, {{{fecha subtroncon}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{infratroncon|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Infratroncon|Infratronkon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{infratroncon|}}}{{#if:{{{autor infratroncon|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor infratroncon}}}</small>}}{{#if:{{{fecha infratroncon|}}}|<small>, {{{fecha infratroncon}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{superclase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Superclase|Superklase}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{superclase|}}}{{#if:{{{autor superclase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor superclase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha superclase|}}}|<small>, {{{fecha superclase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Clase|Klase}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clase|}}}{{#if:{{{autor clase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor clase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha clase|}}}|<small>, {{{fecha clase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subclase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subclase|Supklase}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subclase|}}}{{#if:{{{autor subclase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subclase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subclase|}}}|<small>, {{{fecha subclase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade1|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade1|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade2|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade2|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade3|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade3|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade4|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade4|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade5|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade5|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade6|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade6|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade7|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade7|}}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{infraclase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Infraclase|Infraklase}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{infraclase|}}}{{#if:{{{autor infraclase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor infraclase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha infraclase|}}}|<small>, {{{fecha infraclase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{clade infraclase|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|''Clade''|''Klade''}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{clade infraclase|}}}{{#if:{{{autor clade infraclase|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor clade infraclase}}}</small>}}{{#if:{{{fecha clade infraclase|}}}|<small>, {{{fecha clade infraclase}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{superorden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Superorden|Superórden}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{superorden|}}}{{#if:{{{autor superorden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor superorden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha superorden|}}}|<small>, {{{fecha superorden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{orden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Òrde (biologia)|Orden]]|[[Òrde (biologia)|Órden]]}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{orden|}}}{{#if:{{{autor orden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor orden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha orden|}}}|<small>, {{{fecha orden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{suborden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Suborden|Supórden}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{suborden|}}}{{#if:{{{autor suborden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor suborden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha suborden|}}}|<small>, {{{fecha suborden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{infraorden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Infraorden|Infraórden}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{infraorden|}}}{{#if:{{{autor infraorden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor infraorden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha infraorden|}}}|<small>, {{{fecha infraorden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{parvorden|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Parvorden|Parvórden}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{parvorden|}}}{{#if:{{{autor parvorden|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor parvorden}}}</small>}}{{#if:{{{fecha parvorden|}}}|<small>, {{{fecha parvorden}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{superfamia|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Superfamia:</div> <div style="flex: 1;">{{{superfamia|}}}{{#if:{{{autor superfamia|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor superfamia}}}</small>}}{{#if:{{{fecha superfamia|}}}|<small>, {{{fecha superfamia}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{famia|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">[[Famia (biologia)|Famia]]:</div> <div style="flex: 1;">{{{famia|}}}{{#if:{{{autor famia|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor famia}}}</small>}}{{#if:{{{fecha famia|}}}|<small>, {{{fecha famia}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subfamia|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subfamia|Supfamia}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subfamia|}}}{{#if:{{{autor subfamia|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subfamia}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subfamia|}}}|<small>, {{{fecha subfamia}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{tribu|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Tribu:</div> <div style="flex: 1;">{{{tribu|}}}{{#if:{{{autor tribu|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor tribu}}}</small>}}{{#if:{{{fecha tribu|}}}|<small>, {{{fecha tribu}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{genero|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Género (biologia)|Genero]]|[[Género (biologia)|Género]]}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{genero|}}}{{#if:{{{autor genero|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor genero}}}</small>}}{{#if:{{{fecha genero|}}}|<small>, {{{fecha genero}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subgenero|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subgenero|Supgénero}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subgenero|}}}{{#if:{{{autor subgenero|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subgenero}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subgenero|}}}|<small>, {{{fecha subgenero}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{seccion|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Seccion|Sekshon}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{seccion|}}}{{#if:{{{autor seccion|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor seccion}}}</small>}}{{#if:{{{fecha seccion|}}}|<small>, {{{fecha seccion}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{serie|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">Serie:</div> <div style="flex: 1;">{{{serie|}}}{{#if:{{{autor serie|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor serie}}}</small>}}{{#if:{{{fecha serie|}}}|<small>, {{{fecha serie}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{especie|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Espesie|Especie]]|[[Espesie]]}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{especie|}}}{{#if:{{{autor especie|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor especie}}}</small>}}{{#if:{{{fecha especie|}}}|<small>, {{{fecha especie}}}</small>}}</div> </div>}}<!-- -->{{#if:{{{subespecie|}}}|<div style="display:flex; justify-content: space-between; margin-bottom: 0.3em;"> <div style="flex: 1;">{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Subespecie|Supespesie}}:</div> <div style="flex: 1;">{{{subespecie|}}}{{#if:{{{autor subespecie|}}}|<br /><small style="font-variant: small-caps;">{{{autor subespecie}}}</small>}}{{#if:{{{fecha subespecie|}}}|<small>, {{{fecha subespecie}}}</small>}}</div> </div>}} </div> | kop2 = {{#if:{{{taxobox_dominio|}}}|[[Dominio (biologia)|Dominio]]|{{#if:{{{taxon|}}}|{{{taxon}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Espesie|Especie]]|[[Espesie]]}}}}}} | breed2 = {{#if:{{{c-nomber|}}}|'''{{{c-nomber}}}'''|{{#if:{{{taxon|}}}|{{#switch: {{{taxon}}} | [[Subespecie]] | [[subespecie]] | Subespecie | subespecie | [[Especie]] | [[especie]] | Especie | especie | [[Género (biologia)|Genero]] | [[Género (biologia)|genero]] | Genero | genero = '''''{{PAGENAME}}''''' | #default = '''{{PAGENAME}}'''}} |'''''{{PAGENAME}}'''''}} }}<br />{{#switch: {{{tipo|animal}}} | Archaea | bacteria | protist | Protozoa | animal = {{#if: {{{parentesis|}}} | <small>(</small>}} | }}<!-- -->{{#if: {{{autor|}}} | <small style="font-variant: small-caps;">{{{autor}}}</small>}}<!-- -->{{#switch: {{{tipo|animal}}} | Protozoa | animal = {{#if: {{{fecha|}}} |<small>, {{{fecha}}}</small>}} | alg | zwam | schimmel | plant = {{#if: {{{fecha|}}}|<small> ({{{fecha}}})</small>}} | Archaea | bacterie = {{#if: {{{fecha|}}}|<small> {{{fecha}}}</small>}} | {{#if: {{{fecha|}}} |<small>, {{{fecha}}}</small>|}} }}<!-- -->{{#switch: {{{tipo|animal}}} | protist | Protozoa | Archaea | bacterie | animal = {{#if: {{{parentesis|}}} | <small>)</small>}} | }}<!-- -->{{#if: {{{fuente|}}} | <small>{{{fuente}}}</small>}}<!-- -->{{#if:{{{original|}}}|{{#ifeq:{{{original}}}|{{{c-nomber|}}}|<!-- original=nomber cientifico: no mustra -->|<br /><small>{{#ifeq:{{{tipo|}}}|plant|[[Basioniem]]|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Combinacion original|Kombinashon original}}}}</small><br />{{{original|}}} }} }} | kop3 = {{#if:{{{especie tipo|}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Especie tipo|Espesie tipo}}}} | breed3 = {{{especie tipo|}}}<!-- -->{{#if: {{{especie tipo autor|}}} |<br/> <small style="font-variant: small-caps;">{{{especie tipo autor}}}</small>}}<!-- -->{{#if: {{{especie tipo fecha|}}} |<small>, {{{especie tipo fecha}}}</small>}} | kop4 = {{#if:{{{genero tipo|}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Genero tipo|Género tipo}}}} | breed4 = {{{genero tipo|}}}<!-- -->{{#if: {{{genero tipo autor|}}} |<br/> <small style="font-variant: small-caps;">{{{genero tipo autor}}}</small>}}<!-- -->{{#if: {{{genero tipo fecha|}}} |<small>, {{{genero tipo fecha}}}</small>}} | kop5 = {{{rango|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|[[Espesie|Especie]]|[[Espesie]]}}}}} | links5 = {{Columns-list|{{{subdivision|}}}}} | kop6 = {{#if:{{{sinonimo|}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Sinonimo|Sinónimo}}|Sepa}} | links6 = {{if empty|{{Columns-list|{{{sinonimo|}}}}}|{{Columns-list|{{{sepa|}}}}}}} | kop7 = {{#if:{{{vocal1|}}}{{{vocal2|}}}{{{vocal3|}}}|----}} | breed7 ={{#if:{{{vocal1|}}}|{{{descripcion vocal1|}}}[[File:{{{vocal1}}}]]}} <!-- -->{{#if:{{{vocal2|}}}|{{{descripcion vocal2|}}}[[File:{{{vocal2}}}]]}}<!-- -->{{#if:{{{vocal3|}}}|{{{descripcion vocal3|}}}[[File:{{{vocal3}}}]]}} | otherkop = {{#if:{{#invoke:wikidata|claim|P373}}{{#invoke:Wikidata|getSiteLink|specieswiki}}{{{commons|}}}{{{species|}}}{{{worms|}}}{{#property:P850}}{{#property:P9649}}|----}} | other1 = {{#if:{{{commons|}}} | [[commons:{{{commons}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]] | {{#ifeq:{{#invoke:wd|property|P373}}||| [[commons:Category:{{#invoke:wd|property|P373}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Imagen|Imágen}}]]&nbsp;riba [[File:Commons-logo.svg|15px|link=|Wikimedia Commons]] [[Wikimedia Commons]]}} }} | other2 = {{#if:{{{species|}}}{{#property:P1813}}|[[wikispecies:{{{species|}}}|{{if empty|{{#property:P1813}}|{{{nomber|}}}|{{PAGENAME}}|}}]]&nbsp;riba [[File:wikispecies-logo.svg|15px|link=|Wikispecies]] [[Wikispecies]] <!-- -->|{{#ifeq:{{#invoke:Wikidata|getSiteLink|specieswiki}}||| [[wikispecies:{{#invoke:Wikidata|getSiteLink|specieswiki}}|{{{speciesnomber|{{#if:{{{nomber|}}}|{{{nomber}}}|{{PAGENAME}}}}}}}]]&nbsp;riba [[File:wikispecies-logo.svg|15px|link=|Wikispecies]] [[Wikispecies]]}} }} | other3 = {{#if:{{#property:P9649}}|{{DCSR logo|1=[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id={{#invoke:wd|property|raw|P9649}} {{if empty|{{#property:P1813}}|{{#property:P9649}}|{{{nomber|}}}|{{PAGENAME}}|}}]&nbsp;riba|2=[[Dutch Caribbean Species Register|DCSR]]}}}} | other4= {{#if:{{{worms|}}}{{#property:P850}}| [https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id={{if empty|{{{worms|}}}|{{wikidata|property|P850}}}} WoRMS]}} | image0 = {{if empty|{{{mapa|}}}|{{wikidata|property|raw|P181}}}} | caption0 = {{if empty|{{{leyenda|}}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Distribucion|Distribushon}}}} | image1 = {{#if:{{{imagen2|}}}|{{{imagen2}}}}} | caption1 ={{#if:{{{descripcion2|}}}|{{{descripcion2}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth1 = {{{imagen tamaño2|}}} | image2 = {{#if:{{{imagen3|}}}|{{{imagen3}}}}} | caption2 ={{#if:{{{descripcion3|}}}|{{{descripcion3}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth2 = {{{imagen tamaño3|}}} | image3 = {{#if:{{{imagen4|}}}|{{{imagen4}}}}} | caption3 ={{#if:{{{descripcion4|}}}|{{{descripcion4}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth3 = {{{imagen tamaño4|}}} | image4 = {{#if:{{{imagen5|}}}|{{{imagen5}}}}} | caption4 ={{#if:{{{descripcion5|}}}|{{{descripcion5}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth4 = {{{imagen tamaño5|}}} | image5 = {{#if:{{{imagen6|}}}|{{{imagen6}}}}} | caption5 ={{#if:{{{descripcion6|}}}|{{{descripcion6}}}|{{PAGENAME}}}} | imagewidth5 = {{{imagen tamaño6|}}} | links36 = {{#if:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|<small><nowiki>[</nowiki>[[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|{{var|{{{variante|{{{1|}}}}}}|Edita|Editá}} Wikidata]]<nowiki>]</nowiki>&nbsp;·&nbsp;<nowiki>[</nowiki>[[Template:Taxobox/doc|Manual]]<nowiki>]</nowiki></small>}} }}{{#if:{{{exhibi titulo|}}}|{{#ifeq:{{{exhibi titulo}}}|cursivo|{{Cursivo}}|{{DISPLAYTITLE:{{{exhibi titulo}}}}}}}}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}[[Category:infobox templates]]</noinclude> hv22gvacoz92v5rvsw233vmirzpnnxc 0 12874 201332 195072 2026-08-20T11:16:20Z Kallmemel 14000 /* Nomber */ specificacion 201332 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | tipo = mata | imagen = Naturalesa (Sero Cristal ) 15.jpg | descripcion = Cucuisa cu flor | reino = [[Mata|Plantae]] | division= [[Mata vaskular|Tracheophyta]] | clase = [[Spermatopsida]] | orden = [[Asparagales]] | famia = [[Asparagaceae]] | genero = ''[[Agave]]'' | autor = Perrine | fecha = 1838 | c-nomber = ''Agave sisalana'' | imagen2 = | descripcion2= | sinonimo =* ''Agave rigida var. sisalana'' <small>(Perrine) Engelm.</small> * ''Agave segurae'' <small>D.Guillot & P.van der Meer</small> * ''Agave sisalana forma armata'' <small>(Trel.) Trel.</small> * ''Agave sisalana var. armata'' <small>Trel.</small> }} '''''Agave sisalana''''' ta un [[espesie|especie]] di mata [[suculento]] cu ta pertenece na e [[Famia (biologia)|famia]] Asparagaceae. E especie a wordo describi pa prome biaha na 1838 pa e medico y botanico Mericano Henry Perrine (1797-1840).<ref>{{Citeer boek|paginas=24-25|auteur=Bart A de Boer|jaar=1996|uitgever=Curaçao : Stichting Dierenbescherming Curaçao|plaats=Curaçao|hoofdstukurl=https://archive.org/details/nosmataipalunanc0000debo/page/24/mode/1up?q=kukuisa|hoofdstuk=Pita, Kuk'i indjan, Kukuisa|titel=Nos mata-i palunan : Curaçao, Bonaire, Aruba}}</ref> Antes, e tabata conoci como ''A. rigida'' var. ''sisalana''. E [[agave]] aki ta un di e fuentenan di fibra natural mas importante den mundo tropical. == Nomber == E nomber cientifico ta referí na e ciudad portuario di Sisal na e costa nort di [[Yucatan]], [[México|Mexico]]. E nomber comun ''cucuisa'' (ortografia bieu: kukwisa) a origina for di e likeur di [[cucui]] cu ta uza ''a. sisalana'' como ingrediente.<ref>{{Citeer web|url=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|titel=Cultura Di Aruba Y Su Tradicion Di Dande|bezochtdatum=2025-04-22|datum=2009-12-30|uitgever=Diario|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|archiefdatum=2019-07-20|dodeurl=ja|via=web.archive.org|citaat=Tabatin di nos antepasadonan cu ta usa e siguiente ingredientenan pa traha coecoei (cucui): e parti abao blanco di e blachinan di mata di agave (Agave sisalana, tin hende ta yame cucuisa)}}</ref> Nombernan alternativo ta encera ''huncu'' of ''sisal.''<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463018:mpeg21:a0088|titel=Alcohol|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1966-09-17|uitgever=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|taal=nl|via=delpher.nl}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462793:mpeg21:a0118|titel=SAMBUMBU|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1969-12-20|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij}}</ref> Ademas, ''cucuisa'' tambe por referi na e especie ''agave karatto.''<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=177349|titel=Agave ''Agave karlatto''|bezochtdatum=2025-04-22|werk=dutchcaribbeanspecies.org}}</ref> == Distribucion y uzo == ''A. sisalana'' ta originalmente di [[Amérika Sentral|Centro America]], y a wordo introduci, entre otro, na Oost-Africa, [[Sri Lanka]], [[Indonesia]], y [[Israel]]. E cultivo ta dirigi principalmente na obtene fibra for di e blachinan, cu ta wordo uza pa produccion di cabuya. ''A. sisalana'' ta crece miho riba suelo di [[Piedra di kalki|calichi]]. Un promedio di 1.000 blachi ta produci rond di 40 liber (18 kilogram) di fibra.<ref name=":0" /> Antes, na Malpais (plantashi Mount Pleasant),<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280307:mpeg21:a0005|titel=Landbouw|bezochtdatum=2025-04-22|datum=1913-11-15|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij|via=delpher.nl|citaat=Op de terreinen van de „Eerste Sisal-Cultuur Maatschappij" van de plantage „Malpais" (Mount Pleasant) zijn,}}</ref> [[Kòrsou|Corsou]] tambe tabatin cultivacion di ''A. sisalana'' y hasta a establece un fabrica. Sinembargo, produccion a fracasa y a termina despues di algun tempo.<ref>{{Citeer boek|hoofdstuk=Plantenbeschrijvingen: Agavaceae|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-PLANTEN-1967/page/46/mode/1up|titel=Handleiding tot het gebruik van inheemse en ingevoerde planten op Aruba, Bonaire en Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]|jaar=1967|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|pagina=46}}</ref><ref name=":0" /> Un bebida tradicional Mexicano conoci como ''pulque'' ta wordo extrae for di ''A. sisalana''. Pa logra esaki, e stam di flor ta wordo corta na un cierto haltura, unda e djus ta wordo acumula. E rendimento ta mas o menos 5 pa 6 liter pa dia.<ref name=":0">{{Citeer boek|paginas=127-128|titel=Buniteza den Secura|hoofdstuk=Kalkheuvels|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-SECURA-1969/page/123/mode/1up|jaar=1969|bezochtdatum=2025-04-22|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]}}</ref> {{multiple image | image1 = KITLV A204 - Kweekbedden van sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 35015.tiff | caption1 = Cultivacion di sisal na empresa di Mount Pleasant na Corsou. | image2 = KITLV A204 - Gedroogde sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 75887.tiff | caption2 = Sisal seco na Mount Pleasant na Corsou | align = center | caption_align = center }} == Descripcion == E ta un especie monocarpico: e mata ta floria solamente un biaha den su bida y despues ta muri. E tin un stam di 40-100 cm; rozet di 1.5 pa 2 m di diameter, cu rama. E blachinan ta largo, 60-150 cm di largura y 2.5-9 cm di hanchura, normalmente di color berde briyante. Su randnan tin poco djente chikito y su lomba ta maron scur te na e punta. E flor, di color berde-geel, ta aparece riba un stengel halto di 5–6 meter cu hopi ramo. {{Appendix}} [[Kategoria:Flora]] q2so5wgj3c3eeliyhmoc6u8xmp3z32x 201333 201332 2026-08-20T11:20:12Z Kallmemel 14000 /* Distribucion y uzo */ +imagen 201333 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | tipo = mata | imagen = Naturalesa (Sero Cristal ) 15.jpg | descripcion = Cucuisa cu flor | reino = [[Mata|Plantae]] | division= [[Mata vaskular|Tracheophyta]] | clase = [[Spermatopsida]] | orden = [[Asparagales]] | famia = [[Asparagaceae]] | genero = ''[[Agave]]'' | autor = Perrine | fecha = 1838 | c-nomber = ''Agave sisalana'' | imagen2 = | descripcion2= | sinonimo =* ''Agave rigida var. sisalana'' <small>(Perrine) Engelm.</small> * ''Agave segurae'' <small>D.Guillot & P.van der Meer</small> * ''Agave sisalana forma armata'' <small>(Trel.) Trel.</small> * ''Agave sisalana var. armata'' <small>Trel.</small> }} '''''Agave sisalana''''' ta un [[espesie|especie]] di mata [[suculento]] cu ta pertenece na e [[Famia (biologia)|famia]] Asparagaceae. E especie a wordo describi pa prome biaha na 1838 pa e medico y botanico Mericano Henry Perrine (1797-1840).<ref>{{Citeer boek|paginas=24-25|auteur=Bart A de Boer|jaar=1996|uitgever=Curaçao : Stichting Dierenbescherming Curaçao|plaats=Curaçao|hoofdstukurl=https://archive.org/details/nosmataipalunanc0000debo/page/24/mode/1up?q=kukuisa|hoofdstuk=Pita, Kuk'i indjan, Kukuisa|titel=Nos mata-i palunan : Curaçao, Bonaire, Aruba}}</ref> Antes, e tabata conoci como ''A. rigida'' var. ''sisalana''. E [[agave]] aki ta un di e fuentenan di fibra natural mas importante den mundo tropical. == Nomber == E nomber cientifico ta referí na e ciudad portuario di Sisal na e costa nort di [[Yucatan]], [[México|Mexico]]. E nomber comun ''cucuisa'' (ortografia bieu: kukwisa) a origina for di e likeur di [[cucui]] cu ta uza ''a. sisalana'' como ingrediente.<ref>{{Citeer web|url=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|titel=Cultura Di Aruba Y Su Tradicion Di Dande|bezochtdatum=2025-04-22|datum=2009-12-30|uitgever=Diario|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|archiefdatum=2019-07-20|dodeurl=ja|via=web.archive.org|citaat=Tabatin di nos antepasadonan cu ta usa e siguiente ingredientenan pa traha coecoei (cucui): e parti abao blanco di e blachinan di mata di agave (Agave sisalana, tin hende ta yame cucuisa)}}</ref> Nombernan alternativo ta encera ''huncu'' of ''sisal.''<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463018:mpeg21:a0088|titel=Alcohol|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1966-09-17|uitgever=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|taal=nl|via=delpher.nl}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462793:mpeg21:a0118|titel=SAMBUMBU|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1969-12-20|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij}}</ref> Ademas, ''cucuisa'' tambe por referi na e especie ''agave karatto.''<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=177349|titel=Agave ''Agave karlatto''|bezochtdatum=2025-04-22|werk=dutchcaribbeanspecies.org}}</ref> == Distribucion y uzo == ''A. sisalana'' ta originalmente di [[Amérika Sentral|Centro America]], y a wordo introduci, entre otro, na Oost-Africa, [[Sri Lanka]], [[Indonesia]], y [[Israel]]. E cultivo ta dirigi principalmente na obtene fibra for di e blachinan, cu ta wordo uza pa produccion di cabuya. ''A. sisalana'' ta crece miho riba suelo di [[Piedra di kalki|calichi]]. Un promedio di 1.000 blachi ta produci rond di 40 liber (18 kilogram) di fibra.<ref name=":0" />[[Fail:Agave sisalana - Jardim Botânico de São Paulo - IMG 0248.jpg|thumb|center|Cabuya di ''A. sisalana'']] Antes, na Malpais (plantashi Mount Pleasant),<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280307:mpeg21:a0005|titel=Landbouw|bezochtdatum=2025-04-22|datum=1913-11-15|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij|via=delpher.nl|citaat=Op de terreinen van de „Eerste Sisal-Cultuur Maatschappij" van de plantage „Malpais" (Mount Pleasant) zijn,}}</ref> [[Kòrsou|Corsou]] tambe tabatin cultivacion di ''A. sisalana'' y hasta a establece un fabrica. Sinembargo, produccion a fracasa y a termina despues di algun tempo.<ref>{{Citeer boek|hoofdstuk=Plantenbeschrijvingen: Agavaceae|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-PLANTEN-1967/page/46/mode/1up|titel=Handleiding tot het gebruik van inheemse en ingevoerde planten op Aruba, Bonaire en Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]|jaar=1967|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|pagina=46}}</ref><ref name=":0" /> Un bebida tradicional Mexicano conoci como ''pulque'' ta wordo extrae for di ''A. sisalana''. Pa logra esaki, e stam di flor ta wordo corta na un cierto haltura, unda e djus ta wordo acumula. E rendimento ta mas o menos 5 pa 6 liter pa dia.<ref name=":0">{{Citeer boek|paginas=127-128|titel=Buniteza den Secura|hoofdstuk=Kalkheuvels|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-SECURA-1969/page/123/mode/1up|jaar=1969|bezochtdatum=2025-04-22|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]}}</ref> {{multiple image | image1 = KITLV A204 - Kweekbedden van sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 35015.tiff | caption1 = Cultivacion di sisal na empresa di Mount Pleasant na Corsou. | image2 = KITLV A204 - Gedroogde sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 75887.tiff | caption2 = Sisal seco na Mount Pleasant na Corsou | align = center | caption_align = center }} == Descripcion == E ta un especie monocarpico: e mata ta floria solamente un biaha den su bida y despues ta muri. E tin un stam di 40-100 cm; rozet di 1.5 pa 2 m di diameter, cu rama. E blachinan ta largo, 60-150 cm di largura y 2.5-9 cm di hanchura, normalmente di color berde briyante. Su randnan tin poco djente chikito y su lomba ta maron scur te na e punta. E flor, di color berde-geel, ta aparece riba un stengel halto di 5–6 meter cu hopi ramo. {{Appendix}} [[Kategoria:Flora]] fthlf1zql57i2caipvwt4yq65i1ksq9 201334 201333 2026-08-20T11:26:48Z Kallmemel 14000 succulente>mata di flor 201334 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | tipo = mata | imagen = Naturalesa (Sero Cristal ) 15.jpg | descripcion = Cucuisa cu flor | reino = [[Mata|Plantae]] | division= [[Mata vaskular|Tracheophyta]] | clase = [[Spermatopsida]] | orden = [[Asparagales]] | famia = [[Asparagaceae]] | genero = ''[[Agave]]'' | autor = Perrine | fecha = 1838 | c-nomber = ''Agave sisalana'' | imagen2 = | descripcion2= | sinonimo =* ''Agave rigida var. sisalana'' <small>(Perrine) Engelm.</small> * ''Agave segurae'' <small>D.Guillot & P.van der Meer</small> * ''Agave sisalana forma armata'' <small>(Trel.) Trel.</small> * ''Agave sisalana var. armata'' <small>Trel.</small> }} '''''Agave sisalana''''' ta un [[espesie|especie]] di mata di flor (Angiospermae) cu ta pertenece na [[Famia (biologia)|famia]] Asparagaceae. E especie a wordo describi pa prome biaha na 1838 pa e medico y botanico Mericano Henry Perrine (1797-1840).<ref>{{Citeer boek|paginas=24-25|auteur=Bart A de Boer|jaar=1996|uitgever=Curaçao : Stichting Dierenbescherming Curaçao|plaats=Curaçao|hoofdstukurl=https://archive.org/details/nosmataipalunanc0000debo/page/24/mode/1up?q=kukuisa|hoofdstuk=Pita, Kuk'i indjan, Kukuisa|titel=Nos mata-i palunan : Curaçao, Bonaire, Aruba}}</ref> Antes, e tabata conoci como ''A. rigida'' var. ''sisalana''. E [[agave]] aki ta un di e fuentenan di fibra natural mas importante den mundo tropical. == Nomber == E nomber cientifico ta referí na e ciudad portuario di Sisal na e costa nort di [[Yucatan]], [[México|Mexico]]. E nomber comun ''cucuisa'' (ortografia bieu: kukwisa) a origina for di e likeur di [[cucui]] cu ta uza ''a. sisalana'' como ingrediente.<ref>{{Citeer web|url=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|titel=Cultura Di Aruba Y Su Tradicion Di Dande|bezochtdatum=2025-04-22|datum=2009-12-30|uitgever=Diario|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|archiefdatum=2019-07-20|dodeurl=ja|via=web.archive.org|citaat=Tabatin di nos antepasadonan cu ta usa e siguiente ingredientenan pa traha coecoei (cucui): e parti abao blanco di e blachinan di mata di agave (Agave sisalana, tin hende ta yame cucuisa)}}</ref> Nombernan alternativo ta encera ''huncu'' of ''sisal.''<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463018:mpeg21:a0088|titel=Alcohol|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1966-09-17|uitgever=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|taal=nl|via=delpher.nl}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462793:mpeg21:a0118|titel=SAMBUMBU|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1969-12-20|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij}}</ref> Ademas, ''cucuisa'' tambe por referi na e especie ''agave karatto.''<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=177349|titel=Agave ''Agave karlatto''|bezochtdatum=2025-04-22|werk=dutchcaribbeanspecies.org}}</ref> == Distribucion y uzo == ''A. sisalana'' ta originalmente di [[Amérika Sentral|Centro America]], y a wordo introduci, entre otro, na Oost-Africa, [[Sri Lanka]], [[Indonesia]], y [[Israel]]. E cultivo ta dirigi principalmente na obtene fibra for di e blachinan, cu ta wordo uza pa produccion di cabuya. ''A. sisalana'' ta crece miho riba suelo di [[Piedra di kalki|calichi]]. Un promedio di 1.000 blachi ta produci rond di 40 liber (18 kilogram) di fibra.<ref name=":0" />[[Fail:Agave sisalana - Jardim Botânico de São Paulo - IMG 0248.jpg|thumb|center|Cabuya di ''A. sisalana'']] Antes, na Malpais (plantashi Mount Pleasant),<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280307:mpeg21:a0005|titel=Landbouw|bezochtdatum=2025-04-22|datum=1913-11-15|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij|via=delpher.nl|citaat=Op de terreinen van de „Eerste Sisal-Cultuur Maatschappij" van de plantage „Malpais" (Mount Pleasant) zijn,}}</ref> [[Kòrsou|Corsou]] tambe tabatin cultivacion di ''A. sisalana'' y hasta a establece un fabrica. Sinembargo, produccion a fracasa y a termina despues di algun tempo.<ref>{{Citeer boek|hoofdstuk=Plantenbeschrijvingen: Agavaceae|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-PLANTEN-1967/page/46/mode/1up|titel=Handleiding tot het gebruik van inheemse en ingevoerde planten op Aruba, Bonaire en Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]|jaar=1967|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|pagina=46}}</ref><ref name=":0" /> Un bebida tradicional Mexicano conoci como ''pulque'' ta wordo extrae for di ''A. sisalana''. Pa logra esaki, e stam di flor ta wordo corta na un cierto haltura, unda e djus ta wordo acumula. E rendimento ta mas o menos 5 pa 6 liter pa dia.<ref name=":0">{{Citeer boek|paginas=127-128|titel=Buniteza den Secura|hoofdstuk=Kalkheuvels|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-SECURA-1969/page/123/mode/1up|jaar=1969|bezochtdatum=2025-04-22|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]}}</ref> {{multiple image | image1 = KITLV A204 - Kweekbedden van sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 35015.tiff | caption1 = Cultivacion di sisal na empresa di Mount Pleasant na Corsou. | image2 = KITLV A204 - Gedroogde sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 75887.tiff | caption2 = Sisal seco na Mount Pleasant na Corsou | align = center | caption_align = center }} == Descripcion == E ta un especie monocarpico: e mata ta floria solamente un biaha den su bida y despues ta muri. E tin un stam di 40-100 cm; rozet di 1.5 pa 2 m di diameter, cu rama. E blachinan ta largo, 60-150 cm di largura y 2.5-9 cm di hanchura, normalmente di color berde briyante. Su randnan tin poco djente chikito y su lomba ta maron scur te na e punta. E flor, di color berde-geel, ta aparece riba un stengel halto di 5–6 meter cu hopi ramo. {{Appendix}} [[Kategoria:Flora]] 2y34ubmk1l1qzxed2fev0ff1c7y8eh8 201335 201334 2026-08-20T11:27:19Z Kallmemel 14000 reformulacion 201335 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | tipo = mata | imagen = Naturalesa (Sero Cristal ) 15.jpg | descripcion = Cucuisa cu flor | reino = [[Mata|Plantae]] | division= [[Mata vaskular|Tracheophyta]] | clase = [[Spermatopsida]] | orden = [[Asparagales]] | famia = [[Asparagaceae]] | genero = ''[[Agave]]'' | autor = Perrine | fecha = 1838 | c-nomber = ''Agave sisalana'' | imagen2 = | descripcion2= | sinonimo =* ''Agave rigida var. sisalana'' <small>(Perrine) Engelm.</small> * ''Agave segurae'' <small>D.Guillot & P.van der Meer</small> * ''Agave sisalana forma armata'' <small>(Trel.) Trel.</small> * ''Agave sisalana var. armata'' <small>Trel.</small> }} '''''Agave sisalana''''' ta un [[espesie|especie]] di mata di flor (Angiospermae) cu ta pertenece na [[Famia (biologia)|famia]] Asparagaceae. ''A. sisalana'' a wordo describi originalmente na 1838 pa e medico y botanico Mericano Henry Perrine (1797-1840).<ref>{{Citeer boek|paginas=24-25|auteur=Bart A de Boer|jaar=1996|uitgever=Curaçao : Stichting Dierenbescherming Curaçao|plaats=Curaçao|hoofdstukurl=https://archive.org/details/nosmataipalunanc0000debo/page/24/mode/1up?q=kukuisa|hoofdstuk=Pita, Kuk'i indjan, Kukuisa|titel=Nos mata-i palunan : Curaçao, Bonaire, Aruba}}</ref> Antes, e tabata conoci como ''A. rigida'' var. ''sisalana''. E [[agave]] aki ta un di e fuentenan di fibra natural mas importante den mundo tropical. == Nomber == E nomber cientifico ta referí na e ciudad portuario di Sisal na e costa nort di [[Yucatan]], [[México|Mexico]]. E nomber comun ''cucuisa'' (ortografia bieu: kukwisa) a origina for di e likeur di [[cucui]] cu ta uza ''a. sisalana'' como ingrediente.<ref>{{Citeer web|url=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|titel=Cultura Di Aruba Y Su Tradicion Di Dande|bezochtdatum=2025-04-22|datum=2009-12-30|uitgever=Diario|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|archiefdatum=2019-07-20|dodeurl=ja|via=web.archive.org|citaat=Tabatin di nos antepasadonan cu ta usa e siguiente ingredientenan pa traha coecoei (cucui): e parti abao blanco di e blachinan di mata di agave (Agave sisalana, tin hende ta yame cucuisa)}}</ref> Nombernan alternativo ta encera ''huncu'' of ''sisal.''<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463018:mpeg21:a0088|titel=Alcohol|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1966-09-17|uitgever=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|taal=nl|via=delpher.nl}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462793:mpeg21:a0118|titel=SAMBUMBU|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1969-12-20|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij}}</ref> Ademas, ''cucuisa'' tambe por referi na e especie ''agave karatto.''<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=177349|titel=Agave ''Agave karlatto''|bezochtdatum=2025-04-22|werk=dutchcaribbeanspecies.org}}</ref> == Distribucion y uzo == ''A. sisalana'' ta originalmente di [[Amérika Sentral|Centro America]], y a wordo introduci, entre otro, na Oost-Africa, [[Sri Lanka]], [[Indonesia]], y [[Israel]]. E cultivo ta dirigi principalmente na obtene fibra for di e blachinan, cu ta wordo uza pa produccion di cabuya. ''A. sisalana'' ta crece miho riba suelo di [[Piedra di kalki|calichi]]. Un promedio di 1.000 blachi ta produci rond di 40 liber (18 kilogram) di fibra.<ref name=":0" />[[Fail:Agave sisalana - Jardim Botânico de São Paulo - IMG 0248.jpg|thumb|center|Cabuya di ''A. sisalana'']] Antes, na Malpais (plantashi Mount Pleasant),<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280307:mpeg21:a0005|titel=Landbouw|bezochtdatum=2025-04-22|datum=1913-11-15|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij|via=delpher.nl|citaat=Op de terreinen van de „Eerste Sisal-Cultuur Maatschappij" van de plantage „Malpais" (Mount Pleasant) zijn,}}</ref> [[Kòrsou|Corsou]] tambe tabatin cultivacion di ''A. sisalana'' y hasta a establece un fabrica. Sinembargo, produccion a fracasa y a termina despues di algun tempo.<ref>{{Citeer boek|hoofdstuk=Plantenbeschrijvingen: Agavaceae|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-PLANTEN-1967/page/46/mode/1up|titel=Handleiding tot het gebruik van inheemse en ingevoerde planten op Aruba, Bonaire en Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]|jaar=1967|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|pagina=46}}</ref><ref name=":0" /> Un bebida tradicional Mexicano conoci como ''pulque'' ta wordo extrae for di ''A. sisalana''. Pa logra esaki, e stam di flor ta wordo corta na un cierto haltura, unda e djus ta wordo acumula. E rendimento ta mas o menos 5 pa 6 liter pa dia.<ref name=":0">{{Citeer boek|paginas=127-128|titel=Buniteza den Secura|hoofdstuk=Kalkheuvels|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-SECURA-1969/page/123/mode/1up|jaar=1969|bezochtdatum=2025-04-22|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]}}</ref> {{multiple image | image1 = KITLV A204 - Kweekbedden van sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 35015.tiff | caption1 = Cultivacion di sisal na empresa di Mount Pleasant na Corsou. | image2 = KITLV A204 - Gedroogde sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 75887.tiff | caption2 = Sisal seco na Mount Pleasant na Corsou | align = center | caption_align = center }} == Descripcion == E ta un especie monocarpico: e mata ta floria solamente un biaha den su bida y despues ta muri. E tin un stam di 40-100 cm; rozet di 1.5 pa 2 m di diameter, cu rama. E blachinan ta largo, 60-150 cm di largura y 2.5-9 cm di hanchura, normalmente di color berde briyante. Su randnan tin poco djente chikito y su lomba ta maron scur te na e punta. E flor, di color berde-geel, ta aparece riba un stengel halto di 5–6 meter cu hopi ramo. {{Appendix}} [[Kategoria:Flora]] 50eoghikn0ykk6s4ctzsza7x4p24c3a 201336 201335 2026-08-20T11:39:03Z Kallmemel 14000 201336 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | tipo = mata | imagen = Naturalesa (Sero Cristal ) 15.jpg | descripcion = Cucuisa cu flor | reino = [[Mata|Plantae]] | division= [[Mata vaskular|Tracheophyta]] | clase = [[Spermatopsida]] | orden = [[Asparagales]] | famia = [[Asparagaceae]] | genero = ''[[Agave]]'' | autor = Perrine | fecha = 1838 | c-nomber = ''Agave sisalana'' | imagen2 = | descripcion2= | sinonimo =* ''Agave rigida var. sisalana'' <small>(Perrine) Engelm.</small> * ''Agave segurae'' <small>D.Guillot & P.van der Meer</small> * ''Agave sisalana forma armata'' <small>(Trel.) Trel.</small> * ''Agave sisalana var. armata'' <small>Trel.</small> }} '''''Agave sisalana''''' ta un [[espesie|especie]] di mata di flor (Angiospermae) cu ta pertenece na [[Famia (biologia)|famia]] Asparagaceae. ''A. sisalana'' a wordo describi originalmente na 1838 door di e medico y botanico Mericano Henry Perrine (1797-1840).<ref>{{Citeer boek|paginas=24-25|auteur=Bart A de Boer|jaar=1996|uitgever=Curaçao : Stichting Dierenbescherming Curaçao|plaats=Curaçao|hoofdstukurl=https://archive.org/details/nosmataipalunanc0000debo/page/24/mode/1up?q=kukuisa|hoofdstuk=Pita, Kuk'i indjan, Kukuisa|titel=Nos mata-i palunan : Curaçao, Bonaire, Aruba}}</ref> Antes, e tabata conoci como ''A. rigida'' var. ''sisalana''. E [[agave]] aki ta un di e fuentenan di fibra natural mas importante den mundo tropical. == Nomber == E nomber cientifico ta referí na e ciudad portuario di Sisal na e costa nort di [[Yucatan]], [[México|Mexico]]. E nomber comun ''cucuisa'' (ortografia bieu: kukwisa) a origina for di e likeur di [[cucui]] cu ta uza ''a. sisalana'' como ingrediente.<ref>{{Citeer web|url=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|titel=Cultura Di Aruba Y Su Tradicion Di Dande|bezochtdatum=2025-04-22|datum=2009-12-30|uitgever=Diario|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|archiefdatum=2019-07-20|dodeurl=ja|via=web.archive.org|citaat=Tabatin di nos antepasadonan cu ta usa e siguiente ingredientenan pa traha coecoei (cucui): e parti abao blanco di e blachinan di mata di agave (Agave sisalana, tin hende ta yame cucuisa)}}</ref> Nombernan alternativo ta encera ''huncu'' of ''sisal.''<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463018:mpeg21:a0088|titel=Alcohol|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1966-09-17|uitgever=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|taal=nl|via=delpher.nl}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462793:mpeg21:a0118|titel=SAMBUMBU|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1969-12-20|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij}}</ref> Ademas, ''cucuisa'' tambe por referi na e especie ''agave karatto.''<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=177349|titel=Agave ''Agave karlatto''|bezochtdatum=2025-04-22|werk=dutchcaribbeanspecies.org}}</ref> == Distribucion y uzo == ''A. sisalana'' ta originalmente di [[Amérika Sentral|Centro America]], y a wordo introduci, entre otro, na Oost-Africa, [[Sri Lanka]], [[Indonesia]], y [[Israel]]. E cultivo ta dirigi principalmente na obtene fibra for di e blachinan, cu ta wordo uza pa produccion di cabuya. ''A. sisalana'' ta crece miho riba suelo di [[Piedra di kalki|calichi]]. Un promedio di 1.000 blachi ta produci rond di 40 liber (18 kilogram) di fibra.<ref name=":0" />[[Fail:Agave sisalana - Jardim Botânico de São Paulo - IMG 0248.jpg|thumb|center|Cabuya di ''A. sisalana'']] Antes, na Malpais (plantashi Mount Pleasant),<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280307:mpeg21:a0005|titel=Landbouw|bezochtdatum=2025-04-22|datum=1913-11-15|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij|via=delpher.nl|citaat=Op de terreinen van de „Eerste Sisal-Cultuur Maatschappij" van de plantage „Malpais" (Mount Pleasant) zijn,}}</ref> [[Kòrsou|Corsou]] tambe tabatin cultivacion di ''A. sisalana'' y hasta a establece un fabrica. Sinembargo, produccion a fracasa y a termina despues di algun tempo.<ref>{{Citeer boek|hoofdstuk=Plantenbeschrijvingen: Agavaceae|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-PLANTEN-1967/page/46/mode/1up|titel=Handleiding tot het gebruik van inheemse en ingevoerde planten op Aruba, Bonaire en Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]|jaar=1967|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|pagina=46}}</ref><ref name=":0" /> Un bebida tradicional Mexicano conoci como ''pulque'' ta wordo extrae for di ''A. sisalana''. Pa logra esaki, e stam di flor ta wordo corta na un cierto haltura, unda e djus ta wordo acumula. E rendimento ta mas o menos 5 pa 6 liter pa dia.<ref name=":0">{{Citeer boek|paginas=127-128|titel=Buniteza den Secura|hoofdstuk=Kalkheuvels|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-SECURA-1969/page/123/mode/1up|jaar=1969|bezochtdatum=2025-04-22|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]}}</ref> {{multiple image | image1 = KITLV A204 - Kweekbedden van sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 35015.tiff | caption1 = Cultivacion di sisal na empresa di Mount Pleasant na Corsou. | image2 = KITLV A204 - Gedroogde sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 75887.tiff | caption2 = Sisal seco na Mount Pleasant na Corsou | align = center | caption_align = center }} == Descripcion == E ta un especie monocarpico: e mata ta floria solamente un biaha den su bida y despues ta muri. E tin un stam di 40-100 cm; rozet di 1.5 pa 2 m di diameter, cu rama. E blachinan ta largo, 60-150 cm di largura y 2.5-9 cm di hanchura, normalmente di color berde briyante. Su randnan tin poco djente chikito y su lomba ta maron scur te na e punta. E flor, di color berde-geel, ta aparece riba un stengel halto di 5–6 meter cu hopi ramo. {{Appendix}} [[Kategoria:Flora]] tfml57szt3aazr7e6dpm0zpmrhg8d9h 201337 201336 2026-08-20T11:39:48Z Kallmemel 14000 nvt 201337 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | tipo = mata | imagen = Naturalesa (Sero Cristal ) 15.jpg | descripcion = Cucuisa cu flor | reino = [[Mata|Plantae]] | division= [[Mata vaskular|Tracheophyta]] | clase = [[Spermatopsida]] | orden = [[Asparagales]] | famia = [[Asparagaceae]] | genero = ''[[Agave]]'' | autor = Perrine | fecha = 1838 | c-nomber = ''Agave sisalana'' | imagen2 = | descripcion2= | sinonimo =* ''Agave rigida var. sisalana'' <small>(Perrine) Engelm.</small> * ''Agave segurae'' <small>D.Guillot & P.van der Meer</small> * ''Agave sisalana forma armata'' <small>(Trel.) Trel.</small> * ''Agave sisalana var. armata'' <small>Trel.</small> }} '''''Agave sisalana''''' ta un [[espesie|especie]] di mata di flor (Angiospermae) cu ta pertenece na [[Famia (biologia)|famia]] Asparagaceae. ''A. sisalana'' a wordo describi originalmente na 1838 door di e medico y botanico Mericano Henry Perrine (1797-1840).<ref>{{Citeer boek|paginas=24-25|auteur=Bart A de Boer|jaar=1996|uitgever=Curaçao : Stichting Dierenbescherming Curaçao|plaats=Curaçao|hoofdstukurl=https://archive.org/details/nosmataipalunanc0000debo/page/24/mode/1up?q=kukuisa|hoofdstuk=Pita, Kuk'i indjan, Kukuisa|titel=Nos mata-i palunan : Curaçao, Bonaire, Aruba}}</ref> Antes, e tabata conoci como ''A. rigida'' var. ''sisalana''. == Nomber == E nomber cientifico ta referí na e ciudad portuario di Sisal na e costa nort di [[Yucatan]], [[México|Mexico]]. E nomber comun ''cucuisa'' (ortografia bieu: kukwisa) a origina for di e likeur di [[cucui]] cu ta uza ''a. sisalana'' como ingrediente.<ref>{{Citeer web|url=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|titel=Cultura Di Aruba Y Su Tradicion Di Dande|bezochtdatum=2025-04-22|datum=2009-12-30|uitgever=Diario|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|archiefdatum=2019-07-20|dodeurl=ja|via=web.archive.org|citaat=Tabatin di nos antepasadonan cu ta usa e siguiente ingredientenan pa traha coecoei (cucui): e parti abao blanco di e blachinan di mata di agave (Agave sisalana, tin hende ta yame cucuisa)}}</ref> Nombernan alternativo ta encera ''huncu'' of ''sisal.''<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463018:mpeg21:a0088|titel=Alcohol|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1966-09-17|uitgever=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|taal=nl|via=delpher.nl}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462793:mpeg21:a0118|titel=SAMBUMBU|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1969-12-20|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij}}</ref> Ademas, ''cucuisa'' tambe por referi na e especie ''agave karatto.''<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=177349|titel=Agave ''Agave karlatto''|bezochtdatum=2025-04-22|werk=dutchcaribbeanspecies.org}}</ref> == Distribucion y uzo == ''A. sisalana'' ta originalmente di [[Amérika Sentral|Centro America]], y a wordo introduci, entre otro, na Oost-Africa, [[Sri Lanka]], [[Indonesia]], y [[Israel]]. E cultivo ta dirigi principalmente na obtene fibra for di e blachinan, cu ta wordo uza pa produccion di cabuya. ''A. sisalana'' ta crece miho riba suelo di [[Piedra di kalki|calichi]]. Un promedio di 1.000 blachi ta produci rond di 40 liber (18 kilogram) di fibra.<ref name=":0" />[[Fail:Agave sisalana - Jardim Botânico de São Paulo - IMG 0248.jpg|thumb|center|Cabuya di ''A. sisalana'']] Antes, na Malpais (plantashi Mount Pleasant),<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280307:mpeg21:a0005|titel=Landbouw|bezochtdatum=2025-04-22|datum=1913-11-15|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij|via=delpher.nl|citaat=Op de terreinen van de „Eerste Sisal-Cultuur Maatschappij" van de plantage „Malpais" (Mount Pleasant) zijn,}}</ref> [[Kòrsou|Corsou]] tambe tabatin cultivacion di ''A. sisalana'' y hasta a establece un fabrica. Sinembargo, produccion a fracasa y a termina despues di algun tempo.<ref>{{Citeer boek|hoofdstuk=Plantenbeschrijvingen: Agavaceae|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-PLANTEN-1967/page/46/mode/1up|titel=Handleiding tot het gebruik van inheemse en ingevoerde planten op Aruba, Bonaire en Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]|jaar=1967|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|pagina=46}}</ref><ref name=":0" /> Un bebida tradicional Mexicano conoci como ''pulque'' ta wordo extrae for di ''A. sisalana''. Pa logra esaki, e stam di flor ta wordo corta na un cierto haltura, unda e djus ta wordo acumula. E rendimento ta mas o menos 5 pa 6 liter pa dia.<ref name=":0">{{Citeer boek|paginas=127-128|titel=Buniteza den Secura|hoofdstuk=Kalkheuvels|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-SECURA-1969/page/123/mode/1up|jaar=1969|bezochtdatum=2025-04-22|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]}}</ref> {{multiple image | image1 = KITLV A204 - Kweekbedden van sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 35015.tiff | caption1 = Cultivacion di sisal na empresa di Mount Pleasant na Corsou. | image2 = KITLV A204 - Gedroogde sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 75887.tiff | caption2 = Sisal seco na Mount Pleasant na Corsou | align = center | caption_align = center }} == Descripcion == E ta un especie monocarpico: e mata ta floria solamente un biaha den su bida y despues ta muri. E tin un stam di 40-100 cm; rozet di 1.5 pa 2 m di diameter, cu rama. E blachinan ta largo, 60-150 cm di largura y 2.5-9 cm di hanchura, normalmente di color berde briyante. Su randnan tin poco djente chikito y su lomba ta maron scur te na e punta. E flor, di color berde-geel, ta aparece riba un stengel halto di 5–6 meter cu hopi ramo. {{Appendix}} [[Kategoria:Flora]] s1ab66todgnzb3gmw0bovn9re96nzxa 201338 201337 2026-08-20T11:40:24Z Kallmemel 14000 nvt 201338 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | tipo = mata | imagen = Naturalesa (Sero Cristal ) 15.jpg | descripcion = Cucuisa cu flor | reino = [[Mata|Plantae]] | division= [[Mata vaskular|Tracheophyta]] | clase = [[Spermatopsida]] | orden = [[Asparagales]] | famia = [[Asparagaceae]] | genero = ''[[Agave]]'' | autor = Perrine | fecha = 1838 | c-nomber = ''Agave sisalana'' | imagen2 = | descripcion2= | sinonimo =* ''Agave rigida var. sisalana'' <small>(Perrine) Engelm.</small> * ''Agave segurae'' <small>D.Guillot & P.van der Meer</small> * ''Agave sisalana forma armata'' <small>(Trel.) Trel.</small> * ''Agave sisalana var. armata'' <small>Trel.</small> }} '''''Agave sisalana''''' ta un [[espesie|especie]] di mata di flor (Angiospermae) cu ta pertenece na [[Famia (biologia)|famia]] Asparagaceae. ''A. sisalana'' a wordo describi originalmente na 1838 door di e medico y botanico Mericano Henry Perrine (1797-1840).<ref>{{Citeer boek|paginas=24-25|auteur=Bart A de Boer|jaar=1996|uitgever=Curaçao : Stichting Dierenbescherming Curaçao|plaats=Curaçao|hoofdstukurl=https://archive.org/details/nosmataipalunanc0000debo/page/24/mode/1up?q=kukuisa|hoofdstuk=Pita, Kuk'i indjan, Kukuisa|titel=Nos mata-i palunan : Curaçao, Bonaire, Aruba}}</ref> == Nomber == E nomber cientifico ta referí na e ciudad portuario di Sisal na e costa nort di [[Yucatan]], [[México|Mexico]]. E nomber comun ''cucuisa'' (ortografia bieu: kukwisa) a origina for di e likeur di [[cucui]] cu ta uza ''a. sisalana'' como ingrediente.<ref>{{Citeer web|url=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|titel=Cultura Di Aruba Y Su Tradicion Di Dande|bezochtdatum=2025-04-22|datum=2009-12-30|uitgever=Diario|archiefurl=https://web.archive.org/web/20190720125623/https://www.diario.aw/2009/12/cultura-di-aruba-y-su-tradicion-di-dande/|archiefdatum=2019-07-20|dodeurl=ja|via=web.archive.org|citaat=Tabatin di nos antepasadonan cu ta usa e siguiente ingredientenan pa traha coecoei (cucui): e parti abao blanco di e blachinan di mata di agave (Agave sisalana, tin hende ta yame cucuisa)}}</ref> Nombernan alternativo ta encera ''huncu'' of ''sisal.''<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463018:mpeg21:a0088|titel=Alcohol|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1966-09-17|uitgever=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|taal=nl|via=delpher.nl}}</ref><ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462793:mpeg21:a0118|titel=SAMBUMBU|bezochtdatum=2025-04-22|auteur=Paul Brenneker|datum=1969-12-20|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij}}</ref> Ademas, ''cucuisa'' tambe por referi na e especie ''agave karatto.''<ref>{{Citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=177349|titel=Agave ''Agave karlatto''|bezochtdatum=2025-04-22|werk=dutchcaribbeanspecies.org}}</ref> == Distribucion y uzo == ''A. sisalana'' ta originalmente di [[Amérika Sentral|Centro America]], y a wordo introduci, entre otro, na Oost-Africa, [[Sri Lanka]], [[Indonesia]], y [[Israel]]. E cultivo ta dirigi principalmente na obtene fibra for di e blachinan, cu ta wordo uza pa produccion di cabuya. ''A. sisalana'' ta crece miho riba suelo di [[Piedra di kalki|calichi]]. Un promedio di 1.000 blachi ta produci rond di 40 liber (18 kilogram) di fibra.<ref name=":0" />[[Fail:Agave sisalana - Jardim Botânico de São Paulo - IMG 0248.jpg|thumb|center|Cabuya di ''A. sisalana'']] Antes, na Malpais (plantashi Mount Pleasant),<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280307:mpeg21:a0005|titel=Landbouw|bezochtdatum=2025-04-22|datum=1913-11-15|werk=Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden|uitgever=NV Paulus Drukkerij|via=delpher.nl|citaat=Op de terreinen van de „Eerste Sisal-Cultuur Maatschappij" van de plantage „Malpais" (Mount Pleasant) zijn,}}</ref> [[Kòrsou|Corsou]] tambe tabatin cultivacion di ''A. sisalana'' y hasta a establece un fabrica. Sinembargo, produccion a fracasa y a termina despues di algun tempo.<ref>{{Citeer boek|hoofdstuk=Plantenbeschrijvingen: Agavaceae|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-PLANTEN-1967/page/46/mode/1up|titel=Handleiding tot het gebruik van inheemse en ingevoerde planten op Aruba, Bonaire en Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]|jaar=1967|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|pagina=46}}</ref><ref name=":0" /> Un bebida tradicional Mexicano conoci como ''pulque'' ta wordo extrae for di ''A. sisalana''. Pa logra esaki, e stam di flor ta wordo corta na un cierto haltura, unda e djus ta wordo acumula. E rendimento ta mas o menos 5 pa 6 liter pa dia.<ref name=":0">{{Citeer boek|paginas=127-128|titel=Buniteza den Secura|hoofdstuk=Kalkheuvels|hoofdstukurl=https://archive.org/details/BNA-DIG-ARNOLDO-SECURA-1969/page/123/mode/1up|jaar=1969|bezochtdatum=2025-04-22|uitgever=Boekhandel St. Augustinus|plaats=Curaçao|auteur=[[Frater Arnoldo|A.N. Broeders]]}}</ref> {{multiple image | image1 = KITLV A204 - Kweekbedden van sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 35015.tiff | caption1 = Cultivacion di sisal na empresa di Mount Pleasant na Corsou. | image2 = KITLV A204 - Gedroogde sisal op onderneming Mount Pleasant te Curaçao, KITLV 75887.tiff | caption2 = Sisal seco na Mount Pleasant na Corsou | align = center | caption_align = center }} == Descripcion == E ta un especie monocarpico: e mata ta floria solamente un biaha den su bida y despues ta muri. E tin un stam di 40-100 cm; rozet di 1.5 pa 2 m di diameter, cu rama. E blachinan ta largo, 60-150 cm di largura y 2.5-9 cm di hanchura, normalmente di color berde briyante. Su randnan tin poco djente chikito y su lomba ta maron scur te na e punta. E flor, di color berde-geel, ta aparece riba un stengel halto di 5–6 meter cu hopi ramo. {{Appendix}} [[Kategoria:Flora]] qac41mc5ki930dtdjfcd80l50opv7t1 0 13248 201181 200943 2026-08-19T13:21:33Z Kallmemel 14000 -articulo defini 201181 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo= cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status= 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Dactyloidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | parentesis = si | original = | commons = | species = | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Dactyloidae. E especie a wordo describi na 1887 pa e naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman. Su nomber specifico ''sabanus'' ta referi na e isla di [[Saba]], luga unda el a wordo descubri. == Descripcion == E especie ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di 23 pa 25 mm sin e rabo. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 4ycnrifmh4fdm60lusdavvecg20575p 201184 201181 2026-08-19T13:24:01Z Kallmemel 14000 -parameter 201184 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo= cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status= 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Dactyloidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Dactyloidae. E especie a wordo describi na 1887 pa e naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman. Su nomber specifico ''sabanus'' ta referi na e isla di [[Saba]], luga unda el a wordo descubri. == Descripcion == E especie ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di 23 pa 25 mm sin e rabo. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] mtdm0p2ugx9h8wrhoi5dv8n2qrojdok 201185 201184 2026-08-19T13:24:55Z Kallmemel 14000 -articulo defini, clarifica especie 201185 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo= cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status= 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Dactyloidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Dactyloidae. ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman. Su nomber specifico ''sabanus'' ta referi na e isla di [[Saba]], luga unda el a wordo descubri. == Descripcion == E especie ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di 23 pa 25 mm sin e rabo. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] tp7knu7m7ne2jnxd94xlwyp1xs0bgwg 201186 201185 2026-08-19T13:25:27Z Kallmemel 14000 201186 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo= cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status= 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Dactyloidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Dactyloidae. ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman. E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], luga unda el a wordo descubri. == Descripcion == E especie ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di 23 pa 25 mm sin e rabo. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] mhe0rbl6xm336pzyrotr60pdnxmzlpj 201189 201186 2026-08-19T13:28:18Z Kallmemel 14000 +ref 201189 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo= cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status= 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Dactyloidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Dactyloidae. ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], luga unda el a wordo descubri. == Descripcion == E especie ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di 23 pa 25 mm sin e rabo. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] b0d06o273rw0jxfqev6n7cgoa793bka 201190 201189 2026-08-19T13:30:31Z Kallmemel 14000 +ref 201190 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo= cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status= 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Dactyloidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Dactyloidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], luga unda el a wordo descubri. == Descripcion == E especie ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di 23 pa 25 mm sin e rabo. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 328ayxst2f94sxjyw8ai6wkyxrpf3zg 201191 201190 2026-08-19T13:31:45Z Kallmemel 14000 remplasa famia Dactyloidae>Anolidae 201191 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], luga unda el a wordo descubri. == Descripcion == E especie ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di 23 pa 25 mm sin e rabo. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] olttg136ga8zzxbt3zecxdbfg2kcoik 201192 201191 2026-08-19T13:33:59Z Kallmemel 14000 reformulacion 201192 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], caminda e tipo a wordo localisa. == Descripcion == E especie ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di 23 pa 25 mm sin e rabo. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] g9mhesadbf6ty0vr314oze4st4ztf89 201193 201192 2026-08-19T13:34:15Z Kallmemel 14000 specidifca especie 201193 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], caminda e tipo a wordo localisa. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di 23 pa 25 mm sin e rabo. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] rcxno6cpby9ezj1wr2re5ltejiono22 201194 201193 2026-08-19T13:37:13Z Kallmemel 14000 reformulacion, specifica snuit-cloaca 201194 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], caminda e tipo a wordo localisa. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi terestre relativamente chikito. Embranan adulto tipicamente ta yega un largura di snuit-cloaca (sin rabo) di 23–25 mm. E machonan por ta considerablemente mas grandi, cu algun ehemplar ta yega te cu 72 mm.<ref name=":0">{{citeer web|url=http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |titel=Saban Anole |werk=dcnanature.org |uitgever=[[Dutch Caribbean Nature Alliance]] |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180629155322/http://www.dcnanature.org/saban-anole/ |archiefdatum=2018-06-29|}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] c4tair0fj37b2unyphue8jvay6k8pil 201196 201194 2026-08-19T13:51:15Z Kallmemel 14000 reformulacion, chikito>modera den grandura, -eror:23-25 mm> 50 mm, specifica elemento snuit-cloaca 201196 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], caminda e tipo a wordo localisa. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm. Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] tcvb7ogqdm7qe0esqes0bo50o3yubug 201197 201196 2026-08-19T13:55:02Z Kallmemel 14000 /* Descripcion */ +ref 201197 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], caminda e tipo a wordo localisa. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color gris cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] evt2cdu2cw4kv9kup55snmt7s0487pb 201198 201197 2026-08-19T13:55:56Z Kallmemel 14000 gris>greis 201198 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], caminda e tipo a wordo localisa. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color greis cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] lht3bv3hrt8kp4yfd6kpq3p1175x4fe 201202 201198 2026-08-19T14:44:22Z Kallmemel 14000 reformualcion 201202 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = Lagadishi di [[Saba]] | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color greis cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] f5dctt49ekdgnfviysovu716kqddqx3 201203 201202 2026-08-19T14:48:06Z Kallmemel 14000 +descripcion 201203 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na e isla di [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> Macho y embra tur dos tin curpa di color greis cla pa bruin y geel cla. E manchanan iregular y pretu riba lomba ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] p0i5v156qiucqil0d0l1t0ofkvqvang 201205 201203 2026-08-19T14:54:21Z Kallmemel 14000 reformulacion 201205 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> ''A. sabanus'' ta bruin pa greis cla di color. E manchanan iregular pretu ta caracteristico di e especie, sinembargo den e embra esakinan ta menos pronuncia. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 9jpa7yfuqj9odbz6aq807a67l3vcpj7 201206 201205 2026-08-19T14:57:22Z Kallmemel 14000 conciso, specifico pa macho 201206 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> ''A. sabanus'' ta bruin pa greis cla di color. E macho ta cubri cu manchanan iregular pretu. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] onkxshee73udr76xoc8l2votwgm20to 201207 201206 2026-08-19T15:03:10Z Kallmemel 14000 clarificacion 201207 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> ''A. sabanus'' ta bruin pa greis cla di color. E macho ta cubri cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] s0kww6hgz0g758ga4i1apedvhfh2j52 201208 201207 2026-08-19T15:11:10Z Kallmemel 14000 specifica color pa macho 201208 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 6u1w59qfcj2m7kfp71vn93k1yr9ix9y 201209 201208 2026-08-19T15:15:19Z Kallmemel 14000 ampliacion 201209 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] ocs28l53687kf1oqf3luahqe3yoxmzl 201210 201209 2026-08-19T15:16:39Z Kallmemel 14000 /* Descripcion */ +ref 201210 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref> E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] jlelcvg6fx1prp6e7jjixz6j55qdf2r 201211 201210 2026-08-19T15:16:57Z Kallmemel 14000 201211 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref> Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] fgdon4yqny9kf43gg9d8z25hqnye5sc 201212 201211 2026-08-19T15:21:08Z Kallmemel 14000 ampliacion 201212 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = Garman | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref> Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] h61tgak685ds5gk4llw7yk4krkx3ift 201213 201212 2026-08-19T15:22:08Z Kallmemel 14000 wikilink 201213 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | imagen = Anolis sabanus 169199246.jpg | descripcion = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref> Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 9w3ufbi2932y8aob9qv1b35nar09m36 201214 201213 2026-08-19T15:29:27Z Kallmemel 14000 +multi imagen 201214 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref> Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]], un isla den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 8zu4glthf2we8u91hwqhturbfmogoin 201215 201214 2026-08-19T15:31:08Z Kallmemel 14000 /* Distribucion */ nvt 201215 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref> Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == E especie ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia riba Saba ta hopi comun. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 20078j8t0v3dfw2fd97fk6lim02n3n3 201217 201215 2026-08-19T15:33:48Z Kallmemel 14000 /* Distribucion */ organisa texto, reformulacion 201217 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref> Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba.Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia na Saba ta abundante. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] hbpnp2go1xoqvmoq30tpm2sw5cnrvzb 201219 201217 2026-08-19T15:41:57Z Kallmemel 14000 ampliacion 201219 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ([[Ingles]]: ''Saban anole'' of ''Saban tree lizard'') ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref> Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia na Saba ta abundante. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 0h38cmht0r0ngcnz8oh3q9ug23yyisx 201220 201219 2026-08-19T15:42:57Z Kallmemel 14000 nvt, dubbelop 201220 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref> Ademas, algun embra tin un strepi vago cu ta core meymey di nan lomba. Mescos cu tur macho di e genero Anolis, ''A. sabanus'' tambe tin un saco di garganta cu ta geel cla cu manchanan berde of oraño. <ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia na Saba ta abundante. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] cb9k71l8mepgug3ge18z9mlqrsef29b 201223 201220 2026-08-19T15:53:43Z Kallmemel 14000 /* Descripcion */ ampliacion 201223 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel. E plooi di garganta den macho ta mas grandi cu di embra y cu scama suave. E plooi ta cla, geel berde briante, y oraño-geel na e centro anterior.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref><ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> Den naturalesa, e especie ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> == Distribucion == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia na Saba ta abundante. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] qlzi4t7uzzuq6ig61sx9vz3qcxubl9f 201224 201223 2026-08-19T15:54:43Z Kallmemel 14000 /* Descripcion */ +titulo 201224 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel. E plooi di garganta den macho ta mas grandi cu di embra y cu scama suave. E plooi ta cla, geel berde briante, y oraño-geel na e centro anterior.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref><ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> == Distribucion == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia na Saba ta abundante. == Diet == Den naturalesa, ''A. sabanus'' ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref>{{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] mymxr49s46pubgkuysp7vln2222v6sh 201225 201224 2026-08-19T15:55:59Z Kallmemel 14000 specifica nomber>nomber comun 201225 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber comun: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel. E plooi di garganta den macho ta mas grandi cu di embra y cu scama suave. E plooi ta cla, geel berde briante, y oraño-geel na e centro anterior.<ref>{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref><ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> == Distribucion == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. Aunke cu e especie ta raro door di ta endemico (haya solamente riba e isla di Saba), su presencia na Saba ta abundante. == Diet == Den naturalesa, ''A. sabanus'' ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref>{{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] mcyzm9jdet8y4zj42w291cbv4vvnpmq 201227 201225 2026-08-19T16:02:14Z Kallmemel 14000 ampliacion y reformulacion 201227 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber comun: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel. E plooi di garganta den macho ta mas grandi cu di embra y cu scama suave. E plooi ta cla, geel berde briante, y oraño-geel na e centro anterior.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref><ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> == Distribucion == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. E especie ta restringi na Saba, caminda e ta ocuri for di nivel di lama te cu e top di The Mountain (870 m). E especie no ta ocuri riba Diamond Rock ni [[Green Island]].<ref name=":0" /> == Diet == Den naturalesa, ''A. sabanus'' ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref>{{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] rtw9jh7gnsnd8e7sxqeilmn3n1v79ru 201228 201227 2026-08-19T16:04:13Z Kallmemel 14000 /* Distribucion */ +titulo 201228 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber comun: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel. E plooi di garganta den macho ta mas grandi cu di embra y cu scama suave. E plooi ta cla, geel berde briante, y oraño-geel na e centro anterior.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref><ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> == Distribucion y habitat == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. E especie ta restringi na Saba, caminda e ta ocuri for di nivel di lama te cu e top di The Mountain (870 m). E especie no ta ocuri riba Diamond Rock ni [[Green Island]].<ref name=":0" /> == Diet == Den naturalesa, ''A. sabanus'' ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref>{{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 82kpiviwhkobm4q2s1fumsk5vgr7tn1 201327 201228 2026-08-20T10:37:35Z Kallmemel 14000 /* Diet */ ampliacion 201327 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber comun: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel. E plooi di garganta den macho ta mas grandi cu di embra y cu scama suave. E plooi ta cla, geel berde briante, y oraño-geel na e centro anterior.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref><ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> == Distribucion y habitat == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. E especie ta restringi na Saba, caminda e ta ocuri for di nivel di lama te cu e top di The Mountain (870 m). E especie no ta ocuri riba Diamond Rock ni [[Green Island]].<ref name=":0" /> == Diet == Den naturalesa, ''A. sabanus'' ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> Canabalismo ta comun entre lagadishi Anolidae. Na 2014, a raporta cu na Saba, ''A. sabanus'' ta forma parti di e grupo aki cu ta come su mesun tipo.{{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] 02ucjca7htg2j2ujb71z57jphoz350h 201328 201327 2026-08-20T10:40:34Z Kallmemel 14000 /* Diet */ +ref 201328 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber comun: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel. E plooi di garganta den macho ta mas grandi cu di embra y cu scama suave. E plooi ta cla, geel berde briante, y oraño-geel na e centro anterior.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref><ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> == Distribucion y habitat == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. E especie ta restringi na Saba, caminda e ta ocuri for di nivel di lama te cu e top di The Mountain (870 m). E especie no ta ocuri riba Diamond Rock ni [[Green Island]].<ref name=":0" /> == Diet == Den naturalesa, ''A. sabanus'' ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> Canabalismo ta comun entre lagadishi Anolidae. Na 2014, a raporta cu na Saba, ''A. sabanus'' ta forma parti di e grupo aki cu ta come su mesun tipo.<ref>{{Citeer tijdschrift |url=https://www.anoleannals.org/wp-content/uploads/2015/02/Powell-and-Watkins.-Anole-cannibalism.-2014.pdf|auteur=Powell, R., & Watkins, A. |jaar=2014 |titel=First report of cannibalism in the Saba Anole (Anolis sabanus), with a review of cannibalism in West Indian Anoles. |tijdschrigt=Reptiles & Amphibians |jaargang=21 |nummer=4 |pagina's=136-137 |formaat=pdf}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] rtvpecpnzc6g097wvs8mm9nzi75dguw 201329 201328 2026-08-20T10:42:51Z Kallmemel 14000 /* Diet */ 201329 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Taxobox | variante = a | nomber = ''Anolis sabanus'' | exhibi titulo = cursivo | multi_imagen = {{multiple image| | image1= Anolis sabanus 169199246.jpg | caption1 = ''A. sabanus'' machu ([[Saba]]) | image2 = Saban Anole (Anolis sabanus) female - Saba.jpg | caption2 = Embra (Saba) | total_width ={{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction =vertical | border = infobox }} | status = NT | fuente status = 2015 | dominio = [[Eukaryota]] | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = Chordata | clase = Reptilia | subclase = | orden = Squamata | famia = Anolidae | genero = ''Anolis'' | c-nomber = ''A. sabanus'' | autor = [[Samuel Garman|Garman]] | fecha = 1887 | sinonimo = * ''Ctenonotus sabanus'' — <small>Garman, 1887</small> * ''Anolis sabanis'' — <small>Baumeister, 2000</small> | imagen2 = Saban anole on rocks.jpg | descripcion2 = Anolis sabanus riba piedra. }} '''''Anolis sabanus''''' ta un [[espesie|especie]] di [[lagadishi]] di [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/66TQL|titel=Anolis sabanus Garman, 1887|bezochtdatum=2026-08-19|werk=catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''A. sabanus'' a wordo describi na 1887 door di naturalista y zoologo Mericano Samuel Garman.<ref>{{Cite journal |last=Garman |first=S. |title=On West Indian reptiles. Iguanidae |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/8111914 |journal=Bulletin of the Essex Institute |date=1887 |volume=19 |pages=25-50}}</ref> == Nòmber == E nomber specifico, ''sabanus'', ta referi na [[Saba]], localidad di tipo. Den [[Ingles]] ta referi na e especie bou di varios nomber comun: ''Saban anole'', ''Saba tree lizard'' (lagadishi Sabano den palo) of ''leopard anole'' (lagadishi leopardo).<ref>[https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=178437&cat=CTAB_NAMES Anolis sabanus], [[Dutch Caribbean Species Register]]</ref> == Descripcion == ''A. sabanus'' ta un lagadishi modera den grandura y sexualmente dimorfo cu un snuit-cloaca (sin rabo) maximo di 69 mm den macho, i den embra 50 mm.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Henderson |voornaam=Robert W. |titel=Anolis sabanus |url=https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/44817 |datum=2017 |doi=10.15781/T2WS8HR24}}</ref> E color macho ta varia di shinishi ku un tint berde pa bruin di koffie cu lechi. E macho ta cubri dorsal cu manchanan pretu mas pronuncia cu embra. Tin biaha un cantidad di manchanan grandi ta uni pa forma strepinan hancho. E color di embra ta generalmente mas bleek cu macho, varia for di greis of oleifi pa bruin cla. E manchanan di embra ta reduci pa manchanan gesmeer, pero tog basta visibel. E plooi di garganta den macho ta mas grandi cu di embra y cu scama suave. E plooi ta cla, geel berde briante, y oraño-geel na e centro anterior.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://anolesatoz.weebly.com/anolis-sabanus.html|titel=Anolis sabanus|bezochtdatum=2026-08-19|werk=Anoles A to Z|taal=en}}</ref><ref>Anna Rojer (1997), Biological Inventory of Saba, pag. 36, [[CARMABI]], [[Kòrsou|Corsou]].</ref> == Distribucion y habitat == ''A. sabanus'' ta [[endemismo|endemico]] di [[Saba]]. E especie ta restringi na Saba, caminda e ta ocuri for di nivel di lama te cu e top di The Mountain (870 m). E especie no ta ocuri riba Diamond Rock ni [[Green Island]].<ref name=":0" /> == Diet == Den naturalesa, ''A. sabanus'' ta come [[insekto|insecto]] chikito; den captura, e por come tambe fruta machica of yoghurt.<ref name=":1">{{citeer web |url=http://www.acg.saumfinger.de/care/ACGsabanus.pdf |titel=Haltung von Anolis sabanus |werk=saumfinger.de|taal=de }}</ref> Canabalismo ta comun entre lagadishi Anolidae. Na 2014, a raporta cu ''A. sabanus'' ta forma parti di e grupo aki cu ta come su mesun tipo.<ref>{{Citeer tijdschrift |url=https://www.anoleannals.org/wp-content/uploads/2015/02/Powell-and-Watkins.-Anole-cannibalism.-2014.pdf|auteur=Powell, R., & Watkins, A. |jaar=2014 |titel=First report of cannibalism in the Saba Anole (Anolis sabanus), with a review of cannibalism in West Indian Anoles. |tijdschrigt=Reptiles & Amphibians |jaargang=21 |nummer=4 |pagina's=136-137 |formaat=pdf}}</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Anolis sabanus}} [[Kategoria:Saba]] [[Kategoria:Lagadishi]] knpci5e06pvpt806h3zxlpilqyt8n88 0 13831 201201 184552 2026-08-19T14:40:00Z Caribiana 8320 wikilink 201201 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox obra arte |multi_imagen={{multiple image | total_width = 270 | perrow = 1/2/1 | border = infobox | header_align = center | image1 = Ex-Havenkantoor 6.jpg | caption1 = Bonifacia y Celestina, dilanti ex-Havenkantoor | image2 = "Blue Horse" Sculpture in Oranjestad Aruba.jpg | caption2 = Ambrosio, e heroe inmortal simbolo di poder y noblesa. | image3 = Archaeological Museum1.jpg | caption3 = Saturnina, dilanti [[Museo Arkeologico Nacional Aruba]] | image4 = Art in Oranjestad.jpg | caption4= Eufrosina, band'i fontein na Plasa Daniel Leo | caption_align = center }} }} E '''cabaynan blauw''' di [[Aruba]] ta un instalacion di [[arte publico]] consistiendo di un serie di ocho estatua di tamaño natural, ubica na varios punto strategico den e centro di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. E obra a wordo crea pa e artista visual contemporaneo di Aruba, [[Osaira Muyale]], kende a yama e proyecto "Paardenbaai" (Bahia di Cabay).<ref name="Paardenbaai"/> [[Paardenbaai]] ta tambe un nomber geografico historico, referiendo na e bahia unda e parti mas antiguo di Oranjestad a wordo estableci.<ref name="AH">Aruba Hiking, [https://www.arubahiking.info/nl/wandelen/stadswandelingen/77-blauwe-paarden-in-oranjestad Blauwe paarden in Oranjestad], 23 december 2018</ref> == Historia == Desde e [[siglo 16|siglo diesseis]] durante e periodo [[Spaña|Spaño]], Aruba a hunga un rol importante den e comercio regional di cabay. Pa varios siglo, e bahia conoci como Playa Caballos (mas laat Paardenbaai) tabata un centro clave unda cabaynan tabata wordo descarga for di barco y prepara pa e mercado regional. Aruba tabata ricibi barconan no solamente for di otro islanan den Caribe y [[Latinoamérika|Latinoamerica]], pero tambe for di [[Spaña]], [[Portugal]], [[Inglatera]] y [[Hulanda]].<ref name=:"3"/> E posicion geografico di Aruba, cerca di costa di [[Sur Amérika|Suramerica]], a haci e isla un punto strategico den e red di comercio. Pa mas cu cuater siglo, Aruba a permanece relevante den e comercio di cabay, incluso durante e periodo di dominio di [[West Indische Compagnie]]. Na 1824, e [[Hulanda|Hulandesnan]] a cambia e nomber di Playa Caballos pa Oranjestad, pero e nomber Paardenbaai a keda como herencia di e pasado economico y cultural di e isla. == Descripcion y simbolismo == E serie di estatua a wordo instala oficialmente na 2015 y ta conmemora e rol central di Aruba den e comercio di cabay, un animal cu ta simbolisa forsa, noblesa, gracia, beyesa y libertad.<ref name="AH"/> E instalacion ta traha di material duradero (fiber), ideal pa e clima tropical di Aruba y e halto contenido di salpeter den [[passaat|biento di lama]].<ref name=:"3">{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2015-06-03/page/n34/mode/1up?q=cabay+blauw |titel=Historia di Paardenbaai conta pa ocho cabay perdi den Oranjestad|werk=Bon Dia Aruba|datum=2015-06-03|bezochtdatum=2026-01-06}}</ref> Cada cabay tin un grandura di aproximadamente 2 meter largo x 80 cm hancho x 1.50 meter halto<ref name="Paardenbaai">[https://paardenbaai.com/about/ Osaira Muyale], paardenbaai.com</ref> y ta pinta den un tono blauw intenso, cu ta referi na e awa di bahia di Paardenbaai. E artista a scoge e color blauw basa riba un historia frecuentemente relata: ora cu cabaynan tabata wordo treci tera for di barco, si no tabatin un pier, e promé cabay tabata wordo benta den awa y tabata landa pa e canto, sigui pa e otro cabaynan.<ref name="AH" /> E color blauw ta simbolisa e awa, movemento y transicion entre lama y tera.<ref name="AH"/> E ocho cabay ta representa no solamente un hecho comercial historico, pero tambe e conexion duradero di Aruba cu mundo exterior. A traves di nan forma, color y posicion den ciudad, e instalacion ta uni historia y fantasia, cultura y memoria colectivo. Visualmente, e cabaynan ta parce di sali for di e awa y di ta perdi den e trama urbano di Oranjestad, creando un dialogo entre pasado y presente. Cada cabay tin su propio caracter, simbolo y nomber, cu ta conta un parti diferente di e historia di Aruba y di su comunidad. == Nomber y luga == Cada cabay ta ubica na diferente punto den centro di Oranjestad fungiendo manera un ruta cultural:<ref name="Paardenbaai"/> * Rosalinda – Werfstraat, cerca di e antiguo waf * Ambrosio – Zoutmanstraat 1 * Saturnina – Schelpstraat 42, dilanti [[Museo Arkeologico Nacional Aruba]] * Escapia – Comienso di [[Caya G.F. (Betico) Croes]] / La Linda * Sinforosa – Plasa Daniel Leo, banda di Havenstraat * Eufrosina – Plasa Daniel Leo, band'i fontein * Bonifacia – L.G. Smith Boulevard, dilanti ex-Havenkantoor * Celestina – L.G. Smith Boulevard, dilanti ex-Havenkantoor == Importancia cultural == Cu e introduccion di e proyecto Paardenbaai, Aruba Tourism Authority (ATA), Gobierno di Aruba y Mondriaan Fonds a uni cu Osaira Muyale pa rindi honor na un etapa iconico den historia di Aruba. E proyecto ta forma parti di un tendencia mas amplio unda arte den espacio publico ta wordo utilisa pa preserva y comunica historia den un manera accesibel y moderno. E obra artistico ta stimula bishitante y residente pa descubri mas di Aruba su rol den e comercio di cabay y su posicion clave den Caribe.<ref name="Solo">{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-SOLODIPUEBLO-2015-07-31/BNA-DIG-SOLODIPUEBLO-2015-07-31/page/n20/mode/1up?q=cabay+blauw|titel= Aruba Tourism Authority ta introduci arte den espacio publico "Paardenbaai"|werk=Solo di Pueblo|datum=2015-07-31|bezochtdatum=2026-01-06}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Arte na Aruba]] ppdc793hz29g71d7u83v9j6af0lar00 0 13845 201200 196867 2026-08-19T14:37:46Z Caribiana 8320 wikilink 201200 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox obra arte}} '''Queen Conch''', tambe conoci como '''Cocolishi di Bucuti''', ta un escultura di [[arte publico]] coloca riba rotonde Alex Nieuwmeyer na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. E obra ta representa un [[calco]] (''Lobatus gigas''). E escultor ta [[Gilbert Senchi]], un artista visual Arubano. E obra a wordo crea riba encargo di Bucuti & Tara Beach Resort. Senchi tabata inspira pa e calco como un fuente natural pa indigenan arcaico den region Caribe.<ref>{{Cite book|url=https://www.sidestone.com/books/early-settlers-of-the-insular-caribbean|ISBN=9789088907807|titel=Early Settlers of the Insular Caribbean: Dearchaizing the Archaic|hoofdstuk=Archaic Age voyaging, networks and resource mobility around the Caribbean Sea|pagina's=245-260|uitgever=Sidestone Press Academics|auteur=Corinne L. Hofman, Lewis Borek, Emma Slayton, & Menno LP. Hoogland}}</ref> Inicialmente, e obra tabata instala den lobby di e hotel. Su diseño funcional y interactivo tabata invita bishitantenan pa mishi cu e instalacion, sinta riba dje y saca potret, loke a contribui na su popularidad.<ref name=:"1">Coconut Telefax, [https://wheninaruba.com/blog/coconut-telefax-september-9-2019/ Bucuti Unveiled], 2019</ref> E instalacion ta pisa aproximadamente 430 kg cu dimension di 1,5 x 1,4 x 2,8 meter. E ta traha di brons basha cu un patina di oro bieu y un capa di lak pa proteccion. Segun e artista, e textura bruto di e superficie exterior ta simbolisa e pasado, e luz interior ta representa e presente, mientras su forma di spiral ta referi na futuro y crecemento continuo.{{Bròn?|2=2026|3=7|4=11}} Dia 5 di mei 2021, e rotonde a wordo oficialmente nombra ''Rotonde Alex Nieuwmeyer'', na honor di e hotelero cu a dirigi e compleho di hotelnan di Divi pa mas di 27 aña.<ref>Bati Bleki, [https://batibleki.wheninaruba.com/the-inauguration-rotonde-alex-nieuwmeyer-5th-of-may-2021/ The inauguration Rotonde Alex Nieuwmeyer, 5th of May, 2021], 6 mei 2021</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Arte na Aruba]] 9q288wtgqd2f6k4kyi9ymf7dlizd1yy 2 14499 201246 191957 2026-08-19T17:28:49Z Caribiana 8320 201246 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]]<ref name="Parbode">Bart Krieger, [https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/ Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis], Parbode (31 di juli 2020)</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad)]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], 17 februari 1925</ref><ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], 19 mei 1925</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001 Goed adverteeren betaalt!], 9 februari 1926</ref><ref>De Surinamer, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], 1 juli 1926</ref><ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], 5 november 1926</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surinam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surinameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe y e famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e promé maestronan di arte di Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], 28 juli 1934</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], Amigoe (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], 4 mei 1961</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], 23 maart 1955</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e arco natural di Andicuri pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>Algemeen Handelsblad, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], 16 januari 1958</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], 4 juni 1964</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa e publico.<ref name="Overleden">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], 6 augustus 1965</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayesé na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], 7 di januari 1964</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di ougùstùs, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Legado == John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surinam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. == Honor == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: Kaya Pandellis. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 4cq9835mbzzpd84wf964flnq5azi87l 201247 201246 2026-08-19T17:30:00Z Caribiana 8320 201247 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">Bart Krieger, [https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/ Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis], Parbode (31 di juli 2020)</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], 17 februari 1925</ref><ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], 19 mei 1925</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001 Goed adverteeren betaalt!], 9 februari 1926</ref><ref>De Surinamer, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], 1 juli 1926</ref><ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], 5 november 1926</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surinam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surinameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe y e famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e promé maestronan di arte di Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], 28 juli 1934</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], Amigoe (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], 4 mei 1961</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], 23 maart 1955</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e arco natural di Andicuri pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>Algemeen Handelsblad, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], 16 januari 1958</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], 4 juni 1964</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa e publico.<ref name="Overleden">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], 6 augustus 1965</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayesé na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], 7 di januari 1964</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di ougùstùs, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Legado == John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surinam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. == Honor == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: Kaya Pandellis. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> ejpbthac9frt724e05sqp2m0hd7vty8 201248 201247 2026-08-19T17:33:28Z Caribiana 8320 201248 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">Bart Krieger, [https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/ Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis], Parbode (31 di juli 2020)</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surinam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surinameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe y e famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e promé maestronan di arte di Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], 28 juli 1934</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], Amigoe (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], 4 mei 1961</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], 23 maart 1955</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e arco natural di Andicuri pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>Algemeen Handelsblad, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], 16 januari 1958</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], 4 juni 1964</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa e publico.<ref name="Overleden">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], 6 augustus 1965</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayesé na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], 7 di januari 1964</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di ougùstùs, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Legado == John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surinam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. == Honor == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: Kaya Pandellis. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> p5zplwnwcab7vwfjukkb6os3ymci0wt 201249 201248 2026-08-19T17:39:25Z Caribiana 8320 201249 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surinam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surinameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe y e famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e promé maestronan di arte di Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e arco natural di Andicuri pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa e publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayesé na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], 7 di januari 1964</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Legado == John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. == Honor == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: Kaya Pandellis. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 3vplugrpsdvp7t50t7ygzd663cx89iq 201250 201249 2026-08-19T17:41:53Z Caribiana 8320 201250 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surinam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surinameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe y e famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e promé maestronan di arte di Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e arco natural di Andicuri pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa e publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayesé na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], 7 di januari 1964</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 4rdmhgftulz79fx2hlk6vluzyog37mx 201251 201250 2026-08-19T17:42:45Z Caribiana 8320 /* Surnam */ 201251 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surinam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe y e famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e promé maestronan di arte di Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e arco natural di Andicuri pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa e publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayesé na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], 7 di januari 1964</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> b1pezryveq5ppecnvghcvvwd2bt0wpr 201252 201251 2026-08-19T17:43:27Z Caribiana 8320 /* Surnam */ 201252 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe y e famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e promé maestronan di arte di Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e arco natural di Andicuri pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa e publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayesé na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], 7 di januari 1964</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 2lrr4asmnpbe92k6shkpgxq16mngmrs 201253 201252 2026-08-19T17:45:49Z Caribiana 8320 201253 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe y e famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e promé maestronan di arte di Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e arco natural di Andicuri pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 3y4gheuqtavayaa3x9nydkn4imm1lrb 201254 201253 2026-08-19T17:48:28Z Caribiana 8320 201254 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe y e famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e promé maestronan di arte di Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 271j1co4yh7obzitu2vpn3mswe9a4dx 201256 201254 2026-08-19T17:52:57Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 201256 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den e mes periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Huntu cu su obra como artista visual, el a traha tambe como pintor profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di Lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na Caracas (1945), Sint Maarten (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelanan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y privá. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> llhl4tqz9j4j8zrshheso9kza51kjnf 201258 201256 2026-08-19T17:57:53Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 201258 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa areanan rural grandi of pa superficie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, cu na su turno ta wordo diferencia door di e penseelnan los of door di e ferf di zeta aplica diki cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Fuera di su obra como artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Hopi di su obranan ta conoci for di coleccionnan familiar y priva. ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> q4d5h8i63k19e0d7hcnfd2tkbckr9xe 201261 201258 2026-08-19T18:00:06Z Caribiana 8320 201261 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu arkitectura [[Antias Hulandes|Antiano]] tipico. E structura di e totalidad ta wòrdu determiná generalmente pa areanan rural grandi of pa superficie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, cu na su turno ta wordo diferencia door di e penseelnan los of door di e ferf di zeta aplica diki cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Fuera di artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> ead5pmp7sa78l0qoowvla8tzgmu3433 201266 201261 2026-08-19T18:10:38Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 201266 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo na e plano plat di e sosten, cu na su turno ta wordo diferencia door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Fuera di artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 12ww9yjrvfv70ftab55top6fjf2h08c 201268 201266 2026-08-19T18:13:15Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 201268 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Fuera di artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> E obranan di John Pandellis ta mustra e splendor di Aruba encuadra pa e movecion continuo di lama Caribe, mustrando tononan “pastel” emblematico yen di nostalgia.<ref name="arubatoday"/> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> pc8ae2ijpd2qohqh0s2x2ny1ed5i9c6 201269 201268 2026-08-19T18:15:25Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 201269 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Fuera di artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Pandellis a expone su obra varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, el a tene un exposicion na Hendrikschool na Corsou, cu a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 6xkg8exab78vzhdrsa5tqh8ora5w1d1 201271 201269 2026-08-19T18:17:35Z Caribiana 8320 201271 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, na un edad di mas o menos binti aña, el a tene su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un tempo breve na [[Inglatera]] cu famia. Cu nan apoyo, el a sigui su estudio na Paris, unda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Fuera di artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 57lxln79nich90wkjik04mr09l40xzq 201277 201271 2026-08-19T18:34:29Z Caribiana 8320 201277 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo korto na Inglatera huntu ku su famia. Ku sosten di su famia el a sigui su estudio artístiko na [[Paris]], kaminda el a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na Paris, caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Fuera di artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> m9u0i73axoy800bdegkwzrn8ki72gfs 201278 201277 2026-08-19T18:35:56Z Caribiana 8320 /* Biografia */ 201278 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na Paris, caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a bay [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> Ademas, el a traha como artista grafico di propaganda y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un rol importante den desaroyo di arte na Surnam. El a forma un grupo di studiante, incluyendo artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Pa medio di su enseñansa y influencia, e ta considera un di e figuranan pionero di movemento artistico Surnameño. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Fuera di artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 39lznpc9z04qppol26qou1yh4sa1dg0 201283 201278 2026-08-19T18:43:51Z Caribiana 8320 201283 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, el a sali pa [[Kòrsou|Corsou]], unda e tabata a duna les di Ingles y matematica na Shell. Na fin di 1936, Pandellis a muda definitivamente pa Aruba, hunto cu su casa y yiu muhe. E famia a establece su mes den e area di [[San Nicolas]]. Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Fuera di artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 9s3b37m6yrk6sdkq3k7186c5gm3sd1m 201285 201283 2026-08-19T18:50:05Z Caribiana 8320 201285 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e promé mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia tabata extendé tambe pa Kòrsou. Artistanan manera Eddy Ayube i [[José Maria Capricorne]] a wordo influensiá pa su trabou i enseñansa.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Fuera di su trabou komo artista visual, Pandellis a traha komo pintor profesional i diseñador di decor pa produccionnan teatral. Entre e produccionnan pa kual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) i ''Asschepoester'' (1935).<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a dedica su mes na desaroyo di talento artistico. Poco despues di yega Aruba el a cuminsa duna les den [[Lago Colony]]. Pandellis tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan mas laat den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Na Corsou, Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]], entre otro, a wordo inspira door di dje.<ref name=:0"/> Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Fuera di artista visual, el a traha tambe como verfdo profesional.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Den mesun periodo, el a traha como diseñador di decor pa produccionnan teatral, manera e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref> y despues ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> i4ebqwk283tlw46bli5nx9su9mg20r1 201286 201285 2026-08-19T18:57:50Z Caribiana 8320 201286 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e promé mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> qkn8x3ylnx2s0acynuhl2vqk9d6x0ki 201287 201286 2026-08-19T18:59:30Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 201287 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> cvocot6nzoop1g63i0d758yj31d758d 201288 201287 2026-08-19T19:13:19Z Caribiana 8320 201288 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> == Obra y exposicionnan == Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y arkitektura local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> p4qxtp7e05qlyx5w7o21wq6kph6k12g 201289 201288 2026-08-19T19:21:29Z Caribiana 8320 201289 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> == Obra y exposicion == Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y arkitektura local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 2gip4rz3e6u24u149kzn0806uczhb3u 201290 201289 2026-08-19T19:26:32Z Caribiana 8320 201290 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> == Obra y exposicion == Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y arkitektura local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> oz61hdj4aqk6hxiyjnqftj12q3xhgng 201291 201290 2026-08-19T19:33:23Z Caribiana 8320 201291 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> == Obra y exposicion == Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y arkitektura local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> amhjoh90gq6ngpwzq74l6wwragxyxkm 201292 201291 2026-08-19T19:34:22Z Caribiana 8320 201292 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> == Obra y exposicion == Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y arkitektura local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 5u90ybf4xv3mo5nzpn2x8ycqokuoq47 201293 201292 2026-08-19T19:36:08Z Caribiana 8320 201293 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitektura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> kk9m20m5d4mt92qavyuqozknohji0rr 201294 201293 2026-08-19T19:36:24Z Caribiana 8320 /* Obra y exposicion */ 201294 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> r2y7rj2767e0x7a91rifizd947fz3l9 201296 201294 2026-08-19T19:50:28Z Caribiana 8320 201296 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Sürnam]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 79d48bqpra5ih4ubbaieatlqlxlg4z4 201298 201296 2026-08-19T19:51:34Z Caribiana 8320 201298 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual Griego-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Suriname]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> fu7y4irslqzzqx7sup8v14ftot2mqda 201299 201298 2026-08-19T19:52:13Z Caribiana 8320 201299 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual [[Gresia|Griego]]-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahenan den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Suriname]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> j9pk7w9gwl09y0or9oai0bqwy525kys 201300 201299 2026-08-19T19:57:01Z Caribiana 8320 /* Obra y exposicion */ 201300 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual [[Gresia|Griego]]-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahe den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den Caribe y pafo di e region. Su exposicionnan tabata inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Suriname]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> s2kyaef7j19x5gve5pl3onip8ibcfbe 201301 201300 2026-08-19T19:58:57Z Caribiana 8320 /* Obra y exposicion */ 201301 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual [[Gresia|Griego]]-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahe den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Durante su carera el a expone na diferente luga den y pafo di region di Caribe. Su exposicionnan a inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Suriname]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 6j39lz0xkf70aw2oh0owk3w5685so5j 201302 201301 2026-08-19T20:08:34Z Caribiana 8320 201302 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual [[Gresia|Griego]]-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahe den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Durante su carera el a expone na diferente luga den y pafo di region di Caribe. Su exposicionnan a inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Suriname]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 6wgx1nifv2eudhr27x27cginqsxh0cz 201303 201302 2026-08-19T20:12:09Z Caribiana 8320 201303 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual [[Gresia|Griego]]-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahe den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Durante su carera el a expone na diferente luga den y pafo di region di Caribe. Su exposicionnan a inclui [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente door di De Wit como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Suriname]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> 53530njl7d48iud0p3mrhzoleot98xt 201304 201303 2026-08-19T20:16:38Z Caribiana 8320 201304 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |mayornan = |casa = |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual [[Gresia|Griego]]-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahe den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Durante su carera el a expone na diferente luga den y pafo di region di Caribe. Su exposicionnan a inclui Paramaribo (1929), [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda diescinco di su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina di e tienda di moda Lord & Taylor na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente door di De Wit como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Suriname]] ---------- Riba tur dos isla, el a continua cu su carera artistico.<ref>De West, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001609078:mpeg21:p00002 Groene Kruis verloting], 30 september 1930</ref><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281079:mpeg21:p003 Het Bijbelsch drama „Bethlehem], 31 december 1932</ref><ref>Het Nieuws, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480076:mpeg21:p002 Schilderijen van J. Pandellis. Oude bekende, thans op Curaçao], 24 januari 1946</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Nan tabata caracterisa pa paisahenan den verf di zeta, tin biaha dorna cu tela den e arkitectura tipico [[Antias Hulandes|Antiano]]. E structura di e totalidad ta wordo determina generalmente pa zonanan rural grandi of pa superficie di muraya cu ta core paralelo y cu na su turno ta wordo diferencia sea door di penseelnan los of door di aplicacion diki di verf di zeta cu un penseel of cuchu di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Pandellis a expone su obranan varios biaha na Corsou, y internacionalmente, incluyendo na [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> ===Obra y contribucion === Durante su carera, Pandellis a traha riba diferente proyecto artistico y decorativo. Na 1955, hunto cu arkitecto Alexenkoff, el a diseñá mural pa e renovacion di [[Aeropuerto Hato|aeropuerto Dr. Albert Plesman]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra representando e brug natural di [[Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]],<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> y na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Hopi di su pinturanan a wordo reproduci como carchi postal pa publico.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964, el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> Dia 2 di augustus 1965, el a wordo hospitalisa na Aruba y tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> ==Honor y legado == Na Corsou den bario di Jongbloed tin un caya cu ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''. John Pandellis ta wordo recorda como un artista cu a hunga un rol importante den desaroyo di arte moderno den Caribe, specialmente na Surnam, unda su influencia a contribui na formacion di un generacion nobo di artista. {{Appendix}} El a haya su formacion como pintor na su pais natal y na [[Paris]], y a traha como pintor y decorador teatral na [[Sürnam|Surnam]], [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961. '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel]] [[1896]] na [[Tesalonika]], Grecia – † [[5 di ougùstùs]] [[1965]] na [[Oranjestad]], Aruba) tabata un artista visual Griego-Hulandes. El a traha komo pintor, profesor di arte, decorador i diseñador di decor teatral na Surinam i den Antias Hulandes. Su obra tabata prinsipalmente paisahenan i akwarel, i el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surinam, Kòrsou i Aruba.<ref>{{cite web |url=... |title=...}}</ref> Pandellis a haya su formashon artístiko na Grecia i Paris i a wordo influensiá pa e impreshonismo i postimpreshonismo. Na 1961 el a adkeri nacionalidat Hulandes. {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte den Karibe Hulandes]] Riba Aruba, unda el a establece mas of menos permanentemente na fin di añanan 1930, Julie Oduber-Quigley (1934-2001) tabata un di su alumnonan despues den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Ruby Bute, kende awor ta biba na Sint Maarten, ta corda con, como mucha na Aruba, e tabata cana pasa su cas na San Nicolas asina hopi cu su casa tabata yam’e paden y lag’e admira su pinturanan di cerca. I mas ku kuarenta aña despues, Roland Richardson a bai en buska di informashon tokante e pintor ku a hasi asina tantu impreshon riba dje ora e tabatin kuater aña, i kende su obra e tabata konosé for di kolekshonnan familiar i privá: paisahenan na zeta, tin bia dorná ku arkitektura antiano típiko. E struktura di e totalidat ta wòrdu determiná generalmente pa áreanan rural grandi òf pa superfisie di muraya paralelo na e plano plat di e sosten, ku na su turno ta wòrdu diferensiá dor di e pinselnan lòs òf dor di e ferf di zeta apliká diki ku un pinsel òf kuchú di palet.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> ------------------ '''John George Pandellis''' (Saloniki, [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]]- Aruba, 5 augustus [[1965]]) tabata un pintor https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405919:mpeg21:pdf Amigoe, 21 oktober 1959 Kunstschilder PANDELLIS exposeert Oranjestad — Door de tentoonstellingscommissie van het CCA is een tentoonstelling ingericht van olieverfschilderijen van de bekende op Aruba wonende, kunstschilder Pandellis. Pandellis geniel grote bekendheid vooral door zijn aquarellen. Velen zullen het op prijs stellen nu ook kennis te maken met zijn zeer grote en byzonder gevarieerde kollektie olieschilderijen. De schilder is zeer veelzijdig. Met evenveel gemak maakt hij doeken van bloemen, stillevens, portretten en landschappen. Ook vinden we veel verschillende stijlen van schilderen. Een ding hebben zijn doeken, en aquarellen gemeen en dat is de rijke verscheidenheid aan kleuren. Liefhebbers kunnen op de ' tentoonstelling de doeken van Pandel lis kopen. JOHN GEORGE PANDELLIS werd op 1 april 1896 op Saloniki, Griekenland, geboren, en op de Antillen sedert 1927. In 1915 hield hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste tentoonstelling zijn geboortestad, tesamen met grote kunstenaars, als de befaamde Spaanse schilderes Maria Barcena, do Engelsman George Scott, de Franse schilders Charles Martel en Jouve en de Griek Sakeïlarides. John Pandellis boekte groot succes met deze tentoonstelling: ofschoon hij niet bekend was. verkocht hij alle doeken. Doch de sfeer was té onrustig voor de kunstenaar Pandellis op zijn geboortegrond - Hij was Koningsgezind en de revolutionair Venicelos had net Koning Constantijn I verdreven - en zo kwam hij na in 1918 naar Italië te zijn vertrokken via Zwitserland en Engeland in 1920 op Suriname aan. Het volgend jaar reeds gaf hij een grote tentoontelling in Paramaribo. Andere exposities volgden in Curacao, Aruba en Caracas. In 1936 ontving hij een herdenkingsmedaille, als teken van waardering -van de Nederlandse Regering voor zijn medewerking bij de viering van het 300-jarig bestaan van het Nederlands bewind op de Antillen. John Pandellis heeft ook deelgenomen aan verscheidene tentoonstellingen in New Vork, georganiseerd door de American Artist Associalion. waar hij tot 2 keer toe een prijs wist te behalen; in 1932? met een aquarel en in 1953 mei met olieverfschilderijen. ' Sedert 1957 geeft de Heer Pandellis voorts lessen in de schilderkunst en telt onder zijn I tal van volwassenen en uit Oranjestad. SN en Lago Colony. Hij was gehuwd met .... (dochter Alice Esser (Suriname??) Kaya Pandellis te Curacao Opdracht BC Aruba voor schilderij van de luchtbogen van Andicuri (natural bridge) Pandellis a fayece dia .. den San Pedro Hospital, despues di a wordo interna algun dia prome, na edads di 68 ana. SAN NICOLAS — Op de leeftijd van achtenzestig jaar overleed g stermiddag in het San Pedro Hospitaal de heer John George Pandellis. Hij werd maandag in het hospitaal opgenomen. De heer Pandellis, die in Griekenland geboren werd, kwam jaren geleden naar dc Nederlandse Antillen en vestigde zich op Aruba. Hij verwierf bekendheid als schilder, die talrijke schilderijen van Aruba maakte. Een groot aantal daarvan gebruikte de firma De Wit als prentbriefkaarten. Daarnaast had hij een schildersschool. In de afgelopen jaren heeft hij verschillende malen zijn werken en die van zijn leerlingen tentoongesteld. De begrafenis vond hedenmiddag plaats.<ref>J.Pandellis overleden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 05-06-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006</ref> n2zoppvklgx65b0mt4u2pzox8n1yd0f 0 14904 201216 200553 2026-08-19T15:33:09Z Caribiana 8320 201216 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Imy Josephine Cecile Lasten | imagen = Amy Lasten.jpeg | descripcion = Amy Lasten (2022) |fecha nacemento = [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] |luga nacemento = {{ABW}} |fecha fayecimento = [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] |luga fayecimento = |alias = Amy Lasten |alma mater = Amsterdamse Toneelschool |ofishi = actriz, docente drama y director di teatro |mayornan = |casa = Stanley Heinze | yui = 2 |estilo = |distincion = [[Premio Nacional di Teatro]] <small>2007</small> |obra = }} '''Imy Josephine Cecile (Amy) Lasten''' (☆ [[24 di novèmber|24 di november]] [[1953]] na [[Aruba]] - † [[8 di ougùstùs|8 di augustus]] [[2026]] na [[Aruba]]<ref name="Aviso">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260812.pdf Aviso di morto], Bon Dia Aruba (12 di augustus 2026)</ref>) tabata un actriz, docente drama, director di teatro y promotor cultural di Aruba. Pa mas cu cuater decada, el a hunga un papel importante den desaroyo, profesionalisacion y enseñansa di [[teatro]] na Aruba, cu un enfoke special riba formacion di hoben y desaroyo di talento den arte di tarima.<ref name=:"5">{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.aruba.nu/nieuws/algemeen/93467/arubaanse-theatermaker-en-docent-amy-lasten-72-overleden|titel= Arubaanse theatermaker en docent Amy Lasten (72) overleden|werk=aruba.nu|datum=2026-08-10}}</ref> == Biografia == Amy Lasten tabata e yiu mas jong di e seis yiu di Celsa Medema y Jossy Lasten.<ref>{{citeer web|titel=Overlijdensbericht|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-29|bezochtdatum=2026-08-12|via=Delpher.nl|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998600:mpeg21:p003}}</ref> El a sigui su formacion profesional na [[Hulanda]]. Na 1976, el a gradua ''cum laude'' na Academia Social na [[Breda]].<ref>{{citeer web|titel=Amy Lasten cum laude geslaagd|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-05-29|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460274:mpeg21:p005}}</ref> Lasten a cuminsa su carera como trahado social-cultural na fundacion Osticeba (Organisacion pa stimula centronan di bario na Aruba), unda el a traha di 1977 te 1982.<ref>{{citeer web|titel=Soc. Cultureel Werkers voor BC-stichting|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-01-20|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639056:mpeg21:p006}}</ref> Na 1980, el a tuma e iniciativa pa lanta Teatro Foro na Aruba, hunto cu un grupo di trinta persona cu ya tabata activo den teatro. Teatro Foro tabata un forma di teatro interactivo, cu presentacionnan riba caya, den publico y completamente gratis. E meta tabata pa trata problemanan di bida diario, particularmente esnan relaciona cu opresion, y pa envolvi e publico den reflexion y discusion tocante posibel solucionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-SKOLIKOMUNIDAT-198304/page/n9/mode/2up?q=amy+lasten+teatro+foro Teatro Foro], Skol & Komunidat (april 1983)</ref> Despues Lasten a bolbe Hulanda pa sigui estudio na Amsterdamse Toneelschool, awor parti di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Na 1985, el a gradua como docente di teatro di prome grado, cu specialisacion den drama y direccion teatral.<ref name=:"2">[https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Amy_Lasten Amy Lasten], Theaterencyclopedie</ref><ref name=:"4"/> Durante e periodo aki, Lasten tambe a actua como actriz. Un di su presentacionnan tabata den ''Vrouwen tussen twee kulturen'', un obra presenta na De Balie na [[Amsterdam]], cu tabata trata e experencia di studiantenan Antiano na Hulanda y nan relacion cu diferente cultura.<ref name=:"4">{{citeer web|url=https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-21/ |titel=Honderd jaar Arubaans toneel (21)|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=Caraïbisch Uitzicht|datum=|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Despues di su regreso na Aruba, Lasten a pone su formacion profesional na servicio di e desaroyo di e sector teatral local. Durante su 13 aña di servicio na Instituto di Cultura Aruba (awor Departamento di Cultura), el a enfoca su mes riba profesionalisacion di teatro y, particularmente, riba stimula interes di hobennan pa mundo di arte di tarima.<ref name=:"2"/><ref name=:"3">{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rutg014bala01_01/rutg014bala01_01_0021.php|titel=Balans: Arubaans letterkundig leven. De periode van autonomie en status aparte 1954-2015|auteur=[[Wim Rutgers]]|werk=dbnl.org|datum=2016|bezochtdatum=2026-08-12}}</ref> Na 1988 el a drenta den e directiva di CedeAruba y for di aña 2000 a ocupa e funcion di presidente.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260815.pdf Aviso Amy Lasten], Bon Dia Aruba (15 di augustus 2026)</ref> Rond di 2001, despues cu [[Burny Every]] a bay cu pensioen, Lasten a bira docente di teatro na [[Instituto Pedagogico Arubano]] (IPA).<ref name=:"2"/> Como actris na Aruba, Lasten a aparece, entre otro, den e obranan ''Bao Kwihi'' y ''E Arkitecto'' (1990). ''E Arkitecto'' a wordo presenta tambe na [[Noruega]] durante World Theater Festival 1991.<ref>{{citeer web|titel=FARPA op toneel in Noorwegen|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-06-28|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644444:mpeg21:p005}}</ref> ===Teatro y formacion=== Un parti central di e trabou di Lasten tabata e formacion di hoben y otro interesado den teatro. El a desaroya curso y tayernan cu tabata trata tanto e aspectonan creativo como tecnico di teatro, incluyendo actuacion, direccion, skirbimento di texto teatral, decor, iluminacion y zonido.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> E cursonan a resulta den presentacion y festivalnan cada dos aña, y unda e cursistanan mes tabata presenta nan propio obra.<ref name=:"2"/> Un di e iniciativanan mas importante tabata Festival di Teatro Sembra y Cosecha (Festeseco), lansa na 1989 como plataforma pa actor y directornan nobo.<ref>{{citeer web|titel=Festeco met toneelfestival|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-19|bezochtdatum=2026-08-12|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642631:mpeg21:p005}}</ref> Aki alrededor di 100 hende di diferente edad a haya oportunidad pa desaroya nan talento teatral.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8">[https://telearuba.aw/article/in-memoriam-amy-lasten In Memoriam: Amy Lasten], [[Telearuba]] (10 di augustus 2026)</ref> Na 1993 a sigui un di dos edicion di e festival.<ref>{{citeer web|titel=Theaterfestival dit jaar in teken van gevoelige thema's|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-06-26|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645176:mpeg21:p005}}</ref> Lasten tabata tambe lider creativo y presidente di Fundacion Arte Pro Arte (FARPA), cu a bira un plataforma importante pa teatro na Aruba. Bou di su liderato, e fundacion a experimenta cu diferente forma di presenta teatro, incluyendo presentacionnan den scol, centro di bario, edificio bashi y otro espacionan publico.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref>{{citeer web|auteur=[[Joyce Pereira]]|titel=AMY LASTEN: ‘Behoefte aan klein theater en trainingscentrum’|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-12-18|bezochtdatum=2026-08-12|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643978:mpeg21:p025}}</ref> E manera di traha aki tabata cuadra cu Lasten su concepto di teatro: teatro tabata un instrumento pa yega na hende, stimula creatividad, fortalece confiansa personal y pone temanan social riba mesa y no solamente un medio pa entretenemento.<ref name=":8"/> Den su funcion na IPA, Lasten a desaroya un programa di ''Cultureel Kunstzinnige Vorming Podiumkunsten'' (CKV) pa duna futuro docente di scol formacion den arte y teatro.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/><ref name=":8"/> ===Teatro pa hoben y den bario=== Un di e elementonan mas constante den e carera di Lasten tabata su compromiso cu formacion di hoben. A traves di curso, tayer y proyecto den diferente parti di Aruba, el a duna hobennan oportunidad pa conoce teatro y desaroya habilidadnan manera disciplina, cooperacion, creatividad y confiansa den nan mes.<ref name=":8"/> Proyectonan den barionan tabata combina teatro cu musica, baile y otro formanan di expresion artistico, haciendo arte di tarima mas accesibel pa un publico mas amplio. Un ehempel tabata e proyecto "Stars on Stage" (Streanan riba Escenario), cu a envolvi mas cu 300 hoben.<ref name=":8"/> ===Cooperacion internacional=== Lasten a participa den diferente proyecto y iniciativa internacional relaciona cu teatro y formacion artistico. Entre nan tabata Festival Internacional di Teatro di Aruba (FITA), Carifesta, Cambio di Horizonte y otro proyectonan cu a stimula intercambio entre artistanan Arubano y profesionalnan cultural di Caribe, Europa y otro regionnan.<ref name=":8"/> Na 2011, e proyecto internacional Cambio di Horizonte, den cooperacion cu su ex-docente Nicoline Nagtzaam, a reuni participantenan di varios pais, entre nan Brasil, Hulanda, Francia, Turkia, Belgica y Nicaragua.<ref name=:"2"/> ===Ultimo añanan=== Durante e ultimo añanan di su bida, Lasten a keda envolvi den teatro y formacion. Na october 2025, el a forma parti di un delegacion di Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten cu a bishita Aruba pa desaroya un programa di formacion di docente di teatro adapta na e realidad di e islanan Caribense den [[Reino Hulandes]].<ref>[https://noticiacla.com/news/39169 Aruba verliest prominente theater- en cultuurpersoonlijkheid Amy Lasten], NoticiaCla (9 di augustus 2026)</ref> E bishita y e programa tabata enfoká riba un ''Verkorte Theater Docentenopleiding op Maat'' pa e [[islanan ABC]] y [[Islariba|SSS]]. Amy Lasten a fayece dia 8 di augustus 2026 na edad di 72 aña. El a laga atras su esposo, Stanley Heinze, y nan dos yiu.<ref name="Aviso"/> ==Reconocemento y legado== Na 2007, Lasten a ricibi e [[Premio Nacional di Teatro]] di Aruba, pa su aporte na desaroyo di teatro na Aruba.<ref name=:"5"/> Na ocacion di e premiacion di IPA cu e Premio Nacional di Teatro na 2024, el a ricibi un reconocemento special pa su contribucion pedagogico na e desaroyo di teatro na Aruba.<ref>[https://diario.aw/categories/noticia/general/premio-nacional-di-teatro-2024-a-bay-pa-instituto-pedagogico-arubano Premio Nacional di Teatro 2024 a bay pa Instituto Pedagogico Arubano], [[Diario]] (5 di april 2024)</ref> Su vision di teatro como un instrumento pa educa, fortalece comunidad y duna hende un bos ta forma un parti importante di su herencia den historia cultural di Aruba.<ref name=":8"/> {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Lasten, Amy}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Aruba]] [[Kategoria:Aktor]] rmn8ddoz5p4r5qodmz50wq4t1cyqbbg 0 14912 201170 201159 2026-08-19T12:53:29Z Kallmemel 14000 ampliacion 201170 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo=cursivo | status=LC | fuente status=2015 | imagen=Anolis sagrei sagrei (displaying).jpg | descripcion= ''A. sagrei sagrei'' machu ([[Florida]]) ta eksponé su ploi di garganta | suborden=[[Iguania]] | famia=[[Anolissen|Dactyloidae]] | genero=''[[Anolis]]'' | c-nomber=''Anolis sagrei'' | autor=[[André Marie Constant Duméril|Duméril]] & [[Gabriel Bibron|Bibron]] | fecha=1837 | sinonimo=*''Norops sagrei'' }} '''''Anolis sagrei''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] ku ta pertenesé na [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5QJ |titel=Anolis sagrei Duméril & Bibron, 1837 {{!}} COL |bezochtdatum=2026-08-15 |werk=www.catalogueoflife.org |taal=en}}</ref> ''A. sagrei'' a wòrdu deskribí originalemente door di André Marie Constant Duméril i Gabriel Bibron na 1837.<ref>{{citeer boek |auteur=Duméril, André M. C. & Gabriel Bibron |jaar=1837 |titel=Erpétologie Générale ou Histoire Naturelle Complete des Reptiles |doi=10.5962/bhl.title.45973 |uitegever= Librairie Encyclopédique de Roret |plaats=Paris |jaargang=4 |pagina's= 1-570}}</ref> == Nòmber i klasifikashon == E nòmber spesífiko, ''sagrei'', ta nombrá pa botániko spañó Ramón de la Sagra ku tabata funshoná komo direktor di Hardin Botániko Nashonal di Cuba.<ref>{{Cite book|auteur=Beolens, B., Watkins, M., & Grayson, M.|jaar=2011|titel=The eponym dictionary of reptiles|uitgever=JHU Press|ISBN=1421401355 |oclc=695389703}}</ref> === Supespesie === ''A. sagrei'' ta supdividí den tres [[supespesie]]:<ref name=":0" /> * ''A. sagrei greyi'' * ''A. sagrei mayensis'' * ''A. sagrei sagrei'' == Distribushon == Áreanan [[Endemismo|endémiko]] di ''A. sagrei'' ta inkluí [[Cuba]], [[Bahamas]], Islanan Swan, [[Honduras]], Cayman Brac, i Little Cayman.<ref name=":1" /> == Diet == [[Fail:Brown Anole, Treasure Island, FL, USA imported from iNaturalist photo 105607450.jpg|thumb|Presa (''[[Hemidactylus mabouia]]'') di ''A. sagrei'' (Florida).|left]] Den nan habitat nativo, ''A. sagrei'' ta kome insekto, araña, bichi, i sòldachi. Na Florida, e espesie tambe ta kome vertebrado chikitu, inkluí otro reptil i anfibio chikitu.<ref name=":1">{{Cite journal |achternaam=Vigil |voornaam=Stacey |titel=Brown Anole (Anolis sagrei) |url=http://hdl.handle.net/10724/30756 |journal=Natural History Publication Series |datum=2006 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en}}</ref>{{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] c3ipgf8h6ikgfnvx2lw38lze2gtio90 201173 201170 2026-08-19T12:57:28Z Kallmemel 14000 /* Distribushon */ 201173 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo=cursivo | status=LC | fuente status=2015 | imagen=Anolis sagrei sagrei (displaying).jpg | descripcion= ''A. sagrei sagrei'' machu ([[Florida]]) ta eksponé su ploi di garganta | suborden=[[Iguania]] | famia=[[Anolissen|Dactyloidae]] | genero=''[[Anolis]]'' | c-nomber=''Anolis sagrei'' | autor=[[André Marie Constant Duméril|Duméril]] & [[Gabriel Bibron|Bibron]] | fecha=1837 | sinonimo=*''Norops sagrei'' }} '''''Anolis sagrei''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] ku ta pertenesé na [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5QJ |titel=Anolis sagrei Duméril & Bibron, 1837 {{!}} COL |bezochtdatum=2026-08-15 |werk=www.catalogueoflife.org |taal=en}}</ref> ''A. sagrei'' a wòrdu deskribí originalemente door di André Marie Constant Duméril i Gabriel Bibron na 1837.<ref>{{citeer boek |auteur=Duméril, André M. C. & Gabriel Bibron |jaar=1837 |titel=Erpétologie Générale ou Histoire Naturelle Complete des Reptiles |doi=10.5962/bhl.title.45973 |uitegever= Librairie Encyclopédique de Roret |plaats=Paris |jaargang=4 |pagina's= 1-570}}</ref> == Nòmber i klasifikashon == E nòmber spesífiko, ''sagrei'', ta nombrá pa botániko spañó Ramón de la Sagra ku tabata funshoná komo direktor di Hardin Botániko Nashonal di Cuba.<ref>{{Cite book|auteur=Beolens, B., Watkins, M., & Grayson, M.|jaar=2011|titel=The eponym dictionary of reptiles|uitgever=JHU Press|ISBN=1421401355 |oclc=695389703}}</ref> === Supespesie === ''A. sagrei'' ta supdividí den tres [[supespesie]]:<ref name=":0" /> * ''A. sagrei greyi'' * ''A. sagrei mayensis'' * ''A. sagrei sagrei'' == Distribushon == Áreanan [[Endemismo|endémiko]] di ''A. sagrei'' ta inkluí [[Cuba]], [[Bahamas]], Islanan Swan, [[Honduras]], Kaiman Brac i Little Kaiman ([[Islanan Kaiman]]).<ref name=":1" /> == Diet == [[Fail:Brown Anole, Treasure Island, FL, USA imported from iNaturalist photo 105607450.jpg|thumb|Presa (''[[Hemidactylus mabouia]]'') di ''A. sagrei'' (Florida).|left]] Den nan habitat nativo, ''A. sagrei'' ta kome insekto, araña, bichi, i sòldachi. Na Florida, e espesie tambe ta kome vertebrado chikitu, inkluí otro reptil i anfibio chikitu.<ref name=":1">{{Cite journal |achternaam=Vigil |voornaam=Stacey |titel=Brown Anole (Anolis sagrei) |url=http://hdl.handle.net/10724/30756 |journal=Natural History Publication Series |datum=2006 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en}}</ref>{{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] nbfzax32lb27esghd53b0ka669qtp6t 201175 201173 2026-08-19T13:14:46Z Kallmemel 14000 ampliacion 201175 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo=cursivo | status=LC | fuente status=2015 | imagen=Anolis sagrei sagrei (displaying).jpg | descripcion= ''A. sagrei sagrei'' machu ([[Florida]]) ta eksponé su ploi di garganta | suborden=[[Iguania]] | famia=[[Anolissen|Dactyloidae]] | genero=''[[Anolis]]'' | c-nomber=''Anolis sagrei'' | autor=[[André Marie Constant Duméril|Duméril]] & [[Gabriel Bibron|Bibron]] | fecha=1837 | sinonimo=*''Norops sagrei'' }} '''''Anolis sagrei''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] ku ta pertenesé na [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5QJ |titel=Anolis sagrei Duméril & Bibron, 1837 {{!}} COL |bezochtdatum=2026-08-15 |werk=www.catalogueoflife.org |taal=en}}</ref> ''A. sagrei'' a wòrdu deskribí originalemente door di André Marie Constant Duméril i Gabriel Bibron na 1837.<ref>{{citeer boek |auteur=Duméril, André M. C. & Gabriel Bibron |jaar=1837 |titel=Erpétologie Générale ou Histoire Naturelle Complete des Reptiles |doi=10.5962/bhl.title.45973 |uitegever= Librairie Encyclopédique de Roret |plaats=Paris |jaargang=4 |pagina's= 1-570}}</ref> == Nòmber i klasifikashon == E nòmber spesífiko, ''sagrei'', ta nombrá pa botániko spañó Ramón de la Sagra ku tabata funshoná komo direktor di Hardin Botániko Nashonal di Cuba.<ref>{{Cite book|auteur=Beolens, B., Watkins, M., & Grayson, M.|jaar=2011|titel=The eponym dictionary of reptiles|uitgever=JHU Press|ISBN=1421401355 |oclc=695389703}}</ref> === Supespesie === ''A. sagrei'' ta supdividí den tres [[supespesie]]:<ref name=":0" /> * ''A. sagrei greyi'' * ''A. sagrei mayensis'' * ''A. sagrei sagrei'' == Deskripshon == E largura di snùit-kloaka (sin rabu) ta ménos ku 70 mm.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Calsbeek |voornaam=Ryan |titel=Sex‐specific adult dispersal and its selective consequences in the brown anole, Anolis sagrei |url=https://besjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2656.2009.01527.x |tijdschrift=Journal of Animal Ecology |datum=2009-05 |pagina's=617–624 |doi=10.1111/j.1365-2656.2009.01527.x |issn=0021-8790 |taal=en |jaargang=78 |nummer=3}}</ref> == Distribushon == Áreanan [[Endemismo|endémiko]] di ''A. sagrei'' ta inkluí [[Cuba]], [[Bahamas]], Islanan Swan, [[Honduras]], Kaiman Brac i Little Kaiman ([[Islanan Kaiman]]).<ref name=":1" /> == Diet == [[Fail:Brown Anole, Treasure Island, FL, USA imported from iNaturalist photo 105607450.jpg|thumb|Presa (''[[Hemidactylus mabouia]]'') di ''A. sagrei'' (Florida).|left]] Den nan habitat nativo, ''A. sagrei'' ta kome insekto, araña, bichi, i sòldachi. Na Florida, e espesie tambe ta kome vertebrado chikitu, inkluí otro reptil i anfibio chikitu.<ref name=":1">{{Cite journal |achternaam=Vigil |voornaam=Stacey |titel=Brown Anole (Anolis sagrei) |url=http://hdl.handle.net/10724/30756 |journal=Natural History Publication Series |datum=2006 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en}}</ref>{{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] 0gizy510u1vdcpo1hedybttlakjcp6i 201177 201175 2026-08-19T13:17:15Z Kallmemel 14000 /* Distribushon */ ampliacion 201177 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo=cursivo | status=LC | fuente status=2015 | imagen=Anolis sagrei sagrei (displaying).jpg | descripcion= ''A. sagrei sagrei'' machu ([[Florida]]) ta eksponé su ploi di garganta | suborden=[[Iguania]] | famia=[[Anolissen|Dactyloidae]] | genero=''[[Anolis]]'' | c-nomber=''Anolis sagrei'' | autor=[[André Marie Constant Duméril|Duméril]] & [[Gabriel Bibron|Bibron]] | fecha=1837 | sinonimo=*''Norops sagrei'' }} '''''Anolis sagrei''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] ku ta pertenesé na [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5QJ |titel=Anolis sagrei Duméril & Bibron, 1837 {{!}} COL |bezochtdatum=2026-08-15 |werk=www.catalogueoflife.org |taal=en}}</ref> ''A. sagrei'' a wòrdu deskribí originalemente door di André Marie Constant Duméril i Gabriel Bibron na 1837.<ref>{{citeer boek |auteur=Duméril, André M. C. & Gabriel Bibron |jaar=1837 |titel=Erpétologie Générale ou Histoire Naturelle Complete des Reptiles |doi=10.5962/bhl.title.45973 |uitegever= Librairie Encyclopédique de Roret |plaats=Paris |jaargang=4 |pagina's= 1-570}}</ref> == Nòmber i klasifikashon == E nòmber spesífiko, ''sagrei'', ta nombrá pa botániko spañó Ramón de la Sagra ku tabata funshoná komo direktor di Hardin Botániko Nashonal di Cuba.<ref>{{Cite book|auteur=Beolens, B., Watkins, M., & Grayson, M.|jaar=2011|titel=The eponym dictionary of reptiles|uitgever=JHU Press|ISBN=1421401355 |oclc=695389703}}</ref> === Supespesie === ''A. sagrei'' ta supdividí den tres [[supespesie]]:<ref name=":0" /> * ''A. sagrei greyi'' * ''A. sagrei mayensis'' * ''A. sagrei sagrei'' == Deskripshon == E largura di snùit-kloaka (sin rabu) ta ménos ku 70 mm.<ref name=":2">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Calsbeek |voornaam=Ryan |titel=Sex‐specific adult dispersal and its selective consequences in the brown anole, Anolis sagrei |url=https://besjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2656.2009.01527.x |tijdschrift=Journal of Animal Ecology |datum=2009-05 |pagina's=617–624 |doi=10.1111/j.1365-2656.2009.01527.x |issn=0021-8790 |taal=en |jaargang=78 |nummer=3}}</ref> == Distribushon == ''A. sagrei'' ta distribuí den zonanan (sup)tropiko.<ref name=":2" /> Áreanan [[Endemismo|endémiko]] di ''A. sagrei'' ta inkluí [[Cuba]], [[Bahamas]], Islanan Swan, [[Honduras]], Kaiman Brac i Little Kaiman ([[Islanan Kaiman]]).<ref name=":1" /> == Diet == [[Fail:Brown Anole, Treasure Island, FL, USA imported from iNaturalist photo 105607450.jpg|thumb|Presa (''[[Hemidactylus mabouia]]'') di ''A. sagrei'' (Florida).|left]] Den nan habitat nativo, ''A. sagrei'' ta kome insekto, araña, bichi, i sòldachi. Na Florida, e espesie tambe ta kome vertebrado chikitu, inkluí otro reptil i anfibio chikitu.<ref name=":1">{{Cite journal |achternaam=Vigil |voornaam=Stacey |titel=Brown Anole (Anolis sagrei) |url=http://hdl.handle.net/10724/30756 |journal=Natural History Publication Series |datum=2006 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en}}</ref>{{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] cchgm0cms8y378wtasvj7h4e5phr1m0 201178 201177 2026-08-19T13:17:50Z Kallmemel 14000 /* Nòmber i klasifikashon */ 201178 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo=cursivo | status=LC | fuente status=2015 | imagen=Anolis sagrei sagrei (displaying).jpg | descripcion= ''A. sagrei sagrei'' machu ([[Florida]]) ta eksponé su ploi di garganta | suborden=[[Iguania]] | famia=[[Anolissen|Dactyloidae]] | genero=''[[Anolis]]'' | c-nomber=''Anolis sagrei'' | autor=[[André Marie Constant Duméril|Duméril]] & [[Gabriel Bibron|Bibron]] | fecha=1837 | sinonimo=*''Norops sagrei'' }} '''''Anolis sagrei''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] ku ta pertenesé na [[Famia (biologia)|famia]] Anolidae.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5QJ |titel=Anolis sagrei Duméril & Bibron, 1837 {{!}} COL |bezochtdatum=2026-08-15 |werk=www.catalogueoflife.org |taal=en}}</ref> ''A. sagrei'' a wòrdu deskribí originalemente door di André Marie Constant Duméril i Gabriel Bibron na 1837.<ref>{{citeer boek |auteur=Duméril, André M. C. & Gabriel Bibron |jaar=1837 |titel=Erpétologie Générale ou Histoire Naturelle Complete des Reptiles |doi=10.5962/bhl.title.45973 |uitegever= Librairie Encyclopédique de Roret |plaats=Paris |jaargang=4 |pagina's= 1-570}}</ref> == Nòmber i klasifikashon == E nòmber spesífiko, ''sagrei'', ta nombrá pa botániko spañó Ramón de la Sagra ku tabata funshoná komo direktor di Hardin Botániko Nashonal di Cuba.<ref>{{Cite book|auteur=Beolens, B., Watkins, M., & Grayson, M.|jaar=2011|titel=The eponym dictionary of reptiles|uitgever=JHU Press|ISBN=1421401355 |oclc=695389703}}</ref> === Supespesie === ''A. sagrei'' ta supdividí den tres [[supespesie]]:<ref name=":0" /> * ''A. sagrei greyi'' * ''A. sagrei mayensis'' * ''A. sagrei sagrei'' == Deskripshon == E largura di snùit-kloaka (sin rabu) ta ménos ku 70 mm.<ref name=":2">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Calsbeek |voornaam=Ryan |titel=Sex‐specific adult dispersal and its selective consequences in the brown anole, Anolis sagrei |url=https://besjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2656.2009.01527.x |tijdschrift=Journal of Animal Ecology |datum=2009-05 |pagina's=617–624 |doi=10.1111/j.1365-2656.2009.01527.x |issn=0021-8790 |taal=en |jaargang=78 |nummer=3}}</ref> == Distribushon == ''A. sagrei'' ta distribuí den zonanan (sup)trópiko.<ref name=":2" /> Áreanan [[Endemismo|endémiko]] di ''A. sagrei'' ta inkluí [[Cuba]], [[Bahamas]], Islanan Swan, [[Honduras]], Kaiman Brac i Little Kaiman ([[Islanan Kaiman]]).<ref name=":1" /> == Diet == [[Fail:Brown Anole, Treasure Island, FL, USA imported from iNaturalist photo 105607450.jpg|thumb|Presa (''[[Hemidactylus mabouia]]'') di ''A. sagrei'' (Florida).|left]] Den nan habitat nativo, ''A. sagrei'' ta kome insekto, araña, bichi, i sòldachi. Na Florida, e espesie tambe ta kome vertebrado chikitu, inkluí otro reptil i anfibio chikitu.<ref name=":1">{{Cite journal |achternaam=Vigil |voornaam=Stacey |titel=Brown Anole (Anolis sagrei) |url=http://hdl.handle.net/10724/30756 |journal=Natural History Publication Series |datum=2006 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en}}</ref>{{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] jn79isirkwdhp136itqbjylv0ywfqlh 0 14924 201183 201126 2026-08-19T13:22:43Z Caribiana 8320 wikilink 201183 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox evento | nomber = Kaya Kaya Festival | imagen = Mural for Kaya kaya event by Mervin Hous.jpg | descripcion= Mural kreá pa Mervin Hous i [[Jhomar Loaiza]]. | pais = {{CUW}} | tipo_division_adm = Siudat | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Otrobanda]] | aloca = | fecha = | ora = | mapa = | leyenda = | website = https://www.kayakaya.org/ }} '''Kaya Kaya Festival''' ta un festival kultural-artístiko i un inisiativa komunitario na [[Otrobanda]], [[Kòrsou]], ku ta kombina [[arte]], [[kultura]] i partisipashon di komunidat ku limpiesa, restourashon i embeyesementu di e bario. E inisiativa a kuminsá na 2018 komo un proyekto komunitario privá i a desaroyá pa bira un instrumento pa revitalisashon urbano i promoshon di Otrobanda.<ref name=:"1">{{Citeer web |url=https://curacao.nu/street-culture-festival-kaya-kaya-verenigt-community |titel=Street culture festival 'Kaya Kaya' verenigt community |werk=Curaçao.nu |datum=2018-08-24 |bezochtdatum=}}</ref><ref name="AD5">{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260813/blijvende-impuls-kaya-kaya|titel= Blijvende impuls Kaya Kaya|werk= [[Antilliaans Dagblad]] | datum=2026-08-13 |bezochtdatum=2026-08-18}}</ref><ref name="AD7">{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260324/kaya-kaya-groeit-uit-tot-beweging|titel= Kaya Kaya groeit uit tot beweging|werk=[[Antilliaans Dagblad]]| datum= |bezochtdatum=2026-08-18}}</ref> E festival ta usa edifisio históriko bashi, espasio públiko i kayanan di Otrobanda komo esenario pa arte, [[músika]], [[baila|baile]], [[teatro]] i aktividatnan komunitario. Den e lunanan promé ku e festival, residente, artista, organisashon i empresanan ta traha huntu pa haci limpi, drecha i embeyesé parti di e bario. Aunke e festival anual ta kulminá ku un fiesta riba kaya, Kaya Kaya a desaroyá pa bira un inisiativa mas amplio ku ta inkluí aktividatnan artístiko, edukativo i komunitario durante henter aña. ==Historia== Kaya Kaya a kuminsá na 2018 como un inisiativa di Fundashon Ser'i Otrobanda, fundá na 2012 pa empresario Kurt Schoop, huntu ku Raygen Zuiverloon i Clayton Lasten. E meta tabata pa usa kultura i arte komo medio pa mehorá e ambiente físiko i sosial di Otrobanda.<ref>{{citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2018/12/23/bewoners-pakken-zelf-vervallen-staat-binnenstad-willemstad-aan/|titel=Bewoners pakken zelf vervallen staat binnenstad Willemstad aan|auteur=Kim Hendriksen|datum=2018-12-23|bezochtdatum=2026-08-18}}</ref> For di e promé edishon, e inisiativa a enfoká riba un parti spesífiko di Otrobanda. Kada edishon ta inkluí trabou di limpiesa, drechamentu, iluminashon i embeyesementu di kaya i edifisionan den e zona unda e festival ta tuma lugá. Den e proseso, residente i organisashonnan lokal ta kolaborá ku artista pa krea mural i otro obranan di [[arte publico|arte públiko]].<ref name=:"1"/><ref name="AD7"/> E organisashon ta traha tambe ku patrosinadó i empresanan lokal, ku ta kontribuí ku fèrf, material di konstrukshon i otro suministronan. Den konsultashon ku Fundashon Kas Popular (FKP), kasnan sosial a wòrdu renobá tambe komo parti di e inisiativa.<ref>{{Citeer web |url=https://trendbeheer.com/2019/11/06/publieke-kunstwerken-in-otrabanda-curacao |werk=Trendbeheer |titel=Publieke kunstwerken in Otrobanda, Curaçao |datum=2019-11-06|bezochtdatum=}}</ref> ==Festival i programa== Kaya Kaya Festival ta tuma lugá generalmente entre e último siman di ougùstùs i e promé siman di sèptèmber. E programa ta kulminá ku un ''street party'', ku ta inkluí músika bibu, DJ, kuminda lokal i teatro riba kaya den diferente parti di Otrobanda. Fuera di e fiesta prinsipal, Kaya Kaya ta organisá aktividatnan artístiko i edukativo, entre nan Siman di Arte (''Art Week'') i, desde 2024, Skol Urbano.<ref>[https://www.kayakaya.org/about/ Kaya Kaya], kayakaya.org</ref> Skol Urbano ta un programa multidisiplinario pa hóbennan ku ta tuma lugá entre yüli i sèptèmber. E programa ta ofresé tayernan gratis di músika, [[spoken word]], baile i arte visual.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/93417/laatste-inschrijfdag-voor-gratis-skol-urbano-workshops-op-curacao|titel= Laatste inschrijfdag voor gratis Skol Urbano-workshops op Curaçao|werk=curacao.nu|datum=2026-08-08}}</ref> Siman di Arte ta tuma lugá promé ku e festival i ta duna bishitantenan e oportunidat pa konosé e eskala mas amplio di arte den Otrobanda. Durante e siman por bishitá ekshibishonnan den aproksimadamente binti kas di arte òf partisipá den kaminatanan guiá pa eksperto riba arte i kultura.<ref>{{citeer web|auteur=Eva Breukink|url=https://retkaribense.ntr.nl/2023/08/31/eksploshon-di-arte-na-korsou-na-kaminda-pa-e-festival-kaya-kaya/|titel= Eksploshon di arte na Kòrsou na kaminda pa e festival Kaya Kaya|werk=Ret karibense|datum=2023-08-31|bezochtdatum=2026-08-18}}</ref> ===Arte den espasio públiko=== Arte públiko ta un di e elementonan mas visibel di Kaya Kaya. Obranan di arte ta distribuí riba kaya, plasa, viadukto i otro espasionan públiko den Otrobanda. Diferente artista a wòrdu invitá pa krea mural i otro obranan spesialmente pa e festival. Entre nan tin [[Giovanni Abath]], Ailsa Anastatia, Sander van Beusekom, Carlos Blaaker, [[Avantia Damberg]], Johanna Franco Zapata, [[Jhomar Loaiza]], [[Garrick Marchena]], Francis Sling i Merly Trappenberg.<ref>{{Citeer web |url=http://www.avantiadamberg.com |titel=Colorful Steps |werk=Website Avantia Damberg |bezochtdatum=}}</ref><ref name=:"8"/>[[File:Muurschildering Kaya kaya 2019 door Irsaidy Recordino.jpg|thumb|left|178px|Mural ''Bisti e Brel Positivo'' di Irsaidy Recordino]] E kantidat di mural den Otrobanda a krese konsiderablemente desde e inisio di Kaya Kaya. Segun un estudio riba e impakto urbano di e inisiativa, e kantidat a subi di shete mural na 2018 pa kasi setenta na 2025.<ref name=:"8"/> E arte públiko no ta sirbi solamente pa embeyesé e bario, sino tambe pa konta historia, transmití mensahenan sosial i atraé bishitantenan pa eksplorá Otrobanda.<ref name=:"8"/> Un ehèmpel ta e mural ''Bisti e Brel Positivo'' di Irsaidy Recordino. Na 2019, e obra a gana un kompetensia di diseño di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|Maduro & Curiel's Bank]] i ta situá na e skina di Havenstraat i Emmastraat.<ref>Irsaidy Recordino, [https://www.kayakaya.org/bisti-e-brel-positivo/ Bisti e Brel Positivo], kayakaya.org</ref> ==Komunidat i revitalisashon urbano== Un karakterístika prinsipal di Kaya Kaya ta e partisipashon di komunidat. Residente, artista, empresa, organisashon i otro interesadonan ta kolaborá den e preparashon di e festival. E trabou ta inkluí limpiesa, fèrfmentu, restourashon i transformashon temporal di edifisio i espasionan públiko. E festival ta usa tambe edifisio i espasionan ku durante hopi tempu a keda bashi òf ku tabatin poko uso. Dor di duna nan un uso temporal komo lugá pa ekshibishon, presentashon, aktividatnan komunitario i komèrsio, Kaya Kaya ta krea oportunidatnan pa enkuentro i ekspreshon artístiko.<ref name="AD5"/> Algun proyekto temporal a haña karakter permanensia, entre otro un studio pop-up a bira un studio permanente, un lugá bashi a bira un tereno di bala, i un espasio públiko ku no tabata wòrdu usá a bira un anfiteatro.<ref name=:"9"/> Un estudio akadémiko ku a analisá Kaya Kaya komo ''case study'' ta deskribí e inisiativa komo un proyekto bottom-up den e parti históriko di Willemstad, ku ta parti di [[UNESCO|Patrimonio Mundial di UNESCO]]. Segun e estudio, e uso temporal di propiedatnan históriko i espasionan públiko a kontribuí na kambionan sosial, ekonómiko i físiko i a influensiá e manera ku Otrobanda ta wòrdu persibí.<ref name=:"8">{{citeer web|auteur=Corina Regales & Ilja Simons|url=https://www.cogitatiopress.com/urbanplanning/article/view/11659|titel= Leveraging a Street Festival for Lasting Transformation in a UNESCO World Heritage Neighbourhood|werk=Cognitatiopress.com|datum=2026-06-17}}</ref> ==Impakto == Kaya Kaya a yega mas leu ku e evento anual. Obra mural, proyekto di embeyesementu, programa edukativo i uso nobo di espasionan públiko a bira parti di e transformashon gradual di Otrobanda. E muralnan, en partikular, a bira un atrakshon pa bishitante durante henter aña.<ref name="AD5"/><ref name=:"8"/> E inisiativa a kontribuí na fortalesé e perfil di Otrobanda komo un sentro pa arte, [[kultura]] i [[turismo]]. Den añanan resien, e festival a atraé anualmente entre 10.000 i 15.000 bishitante, mientras ku su programa a sigui ekspandé ku aktividatnan manera Siman di Arte i Skol Urbano.<ref name="AD5"/> E eksperensia di Kaya Kaya a bira tambe un tema di investigashon tokante revitalisashon urbano i uso temporal di espasionan den e bario históriko. E modelo ta mustra kon un evento ku ta temporal por tin efektonan mas duradero riba e uso di espasio, partisipashon di komunidat, persepshon di un bario i desaroyo ekonómiko.<ref name=:"8"/> Na mesun tempu, e transformashon di e bario a lanta diskushon riba e posibel efektonan negativo di revitalisashon urbano, inkluyendo komersialisashon, preshon riba preis di hür i preis di propiedat, i riba e pregunta ken ta benefisiá di e desaroyo di e bario.<ref name=:"9">{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/93690/kaya-kaya-maakt-otrobanda-aantrekkelijker-maar-succes-kan-bewoners-uiteindelijk-verdringen|titel= Kaya Kaya maakt Otrobanda aantrekkelijker, maar succes kan bewoners uiteindelijk verdringen|werk=curacao.nu|datum=2026-08-16}}</ref> E investigashon akadémiko riba Kaya Kaya ta señala ku, banda di e efektonan positivo, ta importante pa konsiderá tambe e perspektivanan di residente i e posibel tenshon entre revitalisashon i permanensia di e komunidat original.<ref name=:"8"/> {{multiple image | total_width = 720 | align = center | border = infobox | direction = horizontal | image1 = Beeld in Otrabanda, Willemstad, Curaçao.jpg | caption1 = ''Balanceando con mis cosas'' di Carlos Blaaker | image3 = Kunstwerk Emancipate yourself from mental slavery door Art by 7.1 - Giovanni Abath.jpg | caption3 = ''Emancipate yourself from mental slavery'' di [[Giovanni Abath]] | image2 = Muurschildering Life is a beautiful struggle door Sander Van Beusekom 4.jpg | caption2 = ''Life is a Beautiful Struggle'' di Sander van Beusekom | image4 = Trap beschilderd met geometrische patronen door Avantia Damberg.jpg | caption4 = ''Colourful steps of Otrobanda'' di Avantia Damberg | image5 = Muurschildering Kaya Kaya Otrabanda.jpg | caption5 = Mural di Kaya Kaya | caption_align = center }} == Mira tambe == * [[Festivalnan na Kòrsou]] {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:[[Kategoria:Arte na Kòrsou]] 2h460hx6qzfgi2x1n8b6pc368vojycj 201318 201183 2026-08-20T06:43:29Z Caribiana 8320 201318 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox evento | nomber = Kaya Kaya Festival | imagen = Mural for Kaya kaya event by Mervin Hous.jpg | descripcion= Mural kreá pa Mervin Hous i [[Jhomar Loaiza]]. | pais = {{CUW}} | tipo_division_adm = Siudat | division_adm = [[Willemstad]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Otrobanda]] | aloca = | fecha = | ora = | mapa = | leyenda = | website = https://www.kayakaya.org/ }} '''Kaya Kaya Festival''' ta un festival kultural-artístiko i un inisiativa komunitario na [[Otrobanda]], [[Kòrsou]], ku ta kombina [[arte]], [[kultura]] i partisipashon di komunidat ku limpiesa, restourashon i embeyesementu di e bario. E inisiativa a kuminsá na 2018 komo un proyekto komunitario privá i a desaroyá pa bira un instrumento pa revitalisashon urbano i promoshon di Otrobanda.<ref name=:"1">{{Citeer web |url=https://curacao.nu/street-culture-festival-kaya-kaya-verenigt-community |titel=Street culture festival 'Kaya Kaya' verenigt community |werk=Curaçao.nu |datum=2018-08-24 |bezochtdatum=}}</ref><ref name="AD5">{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260813/blijvende-impuls-kaya-kaya|titel= Blijvende impuls Kaya Kaya|werk= [[Antilliaans Dagblad]] | datum=2026-08-13 |bezochtdatum=2026-08-18}}</ref><ref name="AD7">{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260324/kaya-kaya-groeit-uit-tot-beweging|titel= Kaya Kaya groeit uit tot beweging|werk=[[Antilliaans Dagblad]]| datum= |bezochtdatum=2026-08-18}}</ref> E festival ta usa edifisio históriko bashi, espasio públiko i kayanan di Otrobanda komo esenario pa arte, [[músika]], [[baila|baile]], [[teatro]] i aktividatnan komunitario. Den e lunanan promé ku e festival, residente, artista, organisashon i empresanan ta traha huntu pa hasi limpi, drecha i embeyesé parti di e bario. Aunke e festival anual ta kulminá ku un fiesta riba kaya, Kaya Kaya a desaroyá pa bira un inisiativa mas amplio ku ta inkluí aktividatnan artístiko, edukativo i komunitario durante henter aña. ==Historia== Kaya Kaya a kuminsá na 2018 como un inisiativa di Fundashon Ser'i Otrobanda, fundá na 2012 pa empresario Kurt Schoop, huntu ku Raygen Zuiverloon i Clayton Lasten. E meta tabata pa usa kultura i arte komo medio pa mehorá e ambiente físiko i sosial di Otrobanda.<ref>{{citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2018/12/23/bewoners-pakken-zelf-vervallen-staat-binnenstad-willemstad-aan/|titel=Bewoners pakken zelf vervallen staat binnenstad Willemstad aan|auteur=Kim Hendriksen|werk=Ret karibense|datum=2018-12-23|bezochtdatum=2026-08-18}}</ref> For di e promé edishon, e inisiativa a enfoká riba un parti spesífiko di Otrobanda. Kada edishon ta inkluí trabou di limpiesa, drechamentu, iluminashon i embeyesementu di kaya i edifisionan den e zona unda e festival ta tuma lugá. Den e proseso, residente i organisashonnan lokal ta kolaborá ku artista pa krea mural i otro obranan di [[arte publico|arte públiko]].<ref name=:"1"/><ref name="AD7"/> E organisashon ta traha tambe ku patrosinadó i empresanan lokal, ku ta kontribuí ku fèrf, material di konstrukshon i otro suministronan. Den konsultashon ku Fundashon Kas Popular (FKP), kasnan sosial a wòrdu renobá tambe komo parti di e inisiativa.<ref>{{Citeer web |url=https://trendbeheer.com/2019/11/06/publieke-kunstwerken-in-otrabanda-curacao |werk=Trendbeheer |titel=Publieke kunstwerken in Otrobanda, Curaçao |datum=2019-11-06|bezochtdatum=}}</ref> ==Festival i programa== Kaya Kaya Festival ta tuma lugá generalmente entre e último siman di ougùstùs i e promé siman di sèptèmber. E programa ta kulminá ku un ''street party'', ku ta inkluí músika bibu, DJ, kuminda lokal i teatro riba kaya den diferente parti di Otrobanda. Fuera di e fiesta prinsipal, Kaya Kaya ta organisá aktividatnan artístiko i edukativo, entre nan Siman di Arte (''Art Week'') i, desde 2024, Skol Urbano.<ref>[https://www.kayakaya.org/about/ Kaya Kaya], kayakaya.org</ref> Skol Urbano ta un programa multidisiplinario pa hóbennan ku ta tuma lugá entre yüli i sèptèmber. E programa ta ofresé tayernan gratis di músika, [[spoken word]], baile i arte visual.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/93417/laatste-inschrijfdag-voor-gratis-skol-urbano-workshops-op-curacao|titel= Laatste inschrijfdag voor gratis Skol Urbano-workshops op Curaçao|werk=curacao.nu|datum=2026-08-08}}</ref> Siman di Arte ta tuma lugá promé ku e festival i ta duna bishitantenan e oportunidat pa konosé e eskala mas amplio di arte den Otrobanda. Durante e siman por bishitá ekshibishonnan den aproksimadamente binti kas di arte òf partisipá den kaminatanan guiá pa eksperto riba arte i kultura.<ref>{{citeer web|auteur=Eva Breukink|url=https://retkaribense.ntr.nl/2023/08/31/eksploshon-di-arte-na-korsou-na-kaminda-pa-e-festival-kaya-kaya/|titel= Eksploshon di arte na Kòrsou na kaminda pa e festival Kaya Kaya|werk=Ret karibense|datum=2023-08-31|bezochtdatum=2026-08-18}}</ref> ===Arte den espasio públiko=== Arte públiko ta un di e elementonan mas visibel di Kaya Kaya. Obranan di arte ta distribuí riba kaya, plasa, viadukto i otro espasionan públiko den Otrobanda. Diferente artista a wòrdu invitá pa krea mural i otro obranan spesialmente pa e festival. Entre nan tin [[Giovanni Abath]], Ailsa Anastatia, Sander van Beusekom, Carlos Blaaker, [[Avantia Damberg]], Johanna Franco Zapata, [[Jhomar Loaiza]], [[Garrick Marchena]], Francis Sling i Merly Trappenberg.<ref>{{Citeer web |url=http://www.avantiadamberg.com |titel=Colorful Steps |werk=Website Avantia Damberg |bezochtdatum=}}</ref><ref name=:"8"/>[[File:Muurschildering Kaya kaya 2019 door Irsaidy Recordino.jpg|thumb|left|178px|Mural ''Bisti e Brel Positivo'' di Irsaidy Recordino]] E kantidat di mural den Otrobanda a krese konsiderablemente desde e inisio di Kaya Kaya. Segun un estudio riba e impakto urbano di e inisiativa, e kantidat a subi di shete mural na 2018 pa kasi setenta na 2025.<ref name=:"8"/> E arte públiko no ta sirbi solamente pa embeyesé e bario, sino tambe pa konta historia, transmití mensahenan sosial i atraé bishitantenan pa eksplorá Otrobanda.<ref name=:"8"/> Un ehèmpel ta e mural ''Bisti e Brel Positivo'' di Irsaidy Recordino, situá na skina di Havenstraat i Emmastraat. E obra a gana un kompetensia di diseño di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|Maduro & Curiel's Bank]] na 2019.<ref>Irsaidy Recordino, [https://www.kayakaya.org/bisti-e-brel-positivo/ Bisti e Brel Positivo], kayakaya.org</ref> ==Komunidat i revitalisashon urbano== Un karakterístika prinsipal di Kaya Kaya ta e partisipashon di komunidat. Residente, artista, empresa, organisashon i otro interesadonan ta kolaborá den e preparashon di e festival. E trabou ta inkluí limpiesa, fèrfmentu, restourashon i transformashon temporal di edifisio i espasionan públiko. E festival ta usa tambe edifisio i espasionan ku durante hopi tempu a keda bashi òf ku tabatin poko uso. Dor di duna nan un uso temporal komo lugá pa ekshibishon, presentashon, aktividatnan komunitario i komèrsio, Kaya Kaya ta krea oportunidatnan pa enkuentro i ekspreshon artístiko.<ref name="AD5"/> Algun proyekto temporal a haña karakter di permanensia, entre otro un studio pop-up a bira un studio permanente, un lugá bashi a bira un tereno di bala, i un espasio públiko ku no tabata wòrdu usá a bira un anfiteatro.<ref name=:"9"/> Un estudio akadémiko ku a analisá Kaya Kaya komo ''case study'' ta deskribí e inisiativa komo un proyekto bottom-up den e parti históriko di Willemstad, ku ta parti di [[UNESCO|Patrimonio Mundial di UNESCO]]. Segun e estudio, e uso temporal di propiedatnan históriko i espasionan públiko a kontribuí na kambionan sosial, ekonómiko i físiko i a influensiá e manera ku Otrobanda ta wòrdu persibí.<ref name=:"8">{{citeer web|auteur=Corina Regales & Ilja Simons|url=https://www.cogitatiopress.com/urbanplanning/article/view/11659|titel= Leveraging a Street Festival for Lasting Transformation in a UNESCO World Heritage Neighbourhood|werk=Cognitatiopress.com|datum=2026-06-17}}</ref> ==Impakto == Kaya Kaya a yega mas leu ku e evento anual. Obra mural, proyekto di embeyesementu, programa edukativo i uso nobo di espasionan públiko a bira parti di e transformashon gradual di Otrobanda. E muralnan, en partikular, a bira un atrakshon pa bishitante durante henter aña.<ref name="AD5"/><ref name=:"8"/> E inisiativa a kontribuí na fortalesé e perfil di Otrobanda komo un sentro pa arte, [[kultura]] i [[turismo]]. Den añanan resien, e festival a atraé anualmente entre 10.000 i 15.000 bishitante, mientras ku su programa a sigui ekspandé ku aktividatnan manera Siman di Arte i Skol Urbano.<ref name="AD5"/> E eksperensia di Kaya Kaya a bira tambe un tema di investigashon tokante revitalisashon urbano i uso temporal di espasionan den e bario históriko. E modelo ta mustra kon un evento ku ta temporal por tin efektonan mas duradero riba e uso di espasio, partisipashon di komunidat, persepshon di un bario i desaroyo ekonómiko.<ref name=:"8"/> Na mesun tempu, e transformashon di e bario a lanta diskushon riba e posibel efektonan negativo di revitalisashon urbano, inkluyendo komersialisashon, preshon riba preis di hür i preis di propiedat, i riba e pregunta ken ta benefisiá di e desaroyo di e bario.<ref name=:"9">{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/93690/kaya-kaya-maakt-otrobanda-aantrekkelijker-maar-succes-kan-bewoners-uiteindelijk-verdringen|titel= Kaya Kaya maakt Otrobanda aantrekkelijker, maar succes kan bewoners uiteindelijk verdringen|werk=curacao.nu|datum=2026-08-16}}</ref> E investigashon akadémiko riba Kaya Kaya ta señala ku, banda di e efektonan positivo, ta importante pa konsiderá tambe e perspektivanan di residente i e posibel tenshon entre revitalisashon i permanensia di e komunidat original.<ref name=:"8"/> {{multiple image | total_width = 720 | align = center | border = infobox | direction = horizontal | image1 = Beeld in Otrabanda, Willemstad, Curaçao.jpg | caption1 = ''Balanceando con mis cosas'' di Carlos Blaaker | image3 = Kunstwerk Emancipate yourself from mental slavery door Art by 7.1 - Giovanni Abath.jpg | caption3 = ''Emancipate yourself from mental slavery'' di [[Giovanni Abath]] | image2 = Muurschildering Life is a beautiful struggle door Sander Van Beusekom 4.jpg | caption2 = ''Life is a Beautiful Struggle'' di Sander van Beusekom | image4 = Trap beschilderd met geometrische patronen door Avantia Damberg.jpg | caption4 = ''Colourful steps of Otrobanda'' di Avantia Damberg | image5 = Muurschildering Kaya Kaya Otrabanda.jpg | caption5 = Mural di Kaya Kaya | caption_align = center }} == Mira tambe == * [[Festivalnan na Kòrsou]] {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:[[Kategoria:Arte na Kòrsou]] ofjf2eth1kes6wnm83b1x1sojcvl11o 0 14925 201187 2026-08-19T13:25:38Z Caribiana 8320 Created page with "{{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|240px|Escultura "Love" na [[New York City|New York]].]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citee..." 201187 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|240px|Escultura "Love" na [[New York City|New York]].]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera biblioteca, hospital y otro edificionan publico.<ref>{{cite web |url=https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/c/collecties-buiten-musea/kunst-in-de-openbare-ruimte-en-monumentale-kunst |title=Kunst in de openbare ruimte en monumentale kunst |publisher=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1367701264|titulo=Public art}} {{References}} }} [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Sociedad]] pmrsx6528qc4xbddw2zrlk5a275vge1 201188 201187 2026-08-19T13:28:05Z Caribiana 8320 201188 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:LOVE sculpture NY.JPG|thumb|240px|Escultura "Love" na [[New York City|New York]].]] '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?find=public+art&logic=AND&note=&english=N&prev_page=1&subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera biblioteca, hospital y otro edificionan publico.<ref>{{cite web |url=https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/c/collecties-buiten-musea/kunst-in-de-openbare-ruimte-en-monumentale-kunst |title=Kunst in de openbare ruimte en monumentale kunst |publisher=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1367701264|titulo=Public art}} {{References}} }} [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Sociedad]] 6nr847n8405m42jh538jg3kvrl4atz0 201195 201188 2026-08-19T13:51:00Z Caribiana 8320 imagen agrega 201195 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?find=public+art&logic=AND&note=&english=N&prev_page=1&subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera biblioteca, hospital y otro edificionan publico.<ref>{{cite web |url=https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/c/collecties-buiten-musea/kunst-in-de-openbare-ruimte-en-monumentale-kunst |title=Kunst in de openbare ruimte en monumentale kunst |publisher=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{multiple image | total_width = 610 | direction = horizontal | align = center | image1 = Giovanni Abath We are Aruba.jpg | caption1 = Mural "We are Aruba" di [[Giovanni Abath]] | image2 = LOVE sculpture NY.JPG | caption2 =Escultura "Love" na [[New York City|New York]] | image3 = Statues along De Ruyterkade.jpg | caption3 = Estatuanan "Awa di Yobe" na De Ruyterkade, [[Willemstad]] | caption_align = center }} {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1367701264|titulo=Public art}} {{References}} }} [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Sociedad]] 111z63bnyukzav3o6ub98suzx3q7buc 201320 201195 2026-08-20T07:07:14Z Caribiana 8320 imagen agrega 201320 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte publico''' ta [[arte]] crea of adapta specificamente pa wordo expone den un espacio publico, unda e por wordo mira y experencia door di un publico amplio. E por tuma forma di escultura, [[monumento]], mural, mosaico, instalacion artistico, arte di luz y otro formanan di arte visual. Arte publico por ta permanente of temporal.<ref name="EU">{{citeer web|taal=fr|titel=L'art public - FRANCE|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/france-arts-et-culture-l-art-public/|werk=Encyclopædia Universalis}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=PUBLIC ART IN PUBLIC PLACES - What is Public Art |url=https://www.publicartinpublicplaces.info/what-is-public-art |access-date=|website=www.publicartinpublicplaces.info |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?find=public+art&logic=AND&note=&english=N&prev_page=1&subjectid=300056501 |title=Public art |work=Art & Architecture Thesaurus |publisher=Getty Research Institute}}</ref> Un caracteristica importante di arte publico ta e relacion entre e obra, e luga caminda e ta situa y e comunidad cu ta uza e espacio. P'esey, arte publico no ta simplemente arte cu ta pafo di un [[museo]] of galeria: e ta contribui na e caracter y identidad di un bario of un ciudad y ta forma parti di e ambiente caminda hende ta biba, traha of pasa nan tempo. <ref name="Smith">{{cite journal |last1=Smith |first1=Roberta |title=Public Art, Eyesore to Eye Candy |journal=Landscape Architecture Magazine |date=2008 |volume=98 |issue=12 |pages=128–127 |jstor=44794099 |url=https://www.jstor.org/stable/44794099 |access-date=}}</ref><ref name=":0" /><ref name="Raven">{{cite book |editor-last1=Raven |editor-first1=Arlene |title=Art in the Public Interest |date=1989 |publisher=UMI Research Press (University of Michigan |location=Ann Arbor and London |isbn=0-8357-1970-7}}</ref><ref name="Finklepearl">{{cite book |last1=Finklepearl |first1=Tom |title=Dialogues in Public Art |date=2001 |publisher=MIT Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0262561488}}</ref><ref name="Gevers">{{cite book |editor-last1=Gevers |editor-first1=Ine |title=Place, Position, Presentation, Public |publisher=Jan van Eyck Akademie |location=Maastrict/De Balie, Amsterdam}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.americansforthearts.org/by-topic/public-art|title=Americans for the Arts {{!}} Public Art|website=Americans for the Arts|access-date=}}</ref> Luganan den espacio publico caminda arte por wordo instala ta inclui parke, plasa, caya, trottoir, rotonde y otro luganan urbano. Tambe por tin obra di arte publico den of cerca di edificionan cu ta accesibel pa publico manera biblioteca, hospital y otro edificionan publico.<ref>{{cite web |url=https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/c/collecties-buiten-musea/kunst-in-de-openbare-ruimte-en-monumentale-kunst |title=Kunst in de openbare ruimte en monumentale kunst |publisher=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed |access-date=}}</ref> ==Historia== Monumento, estatua i otro obranan di arte den espacio publico tin un historia largo. Den [[siglo 20|siglo binti]], e concepto di arte publico a bira mas amplio, y for di añanan 1960 ta enfoka riba e relacion entre arte, espacio publico y comunidad.<ref>{{cite web |url=https://www.partgo.eu/research/partgo-research-public-art-definition |title=Public Art Definition in the PARTGO Project |work=PARTGO |access-date=}}</ref> ==Funcion== Arte publico por tin diferente funcion, entre otro: * embeyece y activa espacionan publico; * conmemora persona, evento of momentonan historico; * expresa identidad y cultura di un luga; * transmiti un mensahe social of politico; * stimula dialogo y participacion di comunidad. {{multiple image | total_width = 620 | direction = horizontal | align = center | image1 = Giovanni Abath We are Aruba.jpg | caption1 = Mural "We are Aruba" di [[Giovanni Abath]] | image2 = LOVE sculpture NY.JPG | caption2 =Escultura "Love" na [[New York City|New York]] | image3 = 1.26 Denver Biennial Sculpture.jpeg | caption3 = Escultura cu ta colga den centro di [[Denver]] | image4 = Statues along De Ruyterkade.jpg | caption4 = Estatuanan "Awa di Yobe" na De Ruyterkade, [[Willemstad]] | caption_align = center }} {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1367701264|titulo=Public art}} {{References}} }} [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Sociedad]] 4zqpz7fvgwmvr8hm6dhp570p7m8difv 0 14926 201229 2026-08-19T16:16:03Z Kallmemel 14000 Created page with "{{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo = cursivo | orden = [[Squamata]] | suporden = [[Iguania]] | famia = [[Anolidae]] | genero = ''[[Anolis]]'' | autor = [[Anders Sparrman|Sparrman]] | fecha = 1784 | parentesis = si | }} '''''Anolis bimaculatus''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] di famia Anolidae.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5M5 |titel=Anolis bimaculatus (Sparrman, 1784) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2..." 201229 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo = cursivo | orden = [[Squamata]] | suporden = [[Iguania]] | famia = [[Anolidae]] | genero = ''[[Anolis]]'' | autor = [[Anders Sparrman|Sparrman]] | fecha = 1784 | parentesis = si | }} '''''Anolis bimaculatus''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] di famia Anolidae.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5M5 |titel=Anolis bimaculatus (Sparrman, 1784) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''A. bimaculatus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Anders Sparrman na 1784.<ref>{{citeer tijdschrift |auteur=Sparrman, A. |jaar=1784 |titel=Lacerta bimaculata, eine neue Eidechse aus Amerika |tijdschrift=Der Königlich-Schwedischen Akademie der Wissenschaften Neue Abhandlungen, aus der Naturlehre Haushaltungskunst und Mechanik, für das Jahr |jaargang=3 |nummer=1 |pagina's=173-174}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] ti3aed0zy1vr2p4l0xwf58pmj6q0i67 201230 201229 2026-08-19T16:17:24Z Kallmemel 14000 201230 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2015 | orden = [[Squamata]] | suporden = [[Iguania]] | famia = [[Anolidae]] | genero = ''[[Anolis]]'' | autor = [[Anders Sparrman|Sparrman]] | fecha = 1784 | parentesis = si | }} '''''Anolis bimaculatus''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] di famia Anolidae.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5M5 |titel=Anolis bimaculatus (Sparrman, 1784) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''A. bimaculatus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Anders Sparrman na 1784.<ref>{{citeer tijdschrift |auteur=Sparrman, A. |jaar=1784 |titel=Lacerta bimaculata, eine neue Eidechse aus Amerika |tijdschrift=Der Königlich-Schwedischen Akademie der Wissenschaften Neue Abhandlungen, aus der Naturlehre Haushaltungskunst und Mechanik, für das Jahr |jaargang=3 |nummer=1 |pagina's=173-174}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] qg429fvd7vzii7v97k61q0zbb2zqfwh 201231 201230 2026-08-19T16:17:46Z Kallmemel 14000 201231 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2015 | orden = [[Squamata]] | suborden = [[Iguania]] | famia = [[Anolidae]] | genero = ''[[Anolis]]'' | autor = [[Anders Sparrman|Sparrman]] | fecha = 1784 | parentesis = si | }} '''''Anolis bimaculatus''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] di famia Anolidae.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5M5 |titel=Anolis bimaculatus (Sparrman, 1784) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''A. bimaculatus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Anders Sparrman na 1784.<ref>{{citeer tijdschrift |auteur=Sparrman, A. |jaar=1784 |titel=Lacerta bimaculata, eine neue Eidechse aus Amerika |tijdschrift=Der Königlich-Schwedischen Akademie der Wissenschaften Neue Abhandlungen, aus der Naturlehre Haushaltungskunst und Mechanik, für das Jahr |jaargang=3 |nummer=1 |pagina's=173-174}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] shqifhny4zct34wzlkyh0g5zoaegp02 201232 201231 2026-08-19T16:20:36Z Kallmemel 14000 201232 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2015 | imagen = Anolis bimaculatus in St.Kitts.jpg | descripcion = ''A. bimaculatus'' ([[Sint Kitts (isla)|Sint Kitts]]) | orden = [[Squamata]] | suborden = [[Iguania]] | famia = [[Anolidae]] | genero = ''[[Anolis]]'' | autor = [[Anders Sparrman|Sparrman]] | fecha = 1784 | parentesis = si | }} '''''Anolis bimaculatus''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] di famia Anolidae.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5M5 |titel=Anolis bimaculatus (Sparrman, 1784) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''A. bimaculatus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Anders Sparrman na 1784.<ref>{{citeer tijdschrift |auteur=Sparrman, A. |jaar=1784 |titel=Lacerta bimaculata, eine neue Eidechse aus Amerika |tijdschrift=Der Königlich-Schwedischen Akademie der Wissenschaften Neue Abhandlungen, aus der Naturlehre Haushaltungskunst und Mechanik, für das Jahr |jaargang=3 |nummer=1 |pagina's=173-174}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] b6s1ndqjpa6ewwtdev7hf3dd4544xd9 201325 201232 2026-08-20T10:22:21Z Kallmemel 14000 ampliacion, +ref 201325 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2015 | imagen = Anolis bimaculatus in St.Kitts.jpg | descripcion = ''A. bimaculatus'' ([[Sint Kitts (isla)|Sint Kitts]]) | orden = [[Squamata]] | suborden = [[Iguania]] | famia = [[Anolidae]] | genero = ''[[Anolis]]'' | autor = [[Anders Sparrman|Sparrman]] | fecha = 1784 | parentesis = si | }} '''''Anolis bimaculatus''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] di famia Anolidae.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5M5 |titel=Anolis bimaculatus (Sparrman, 1784) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''A. bimaculatus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Anders Sparrman na 1784.<ref>{{citeer tijdschrift |auteur=Sparrman, A. |jaar=1784 |titel=Lacerta bimaculata, eine neue Eidechse aus Amerika |tijdschrift=Der Königlich-Schwedischen Akademie der Wissenschaften Neue Abhandlungen, aus der Naturlehre Haushaltungskunst und Mechanik, für das Jahr |jaargang=3 |nummer=1 |pagina's=173-174}}</ref> ''A. bimaculatus'' tin un largura di snùit-kloaka di 123 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.anoleannals.org/2016/03/16/anole-march-madness-2016/|titel=Anole March Madness 2016!|bezochtdatum=2026-08-20|achternaam=herpetology|voornaam=kmwinchellI am an Assistant Professor of Biology at New York University My first love is|datum=2016-03-16|werk=Anole Annals|taal=en-US}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] biy8rowc6ivm0a8dz0duy31437dqhk0 201326 201325 2026-08-20T10:23:58Z Kallmemel 14000 201326 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox reptiel|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2015 | imagen = Anolis bimaculatus in St.Kitts.jpg | descripcion = ''A. bimaculatus'' ([[Sint Kitts (isla)|Sint Kitts]]) | orden = [[Squamata]] | suborden = [[Iguania]] | famia = [[Anolidae]] | genero = ''[[Anolis]]'' | autor = [[Anders Sparrman|Sparrman]] | fecha = 1784 | parentesis = si | }} '''''Anolis bimaculatus''''' ta un [[espesie]] di [[lagadishi]] di famia Anolidae.<ref>{{citeer web |url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/5V5M5 |titel=Anolis bimaculatus (Sparrman, 1784) |werk=catalogueoflife.org/ |bezochtdatum=2026-08-19}}</ref> ''A. bimaculatus'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Anders Sparrman na 1784.<ref>{{citeer tijdschrift |auteur=Sparrman, A. |jaar=1784 |titel=Lacerta bimaculata, eine neue Eidechse aus Amerika |tijdschrift=Der Königlich-Schwedischen Akademie der Wissenschaften Neue Abhandlungen, aus der Naturlehre Haushaltungskunst und Mechanik, für das Jahr |jaargang=3 |nummer=1 |pagina's=173-174}}</ref> ''A. bimaculatus'' ta un Anilodiae grandi ku un largura di snùit-kloaka di 123 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.anoleannals.org/2016/03/16/anole-march-madness-2016/|titel=Anole March Madness 2016!|bezochtdatum=2026-08-20|achternaam=herpetology|voornaam=kmwinchellI am an Assistant Professor of Biology at New York University My first love is|datum=2016-03-16|werk=Anole Annals|taal=en-US}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Lagadishi]] i3ef8ihrwbeigh83jhdapyapg74irnp 2 14927 201238 2026-08-19T16:44:00Z Kallmemel 14000 Created page with "{{Multiple image|header=Fe arte activo pa pasivo|image1=00-000 new monumento.jpg|caption1=Queen Conch desplasa pa un rotonde ta obra cu a perde su funcion como arte interactivo caminda e obra no por responde of cambia a base di e accionnan (mishimento) di audiencia. E audiencia no ta un parti integral mas di e obra.<ref>{{Citeer web |url=https://immersiveexperience.network/articles/experiential-art/ |titel=Experiential Art |datum=2024-02-25 |bezochtdatum=2026-08-19 |taa..." 201238 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|header=Fe arte activo pa pasivo|image1=00-000 new monumento.jpg|caption1=Queen Conch desplasa pa un rotonde ta obra cu a perde su funcion como arte interactivo caminda e obra no por responde of cambia a base di e accionnan (mishimento) di audiencia. E audiencia no ta un parti integral mas di e obra.<ref>{{Citeer web |url=https://immersiveexperience.network/articles/experiential-art/ |titel=Experiential Art |datum=2024-02-25 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en-GB}}</ref>}} {{Appendix}} areqsqw2cljmctvcmn33219zndr69x8 201239 201238 2026-08-19T16:44:30Z Kallmemel 14000 201239 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=left|header=Fe arte activo pa pasivo |image1=00-000 new monumento.jpg|caption1=Queen Conch desplasa pa un rotonde ta obra cu a perde su funcion como arte interactivo caminda e obra no por responde of cambia a base di e accionnan (mishimento) di audiencia. E audiencia no ta un parti integral mas di e obra.<ref>{{Citeer web |url=https://immersiveexperience.network/articles/experiential-art/ |titel=Experiential Art |datum=2024-02-25 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en-GB}}</ref>}} {{Appendix}} a370qazq7fq85f7fji0gtpthz89icxi 201240 201239 2026-08-19T16:44:45Z Kallmemel 14000 201240 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=left|header=Fe arte activo pa pasivo |image1=00-000 new monumento.jpg|caption1=[[Queen Conch]] desplasa pa un rotonde ta obra cu a perde su funcion como arte interactivo caminda e obra no por responde of cambia a base di e accionnan (mishimento) di audiencia. E audiencia no ta un parti integral mas di e obra.<ref>{{Citeer web |url=https://immersiveexperience.network/articles/experiential-art/ |titel=Experiential Art |datum=2024-02-25 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en-GB}}</ref>}} {{Appendix}} la458eawj2l378c9e4daerrglfj3wgt 201241 201240 2026-08-19T16:45:32Z Kallmemel 14000 201241 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=left|header=Fe arte activo pa pasivo |image1=00-000 new monumento.jpg|caption1=[[Queen Conch]] desplasa pa un rotonde ta obra cu a perde su funcion como arte interactivo caminda e obra no por responde of cambia a base di e accionnan multisensorio di audiencia. E audiencia no ta un parti integral mas di e obra.<ref>{{Citeer web |url=https://immersiveexperience.network/articles/experiential-art/ |titel=Experiential Art |datum=2024-02-25 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en-GB}}</ref>}} {{Appendix}} crfzal4njo1oq14ztux9da3i50pb6ch 201242 201241 2026-08-19T16:49:45Z Kallmemel 14000 201242 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=left|header=Fe arte activo pa pasivo |image1=00-000 new monumento.jpg|caption1=[[Queen Conch]] desplasa pa un rotonde ta obra cu a perde su funcion como arte interactivo caminda e obra no por responde of cambia a base di e accionnan multisensorio di audiencia. E audiencia no ta un parti integral mas di e obra, pues e obra no ta evoca reaccionnan emocional, cognitivo, of fisico.<ref>{{Citeer web |url=https://immersiveexperience.network/articles/experiential-art/ |titel=Experiential Art |datum=2024-02-25 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en-GB}}</ref>}} {{Appendix}} enj7kaoawwwt4fywzvuf9cb8mcevamn 201243 201242 2026-08-19T16:50:30Z Kallmemel 14000 201243 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=left|header=Fe arte activo pa pasivo |image1=00-000 new monumento.jpg|caption1=[[Queen Conch]] desplasa pa un rotonde ta obra cu a perde su funcion como arte interactivo caminda e obra no por responde of cambia a base di interaccionnan multisensorio di audiencia. E audiencia no ta un parti integral mas di e obra, pues e obra no ta evoca reaccionnan emocional, cognitivo, of fisico.<ref>{{Citeer web |url=https://immersiveexperience.network/articles/experiential-art/ |titel=Experiential Art |datum=2024-02-25 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en-GB}}</ref>}} {{Appendix}} sxz7j9idc6y300ssnjnu95a02r41vbm 201244 201243 2026-08-19T16:54:45Z Kallmemel 14000 201244 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=left|header=Fe arte activo pa pasivo |image1=00-000 new monumento.jpg|width1=300|caption1=[[Queen Conch]] desplasa pa un rotonde ta obra cu a perde su funcion como arte interactivo caminda e obra no por responde of cambia a base di interaccionnan multisensorio di audiencia. E audiencia no ta un parti integral mas di e obra, pues e obra no ta evoca reaccionnan emocional, cognitivo, of fisico.<ref>{{Citeer web |url=https://immersiveexperience.network/articles/experiential-art/ |titel=Experiential Art |datum=2024-02-25 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en-GB}}</ref>}} {{Appendix}} dy6eah860gi7qazjqa6qmlrlx2kraph 201245 201244 2026-08-19T16:58:30Z Kallmemel 14000 201245 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=left|header=Fe arte activo pa pasivo |image1=00-000 new monumento.jpg|width1=300|caption1=[[Queen Conch]] desplasa pa un rotonde ta obra cu a perde su funcion como arte interactivo caminda e obra no por responde of transforma a base di interaccionnan multisensorio di audiencia. E audiencia no ta un parti integral mas di e obra, pues e obra no ta evoca reaccionnan emocional, cognitivo, of fisico.<ref>{{Citeer web |url=https://immersiveexperience.network/articles/experiential-art/ |titel=Experiential Art |datum=2024-02-25 |bezochtdatum=2026-08-19 |taal=en-GB}}</ref>}} {{Appendix}} 1l1n1okimy9m1eiqft4403n4nl70n5w 0 14928 201306 2026-08-19T20:23:17Z Caribiana 8320 Created page with "{{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandell..." 201306 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual [[Gresia|Griego]]-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahe den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Durante su carera el a expone na diferente luga den y pafo di region di Caribe. Su exposicionnan a inclui Paramaribo (1929), [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda diescinco di su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina di e tienda di moda Lord & Taylor na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente door di De Wit como carchi postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Kòrsou]] [[Kategoria:Aruba]] [[Kategoria:Suriname]] 6oixu7jl4alp45gcb1f6y8zihpfq080 201307 201306 2026-08-19T20:26:25Z Caribiana 8320 201307 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual [[Gresia|Griego]]-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahe den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Durante su carera el a expone na diferente luga den y pafo di region di Caribe. Su exposicionnan a inclui Paramaribo (1929), [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda diescinco di su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina di e tienda di moda Lord & Taylor na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente door di De Wit como tarheta postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influensia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Kòrsou]] [[Kategoria:Aruba]] [[Kategoria:Suriname]] 7zv4v2j80yt11mi5s2uv8jiqudtwplx 201308 201307 2026-08-19T20:29:16Z Caribiana 8320 201308 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox artista|variante = a | nomber completo = Jean Georges (John) Pandellis |fecha nacemento = [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] |luga nacemento = {{GRC}} |fecha fayecimento = [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] |luga fayecimento = {{ABW}} |ofishi = artista visual, docente, decorador |estilo = [[impreshonismo|impresionismo]] y postimpresionismo |genero = pintura |distincion = |obra = }} '''Jean Georges (John) Pandellis''' (☆ [[1 di aprel|1 di april]] [[1896]] na [[Tesalonika|Thessaloniki]] – † [[5 di ougùstùs|5 di augustus]] [[1965]] na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) tabata un artista visual [[Gresia|Griego]]-Hulandes.<ref name="Parbode">{{citeer web|auteur=Bart Krieger|url=https://www.parbode.com/surinaamse-school-jean-johnny-georges-pandellis-parbode-sneak-peek/|titel= Surinaamse school: Jean (Johnny) Georges Pandellis|werk=Parbode|datum=2020-07-31}}</ref><ref>Billion Graves, [https://billiongraves.com/grave/John-Pandellis/21987459 John Pandellis]</ref> El a traha komo pintor, docente di arte, decorador i diseñador di decor teatral na [[Sürnam|Surnam]] y [[Antias Hulandes]]. Su obra tabata principalmente paisahenan y aquarel, y el a hunga un papel importante den enseñansa di arte i desaroyo di arte na Surnam, [[Kòrsou|Corsou]] y [[Aruba]]. == Biografia == Pandellis a nace na Thessaloniki den un famia diplomatico. Durante su hubentud, el a haya les di artistanan visual manera Paul Baum, John Sentt y Charles Martel. Na 1916, ora e tabatin mas o menos binti aña, el a participa den su prome exposicion na su ciudad natal, hunto cu Martel y otro artistanan.<ref name="Parbode" /> Despues di [[Prome Guera Mundial]], Pandellis a pasa un periodo corto na [[Inglatera]] cu su famia. Cu nan sosten, el a sigui su estudio artistico na [[Paris]], caminda el a wordo influencia pa e movemento [[impreshonismo|impresionista]] y postimpresionista. === Surnam === Despues di su periodo na [[Oropa|Europa]], Pandellis a biaha pa [[Guyana|Guyana Britanico]] y despues pa [[Guyana Franses|Guyana Frances]], prome cu el a establece su mes na Surnam na 1922.<ref name="Parbode" /> Na [[Paramaribo]], el a duna les di dibuho, pintura, batik y tecnica di malchi, y tambe les di idioma manera Ingles, Frances, Italiano y Spaño.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634048:mpeg21:p003 Lessons], De West (6 di juni 1922)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634324:mpeg21:p002 Schablone lessen], De West (17 di februari 1925)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110634350:mpeg21:p001 Batiklessen], De West (19 di mei 1925)</ref> El a traha ademas como artista grafico, diseñador y decorador.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611011:mpeg21:p00001|titel= Goed adverteeren betaalt!|werk=De West|datum=1926-02-09|bezochtdatum=2026-08-19}}</ref><ref> [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011222313:mpeg21:p005 Kunst en Letteren], De Surinamer (1 di juli 1926)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001611088:mpeg21:p00002 Edison concert], De West (5 di november 1926)</ref> Pandellis a hunga un papel importante den desaroyo di arte y practica artistico na Surnam. Entre su alumnonan tabatin artistanan manera Wim Bos Verschuur, Leo Glans y Erwin de Vries. Door di su enseñansa y influencia, e ta considera como un di e pioneronan di e desaroyo di arte moderno na Surnam. === Corsou y Aruba === Na 1928, Pandellis a sali di Surnam pa [[Kòrsou|Corsou]]. Aki e tabata a duna les di Ingles y matematica na refineria Shell. Na fin di 1936, el a muda pa Aruba, hunto cu su prome casa y yiu muhe. E famia a establece nan mes den e area di [[San Nicolas]]. Poco despues di su yegada, Pandellis a cuminsa duna les di arte den [[Lago Colony]]. E tabata un di e prome docentenan di arte na Aruba.<ref name="arubatoday">[https://www.arubatoday.com/episode-ccxliv-244-the-legacy-of-j-pandellis/ The legacy of J. Pandellis], arubatoday.com ( </ref> Entre su alumnonan na Aruba tabata Julie Oduber-Quigley (1934–2001), kende a sigui les di Pandellis den e prome mita di añanan 1960.<ref name=:0"/> Su influencia a extende tambe pa Corsou. Artistanan manera Eddy Ayube y [[José Maria Capricorne]] a wordo influencia pa su trabou y enseñansa.<ref name=:0"/> Fuera di su trabou como artista visual, Pandellis a traha como pintor profesional y diseñador di decor pa produccionnan teatral.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281417:mpeg21:p002 Uitslag aanbesteding], [[Amigoe]] (10 di augustus 1935)</ref> Entre e produccionnan pa cual el a traha tabata e opereta ''Reepelsteeltje'' (1934) y ''Asschepoester'' (1935).<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281340:mpeg21:p002 "Reepelsteeltje" in Aruba], [[Amigoe]] (29 di september 1934)</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281411:mpeg21:p003 Kinderoperette „Asschepoester], [[Amigoe]] (29 di juni 1935)</ref> === Obra y exposicion === Pandellis a traha principalmente paisahe den pintura di zeta y aquarel. Den su obranan di paisahe Caribense, e tabata representa e ambiente natural y [[arkitectura]] local. Tin obra caminda elementonan di arkitectura tradicional Antiano ta forma parti di e composicion.<ref name=:0">{{Citeer boek |titel=ARTE: Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=24-27}}</ref> Su obranan tabata conoci for di coleccionnan familiar y priva. Durante su carera el a expone na diferente luga den y pafo di region di Caribe. Su exposicionnan a inclui Paramaribo (1929), [[Caracas]] (1945), [[Sint Maarten]] (1949) y [[New York City|New York]] (1961), unda diescinco di su aquarelnan a wordo exhibi den un vitrina di e tienda di moda Lord & Taylor na 5th Avenue.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211119:mpeg21:p006 Werk Pandellis in New York], [[Amigoe]] (4 di mei 1961)</ref> Na 1934, su exposicion na Hendrikschool na Corsou a wordo habri pa [[Wilhelmina di Hulanda|Reina Wilhelmina]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010281373:mpeg21:p002 Opening van de tentoonstelling der schilderijen van H.M. de Koningin], [[Amigoe]] (28 di juli 1934)</ref> Na 1955, Pandellis a traha hunto cu arkitecto Alexenkoff riba un mural como parti di e renovacion di [[Aeropuerto Hato]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404544:mpeg21:p001 Muurschilderingen van Dolf Henkes worden weggemoffeld], [[Amigoe]] (23 di maart 1955)</ref> Na 1958, el a pinta un obra cu ta representa e [[Andicuri|brug natural di Andicuri]] pa [[Antillenhuis]] na [[Den Haag]].<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037770:mpeg21:p007 Schilderij voor Antillenhuis in Den Haag], Algemeen Handelsblad (16 di januari 1958)</ref> Na 1964 el a pinta un mapa di Aruba.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006 Eensgezinde eilandsraad zingt lof van secretaris], [[Amigoe]] (4 di juni 1964)</ref> Varios di su pinturanan a wordo reproduci posteriormente door di De Wit como tarheta postal.<ref name="Overleden">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006 J.Pandellis overleden], [[Amigoe]] (6 di augustus 1965)</ref> == Bida personal == Pandellis a casa na 1937 cu Angelique Wilhelmina Magdalena Esser, kende a fayece na 1949.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/api/picturae/genealogie/deeds/b9bd19dc-c921-11e7-8258-d89d6717b464?person=95288553-70e2-4af2-8320-21f62c648d73 Huwelijksregister 1937 Stad], [[Archivo Nashonal Kòrsou|Archivo Nacional Corsou]]</ref><ref name=":0" /> Na 1964 el a casa di nobo.<ref name=":0">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469909:mpeg21:p006 Voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand], [[Amigoe]] (7 di januari 1964)</ref> El a adkeri nacionalidad Hulandes na 1961.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211144:mpeg21:p006 Nederlandse nationaliteit], [[Amigoe]] (18 di mei 1961)</ref> Dia 2 di augustus 1965, Pandellis a wordo hospitalisa na Aruba. Tres dia despues, riba 5 di augustus, el a fayece na edad di 68 aña.<ref>{{citeer web|titel=J.Pandellis overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-08-06|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-05-24|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462383:mpeg21:p006}}</ref> == Legado == Pandellis ta wordo recorda como un di e artistanan cu a contribui na desaroyo di enseñansa y practica di arte den Caribe Hulandes y Surnam. Su trabou como docente a influencia varios artista cu despues a bira figuranan importante den arte na Surnam y Antias Hulandes. Na Corsou, un caya den bario di Jongbloed ta hiba su nomber: ''Kaya Pandellis''.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460256:mpeg21:p011 Uit een woning aan Kapay Pandellis], [[Amigoe]] (7 di mei 1976)</ref> {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70704191|titulo=John Pandellis}} {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} {{DEFAULTSORT:Pandellis, John}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Kòrsou]] [[Kategoria:Aruba]] [[Kategoria:Suriname]] 3mv8vf7vgkzsxh59il1r7a9pozwdspk