Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 4 1742 204871 204506 2026-09-21T15:20:52Z MediaWiki message delivery 4978 /* Your feedback wanted: Remove (Language link added:) and similar edits from Special:RecentChanges */ sekshon nobo 204871 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ [[Category:Wikipedia]] {{/kabes}} == Propone cambio di "usuario" pa "usadó" == Mi a haci un peticion riba [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Support&oldid=14026833#c-Jon_Harald_S%C3%B8by-20260521114800-Kallmemel-20260517134900 translatewiki] pa reemplasa "usuario" pa "usadó", pues e lo ta un bon idea pa cuminsa un discusion tocante e tema. Nos sa cu ambos termino ta wordo uza den pap, pero pa pone simpel, un ta sinti mas pap cu e otro. Mi a haña e idea aki via e pagina di uzado di [[User:Rikat|Rikat]] caminda el a stipula su opinion, sinembargo sin cualke argumento tras su opinion; mi lo kier sa si tin cualkier oposicion contra e cambio? Ping ''(por fabor añadi cualkier otro persona cu ta di importancia)'':@[[Usuario:Caribiana|Caribiana]] [[Usuario:Kallmemel|Kallmemel]] ([[Diskushon usuario:Kallmemel|diskushon]]) 13:10, 21 mei 2026 (UTC) :@[[Usuario:Kallmemel|Kallmemel]] Dia mi a cuminsa contribui na pap.wiki mi a wordo duna di comprende cu esaki tin dos regla cardinal pa maneho di ortografia: (1) "espacio publico" ta exclusivamente ortografia segun Buki di Oro di Corsou, (2) "articulo" ta permiti ortografia tanto di buki di oro (Corsou) como buki blauw (Aruba), con tal uza uniformemente. Asina leu ami sa of cu mi a wordo envolvi no tin cambio introduci/acuerdonan nobo pa cu e reglanan aki. Den practica no tur ora e reglanan a wordo observa of accion corectivo tuma. Esey ta e caso den pasado pero awendia tambe. Bo persona tin biaha ta duna preferencia na otro opcionnan (como editor y mi ta asumi tambe como moderador) fuera di e ortografianan oficial (o/u) y sin consenso di e otro moderadornan. Esaki a cuminsa afecta e uniformidad den (maneho di) ortografia riba e plataforma, minando e rol di moderador apesar cu bo mes ta moderador. Pesey mi ta recomenda cu si bo kier fiha reglanan nobo pa uzo di ortografia riba e plataforma pa bo cuminsa cu un dialogo (overleg, zoom-meeting of otro) entre tur e moderadornan pa busca consenso. Solamente cu consenso por garantisa uniformidad den e trabou di e moderador. Tanten como editor y moderador mi ta keda mantene mi mes na e reglanan menciona ariba y mi no tin problema ora hala mi atencion si acaso mi a desvia di eseynan. [[Usuario:Caribiana|Caribiana]] ([[Diskushon usuario:Caribiana|diskushon]]) 19:34, 21 mei 2026 (UTC) ::Bon nochi, mi no ta comprende fo'i unda Caribiana ta bin. Nos ta uza segun mi ta compronde, nos ta uza e mesun recursonan (Buki Oro y Buki blauw), nos ta desvia den e diccionario cu nos ta uza. Podise Caribiana no ta di acuerdo cu e diccionario (van Putte y van Putte-de Windt) cu mi ta uza? Den mi opinion, mi ta sinti ataca, pasobra mi ta mantene mi mes na e ortografianan, y loke mi a puntra no tin nada di haber cu ortografia. Mi ta sinti e tema ta saca fo'i contexto, e tabata djis un simpel pregunta tocante e escogencia entre dos palabra. Ademas, nos ta e unico dos moderador activo cu ta papia Papiamento. [[Usuario:Kallmemel|Kallmemel]] ([[Diskushon usuario:Kallmemel|diskushon]]) 21:06, 21 mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|papia]])</bdi> 17:11, 23 yüni 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:29, 25 yüni 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 yüli 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' * You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}. * If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': * Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 sèptèmber 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Admin confirmation 2026 for Caribiana == Hi all, It's the time of the year again! At the moment one of the admins on this project needs their admin rights reconfirmed by the community. ([[user:Kallmemel|Kallmemel]] and I received a 2 year extension last year.) Per [[m:Steward_requests/Permissions/Minimum_voting_requirements|the rules on Meta]], they need at least 3 votes for a 6 month approval (though more often they grant a year or more). 5 or more votes (and 2/3 in favor of the applicant) could mean they get ''permanent rights''. So please let the candidates know if you would be in favor of extending/giving them the admin rights, no hard feelings if you think they should not be prolonged/assigned, but then a little explanation would be nice. === [[User:Caribiana|Caribiana]] === # [[user:bdijkstra|bdijkstra]] ([[user talk:bdijkstra|diskushon]]) 11:57, 16 sèptèmber 2026 (UTC) # [[Usuario:Kattiel|Kattiel]] ([[Diskushon usuario:Kattiel|diskushon]]) 13:02, 16 sèptèmber 2026 (UTC) # [[Usuario:Ciell|Ciell]] ([[Diskushon usuario:Ciell|diskushon]]) 13:11, 16 sèptèmber 2026 (UTC) # [[Usuario:CROIX|CROIX]] ([[Diskushon usuario:CROIX|diskushon]]) 18:18, 16 sèptèmber 2026 (UTC) # [[Usuario:Ginelly.Q|Ginelly.Q]] Courtesy ping for attention from users who are involved the Pap-wiki project, on- or more off-wiki: {{ping|Dwerg85|Kattiel|Ciell|Ginelly.Q|Kallmemel|Ian Velthuis (WMNL)}}. Feel free to ping others. Happy voting everyone! [[user:bdijkstra|bdijkstra]] ([[user talk:bdijkstra|diskushon]]) 11:57, 16 sèptèmber 2026 (UTC) :How to vote? [[Usuario:Ginelly.Q|Ginelly.Q]] ([[Diskushon usuario:Ginelly.Q|diskushon]]) 21:46, 16 sèptèmber 2026 (UTC) ::@[[Usuario:Ginelly.Q|Ginelly.Q]] Djies agrega bo nomber na e lista cu tin. Danki di antemano. [[Usuario:Caribiana|Caribiana]] ([[Diskushon usuario:Caribiana|diskushon]]) 09:46, 17 sèptèmber 2026 (UTC) ::@[[Usuario:Ginelly.Q|Ginelly.Q]]: Djis type e ola (~) 4 be: <nowiki>~~~~</nowiki> [[Usuario:Kallmemel|Kallmemel]] ([[Diskushon usuario:Kallmemel|diskushon]]) 10:47, 17 sèptèmber 2026 (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 15:20, 21 sèptèmber 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067418 --> 8dlbq49ux3vel1ov0q9z60m38o0ikac 0 2856 204906 201541 2026-09-22T02:05:31Z InternetArchiveBot 12063 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 204906 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[File:Fers esclave.jpg|thumb|220px|Heru uza pa bui katibu]] [[File:Inventaris Slaven Esther Salas 1833 BNA-DIG-HARTOG-CAHA-003-003-001.jpg|thumb|220px|Akta di traspaso di inventario fechá 28 di november 1833 na [[Kòrsou]], ku ta deskribi 3 katibu]] '''Sklabitut''' ta un sistema den kua hendenan ta propiedat di otronan. Katibunan por wòrdu tené kontra nan boluntat for di tempu di nan kaptura, kompra of nasementu, i wòrdu ningá e derechi di bai for di un luga, rechasá di traha of di demandá pago. Den algun [[sociedad|sosiedat]] tabata legal pa un doño mata un katibu; den otronan e tabata un krimen.<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24164 |title=Welcome to Encyclopćdia Britannica's Guide to Black History |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2010-03-14}}</ref> E organisashon 'Anti-Slavery International' (organisashon internashonal kontra di sklabitut) ta definí sklabitut komo "trabou forsá". Bou di e definishon aki tin aproksimadamente 27 mion katibu na mundu aktualmente. Esaki ta mas katibu ku na kualkier otro tempu den historia i mas ku dòbel e kantidat di tur katibu [[afrika]]no ku a sobrebibí transportashon pa [[Amérika]] den e tráfiko di katibu transatlántiko.<ref name="disposable-bales">{{cite book|last=Bales|first=Kevin|title=Disposable People: New Slavery in the Global Economy|url=https://archive.org/details/disposablepeople00bale_0|publisher=University of California Press|year=1999|page=[https://archive.org/details/disposablepeople00bale_0/page/10 9]|chapter=1|isbn=0-520-21797-7}}</ref><ref name=time>[https://web.archive.org/web/20130817100403/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1952335,00.html sex trafficking in South Africa: World Cup slavery fear]</ref><ref name="un.org">[https://web.archive.org/web/20100412155246/http://www.un.org/Pubs/chronicle/2005/issue3/0305p28.html UN Chronicle | Slavery in the Twenty-First Century]</ref> Den e reglanan di 'International Labour Organisation' (Organisashon International di Obreronan) si no ta definí sklabitut komo trabou forsá. Segun ILO, tin aproksimadamente 12 mion hende na mundu ku ainda ta traha den trabou forsá bou di menasa, sklabitut i práktikanan paresido na sklabitut.<ref>{{cite web|url=http://www.ilo.org/global/Themes/Forced_Labour/lang--en/index.htm |title=Forced labour – Themes |publisher=Ilo.org |date= |accessdate=2010-03-14}}</ref> Mayoría di esakinan ta katibunan di debe, hopi di nan den sur [[Asia]], ku ta mará na un debe dor di fiadonan di sen. Sierto di nan pa varios generashon kaba. Tráfiko humano ta primariamente pa forsa hende muhé i muchanan den [[prostitucion|prostitushon]].<ref name=voa>[https://web.archive.org/web/20110501101647/http://www.voanews.com/english/news/a-13-2009-05-15-voa30-68815957.html?rss=human+rights+and+law Ekspertonan ta enkurashá akshon kontra di trafiko di hende pa seks]</ref> Esaki ta wòrdu deskribí komo e tráfiko di katibu mas grandi den historia, i e industría di krimen organisá ku ta krese mas rápido i ku segun predikshonnan ta riba kaminda pa surpasá e tráfiko di droga.<ref name=voa/><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/2783655.stm E merkado di seks aziatiko ta ‘sklabitut’]</ref> == Historia == Evidensia di sklabitut ta predisí historia skirbí i a eksistí den hopi kultura.<ref name=Slavery>"[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 Historical survey > Slave-owning societies]". ''Encyclopædia Britannica.''</ref> Sklabitut no ta komun bou di pueblonan yagdó-kolektadó komo ku sklabitut ta un sistema di klasifikashon sosial. Sklabitut riba un skala grandi ta rekerí un ekseso ekonómiko i un densidat di poblashon altu pa e ta sostenibel. Dor di e faktornan aki, sklabitut lo a ekspandé solamente despues di e invenshon di agrikultura durante e revolushon neolitiko mas o menos 11.000 aña pasá.<ref>{{cite web|publisher=Britannica|title=Slavery|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery}}</ref> E reporte mas antiguo tokante sklabitut por wòrdu haña den e Kódigo di Hammurabi, i e Bèibel ta referí ne komo un institushon establesí.<ref name="wsu.edu">{{cite web|url=http://www.wsu.edu/~dee/MESO/CODE.HTM |title= Mesopotamia: The Code of Hammurabi|quote=e.g. Prologue, "the shepherd of the oppressed and of the slaves". Code of Laws #7, "If any one buy from the son or the slave of another man".}}</ref> Sklabitut ta konosí di a eksistí den sivilisashonnan mes bieu ku [[Sumeria]], i tambe den kasi tur otro sivilisashon antiguo inkluyendo [[Egipto]] antiguo, [[China]] antiguo, e Imperio Akadio, Asiria, [[India]] antiguo, [[Gresia]] antiguo, e [[Imperio romano|Imperio Romano]], e Imperio Islamiko i e sivilisashonnan pre-colombina di e supkontinentenan di [[Amérika]].<ref name=Slavery/>[[File:Gottlieb-Cairo_Slave_Market_1877.jpg|230px|left|thumb|Egipto, merkado di [[sklabitut|katibu]] na [[Kairo]].]] E institutonan aki tabata un meskla di sklabitut di debe, kondená pa un krimen, esklabisashon di prisoneronan di guera, bandonamentu di mucha i e nasementu di muchanan katibu for di katibunan.<ref>Demography, Geography and the Sources of Roman Slaves, by W. V. Harris: The Journal of Roman Studies, 1999</ref> Reportenan di sklabitut den Gresia antiguo ta bai bek te na e periodo di Gresia Miseniko. Filósofonan griego mane [[Aristóteles|Aristótel]] a aseptá e teoría di sklabitut natural, o sea ku sierto hende ta katibu natural.<ref>Ben Kiernan "Blood and Soil: A World History of Genocide and Extermination from Sparta to Darfur", [[Yale University Press]], 2007, ISBN 0-300-10098-1, 9780300100983, Pages 65–68</ref><ref>Léonie J. Archer (1988). "Slavery and Other Forms of Unfree Labour: And Other Forms of Unfree Labour." History Workshop Centre for Social History (Oxford, England), Published by Routledge,ISBN 0-415-00203-6, 9780415002035, Page 28</ref> Ora ku e Repúblika Romano tabata ekspandé [[poblashon]]nan kompletu tabata wòrdu sklabisá, asina kreando un suministro amplio for di henter [[Oropa]] i e áreanan [[Laman Mediteranio|mediteraneo]]. Griego, ilirio, berber, britaniko, trasio, hudiu, pueblonan germaniko i arabe i hopi mas tabata katibu no solamente usá pa trabou pero tambe pa entretenimentu (por ehempel, gladiadornan i katibunan seksual). E opreshon aki dor di un menoridat elite a hiba na revolushonnan di katibu; esun komandá dor di [[Spartacus]] siendo esun mas famoso i severo. === Tráfiko di katibu den Oropa === Aproksimadamente 10-20% di e poblashon rural di Oropa bou di e Imperio Carolingio tabata konsistí di katibunan.<ref>{{cite book|last=Anderson|first=Perry|title=Passages from antiquity to feudalism|publisher=Verso|year=1996|isbn=1859841074|page=141}}</ref> Den wèst Oropa sklabitut a kasi disparsé pa final di e [[Edad Media|époka medieval]].<ref>[https://web.archive.org/web/20060226095348/http://historymedren.about.com/library/weekly/aa012698.htm Slavery in the Middle Ages]. Historymedren.about.com</ref> Komersio di katibu a wòrdu hasí ilegal den 1102 na Inglatera.<ref>[http://www.buildinghistory.org/bristol/saxonslaves.shtml The Saxon Slave-Market]. First published in ''Bristol Magazine'' July 2006.</ref> Na Skandinavia esaki a pasa meimei di [[siglo 14]].<ref>[http://runeberg.org/nfcj/0106.html Träldom]. Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 30. Tromsdalstind – Urakami /159–160, 1920. (In Swedish)</ref>[[File:Rugendas_-_Chatimens_domestiques.jpg|220px|thumb|Katibunan ku ta bezig ta wordu kastigá domestikamente]] Den ost Oropa sklabitut a persisti mas largu. Sklabitut den [[Polonia]] a wòrdu abolí den [[siglo 15]]; den [[Lituania]] a wòrdu formalmente abolí den 1588; akinan el a wòrdu remplasá dor di un sistema di siervo kaminda personanan ta mara na un doño di tereno a kambio di protekshon i e derecho pa kultiva e tera. Sklabitut a keda un institushon grandi den [[Rusia]] te na aña 1723 ora ku Pedro I a konvertí e katibunan di kas den siervonan. Katibunan agrikultor di Rusia a wòrdu ofisialmente konvertí den siervo mas promé den 1679.<ref>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24160 Historical survey > Ways of ending slavery]. ''Encyclopædia Britannica.''</ref> E mas ku 23 mion siervonan den mannan privá na Rusia a wòrdu libra for di nan maestronan den 1861 dor di un edikto di Alexander II.<ref name="slavery">"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/548305/slavery Slavery (sociology)]". Encyclopædia Britannica.</ref> Siervonan di estado a wòrdu emansipá den 1866.<ref>Mee, Arthur; Hammerton, J. A.; Innes, Arthur D.;[http://www.archive.org/stream/harmsworthhistor07meea/harmsworthhistor07meea_djvu.txt "Harmsworth history of the world: Volume 7"], 1907, Carmelite House, London; at page 5193.</ref> Segun Robert Davis, entre 1 i 1.25 mion oropeo a wòrdu kaptura dor di piratanan berber i bendí komo katibu den nort Áfrika i e [[Imperio Otomano]] entre e siglonan 16 i 19.<ref>"''[http://books.google.com/books?id=5q9zcB3JS40C&pg=PR14&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Christian Slaves, Muslim Masters: White Slavery in the Mediterranean, the Barbary Coast and Italy, 1500–1800]''". Robert Davis (2004) ISBN 1-4039-4551-9</ref><ref>Rees Davies, [http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/white_slaves_02.shtml British Slaves on the Barbary Coast], [[BBC]], July 1, 2003</ref> Tambe tabatin un komersio ekstensivo den katibunan kristian den e region di [[Laman Pretu]] pa algun siglo te ora ku e Kanato di Krimea a wòrdu destruí dor di e [[Imperio ruso]] den 1783. Den e añanan 1570 serka di 20.000 katibu tabata wòrdu bendí pa aña na e haf di Teodosia.<ref>[https://web.archive.org/web/20170504102244/http://coursesa.matrix.msu.edu/~fisher/hst373/readings/inalcik6.html Halil Inalcik. "Servile Labor in the Ottoman Empire"] in A. Ascher, B. K. Kiraly, and T. Halasi-Kun (eds), The Mutual Effects of the Islamic and Judeo-Christian Worlds: The East European Pattern, Brooklyn College, 1979, pp. 25–43.</ref> === Sklabitut den Áfrika === Den e estadonan islámiko di wèst Sudan, inkluyendo [[Ghana]] (750-1076), [[Mali]] (1235-1645), Segou (1712-1861) i Songhai (1275-1591), mas o menos un tersera parti di e [[poblashon]] tabata katibu. Den Senegambia, entre 1300 i 1900, serka di un tersera parti di e poblashon tabata sklabisá. [[File:AfricanSlavesTransport.jpg|240px|left|thumb|Transporte di katibunan na Áfrika.]] Na [[Sierra Leone]] den siglo 19 mas o menos mitar di e poblashon tabata konsistí di katibu. Den siglo 19 por lo menos mitar di e poblashon tabata sklabisá bou di e hendenan Duala di [[Kamerun]], e Igbo i otro pueblonan di e Riu Niger, Kongo i e reinado Kasanje i Chokwe di [[Angola]]. Bou di e Ashanti i Yoruba un tersera parti di e poblashon tabata katibu.<ref name=Britannica>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 Welcome to Encyclopædia Britannica's Guide to Black History]</ref> Entre 65% pa 90% di e poblashon arabe-swahili di [[Zanzibar]] tabata sklabisá. E sosiedat kontra sklabitut a estimá ku tabatin un kantidat di 2 mion katibu na [[Etiopia]] den kuminsamentu di 1930, esaki for di un poblashon total di entre 8 pa 16 mion hende.<ref name="twentieth1">[https://web.archive.org/web/20110515192003/http://www.yale.edu/glc/events/cbss/Miers.pdf Twentieth Century Solutions of the Abolition of Slavery]</ref> == Komersio di katibu transatlántiko == [[File:Triangular trade.png|thumb|[[Komersio triangular]] entre [[Oropa]] (west), [[Afrika]] i [[Amérika|kontinente Amérika]]]] {{See also|Mira tambe: [[Komersio triangular]]}} Sklabitut probablemente tabata prominente na otro partinan di Áfrika hopi tempu promé ku e komienso di e tráfiko di katibu transatlántiko.<ref name=Brit>[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157 Historical survey > Slave societies]. ''Encyclopædia Britannica.''</ref> E siudat marítimo di [[Lagos]], [[Portugal]] tabata e promé merkado di katibu krea den Portugal pa e benta di katibunan importá for di e partinan nort di [[Mauretania]].<ref name="Goodman">Goodman, Joan E. (2001). [http://books.google.com/books?id=Ziv7J90u-mAC&pg=PT14&dq=Lagos,+Portugal+first+slave+market&sig=VEEkBG7i9zL9OzT36EtwdIl4ono A Long and Uncertain Journey: The 27,000 Mile Voyage of Vasco Da Gama]. Mikaya Press, ISBN 0-9650493-7-X.</ref><ref name="Oliveira">de Oliveira Marques, António Henrique R. (1972). ''History of Portugal''. [[Columbia University Press]], ISBN 0-231-03159-9, p. 158-160, 362–370.</ref> Pa aña 1552 katibunan pretu afrikano tabata suma un 10% di e poblashon total di [[Lisboa]].<ref>Thomas Foster Earle, K. J. P. Lowe "Black Africans in Renaissance Europe" p.157 [http://books.google.com/books?id=d2dN5vh2200C&pg=PA156&dq=slaves+black+in+portugal#PPA157,M1 Google]</ref><ref>David Northrup, "Africa's Discovery of Europe" p.8 ([http://books.google.com/books?id=RzJzjQ4eOgQC&pg=PA8&dq=lisbon+balck+slaves+percent Google])</ref> Den e di dos mitar di siglo 16 e korona a kibra su monopolio riba komersio di katibu i e atenshon di e komersio oropeo den katibunan afrikano a move di importashon na Oropa pa transportashon direktamente na [[Kolonialismo|kolonianan]] tropikal den e Amerikanan. Den e kaso di Portugal, espesialmente [[Brasil]].<ref name="Oliveira" /> Den e siglo 15 un tersera parti di e katibunan tabata wòrdu rebendí na e merkado afrikano a kambio di oro.<ref>Klein, Herbert. ''The Atlantic Slave Trade''.</ref> [[File:Stedman-hanging.jpg|210px|left|thumb|Un katibu kologa bibu na di su repchi.]] E [[Spaña|spañonan]] tabatin ku bringa kontra e sivilisashonnan komparativamente poderoso di e Mundu Nobo. Pero e konkista spaño di e hendenan indígena di e Amerikanan a wòrdu fasilitá tambe dor di malesanan ku a plama dor ku e hendenan indígena no tabatin inmunidat natural kontra esakinan.<ref>[https://web.archive.org/web/20080907093641/http://www.ucpress.edu/books/pages/9968/9968.ch01.html David A. Koplow Smallpox The Fight to Eradicate a Global Scourge]</ref> Nativonan a wòrdu huza komo trahadó forsá, pero e malesanan a kousa un skarsedat di trahadó loke a pone ku e kolonistanan spaño a meskla gradualmente den e komersio di katibu transatlántiko. E promé oropeonan ku a usa katibunan afrikano den e Mundu Nobo tabata e spañonan ku a usa nan komo trahadó riba islanan manera [[Cuba]] i [[Hispañola]] kaminda e kaida alarmante di e poblashon indígena a kousa e promé leinan real protehando e poblashon indígena. E promé katibunan afrikano a yega Hispaniola den aña 1501.<ref>[https://web.archive.org/web/20061003165601/http://www.ukcouncilhumanrights.co.uk/webbook-chap1.html HEALTH IN SLAVERY]</ref> E tráfiko di katibu transatlántiko a yega su punto mas altu na final di [[siglo 18]] ora ku e kantidat mas grandi di katibunan a wòrdu kapturá durante ekspedishonnan den e interior di wèst Áfrika. E ekspedishonnan aki tabata wòrdu kondusí tipikamente dor di reinonan afrikano, manera e Imperio Oyo (Yoruba), e Imperio Ashanti,<ref>"[http://www.nytimes.com/2010/04/23/opinion/23gates.html Ending the Slavery Blame-Game]". The New York Times. April 22, 2010.</ref> e Reino di Dahomey<ref>[http://www.metmuseum.org/toah/hd/slav/hd_slav.htm The Transatlantic Slave Trade] Alexander Ives Bortolot. Department of Art History and Archaeology, Columbia University.</ref> i e Konfederashon Aro.<ref>[http://countrystudies.us/nigeria/7.htm Nigeria – The Slave Trade]. Source: ''U.S. Library of Congress.''</ref> Oropeonan kasi nunka tabata drenta e interior afrikano dor di resistensia pisá afrikano. E katibunan tabata wòrdu tresé na lugánan kostal kaminda nan tabata wòrdu kambiá pa bienes nan. Mas o menos 12 mion afrikano a wòrdu transportá pa e Amerikanan entre e [[siglo 16|siglonan 16]] i [[siglo 19|19]].<ref>{{cite book |last=Ronald Segal |title=The Black Diaspora: Five Centuries of the Black Experience Outside Africa |url=https://archive.org/details/isbn_9780374524906 |year=1995 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |location=New York |isbn=0-374-11396-3 |page=4 |quote=It is now estimated that 11,863,000 slaves were shipped across the Atlantic. [Note in original: Paul E. Lovejoy, "The Impact of the Atlantic Slave Trade on Africa: A Review of the Literature," in ''Journal of African History'' 30 (1989), p. 368.] ... It is widely conceded that further revisions are more likely to be upward than downward. }}</ref> For di esakinan, banda di 645.000 a wòrdu hibá pa loke awor ta e [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. E kantidad mas grandi di katibu a wòrdu hibá Brasil.<ref>Stephen D. Behrendt, David Richardson, and David Eltis, [[W. E. B. Du Bois Institute|W. E. B. Du Bois Institute for African and African-American Research]], [[Harvard University]]. Based on "records for 27,233 voyages that set out to obtain slaves for the Americas". {{cite book|last=Stephen Behrendt|title=Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience|year=1999|publisher=Basic Civitas Books|location=New York|isbn=0-465-00071-1|chapter=Transatlantic Slave Trade|quote=}}</ref> Tabatin mas hende pretu liber ku katibu na Brasil. Al kontrario di esaki na Cuba hendenan pretu liber tabata konsistí di solamente un 15% di e poblashon na 1827; na Saint-Domingue (kolonia franses awendia konosí komo [[Haiti]]) esaki tabata solamente 5% na 1789.<ref>"[http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=200351 AFRICAN-AMERICANS]". History.com.</ref> Un mei mion katibu, mayoria di nan nasí na Áfrika a traha riba e plantashonnan di Saint-Domingue.<ref>[https://web.archive.org/web/20120304221956/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/05/30/CMGKG6F3UV1.DTL Birth of a Nation / "Has the bloody 200-year history of Haiti doomed it to more violence?"], ''[[San Francisco Chronicle]]'', May 30, 2004.</ref> == Lista di katibu == * [[Karpata]] * [[Virginie Gameren]] * [[Eleutheria Ana de Palm]] * [[Tula]] * [[Virginia Demetricia]] {{Appendix}} [[Category:Historia]] jh2qif6iwtwwlerxbgo0zai2iopzx9i 2 7580 204847 204712 2026-09-21T13:36:09Z Caribiana 8320 204847 wikitext text/x-wiki ''__NOINDEX__'' * [[AIOF]] - [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] - ---------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio | adres = skina ''L.G. Smith Blvd'' y Maria Christinastraat | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | cercania = | area = | funcion_original = Residencia di gobernador | funcion_actual = Cas ceremonial di gobernador | architect = Associated Architects Aruba NV | encarga = | piso = 2 | zoom = 16 | imagen2 = }} '''Cas Ceremonial''' of '''Cas Ceremonial di Gobernador''' ta un edificio situa na Oranjestad, Maria Christinastraat .. cu ta pertenece na Gabinete di Gobernador pa uzo como luga .... El a wordo construi na 1986 y a sirbi entre 1987 y 2004 como residencia oficial di [[Gobernador di Aruba]]. == Cas ceremonial di Gobernador == Construccion di residencia oficial di Gobernador di Aruba na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad a cuminsa na 1985. Na 1986, Aruba a haya e status di un pais dentro di Reino. E prome Gobernador di Aruba tambe a sinta e aña ey. E prome dos gobernador di Aruba, [[Felipe Tromp]] y [[Olindo Koolman]], tabata residencia den e residencia oficial durante nan termino di gobernacion. Gobernador Refunjol no a haci uzo di esaki, pendiente e renobacion di e edificio. E renobacion y modernisacion di Residencia di Gobernador a keda cla na 2015 pa su uso actual como cas di recepcion ceremonial: Cas Ceremonial di Gobernador. E edifisio ta wòrdu usá pa Gobernador pa audiencia y recepcionnan oficial di dignatario. ===Uzo actual=== Cas Ceremonial di Gobernador ta wòrdu usá pa aktividatnan di karakter ofisial i protokolario, inkluyendo audensia i resepshon pa ministernan, embahadornan, delegashonnan internashonal i otro funshonarionan. E edificio ta wòrdu usá tambe pa algun ceremonianan ofisial, manera huramentashon i e entrega anual di kondekorashonnan real.[5] Como parti di e interior actual, pintura y panel di mosaico prestá pa e [[Agencia di Herencia Cultural di Hulanda]], hunto cu obra di artistanan local, ta wordo exhibi temporalmente.[1]<ref>[https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador Cas ceremonial di Gobernador]</ref> Obranan di arte Como parti di e layout actual, diferente pintura y panelnan di tegel presta di Agencia di Herencia Cultural di Hulanda, como tambe obranan presta di artistanan local, ta exhibi temporalmente den Cas Ceremonial.<ref>[https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador Cas ceremonial di Gobernador]</ref> == Historia == * Reeds in 1943 werd er gepleit voor de bouw van een ambtswoning op Aruba voor de Gouverneur, die toen zetelde op Curacao en bij verblijf op Aruba doorgaans in een middenstandswoning logeerde. Een voorstel van de Raad van Politie Aruba, gesteund door de Koloniale Staten met als voorzitter [[John Horris Sprockel]].<ref>Ambtswoning Gouverneur.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-04-1943, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010401589:mpeg21:p004</ref> *De kosten van de ambtswoning werden in 1984 geraamd op 1,1 miljoen Nedelandse gulden.<ref>Minister De Koning aan Tweede Kamer: Kosten gouverneurswoning en kantoor Aruba; 2,5 miljoen. "Amigoe". Curaçao, 21-12-1984, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643124:mpeg21:p005</ref> * E residencia oficial di Gobernador, situa na Maria Christianastraat 2 riba e sitio di e residencia bieu di Gezaghebber, a wordo diseña pa e firma di arkitecto Associated Architects Aruba NV y construi pa e compania di construccion y comercio Bohama Aruba NV. E instalashonnan eléktriko a wòrdu suministrá dor di Elcoa, e pintura dor di ASA, e instalashon di airco dor di KTBA, i e sistema di alarma dor di Marathon, miéntras ku Connar a hasi e trabounan di plomeria. Gastonan di construccion preparatorio a wordo cobra riba e presupuesto di Gabinete pa Antias Hulandes y Asuntonan Arubano y a suma na mas o menos 660.000 florin.<ref name="Overdracht">Bij bezoek koningin Beatrix Ambtswoning van de gouverneur van Aruba officieel overgedragen. "Amigoe". Curaçao, 21-11-1986, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641865:mpeg21:p006</ref> E piso abou di e residensia ofisial ta alohá prinsipalmente e kambernan representativo, inkluyendo un salon di resepshon i un sala di kome chikitu, i tambe un estudio. E cuartonan priva di gobernador y su famia ta situa na e piso mas ariba. Varios kamber pa personal, i tambe un garashi, fasilidatnan di laba paña i un tualèt, ta alohá den e anekso. E diseño di e propiedat a tene kuenta ku e gobernador lo mester por ta anfitrion di resepshonnan chikitu di te ku 30 persona paden. Pa resepshonnan mas grandi, por hasi uso di e patio situá patras di e residencia.<ref name="Overdracht"/> Dia 21 di november 1986 cas residencial di gobernador di Aruba door de staat der Nederlanden aan het land Aruba in eigendom overgedragen.<ref name="Overdracht"/> ----- ===Tocante Cas Ceremonial di Gobernador=== E Cas di Gobernador di Aruba, conoci awe oficialmente como Cas Ceremonial di Gobernador, tin un historia mara estrechamente na e Status Aparte di Aruba. E edificio aki ta situa na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad y tin un funcion oficial y historico hopi importante pa e pais. Na aña 1985 a cuminsa cu e construccion di e edificio. Antes tabata situa eynan e Cas di Gezaghebber (e cas di e maximo autoridad prome cu Status Aparte), cual a wordo basha abao na 1986 pa habri paso pa e residencia nobo. E cas nobo aki tabata un regalo di Hulanda na Aruba den cuadro di nos Status Aparte. Na aña 1986, ora Aruba a adkiri su status como pais autonomo dentro di Reino, e prome Gobernador, Felipe B. Tromp, a asumi su puesto y a drenta biba den e cas. E di dos Gobernador, Olindo Koolman, tambe a biba den e residencia oficial aki durante su periodo. Ora Gobernador Fredis Refunjol a asumi e funcion na aña 2004, el a dicidi di no biba den e cas. E edificio tabata den necesidad structural pa un renobacion grandi y profundo. Despues di a completa e trabounan grandi di reconstruccion y renobacion na aña 2015, e cas a haya su nomber y funcion actual: Cas Ceremonial di Gobernador. Desde e momento ey, no ta uz’e mas pa biba, sino exclusivamente pa eventonan protocolario. Eventonan cu lo tuma luga den e edficio aki ta entre otro, audiencia y recepcion den forma di ricibi ministernan, embahadornan, delegacionnan internacional y otro funcionarionan halto di Estado. Ceremonianan oficial manera huramentacion di huesnan, ministernan y e sitio caminda ta duna e Condecoracionnan Real (Lintjesregen) anualmente. Cu e acuerdo nobo aki Pais Aruba y Gabinete di Gobernador a firma un convenio di erfpacht pa e propiedad aki. Cu esaki, Gabinete di Gobernador a keda structuralmente encarga cu e edificio, locual ta garantisa un uzo mas eficiente, sostenibel y conservacion di su balor historico pa futuro.<ref name="Gabinete">[https://24ora.com/gabinete-di-gobernador-a-tuma-maneho-di-cas-ceremonial-over/ Gabinete di Gobernador a tuma maneho di Cas Ceremonial over], [[24ora]] (20 di augustus 2026)</ref> ---------------------- '''Cas Ceremonial di Gobernador''' (tambe konosí komo '''Cas Ceremonial''') ta un edificio na [[Oranjestad]], situá na Maria Christinastraat 2. E edificio ta pertenesé na [[Gabinete di Gobernador]] i ta wòrdu usá pa aktividatnan ofisial, entre otro audensia i resepshon di dignatario. E edificio a wòrdu konstrui komo residensia ofisial di [[Gobernador di Aruba]] i a fungi komo tal entre 1987 i 2004.[1][5] Historia Ya na 1943 tabatin petishonnan pa konstrui un residensia ofisial na Aruba pa e gobernador, ku na e tempu tabata residí na [[Kòrsou]] i durante su estadia na Aruba generalmente tabata keda den un residensia privá. Un proposishon di e Raad van Politie Aruba a haña sosten di e Koloniale Staten.[2] E plan pa un residensia ofisial a wòrdu retomá hopi aña despues. Na 1984, e gastonan pa e proyekto tabata estimá na 1,1 mion florin hulandes.[3] E konstruksion na Maria Christinastraat 2 a kuminsá na 1985, riba e sitio kaminda promé tabata e [[Cas di Gezaghebber]]. E edificio a wòrdu diseñá pa Associated Architects Aruba NV i konstrui pa Bohama Aruba NV.[4] E residensia tabata konsistí di dos piso. E piso abou tabata destina prinsipalmente na espasionan representativo, entre otro un salon di resepshon, un sala di kome chikí i un estudio. E kambernan privá di gobernador i su famia tabata situá na e piso ariba. Un anekso tabata kontené espasionan pa personal, un garashi, fasilidatnan pa laba paña i un tualèt. E diseño tabata permití resepshon di te ku 30 persona den e edificio, miéntras ku e patio patras por a wòrdu usá pa resepshonnan mas grandi.[4] Dia 21 di november 1986, e Estado di Hulanda a transferí e propiedad di e residensia na [[Pais Aruba]].[4] E prome gobernador di Aruba, [[Felipe Tromp]], a usa e residensia durante su periodo den funshon. Su susesor, [[Olindo Koolman]], tambe a biba den e residensia durante su gobernashon.[5] Na 2004, ora [[Fredis Refunjol]] a bira gobernador, e no a hasi uzo di e edificio komo residensia. E edificio tabata mester di un renovashon i modernisashon grandi. E trabounan a wòrdu finalisá na 2015, despues di kua e edificio a haña su funshon aktual komo Cas Ceremonial di Gobernador.[5] Uso aktual Cas Ceremonial di Gobernador ta wòrdu usá pa aktividatnan di karakter ofisial i protokolario, inkluyendo audensia i resepshon pa ministernan, embahadornan, delegashonnan internashonal i otro funshonarionan. E edificio ta wòrdu usá tambe pa algun ceremonianan ofisial, manera huramentashon i e entrega anual di kondekorashonnan real.[5] Como parti di e interior aktual, pintura i panel di teila prestá pa e [[Agencia di Herencia Cultural di Hulanda]], hunto ku obra di artistanan lokal, ta wòrdu eksibí temporalmente.[1] ------------------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio | nomber = Cas di Gezaghebber di Aruba | adres = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | cercania = | area = | funcion_original = Residencia oficial di gezaghebber | funcion_actual = reemplasa pa Cas Ceremonial | architect = | encarga = | piso = | zoom = 16 | imagen2 = }} '''Cas di Gezaghebber''' ta referi na e residencia oficial di e [[Lista di Gezaghebber di Aruba|Gezaghebber di Aruba]], un funcionario cu tabata e representante mas halto di gobierno colonial y, despues di gobierno di [[Antias Hulandes]]. E funcion di gezaghebber na Aruba a wordo crea na 1848 y a keda te dia 1 di januari 1986, ora [[Status aparte di Aruba|Status Aparte]] a drenta na vigor. Durante e periodo aki dos edificio na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] a fungi como residencia di e gezaghebber. E prome tabata situa den cercania di Plaza Daniel Leo, mientras cu e di dos tabata situa na Maria Christinastraat. E prome edificio a wordo basha abou na 1949 y e di dos na 1986.<ref name="Bouwen">{{cite book|last1=Van der Klooster|first1=Olga|last2=Bakker|first2=Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|location=Bloemendaal|year=2007|page=70|isbn=978-90-75238-19-8}}</ref> E tereno di e di dos residencia a keda cu un funcion gubernamental: un residencia nobo pa [[Gobernador di Aruba]] a wordo construi riba e mesun sitio. E edificio aki ta conoci awendia como [[Cas Ceremonial di Gobernador]].<ref name="Gabinete">{{cite web |url=https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador |title=Cas Ceremonial di Gobernador |publisher=Kabinet van de Gouverneur van Aruba |access-date=2026-09-16}}</ref> ==Cas di Gezaghebber== === Prome cas === Prome cu 1929, Gezaghebber di Aruba tabata uza un edificio bieu situa den centro di Oranjestad, cerca di e actual [[Plaza Daniel Leo]] y e tiendanan Variety Store y Manhattan Store na entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes]].<ref>{{cite book|author=[[Johan Hartog]]|url=https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0119&q=%22ambtswoning%22|title= Aruba in oude ansichtkaarten|publisher=Europese Bibliotheek|location=Zaltbommel|year=1974}}</ref><ref name="huis"/> E edificio aki, cu tabata originalmente un cas y oficina pa Commandeur di Aruba, tabata den uzo for di alrededor di 1830. Despues cu e gezaghebber a muda for di e edificio na 1929, e edificio a wordo uza como marinierskazerne. Na 1949, e edificio a wordo desmantela.<ref name="huis">{{citeer web|titel=Huis Gezaghebber eerste onderdak voor mariniers op Aruba|werk=[[Amigoe]]|auteur=[[Johan Hartog]]|datum=1965-12-09|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-16|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462489:mpeg21:p011}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Vergadering van den Kolonialen Raad|werk=[[Amigoe]]|datum=1930-12-20| 20-12-1930|bezochtdatum=2026-09-16|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280991:mpeg21:p001}}</ref> === Di dos cas === Na 1929, Gezaghebber [[Isaac Wagemaker]] a laga construi un residencia oficial nobo den bario di Klip, riba skina di Maria Christinastraat y L.G. Smith Boulevard. E edificio a bira e di dos cas di gezaghebber di Aruba.<ref name="Bouwen"/> E edificio a wordo diseña pa K.K. van der Heide di DOW Corsou. E tabata consisti di un edificio di dos piso cu un plan di diseño casi cuadra y un zolder bou di un dak prominente. Pa duna e edificio un aparencia mas representativo, e dak tabata cubri cu panchinan di ceramica. E residencia tabata dispone di facilidadnan moderno pa su tempo, incluyendo un baño, cushina y espacio pa personal.<ref name="Bouwen" /> [[Lindoro Kwartsz]], [[Frederik Beaujon]], [[Oscar Henriquez]], [[Jossy Tromp]] y [[Pedro Bislip]] tabata entre e gezaghebbernan cu a traha y biba cu na famia den e residencia.<ref name="Gabinete" /><ref>[https://coleccion.aw/show/?AMIGOE-1963-05-10&q=%22ambtswoning%22 Gezaghebber in ambtswoning], [[Amigoe]] (10 di mei 1963)</ref> Despues cu Aruba a haya su Status Aparte, e pais a haya su propio [[gobernador]] dia 1 di januari 1986 y e funcion di gezaghebber a stop di existi. E residencia di gezaghebber na Maria Christinastraat a wordo basha abou pa haci luga pa un residencia oficial nobo pa e [[gobernador di Aruba]].<ref name="Gabinete" /> E construccion di e residencia nobo a cuminsa na 1985. E edificio cu a reemplasa e Cas di Gezaghebber a bira e residencia oficial di e prome Gobernador di Aruba y ta conoci awe como Cas Ceremonial di Gobernador.<ref name="Gabinete" /> {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Historia di Aruba]] [[:Kategoria:Gobièrnu]] ------ == Importancia historico == Cas di Gezaghebber (1929–1986) tabata un edificio importante den e historia di gobernacion na Aruba. Durante mas cu mey [[siglo]], e tabata sirbi como residencia y luga di trabou di e maximo representante di gobierno colonial y, despues, di gobierno di [[Antias Hulandes]] na Aruba. Aunke e edificio mes no ta existí mas, su sitio a sigui tin un funcion oficial. E actual Cas Ceremonial di Gobernador, construí riba e mesun tereno, ta sigui sirbi pa actividadnan oficial di e pais. ==Historia== * institucion funcion di gezaghebber na 1848 * prome cu esey: commandeur como antecesor * E titulo di gezaghebber ta origina for di ''Reglement op het beleid van de Regering in de Kolonie Curaçao en Onderhorige Eilanden'' di 1834. Na 1834, e titulonan di Director y Comandeur a wordo reemplasa pa gezaghebber. Het vroegere gezaghebbershuis en -kantoor, gebouwd omstreeks 1830, afgebroken in 1949. Na 1929, toen gezaghebber Isaac Wagemaker verhuisde naar de nieuw gebouwde ambtswoning op de Klip (waar nu de woning van de Gouverneur staat) en een kantoor in gebruik nam in het zoge¬ naamde landskantorengebouw (nu het Archeologisch Museum), diende het als marinierskazerne. Naar de vroegere kazerne heet het plein, dat oorspronkelijk een straat was, nog altijd de Kazernestraat. Het oude gezaghebbershuis stond waar nu de Plaza Daniël Leo bij de Variety Store is.<ref>{{cite book|author=[[Johan Hartog]]|url=https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0119&q=%22ambtswoning%22|title= Aruba in oude ansichtkaarten|publisher=Europese Bibliotheek|location=Zaltbommer|year=1974}}</ref> -------- '''Cas di Gezaghebber''' tabata e residencia ofisial entre 1929 y 1985 di e [[Lista di Gezaghebber di Aruba|Gezaghebber di Aruba]]. E tabata situa na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], na skina di [[L.G. Smith Boulevard]] y [[Maria Christinastraat]], riba e mesun tereno unda awe ta ubica [[Cas Ceremonial di Gobernador]]. E edificio a wordo construi na 1929 y a wordo demoli na 1986 pa habri paso pa e residencia ofisial nobo di [[Gobernador di Aruba]].<ref name="Bouwen">{{cite book|last1=Van der Klooster|first1=Olga|last2=Bakker|first2=Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|location=Bloemendaal|year=2007|page=70|isbn=978-90-75238-19-8}}</ref> ==Historia== Antes di 1929, e Gezaghebber di Aruba tabata uza un edificio mas bieu situá den e centro di Oranjestad, serka di e actual [[Plaza Daniel Leo]]. E edificio aki, cu tabata originalmente un cas i oficina pa e Commandeur di Aruba, tabata na uso for di alrededor di 1830. Despues cu e Gezaghebber a muda for di e edificio na 1929, e edificio a wordo usa komo un kazerna pa mariniers.<ref>HUIS GEZAGHEBBER eerste onderdak voor mariniers op Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-12-1965, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462489:mpeg21:p011</ref><ref>VERGADERING van den KOLONIALEN RAAD. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 20-12-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280991:mpeg21:p001}}</ref> E edificio a wordo demoli na 1949.<ref name="Gabinete">{{cite web |url=https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador |title=Cas Ceremonial di Gobernador |publisher=Kabinet van de Gouverneur van Aruba |access-date=21 di augustus 2026}}</ref> Het vroegere gezaghebbershuis en -kantoor, gebouwd omstreeks 1830, afgebroken in 1949. Na 1929, toen gezaghebber Isaac Wagemaker verhuisde naar de nieuw gebouwde ambtswoning op de Klip (waar nu de woning van de Gouverneur staat) en een kantoor in gebruik nam in het zoge¬ naamde landskantorengebouw (nu het Archeologisch Museum), diende het als marinierskazerne. Naar de vroegere kazerne heet het plein, dat oorspronkelijk een straat was, nog altijd de Kazernestraat. Het oude gezaghebbershuis stond waar nu de Plaza Daniël Leo bij de Variety Store is.<ref>{{cite book|author=[[Johan Hartog]]|url=https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0119&q=%22ambtswoning%22|title= Aruba in oude ansichtkaarten|publisher=Europese Bibliotheek|location=Zaltbommer|year=1974}}</ref> Na 1929, Gezaghebber [[Isaac Wagemaker]] a laga construi un residencia oficial nobo na skina di L.G. Smith Boulevard y Maria Christinastraat. E edificio nobo a bira e di dos residencia oficial di Gezaghebber di Aruba.<ref name="Bouwen">{{cite web |title=Gezaghebberswoning hoek L.G. Smith Boulevard en Maria Christinastraat |publisher=Archival source |access-date=21 di augustus 2026}}</ref> E diseño tabata konsistí di un edificio di dos piso ku un plan di piso kasi kuadrá i un zolder bou di un dak prominente. Pa duna e edificio un aparensia mas representativo, e dak tabata cubrí cu panchinan di ceramica. E residencia tabata dispone di fasilidatnan moderno pa su tempo, inkluyendo un baño, cushina y espacio pa personal.<ref name="Bouwen" /> Entre e personanan den funcion cu a biba i traha den e residencia tabatin [[Lindoro Kwartsz]], Frederik Beaujon, [[Oscar Henriquez]], [[Jossy Tromp]] y [[Pedro Bislip]].<ref name="Gabinete" /><ref>[https://coleccion.aw/show/?AMIGOE-1963-05-10&q=%22ambtswoning%22 Gezaghebber in ambtswoning], [[Amigoe]] (10 di mei 1963)</ref> == Demolicion == Despues cu Aruba su [[Status Aparte]] a drenta na vigor dia 1 di januari 1986, e pais a haya su propio Gobernador mientras e funcion di gezaghebber a stop di existi. E residencia di Gezaghebber na Maria Christinastraat a wordo demoli pa permití e construccion di un residencia ofisial nobo pa e [[Gobernador di Aruba]].<ref name="Gabinete" /> Construccion di e residencia nobo a cuminsa na 1985. E edificio cu a remplasá e Cas di Gezaghebber a bira e residencia oficial di e prome Gobernador di Aruba i awe ta conoci komo [[Cas Ceremonial di Gobernador]].<ref name="Gabinete" /> == Importancia historico == Cas di Gezaghebber (1929–1986) tabata un edificio importante den e historia di gobernacion na Aruba. Durante mas cu mey [[siglo]], e tabata sirbi como residencia y luga di trabou di e maximo representante di gobierno colonial y, despues, di gobierno di [[Antias Hulandes]] na Aruba. Aunke e edificio mes no ta existí mas, su sitio a sigui tin un funcion oficial. E actual Cas Ceremonial di Gobernador, construí riba e mesun tereno, ta sigui sirbi pa actividadnan oficial di e pais. == Bronnen == * Kabinet van de Gouverneur van Aruba, ''Cas Ceremonial di Gobernador''.<ref name="Gabinete" /> * Informashon arkitektoniko i historiko tokante e residencia di Gezaghebber na L.G. Smith Boulevard i Maria Christinastraat.<ref name="Bouwen" /> ==Cas di Gezaghebber (1931-1986)== Case di Gezaghebber (1931-1986) tabata e residensia ofisial di e Gezaghebber di Aruba na skina di LG Smith y Maria Christinastraat y tabata e di dos cas oficial di gezaghebber na Aruba, despues di e cas cu tabata situa na Plasa Daniel Leo.<ref name="Gabinete"/> Gezaghebberswoning hoek LG Smith Boulevard en Maria Christinastraat na Oranjestad. Deze woning (1931, schetsontwerp) werd door DOW Curacao ism K.K. van der Heide ontworpen.<ref name="Bouwen">[[Olga van der Klooster]] & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 70.</ref> E tabatin un plan di piso kasi kuadrá, dos piso, i un zolder ku un dak imponente. Pa duna e edifisio mas atrakshon ainda, el a wòrdu ekipá ku tegelnan di dak di serámika karu. E residensia tabata ekipá ku e fasilidatnan mas moderno pa su tempu. Tabatin un baño ku un baño. Esaki ta remarcabel, como cu ainda no tabatin un red di suministro di awa potabel publico durante e periodo ey. Hende tampoko no tabata kushiná mas den fogon pero riba un stoof den kushina kontra e muraya patras di kas. Na man robes di e entrada tabatin un edifisio chikitu ku tabata kontené un garashi, un kamber di strika i un kamber chikitu di biba pa e kriá.<ref name="Bouwen"/> Despues cu Aruba a adkiri Status Aparte na 1986, e residencia a wòrdu basha abou pa haci espacio pa e residencia oficial nobo di e prome gobernador di Aruba. E tabata okupá na 1987.<ref name="Bouwen"/> ===Antiguo Cas di Gezaghebber=== Den historia di Aruba, tabatin dos edificio principal cu a fungi como e “Cas di Gezaghebber” (ambtswoning) prome cu Aruba a haya su Status Aparte na aña 1986. E prome Cas di Gezaghebber (1830 – 1929) tabata situa caminda awe ta Plaza Daniel Leo, banda di e area di tiendanan den centro di Playa. A construi e edificio rond di aña 1830 originalmente como cas y oficina pa e Commandeur di Aruba. Na aña 1948, e nomber a cambia oficialmente pa Gezaghebber. Na aña 1929, e Gezaghebber a muda for di eynan. E cas a bira un marinierskazerne. Pa e motibo aki, e caya ey a haya e nomber di Kazernestraat. A basha e edificio abao na aña 1949.<ref name="Gabinete"/> E di dos Cas di Gezaghebber (1929 – 1986) ta precisamente unda awendia ta e Cas Ceremonial, situa na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad. Gezaghebber Isaac Wagemaker a laga construi e ambtshuis nobo aki na aña 1929 pasobra e prome cas tabata bieu caba. Tur e ultimo gezaghebbernan di Aruba, manera ta Lindoro Kwartsz, Oscar Henriquez, Jossy Tromp y Pedro Bislip, a biba y traha den e cas aki. Na fin di aña 1985, a basha e cas aki abao pa habri paso pa un edificio hopi mas grandi y moderno. E luga aki awe ta e Cas Ceremonial di Gobernador di Aruba.<ref name="Gabinete">[https://24ora.com/gabinete-di-gobernador-a-tuma-maneho-di-cas-ceremonial-over/ Gabinete di Gobernador a tuma maneho di Cas Ceremonial over], [[24ora]] (20 di augustus 2026)</ref> {{Appendix}} tweede versie Case ==Historia== Antes di 1931, e Gezaghebber di Aruba tabata usa un residencia mas bieu situá den e centro di Oranjestad, serka di e actual [[Plaza Daniel Leo]]. E edificio aki a wordo construi alrededor di 1830 originalmente komo cas i oficina pa e Commandeur di Aruba. Na 1931?, e Gezaghebber a muda pa un residencia nobo i e edificio bieu a wordo usa komo kaserna di mariniers. E edificio a wordo demoli na 1949.<ref name="Gabinete">{{cite web |url=https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador |title=Cas Ceremonial di Gobernador |publisher=Kabinet van de Gouverneur van Aruba |access-date=21 di augustus 2026 }}</ref> == Construccion == Gezaghebber Isaac Wagemaker a laga construi e nobo residencia ofisial na 1929, pasobra e anterior residencia tabata bieu. E edificio tabata e di dos residencia oficial di Gezaghebber na Aruba.<ref name="Bouwen" /> E edificio tabata diseña ku un plan di piso kasi kuadrá, dos piso i un zolder bou di un dak prominente. Pa duna e residencia un aparensia mas representativo, e dak tabata cubrí ku tegelnan di dak di serámika.<ref name="Bouwen" /> E residencia tabata disponé di fasilidatnan moderno pa su tempu. Entre otro, e tabatin un baño, un kushina i diferente espasion pa personal. Na man robes di e entrada tabatin un edificio chikitu cu tabata kontené un garashi, un kamber di strika i un kamber chikitu pa e kriá.<ref name="Bouwen" /> E diseño i e fasilidatnan di e residencia ta duna un bista di e manera di biba i e nivel di komfort cu tabata konsiderá moderno na Aruba na e prome mitar di siglo 20.<ref name="Bouwen" /> == Gezaghebbers== Durante su periodo komo residencia oficial, e edificio a sirbi komo cas i lugá di trabou pa diferente Gezaghebber di Aruba. Entre nan tabata Lindoro Kwartsz, Frederik Beaujon, Oscar Henriquez, Jossy Tromp i Pedro Bislip.<ref name="Gabinete" /> == Demolishon== Na final di 1985, e residencia di Gezaghebber a wordo demoli pa habri paso pa un edificio nobo, mas grandi i moderno, cu lo sirbi komo residencia oficial di e prome Gobernador di Aruba.<ref name="Bouwen" /> E demolishon a tuma luga den e periodo di transishon pa [[Status Aparte]]. Dia 1 di januari 1986, Aruba a bira un pais autonomo dentro di e [[Reino di Hulanda]] i a haya su propio Gobernador. E residencia nobo a bira e residencia oficial di e Gobernador di Aruba.<ref name="Gabinete" /> ==Sitio actual== E tereno unda e Cas di Gezaghebber tabata para ta ainda den uso oficial. E residencia nobo construi riba e mesun sitio a wordo transformá despues na e [[Cas Ceremonial di Gobernador]], cu awe ta sirbi pa audiensianan, recepcionnan i otro actividadnan oficial di Gobernador.<ref name="Gabinete" /> ==Importansia historiko== Cas di Gezaghebber tabata un edificio importante den e historia administrativa i arkitektoniko di Aruba. Durante mas cu mei siglo, e sitio tabata konektá ku e funcion di e maximo autoridad gubernamental na Aruba. Aunke e edificio di 1929 no ta existí mas, e historia di e sitio a continua ku e construccion di e residencia di Gobernador despues di Aruba a haya su Status Aparte. E cambio di un residencia di Gezaghebber pa un residencia di Gobernador ta reflehá e transformashon institushonal di Aruba den 1986. --------------- ===Antiguo Cas di Gezaghebber=== Den historia di Aruba, tabatin dos edificio principal cu a fungi como e “Cas di Gezaghebber” (ambtswoning) prome cu Aruba a haya su Status Aparte na aña 1986. E prome Cas di Gezaghebber (1830 – 1929) tabata situa caminda awe ta Plaza Daniel Leo, banda di e area di tiendanan den centro di Playa. A construi e edificio rond di aña 1830 originalmente como cas y oficina pa e Commandeur di Aruba. Na aña 1948, e nomber a cambia oficialmente pa Gezaghebber. Na aña 1929, e Gezaghebber a muda for di eynan. E cas a bira un marinierskazerne. Pa e motibo aki, e caya ey a haya e nomber di Kazernestraat. A basha e edificio abao na aña 1949.<ref name="Gabinete"/> E di dos Cas di Gezaghebber (1929 – 1986) ta precisamente unda awendia ta e Cas Ceremonial, situa na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad. Gezaghebber Isaac Wagemaker a laga construi e ambtshuis nobo aki na aña 1929 pasobra e prome cas tabata bieu caba. Tur e ultimo gezaghebbernan di Aruba, manera ta Lindoro Kwartsz, Oscar Henriquez, Jossy Tromp y Pedro Bislip, a biba y traha den e cas aki. Na fin di aña 1985, a basha e cas aki abao pa habri paso pa un edificio hopi mas grandi y moderno. E luga aki awe ta e Cas Ceremonial di Gobernador di Aruba.<ref name="Gabinete">[https://24ora.com/gabinete-di-gobernador-a-tuma-maneho-di-cas-ceremonial-over/ Gabinete di Gobernador a tuma maneho di Cas Ceremonial over], [[24ora]] (20 di augustus 2026)</ref> ------------------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''AIOF''' (Aruba Investment and Development Fund) ta un fondo nacional di inversion y desaroyo di Aruba, cu tin como meta pa crea un mecanismo permanente pa financia proyectonan strategico cu ta contribui na crecemento economico, diversificacion economico y progreso social di Aruba na largo plaso.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260620.pdf Parlamento lo trata prome Fondo di Inversion y Desaroyo di Aruba otro siman], BDA (20 di juni 2026)</ref> AIOF ta un iniciativa cu gobierno AVPFUTURO ta considera como un di e pilarnan principal di su programa di gobernacion. E fondo nacional di inversion y desaroyo tin como meta pa crea un mecanismo permanente pa financia proyectonan strategico cu ta contribui na crecemento economico, diversificacion economico y progreso social di Aruba na largo plaso. Prome cu e tratamento publico den Parlamento, gobierno a contesta un total di 229 pregunta presenta door di miembronan di Parlamento tocante e proyecto di ley ''Landsverordening Algemeen Investerings- en Ontwikkelingsfonds''. E idea pa crea un fondo nacional di inversion no ta nobo. Desde cu gobierno AVP-FUTURO a drenta gobierno na maart 2025, e coalicion a identifica e creacion di un fondo di inversion como un prioridad. Durante e preparacion di presupuesto nacional pa 2026, gobierno a reserva Afl. 50 miyon como inversion inicial pa pone e fondo traha unabes cu Parlamento aproba e ley. Segun e propuesta, AIOF lo enfoca riba inversionnan den varios sector considera esencial pa desaroyo sostenibel di Aruba. Entre e areanan cu tin prioridad tin enseñansa, innovacion, energia renovable, resiliencia climatico, gobierno digital, vivienda sostenibel, infrastructura y desaroyo di sectornan economico nobo. {{Appendix}} Despues di un debate extenso dia 23? di juni 2026 den Parlamento di Aruba, un mayoria minimo den Parlamento (11 voto na fabor y 9 contra) a aproba e Landsverordening Algemeen Investeringsen Ontwikkelingsfonds (AIOF), un ley cu ta crea Aruba su prome Fondo General di Inversion y Desaroyo. Segun gobierno, e fondo lo forma un herment financiero permanente pa permiti planificacion y financiamento di inversionnan publico riba un base multianual. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260626.pdf</ref> Otro elemento cu gobierno a pone enfasis riba dje ta e evaluacion independiente cu e ley ta prescribi. Despues di cinco aña cu e drenta na vigor, un comision di experto lo evalua e efectividad di AIOF y entrega un rapport na Parlamento y CAft. Maneho di AIOF lo cay bao di responsabilidad comparti di Minister di Asuntonan General y Minister di Finanzas. E fondo lo tin su propio presupuesto, cu lo ta separa di Presupuesto di Pais Aruba. Arends-Reyes a splica cu e beneficio mas grandi di AIOF ta cu recurso destina pa inversion lo keda separa di gastonan regular di gobierno. Gobierno AVP-FUTURO a anuncia oficialmente diaranson atardi, cu Aruba awor tin su propio Fondo General di Inversion y Desaroyo (AIOF). Un total di 11 parlamentario a vota pa e ley pasa. Segun Minister di Finansa, Geoffrey Wever, e fondo aki lo yuda financia proyectonan importante cu ta contribui na bienestar y desaroyo di Aruba a largo plaso.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37860 Wever: Fondo di inversion AIOF awor ta realidad pa financia proyectonan importante], 24 di juni 2026</ref> [[:Kategoria:Sociedad]] ------------ {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | tipo = organisacion gubernamental ''sui generis'' | nomber = Aruba Tourism Authority | director = Ronella Croes | obhetivo = | origina_di = Arubaans Toeristenbureau | sede = L.G. Smith Blvd. 8 | stad = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | pais = {{ABW}} | funda = 2011 | termina = | presidente = | personal = 40 (Aruba) | miembro_di = | commons = | website = https://www.ata.aw/ }} '''Aruba Tourism Authority''' (ATA, Autoridad di Turismo di Aruba) ta e organisacion oficial di mercadeo y maneho di destinacion (DMMO) pa [[Aruba]], funcionando como entidad central responsabel pa uni interesnan turistico entre stakeholder y partner paden y pafo di e isla.<ref name="about"/>[2] E rol aki ta encera coordinacion di mercadeo di destinacion, desaroyo di destinacion, y asociacionnan di destinacion pa sostene e ecosistema turistico en general.<ref name="about">[https://www.ata.aw/about About us], ata.aw</ref> Desde 1 di januari 2011, ATA ta opera como un entidad huridico independiente unico dentro di sector publico, bou di un status ''sui generis''. E structura aki ta otorga e organisacion autonomia y flexibilidad pa actua na bienestar di Aruba y su comunidad, mientras cu e ta keda ancra den gobernacion publico. E cuadro ''sui generis'' ta permiti ATA pa unifica un diversidad di stakeholder di [[turismo]] y sigui tuma decision independiente pa un maneho di destinacion efectivo.<ref name="ATA"/> Den e capacidad aki, ATA ta cumpli cu rolnan defini entre otro di mercadeo (promoviendo Aruba como destinacion), co-creator (colaborando riba iniciativanan turistico), conector (vinculando stakeholdernan), y autoridad (dunando supervision den asuntonan turistico). E ròlnan aki ta sostené su funcionnan central di uni interesnan, fomentá asosiashonnan, i duna direkshon stratégiko pa desaroyo di turismo.[1][2] ATA ta wòrdu dirigi pa CEO Ronella Croes desde 1 di januari 2011.<ref name="about"/><ref>[https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBATODAY-2010-11-26&q=%22ronella+tjin%22 New CEO for Aruba Tourism Authority], Aruba Today (26 di november 2010)</ref> E organisashon ta mantené un sede lokal na Aruba ku ofisinanan adicional na [[Hulanda]], [[Colombia]], y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] pa sostene su alcance mundial.<ref name="ATA">[https://www.gobierno.aw/aruba-tourism-authority-sui-generis-15-ana-construyendo-turismo-duradero Aruba Tourism Authority Sui Generis 15 aña construyendo turismo duradero], gobierno di Aruba (13 di januari 2026)</ref> == Historia == Den decada 1920, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico basa riba [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]]. Despues di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], despues cu turismo y biahamento a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission na 1947?, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyo y proyectonan importante. E promocion di turismo na Aruba a cuminsa formalmente cu e establecimento di Comision di Turismo di Aruba na 1947, un entidat crea pa promove y dirigi desaroyo di turismo riba e isla bou di liderazgo di Ernst Bartels.[7]<ref name="tourism">[https://www.aruba.com/us/our-island/history-and-culture/aruba-tourism Aruba tourism], aruba.com</ref> === 1953-1985 === [[File:Rinus de Graaff, Caribbean Hotel, 1966-01-01, ANA-DIG-DEGRAAFF-103, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|240px|Aruba Caribbean Hotel na 1966]] Na 1953, e comision a wordo reorganisa den Oficina di Turismo di Aruba (ATB, Aruba Toeristen Bureau), un instancia gubernamental modesto cu tabata consisti di apenas dos empleado: Ernst Bartels komo hefe y Casper Wever como su asistente.<ref name="tourism"/> ATB a concentra su esfuersonan riba mercadeo di Aruba como destinacion, particularmente dirigi riba e mercado di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. Un logro clave den e sector turistico emergente di Aruba tabata e apertura di Caribbean Hotel na 1959, e isla su prome hotel di resort di varios piso, cu a atrae jet-setternan internacional y a yuda establece Aruba su reputacion pa hospitalidad.<ref name="tourism"/> Durante añanan 1980, mehoracionnan di infrastructura a sostene expansion di turismo, incluyendo un estudio amplio di seis luna conduci na 1983 door di e compania Sasaki Associates cu sede na Merca den colaboracion ku instansianan gubernamental. E estudio a identifica e coredor costal di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] pa California Point komo e zona turístiko prinsipal, loke ta conduci na inversionnan dirigi den caminda, red di awa y otro utilidadnan pa permiti desaroyo di resort na gran escala mientras ta proteha areanan ambiental sensitivo.<ref name="tourism"/> Aruba su ekonomia tabata dependé pa hopi tempu riba e Refineria di Zeta di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] como su dunado di trabou principal for di añanan 1920, pero su cierre na 1985 a causa un cambio decisivo den direccion di turismo como e motor economico dominante di e isla.<ref name="tourism"/> Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Toeristen Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. === 1985-2011 === Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> === 2011-presente === Establece oficialmente dia 1 di yanüari 2011, komo un entidat públiko úniko sui generis evolushonando for di e eks Ofisina di Turismo, ATA ta operá ku outonomia pa impulsá prosperidat ekonómiko miéntras ta priorisá preservashon di medio ambiente, integridat cultural, y bienestar di komunidat bou di su propósito núkleo di enrikesé kalidat di bida di Aruba pa medio di maneho responsabel.<ref name="ATA"/> Entrante 1 di januari 2011, ATA ta embarca riba un trayecto nobo cu un reorganisacion cu a wordo planea pa dos aña caba. E independisacion di Aruba Tourism Bureau a wordo inicia dor di Minister di Turismo, Transporte y Labor, [[Otmar Oduber]]. Cu su status independiente nobo, ATA lo wordo exonera di burocracia gubernamental y, pa medio di presupuestonan independiente, lo asumi e reto di sigui desaroya turismo pa y riba e ‘One Happy Island’ y hib’e na un nivel mas halto. Pa promé bia, un CEO ta na kabes di e organisashon.<ref>Arjen Lutgendorff, [https://www.travelpro.nl/ronella-tjin-asjoe-croes-nieuwe-ceo-aruba-tourism-authority/ Ronella Tjin Asjoe-Croes nieuwe CEO Aruba Tourism Authority], travelpro.nl (29 di november 2010)</ref> E strategia di turismo di Aruba, bou di guia di A.T.A., ta pone un enfasis fuerte riba e concepto di turismo di High Value - Low Impact (Balor Halto – Impacto Abou). E enfoke stratégiko aki ta sigurá ku miéntras e isla ta yama bon biní na kantidatnan kresiente di bishitante, e ta hasi esaki na un manera ku ta priorisá kalidat riba kantidat. A.T.A. ta kere cu e berdadero balor di turismo no ta sinta solamente den cantidad di bishitante, pero den con e bishitantenan aki ta contribui na economia di Aruba mientras ta respeta su herencia cultural, medio ambiente, y comunidadnan local.<ref>[https://www.travelandtourworld.com/news/article/aruba-tourism-authority-celebrates-fifteen-years-of-transformational-growth-driving-innovation-and-sustainable-development/ Aruba Tourism Authority Celebrates Fifteen Years of Transformational Growth, Driving Innovation and Sustainable Development], 13 di januari 2026</ref> ==Organisacion == ATA ta traha for di su sede prinsipal na Oranjestad cu ta structura den un unidad di "destination services" y un unidad di mercadeo, bou di cua tin oficinanan internacional cu ta abarca e regionnan di Nort Amérika, Latino Amérika i Europa (manera Hulanda/Den Haag).<ref>https://careers.aruba.com/portal-ata/ata-about </ref> ATA ta traha for di su sede prinsipal na Oranjestad cu alrededor di 40 empleado ront di un structura parti den un unidad di "destination services" y un unidad di mercadeo, bou di cua tin oficinanan internacional cu ta abarca e regionnan di Nort Amérika, Latino Amérika i Europa (manera Hulanda/Den Haag). Global: E organisashon ta empleá personal adishonal den ofisinanan internashonal regional ku ta abarká Nort Amérika, Latino Amérika i Europa (manera Hulanda/Den Haag). Total di Kantidat: Sifranan ofisial verifiká total ta indiká un personal spesialisá di alrededor di 100 persona pa imprimí mas ku 100 persona den henter su pia mundial, aunke variabel kalkulashonnan di terser parti ta varia mas haltu dependiendo di kontratistanan eksterno. ==Vision pa futuro == Aruba Tourism Authority ta envisioná un futuro kaminda turismo no solamente ta sostené pero aktivamente ta engrandesé e resiliensia di e isla i ta entregá impaktonan positivo riba su medio ambiente, komunidatnan, i herensia kultural.[1][16]<ref>https://www.gobierno.aw/ata-ta-presenta-resultado-di-september-y-su-responsible-tourism-impact-report</ref> E perspektiva aki riba término largu ta wòrdu guiá dor di e organisashon su vishon núkleo: “Un Aruba dushi pa biba ta un Aruba dushi pa bishita” – Aruba komo un lugá maravioso pa biba ta un lugá maravioso pa bishitá.[1][16] E prinsipio aki ta enfatisá un kompromiso pa harmonisá bienestar di residente ku eksperensianan di bishitante, posishonando Aruba komo un destinashon ku ta rehubenesé otro kaminda turismo ta fomentá restourashon i enrikesimentu pa tantu lokalnan komo huéspetnan.[16] Como parti di e aspiracion aki e parti di A.T.A. tin komo meta pa transishoná pa turismo regenerativo pa 2035, kreando resultadonan positivo nèt ku ta restorá ekosistemanan, elevá komunidatnan, i fortalesé identidat kultural.[5][16] ==Lista di director == * Michael Kuiperi (1953-1955, 1957-1971)<ref>https://www.gobierno.aw/en/tribute-to-six-former-directors-of-the-tourism-office</ref> * Odulio Bertrando (Beti) Arends (1971-1985) * Roderick (Rory) Arends (1985-1989) * Remigio (Mimi) Wever (1989-1995) * Jan van Nes (1995-2000) * Myrna Jansen-Feliciano (2000-2009) * Ronella Croes (2011-presente) {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo= }} {{References}} }} * Ernst Bartels 1945-1957<ref>De heer ERNST BARTELS verlaat eilandsdienst Hoopt zich in particuliere tourismesector even verdienstelijk te maken. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 18-12-1957. Geraadpleegd op Delpher op 31-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211294:mpeg21:p005</ref> --------------- == Historia di ATA == Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante. Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> ==Lista di director == * Michael Kuiperi 1953 * Odulio (Beti) Arends * Roderick ‘Rory’ Arends * Remigio Wever * Jan van Nes * Myrna Jansen-Feliciano * Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010? {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo= }} {{References}} }} --------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2] Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5] == Historia == {{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}} Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref> Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13] Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a. Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19] Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20] {{Appendix}} [[:Kategoria:Historia di Aruba]] ----- Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2] Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am -------------- {{Variante|a}} {{infobox organisacion | variante = a | nomber = Scouting Aruba | abrevia = | imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg | funda = April 23, 2000. | pais = {{ABW}} | sede = | afilia = | presidente = | tipo = | obhetivo = desaroyo di | lema = ''Wees paraat'' | cantidad_miembro = | koepel = | europeo = | internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement | website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba }} '''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000. == Historia == E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement. Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1] Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña. Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017. Programa i idealnan Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé) Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí) Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí) Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé) Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé) E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes. E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3] ----------------- {{Variante|a}} {{infobox organisacion | variante = a | nomber = Scouting Aruba | abrevia = | imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg | funda = April 23, 2000. | pais = {{ABW}} | sede = | afilia = | presidente = | tipo = | obhetivo = desaroyo di | lema = ''Wees paraat'' | cantidad_miembro = | koepel = | europeo = | internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement | website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba }} '''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]]. == Historia == E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref> ---- en.wiki: '''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981. E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]] ==Programa i idealnan == E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1] Elvita - di edat 4 pa 7 Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña Guia Menor - edatnan di 11 pa 14 Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes. E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide. Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------------ {{Databox}} '''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo. == Ley di consumidor == Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/> === Aruba === Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref> Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor. * Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref> === Corsou === Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref> E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes: Organisacionnan: * Fundashon pa Konsumidó Curaçao * Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref> === Hulanda === E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6] === Merca === Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca. {{Appendix}} [[:Kategoria:Economia]] [[:Kategoria:Sociedad]] Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko. E meta di protekshon di konsumidó ta pa: garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko promovê transparensia den merkado asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado. Derecho di konsumidó Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref> Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di: derecho privá (kontraktnan i responsabilidat) derecho públiko (regulashon di merkado) derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal) Instrumentonan di protekshon Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan: regulashon riba seguridat di produktonan obligashon pa informashon klaro i etiketahe protekshon kontra publicidat engañoso regla riba garantia i devolushon di produktonan supervison di merkado dor di autoridatnan públiko Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan. Protekshon di konsumidó segun pais Aruba Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref> Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref> E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu. Kòrsou Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref> Regulashonnan relevante por inkluí: Kódigo Sivil di Kòrsou legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó influensia di norma internashonal i europeano Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí: Fundashon pa Konsumidó Curaçao Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref> Hulanda Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley aki a introducí, entre otro kosnan: prohibishon di revishonnan falso riba internet regla mas estrikto pa transparensia di prijs mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref> Estados Unidos Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin: Federal Food, Drug, and Cosmetic Act Fair Debt Collection Practices Act Fair Credit Reporting Act Truth in Lending Act Fair Credit Billing Act Gramm–Leach–Bliley Act Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera: Federal Trade Commission (FTC) Consumer Financial Protection Bureau (CFPB) Food and Drug Administration (FDA) Department of Justice (DOJ) Mira tambe Konsumidó Derecho di konsumidó ------------------ {{infobox persona | variante = c | nomber = René van Nie | nomber completo = René Gerrit Anton van Nie | fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]] | luga nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]] | luga fayecimento = {{ABW}} | causa morto = paro cardiaco | residencia = | alma mater = | ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor | periodo activo = | conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975) | lenga literario = Hulandes | website = }} {{DEFAULTSORT:Nie, René van}} [[:Kategoria:Direktor di sine]] [[:Kategoria:Eskritor]] [[:Kategoria:Hulanda]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------- == Cas floria == titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten. Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba. Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen". Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana. Zie ook: • boek Bouwen op de Wind Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen. Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement. Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis. 1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura. -------- [[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]] E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia. == Historia == Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika. Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia. E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9] Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8] Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10] == Sint Maarten == E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa. Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes. Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11] Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor. Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente. nl.wiki: Rijksgrens van Nederland == Mira tambe == * [[Awanan teritorial]] * [[Zona continuo]] * [[Zona economico exclusivo]] * [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]] [[:Kategoria:Geografia]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Reino Hulandes]] E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio. E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017. -------- === Maneho === E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa: * proteha y maneha e ambiente marino; * controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino; * comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ. Pa e seis islanan mes e ley ta duna: * derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama); * maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla); * un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino. E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino. == Mira tambe == * [[Awanan teritorial]] * [[Zona economico exclusivo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Reino Hulandes]] [[:Kategoria:Venezuela]] ------------ Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu. Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia. Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan. Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia: e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é. Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo. ------- Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten. ------------------ {{Variante|c}} {{Databox}} {{Multiple image | align = right | total_width = 270 | border = | header = '''Turismo krusero''' | header_align = center | perrow = 1/1/2 | image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg | image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg | caption1 = ''Sovereign of the Seas'' | caption2 = ''Carnival Sunshine'' | image3 = | caption3 = | image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg | image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg | caption_align = center | footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina | footer_align = center }} ---------------- {{Variante|a}} {{infobox persona |variante = a | nomber = Clinton Whitfield | nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield | ofishi = empresario | distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small> }} '''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano. == Biografia == Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo. El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]]. Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas. * gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter. * "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]]. J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido. * De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref> Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies). Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar. == Honor == Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref> {{Appendix}} Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach. Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika. Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano. Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar. -- Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use. --- '''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach. Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe. Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon. Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario. Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**. Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**. [[:Kategoria:Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox fabrica| variante = a |nomber = Coastal Aruba Refining Company }} '''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba. [[Category:Empresa]] [[Category:Aruba]] [[Category:Historia]] == Historia == Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso. * el a pasa den man di Gobierno * a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria. Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V. , durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V. E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref> == Operacionnan == Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo. E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas. == Benta y ciere == Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012. Legado E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad. Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation. == Referencia == “Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007). Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya). “El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000. Valero Energy Corporation Annual Report, 2005. CITGO Aruba Refinery official history page (archival). ------------------- {{infobox persona | variante = a }} '''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba. == Biografia == Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero. Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento. Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company". Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation. Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref> Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]]. Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref> {{Appendix}} . Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor. == Honor == Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor. Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial. Venta di Coastal i bida mas tadia Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company. Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente. Legado i famia Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla. E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba. Falesementu Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor. Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990. {{Stub}} {{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}} [[Category:Hende]] ------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma. E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta: * Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento. * Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento. * Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por. * Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial. Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor. Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref> Dekreto Real Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref> Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.). Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’. E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad). {{Appendix}} -------------------- {{Appendix}} The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref> It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread among the locals who started searching for more gold. When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands sent more troops to safe guard the gold. Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach: Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after the wind blew away the dust from the clay. In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in the nearby rivers. The following years after that first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting. Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal. By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above ground. Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”. Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908. A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out. The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill. According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners. He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners would boost the island’s employment rate. When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable market on the island anymore. The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical monuments. Source: 1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers. 2. Aruba Esso News, 1953 issue. ------------ {{multiple image | total_width = 700 | border = infobox | direction = horizontal | header = Arte mural na San Nicolas | header_align = center | caption_align = center | image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg | height1 = 200 | caption1 = Mural di Chemis | image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg | caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag | image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg | caption3 = Mural crea pa Wild Drawing | image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg | caption4 = | image5 = Mural Black White.jpg | caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers }} ------ == Stadhuis Aruba Aanvulling == === Historia === E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1] Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon. === Construccion y estilo === E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa. --- strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref> Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu ----------- == Mario Croes == Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele. Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr. ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga. Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas. E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi. ”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan --- en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow. NUNKA Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas? Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele. Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita? Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije). Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes- --------- == Lago oil == Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa. Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville. For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital. Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha * 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta * 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta. * 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta. 1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey. 1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata. 1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company. ----- 1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano. -------- ==[[Rebelion Grandi]] == Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat. Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref> ------------------ '''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba. Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> == Historia == Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino. E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref> E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado. == Responsabilidatnan == Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta: * Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.), * Informashon i Relashonnan Públiko, * Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.), * Finansa, * Asuntunan Sosial (S.Z.), * Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo, * Asuntunan Kultural (C.Z.), * Registrashon i Archivo (R. en A.), i * Asuntunan di Personal i Maneho Interno. E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia. * Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda * Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda * toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref> * sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland == Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes == {{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}} E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]]. Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal. == Fin di Antias Hulandes i transishon == E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015. Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes. Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref> == Mira tambe == * [[Arubahuis]] * [[Kas di Kòrsou]] * [[St. Maarten House]] {{Appendix|2= * {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]] {{References}} }} [[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]] -- * 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w. Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.), Voorlichting en Public Relations, Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.), Financiën, Sociale Zaken (S.Z.), Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme, Culturele Zaken (C.Z.), Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer. De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis. --------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario. == Historia == SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki. Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion. Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan. Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan. == Desaroyo residencial y innovashon == Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente. Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia. Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan. Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas. E porta actual Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] == SVGA == Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia. === historia === Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------- Vieja yo?<br> No...No señor<br> Yo soy un vino y del mehor<br> ¿Que si las canas me asustan?<br> No qué va!<br> Ellas no suman años, <br> derrochan sabiduría y verdad.<br> Ay, no,<br> no me vengan con cuentos,<br> entre más grande el numero,<br> más linda me siento.<br> Esas líneas en mis ojos, no,<br> no son quejas del pasado,<br> son las huellas de las risas<br> y los besos dados.<br> ¿Que si todavía me apasiono?<br> Ay, no me haga reír.<br> En este cuerpo lo que hay es<br> mucho fuego por sentir.<br> Ay, no,<br> no me vengan con cuentos,<br> entre más grande el numero,<br> más linda me siento.<br> Yo sí me orgullezco,<br> de los años que tengo,<br> que con cada buelta al sol<br> más valgo y más aprendo<br> así que guardes tus penas<br> y no me mire con compasión<br> Los años a mí no me pesan<br> me coronan el corazón.<br> Ay, no,<br> no me vengan con cuentos,<br> entre más grande el numero,<br> más linda me siento.<br> Sí ........mas linda! -------------- {{Databox}} '''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo. E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu. Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel. ==Tipo di kooperashon== E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda. Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit). Yudansa por ta: * bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente * multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2] ==Fuentenan di yudansa== Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo. ==Yudansa ofisial pa desaroyo== Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi. {{Appendix}} ## Yudansa pa desaroyo **Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo. E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**. Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel. --- ### Tipo di kooperashon E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partner­ship**, i no riba dependencia of dominashon. Kooperashon por tuma diferente forma: * **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais. * **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2] --- ### Fuentenan di yudansa Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen. --- ### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA) **ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4] --- ### Notanan i referensianan [^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int) [^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org) [^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org) [^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac) ------------------- == Faha di horcan == E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar. Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm). Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014. E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008), José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960) i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso. Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan. Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un organisashon di preparashon pa kalamidat. Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St. Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba). ----------------- == Historia == Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal: * '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]]. * '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]). E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá. Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial. E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente. Kultura i Herensia E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial. Kaida di e Imperio E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano. ------------- {{Variante|c}} {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Petrus Albertus Kasteel | imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg | sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]] | periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]] | monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = [[Gielliam Wouters]] | sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters |fecha nacemento= |luga nacemento = |fecha fayecimento= |luga fayecimento = |pareha = Marie Kasteel-Baltussen |religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] |yui = 5 <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = gobernante, diplomátiko |partido = }} '''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes. == Bida personal == Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia. == Periodista i trahadón den ekshilio == Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen. == Gobernador di Kòrsou i su dependensianan == Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948. Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial. == Karrera diplomátiko == Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na: Chile (1948–1956) Irlanda (1956–1966) Israel (1966) == Rekonesimentu == Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal: Medal of Freedom with Silver Palm (Merka) Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda) Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano) Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia) == Fayesimentu == Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña. == Referensianan == Wikipedia. Piet Kasteel. Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003). YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel. Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes. ------------------ '''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti''' '''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma. Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento. == Indica y respeta e variante di Papiamento/u == Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan. Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con pa indica e variante di bo escogencia. Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti. == Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia == Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor. Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di Wikipedia. Esaki ta inclui: * E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639. * Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version nobo. * E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di interface via translatewiki.net). * E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo. Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites == Contribui na un comunidad bilingual == No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den islanan ABC y den mundu henter. ------------------ {{Databox}} {{Variante|a}} {{Databox}} {{Multiple image| total_width = 340 | align = center | caption_align= center | image2 = Bolletjes.jpg | caption2 = Bolitanan den stoma di un mula | image1 = Bird smuggler.jpg | caption1 = Mula transportando parhanan | image3 = Anus-patron (1205687).jpg | caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal | image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg | caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009) }} {{clear}} {{Appendix}} [[Category:Sociedad]] ----------------- == Shoco == De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí. E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko. Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref> {{Appendix}} -------------- {{Variante|c}} {{Infobox persona | variante = a | nomber = Nigel Maduro | ofishi = activista }} '''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref> activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di Aruba National Trust, Nigel Maduro Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref> {{Appendix}} Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo. Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria. Trabao Profesional i Karrera Aktivismo Ambiental i di Klima: Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena. Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel. Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria: Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena. Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat. Representashon Internashonal: Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima. Arte Multidisiplinario A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta. Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe. {{Appendix}} ------------ == Cinema na Aruba == (Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century. The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time. American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land. In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time. The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref> ------------------------- Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten {{Databox}} '''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso. Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba ---------------------------------------- * gabinete di minoria --------------------------------------- '''Hefe di estado''' ta ---------------------------- *gabinete (politica) * izquierdista * pais * eleccion ----------------------- ==Parlamento Oropeo== == Miembro i elekshon == Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo. E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento. Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009. E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo. {{Appendix}} [[:Category:Oropa]] [[:Category:Politika]] The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4] en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union. Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union. Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete. Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen. E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento. Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland. == Reino Hulandes == In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019. === Karibe Hulandes === Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben. De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen. Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde. {{Appendix}} [[:Category:Oropa]] [[:Category:Politika]] ---------------------------- * Muhe * Constitucion * Globalisashon * Progaganda * Cancion ---------------------------- Te bewerken naar Papiaments: * [[Lijst van scholen op Aruba]] * [[Lijst van politieke partijen op Aruba]] * [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]] * [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]] * [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]] * [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]] * [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]] * [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]] * [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]] * '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]]) * '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]]) ------------------------ == Preparacion Bandera di Aruba== Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976; A DICIDI: ----------- == Gabinete Mercelina == Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon. [[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia. [[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten. --------------------- {{Databox}} '''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]]. == Nomber == Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou. == Konstelashon == Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan. == Repartishon di asiento == Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba. == Elekshon == Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13] E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente: {| class="wikitable" style="text-align:left;" !colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"|&nbsp;Miembro !colspan=4 style="color: gray"|&nbsp;Periodo parlamentario 1938-1942 |- ! rowspan="1" style="color: gray"|&nbsp;Repartishon ! style="color: gray"|&nbsp;Nòmber ! style="color: gray"|&nbsp;Partido ! style="color: gray"|&nbsp;Remarke |- | rowspan="10" style="color: gray"| Elegí | rowspan="6" |Curacao | [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP || |- | Ernesto Cecilio Martijn || |- | Adolphe Desertine || |- | J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige || |- | J. Rustige || |- | Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal || |- | rowspan="2"| Aruba | Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba || |- | Jean M. de Cuba || |- | rowspan="1"| Bonaire | John de Jongh || CKP || |- | rowspan="1"| Bovenwinden | W.R. Plantz || || |- | rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd | rowspan="5" |Curacao | [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter |- | Isaac Capriles || || |- | Salomon Alfred Senior || || |- | Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || || |- | Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans. |- |} *) oudlid Koloniale Raad {{Appendix}} [[:Category:Karibe Hulandes]] ---------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox person | name = Anouk Balentina | image = | caption = | term = | monarch = | predecessor = | birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] | occupation = hurista, activista y ambientalista | party = }} '''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no. == Bida == Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref> Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref> Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref> Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020 ---------------------- https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/ https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf * Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal * Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho" * Template:Página Prinsipal Articulo destaca ------------- {{Databox}} {{Variante|a}} {{Databox}} '''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref> HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref> == Historia == Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia. Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref> Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022. == Servicionan == Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar. E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref> Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba. == Galeria == <gallery widths="200" heights="200"> Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B </gallery> --------------------- Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022. Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia. Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY. ------------------- '''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan == Historia == E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1] E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes. E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá. == Contenido === E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan: Tereno i unidat * Derecho Fundamental * Gobièrnu i e minister mandatario E Estadonan * Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente * Lejislashon i gobernashon * Hustisia, Ministerio Públiko i Polis Disposishonnan final Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal. E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente: * Capitulo I - Derecho Fundamental * Capitulo II - Gobierno * Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]] * Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho * Capitulo V - Legislacion y Gobernacion * Capitulo VI - Husticia y poder hudicial * Capitulo VII - Disposicion final {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}} {{References}} }} [[:Category:Gobièrnu]] [[:Category:Sint Maarten]] == Mira tambe == * [[Antias Hulandes]] * [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]] ---------------------------- zie encyclopedia NA/CUR '''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}} {{References}} }} [[:Category:]] --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}} {{References}} }} [[Category:Karibe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Antias Hulandes]] -------------------- Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki) --------------------- '''Aanmaken''': * {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]] * {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) - * General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]] * nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito) * no.wik: Shete Boka nasjonalpark - * en.wiki: Bandariba '''Verbeteren/aanvullen''': * [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/) == Curaçao == # December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref> ----------- [[:Category:Musika]] ------------------ * [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]] * https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki * https://translatewiki.net {{NPOV language}} {{Refimprove}} {{stub}} -------------------------- == Hooiberg == Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref> De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken. Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero. Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico. --------------- '''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano. NAME: Jay Bryant HAVISER Jr. BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955 MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao) CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao) RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean. tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155 OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201 E-mail: jhaviser@hotmail.com DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A. Awards 1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles) 2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands 2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd 2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio 2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten ------------------ '''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref> Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref> ---------- == Aloe == Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru. === Islanan ABC === Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd. De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref> De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten. De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/> Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi. aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan). Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen. ==== Uzo ==== Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan. {{Appendix}} -------------------- '''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal. {{Appendix}} ---- '''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" /> == Levensloop == Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref> In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> == Persoonlijk == Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" /> == Referenties == {{References}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Korsou]] gk6nma2p4vw8vjskyjt7eck96k43l76 2 8178 204849 198122 2026-09-21T13:58:02Z Caribiana 8320 204849 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of St. Eustatius Church ta un misa katóliko romano na Oranjestad, Sint Eustatius. E ta un iglesia dentro di e Diosesis di Willemstad, ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] Komandante de Windt (1715-1775) a bende su kas di komersiante Zeezicht na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshací di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E misa nobo a wòrdu konstruí na 1910. Tur dos misa ta konektá pa muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E presbiterio na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.[2] E toren di klok ta data di añanan 80. Tin restunan di un kapel anterior riba e tereno.[3] Na kuminsamentu di siglo 21, un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e mohenan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e mohenan aki riba e isla.[3] Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.[3] Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e Dieskuater Santu Yudadónan i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na Kristianismo despues ku Hesus a aparesé na dje komo un krusifikho entre e kachu di un biná.[4] De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} epvajzzgkgpd3i0rwe2cfcr0jdkyknd 204850 204849 2026-09-21T13:59:00Z Caribiana 8320 204850 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of St. Eustatius Church ta un misa katóliko romano na Oranjestad, Sint Eustatius. E ta un iglesia dentro di e Diosesis di Willemstad, ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di komersiante Zeezicht na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshací di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E misa nobo a wòrdu konstruí na 1910. Tur dos misa ta konektá pa muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E presbiterio na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.[2] E toren di klok ta data di añanan 80. Tin restunan di un kapel anterior riba e tereno.[3] Na kuminsamentu di siglo 21, un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e mohenan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e mohenan aki riba e isla.[3] Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.[3] Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e Dieskuater Santu Yudadónan i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na Kristianismo despues ku Hesus a aparesé na dje komo un krusifikho entre e kachu di un biná.[4] De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} psoc6jnpfemysb6jpz4ah1oozgvrnvt 204852 204850 2026-09-21T13:59:44Z Caribiana 8320 204852 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa katóliko romano na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di e Diosesis di Willemstad, ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di komersiante Zeezicht na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshací di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. E misa nobo a wòrdu konstruí na 1910. Tur dos misa ta konektá pa muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E presbiterio na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.[2] E toren di klok ta data di añanan 80. Tin restunan di un kapel anterior riba e tereno.[3] Na kuminsamentu di siglo 21, un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e mohenan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e mohenan aki riba e isla.[3] Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.[3] Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e Dieskuater Santu Yudadónan i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na Kristianismo despues ku Hesus a aparesé na dje komo un krusifikho entre e kachu di un biná.[4] De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 13r2qchaboneh8qdbgfhkehsv0qo167 204855 204852 2026-09-21T14:09:54Z Caribiana 8320 204855 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di e Diosesis di Willemstad, ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 80. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.[3] Na kuminsamentu di siglo 21, un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e mohenan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e mohenan aki riba e isla.[3] Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.[3] Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e Dieskuater Santu Yudadónan i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na Kristianismo despues ku Hesus a aparesé na dje komo un krusifikho entre e kachu di un biná.[4] De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} nl777kvs81b7z4vrra3p374tt9vko28 204856 204855 2026-09-21T14:21:17Z Caribiana 8320 204856 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> == Deskripshon == E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di siglo 21, un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e mohenan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e mohenan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e Dieskuater Santu Yudadónan i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na Kristianismo despues ku Hesus a aparesé na dje komo un krusifikho entre e kachu di un biná.[4] {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 6fq74ttz4j769ql3hii0doo9ccehvu2 204858 204856 2026-09-21T14:25:26Z Caribiana 8320 204858 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> == Deskripshon == E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di siglo 21, un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e mohenan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e mohenan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e Dieskuater Santu Yudadónan i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na Kristianismo despues ku Hesus a aparesé na dje komo un krusifikho entre e kachu di un biná.[4] == Pastoor di misa == * 19?? - John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} c0v6rn45orl78hq7sl9pg3hkwju39a6 204859 204858 2026-09-21T14:32:27Z Caribiana 8320 204859 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> == Pastoor di misa == * 19?? - John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} dw4c3rj04xhpfhi2zq8rnmkke78tzk1 204860 204859 2026-09-21T14:37:18Z Caribiana 8320 /* Pastoor di misa */ 204860 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> == Pastoor di misa == * ? -1947 R.J. van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * 19?? - John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 3m3orsnhjzszz5c7s7jkztl22xls20d 204861 204860 2026-09-21T14:38:45Z Caribiana 8320 /* Pastoor di misa */ 204861 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> == Pastoor di misa == * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * 19?? - John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 9x70dr0jzds17c1hm9jiidop6cpljou 204862 204861 2026-09-21T14:51:34Z Caribiana 8320 204862 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> == Pastoor di misa == * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 7uz0qouvj7lmk8sfb6b8yr19hlipqlq 204863 204862 2026-09-21T14:53:33Z Caribiana 8320 204863 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> == Pastoor di misa == * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1963 - ? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} sfhaom4cy68y5y0bk97vmgfbsa6war2 204864 204863 2026-09-21T14:59:36Z Caribiana 8320 204864 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In het begin had de kerk geen eigen pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte pater Overwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1963 - ? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 7gfejdyj5km5zw238rjdorkzghb77pr 204865 204864 2026-09-21T15:08:53Z Caribiana 8320 204865 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In het begin had de kerk geen eigen pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} eodz7p3igm4ceutcytdlbiomuhiuj5g 204867 204865 2026-09-21T15:12:37Z Caribiana 8320 204867 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In het begin had de kerk geen eigen pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} mmy5ndrmvztye6iyd5xl9uqa1dvkntd 204868 204867 2026-09-21T15:18:22Z Caribiana 8320 /* Historia i deskripshon */ 204868 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} r9hf7c5yq9rihxz4vh7enhq2ql6lpud 204872 204868 2026-09-21T15:29:17Z Caribiana 8320 /* Pastoor di misa */ 204872 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 4lfo3ikewhsxvgyq5csq1sf7n0gyfaa 204873 204872 2026-09-21T15:45:30Z Caribiana 8320 /* Historia i deskripshon */ 204873 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1941 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} tw6z90bh9cs5499f5fc4aidmmsywkc6 204874 204873 2026-09-21T15:46:13Z Caribiana 8320 204874 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1941 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} g89hehip9iq94q7axtrfk6vs3xwuzfn 204875 204874 2026-09-21T15:46:38Z Caribiana 8320 /* Historia i deskripshon */ 204875 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} hx3k6tcqutxg7arxql1w4p9naf059b1 204876 204875 2026-09-21T15:49:55Z Caribiana 8320 204876 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 54v732yk25whdzy3n6vj5eqnfd71y5z 204878 204876 2026-09-21T16:01:12Z Caribiana 8320 204878 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E ta un iglesia dentro di [[Obispado di Willemstad]], ku ta wòrdu atministrá for di Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} pofi5g8inwzfjnkobq8al223qofchrh 204879 204878 2026-09-21T16:02:19Z Caribiana 8320 204879 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E misa ta resortá bou di [[Obispado di Willemstad]] na Kòrsou.<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} e5lxrouv597wfjqd0gn2y7lo9v4xiv0 204881 204879 2026-09-21T16:04:20Z Caribiana 8320 204881 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} aur11tz37g43i0f43ozf0y86t9v3m9n 204883 204881 2026-09-21T16:05:35Z Caribiana 8320 204883 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' of '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} am4d80a8zr9b8hop7n5jiox95xeiv6j 204885 204883 2026-09-21T16:05:57Z Caribiana 8320 204885 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 2qn415nensy3xs5a2j08wl78nu9hcm3 204886 204885 2026-09-21T16:11:20Z Caribiana 8320 204886 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> The church is situated in a historically significant location. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} jbg80awbc81357pr6vdiaqwc57eupn3 204887 204886 2026-09-21T16:14:49Z Caribiana 8320 204887 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> The church is situated in a historically significant location. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} av3sgej51kxiwmiu6b67jo2pe08mdam 204889 204887 2026-09-21T16:19:17Z Caribiana 8320 204889 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> The church is situated in a historically significant location. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko. == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 0n65o9wgiaorh0emk9a49kdn7jachr2 204890 204889 2026-09-21T16:20:10Z Caribiana 8320 /* Historia i deskripshon */ 204890 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> The church is situated in a historically significant location. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 9st1xbw9ydig7iy8bk1mhmxkj843f1c 204891 204890 2026-09-21T16:29:13Z Caribiana 8320 204891 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2016 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> The church is situated in a historically significant location. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2019 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} tievwotvljltr88tg4oav2j0z7ckylw 204892 204891 2026-09-21T16:29:47Z Caribiana 8320 204892 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> The church is situated in a historically significant location. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2019 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} ajgbefkx1ki6dkwj1mtodgughm7cuq5 204896 204892 2026-09-21T16:44:50Z Caribiana 8320 204896 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia i deskripshon == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2019 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} lqjzfhblynr1a7w1m8i0x6f6rmq8nq6 204897 204896 2026-09-21T16:47:31Z Caribiana 8320 204897 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2019 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} q48c0i9768xaa93xhtox2wfrb9omg65 204898 204897 2026-09-21T17:40:37Z Caribiana 8320 204898 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé anteriormente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} bvp8ust4o680jfkdgpzsbeh4qb0pass 204899 204898 2026-09-21T17:45:09Z Caribiana 8320 204899 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref>[1] == Historia == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 9584ejmzpbfu3ls1anbrnbmh18sl1xe 204900 204899 2026-09-21T17:45:36Z Caribiana 8320 204900 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == In 1841 kwam misionaris Kistemaker op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 2hocju4ytf7n8ocpj8qmnfk9a3w2s23 204901 204900 2026-09-21T17:53:20Z Caribiana 8320 204901 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta pertenesé na [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} mbu6bomeji7x44ebg1j4lv7e99cdfw9 204902 204901 2026-09-21T17:57:06Z Caribiana 8320 204902 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 7lzf3ppub56ps4spxg0afamk6374a91 204903 204902 2026-09-21T18:01:28Z Caribiana 8320 204903 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 6almmxq6qzk184rggom23612mhug35i 204904 204903 2026-09-21T18:08:31Z Caribiana 8320 204904 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, ku tabata konosí komo ''Zeezicht'' i originalmente tabata pertenese na komandante Jan de Windt (1715–1775), a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i a fungi komo misa katóliko te 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], Bes reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento historiko.<ref name="Restore"/> ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} 3xwj40tmbxkexkhfpkqvka9uj6aihao 204912 204904 2026-09-22T07:10:50Z Caribiana 8320 204912 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, ku tabata konosí komo ''Zeezicht'' i originalmente tabata pertenese na komandante Jan de Windt (1715–1775), a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i a fungi komo misa katóliko te 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} qvigfno6i7zgy0044o5v50zql6nrlb1 204913 204912 2026-09-22T07:14:38Z Caribiana 8320 204913 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Seroe Colorado Community Church]] - [[Museo di bijbel A. van den Doel]] - [[Comunidad Anglicano]] - [[Beth Haim Blenheim]] (aanvullen) - [[Fraters van Tilburg]] - [[Freres de la Salle]] - [[Misa Santa Maria]] - [[Misa Sagrado Curazon]] - --------------- {{Variante|a}} {{infobox edificio| c | nomber = St. Eustatius Church | nomber2= | imagen = De Roomskatholieke kerk in Oranjestad op Sint- Eustatius, Bestanddeelnr 252-8311.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = 1947 | pais = {{NLD}} - [[Sint Eustatius]] | localisa_na = | adres = ''Paramiraweg 1'' | status = activo | fecha_construccion = 1910 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 2023 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = | funcion_original = misa | funcion_actual = | propietario = | status_monumento = monumento protehi | registra = 2011 bou nr. U-52 | zoom = 16 | website = }} '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], [[kapital]] di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana'') na [[Kòrsou]], ku ta kubri e islanan di [[Karibe Hulandes]].<ref>[https://gcatholic.org/churches/caribbean/15569.htm Church of St. Eustatius], gcatholic.org</ref> == Historia == Na 1841, e misionero hulandes [[Johannes Kistemaker]] a yega Sint Eustatius komo pastoor permanente. El a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, ku tabata konosí komo ''Zeezicht'' i originalmente tabata pertenese na komandante Jan de Windt (1715–1775), a wòrdu adaptá komo misa i pastorí, i a fungi komo misa katóliko te 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] In 1841 kwam misionaris [[Johannes Kistemaker]] op Sint Eustatius aan, aangesteld als vaste pastoor. <ref name="vast">De eerste vaste Missionarissen "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 10-04-1941, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400826:mpeg21:p004}}</ref> E misionero nobo a muda pa un cas diagonalmente otro banda di e scol publico, den e caya unda e ruinanan di e ex “Iglesia Reforma Hulandes” tambe ta situa. Aki tambe e tabata tene sirbishi di misa.<ref name="vast"/> Na 1845, M. W. Cruger a interkambiá su kas ku e kongregashon katóliko,, ku a us’é komo misa di 1845 pa 1910. E kas, konosí komo ''Zeezicht'', tabata pertenesé origimalmente na Komandante Jan de Windt (1715-1775). Kruger kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Sinembargo, e ekspektativa ey no a bira realidat, pasobra te dia di awe e kas ta para ainda i ta sirbi komo skol i residensia pa sürnan.<ref name="vast"/> Den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] tabatin periodo ku no tabatin pastoor fiho i ku e parokia tabata wordu sirbi for di [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Deskripshon == E misa aktual ta un misa nobo traha na 1910. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> The church is situated in a historically significant location; In de historische kern van Oranjestad recht op de klif boven de Bay Path, op het terrein van de Rooms-Katholieke Kerk. It was here that America was first recognized as a country with the “First Salute” from Sint Eustatius upon seeing the flag on a ship in Oranjebaai.<ref name="Restore">[https://www.bes-reporter.com/news/history/67723/restoration-loan-for-roman-catholic-church-on-sint-eustatius Restoration Loan for Roman Catholic Church on Sint Eustatius], Bes Reporter (30 di novèmber 2024)</ref> In 2023 werd de kerk gerestaureerd.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66127/installation-of-stations-at-roman-catholic-church-statia Installation of Stations at Roman Catholic Church Statia], BES reporter (20 di novèmber 2023)</ref> Tanto e edificio di e misa bieu komo e misa aktual ta designa komo monumento históriko.<ref name="Restore"/> {{Appendix}} ================= '''Misa San Eustatius''' òf '''St. Eustatius Church''' ta un misa [[katóliko]] na [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], e kapital di [[Sint Eustatius]]. E misa ta parti di [[Obispado di Willemstad]] (''Dioecesis Gulielmopolitana''), ku ta kubri e islanan di e antiguo [[Antias Hulandes]].[1] Historia Na 1841, e misionero [[Johannes Fredericus Antonius Kistemaker|Joannes F. A. Kistemaker]] a yega na Sint Eustatius komo pastoor permanente. E a instala su mes den un kas ku tabata diagonalmente enfrente di e skol públiko, serka di e ruinanan di e antiguo [[Iglesia Reformá Hulandes]] na Oranjestad. Aki e tabata selebrá misa.[2] Na 1845, Kistemaker a interkambiá su kas ku M. W. Cruger. E kas di Cruger, konosí komo ''Zeezicht'', a wòrdu adaptá komo misa i pastorya i a fungi komo iglesia katóliko te na 1910. Promé ku e interkambio, Cruger tabata biba den e kas, ku tabata pertenesé anteriormente na komandante Jan de Windt (1715–1775). Segun e historia di e parokia, Cruger tabata preokupá ku e erosho­n di e baranka serka di su kas.[2] Na 1846, Kistemaker a kumpra un tereno pa un simenterio serka di e iglesia.[2] Durante parti di e siglo 19, e parokia no tabata tin un pastoor permanente i tabata wòrdu sirbí tambe for di [[Sint Maarten]]. Na 1888, por ehèmpel, pastoor Jordanus Onderwater a hasi ocho biaha e biahe pa boto entre Sint Maarten i Sint Eustatius pa por atendé e parokia.[3] E iglesia aktual E iglesia aktual a wòrdu konstruí na 1910, komo reemplaso pa e iglesia ku tabata alohá den e kas ''Zeezicht''.[2][4] E promé pastoor ku a sirbi e parokia durante e periodo aki tabata [[Jan Paul Delgeur]], un misionero dominikano ku tabata pastoor na Sint Eustatius di 1898 te 1912.[5] E iglesia ta situá den e parti históriko di Oranjestad, serka di e kosta di e baranka riba Bay Path. Tanto e iglesia di 1910 komo e antiguo edificio di iglesia ta rekonosé komo monumentonan históriko.[6] Na 2023, e iglesia a wòrdu restaurá despues di mas ku un siglo sin un renovashon grandi. Durante e trabou a wòrdu deskubrí daño di termitanan i problema ku e instalashon eléktriko, ademas di daño na e piso i otro parti di e edificio. Dia 3 di desèmber 2023, e parokia a selebrá e rededikashon di e iglesia restaurá ku un misa di akshon di grasia, ku e obispou di Willemstad, Luis Secco SDB, komo celebrante prinsipal.[7] Patrono E iglesia ta dediká na [[Eustachius]], tambe konosí komo Eustace òf Eustachius, un mártir kristiano di tempu romano. Eustachius ta un figura legendario, i su historia ta inkluí un relato segun kua Hesus a aparesé na dje den forma di un krus entre e kachonan di un biná.[8] Eustachius tabata anteriormente selebrá dia 20 di sèptèmber. Na 1969, [[Pablo VI|Papa Pablo VI]] a kita su nòmber for di e [[Kalènder Romano General]], despues ku e historicidat di e santu a wòrdu poni den duda.[8] ----------- == Pastoor di misa == * 1898 - 1912 Jan Paul Delgeur * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer * - 2020 Simon Wilson * 2021 - presente Lukas Batmomolin ---------------------- Komandante Jan de Windt (1715-1775) a bende su kas di shon ''Zeezicht'' na e kongregashon katóliko, ku a us’é komo un misa di 1845 pa 1910. De Windt kier a deshasí di e propiedat pasobra e tabatin miedu ku e lo a kai for di e baranka pa motibu di eroshon. Na 1910, a konstruí un misa nobo. Tur dos misa ta konektá pa un muraya di blòki, ku en realidat ta e restunan di e kushina di e misa bieu. E pastorí na man drechi a wòrdu konstruí na 1897.<ref>Statia Tourism, [https://statia-tourism.com/nl/volop-genieten/cultuur-snuiven/rooms-katholieke-kerk/ Rooms-katholieke kerk]</ref> E toren di klok ta data di añanan 1980. Tin restunan di un antiguo kapel riba e tereno.<ref name="WT">Gay Soetekouw en Joanna Gilmore, St. Eustatius historical walking tour guide, pagina 17, 2007</ref> Na kuminsamentu di [[siglo 21|siglo binti]], un kapel ku estatua di Maria i Hose tabata pará riba e yerba banda di e misa. E plasa dilanti di e misa a sirbi pa hopi tempu komo un merkado pa produktonan lokal. E monumento na e religiosonan Dominikano, diagonalmente enfrente di e misa, ta konmemorá un siglo di dedikashon di e misionarionan aki riba e isla.<ref name="WT" /> Meskos ku e isla, e misa ta dediká na Eustachio di Roma.<ref name="WT" /> Su dia di fiesta tabata 20 di sèptèmber. Na 1969, Papa Pablo VI a laga kit’é for di e Kalender Romano General despues ku sientífikonan a duda si el a yega di eksistí. Desde e tempu ei, su bida a wòrdu konsiderá komo un leyenda. Eustachius ta un di e dieskuater Santu Yudadó i ta wòrdu konsiderá e santu patrono di kachó. Segun leyenda, el a kombertí na [[Kristianismo]] despues ku [[Hesus]] a aparesé na dje komo un krusifiho entre e kachu di un [[biná]].<ref>KRO-NCRV, [https://kro-ncrv.nl/katholiek/encyclopedie/e/eustachius-van-rome Eustachius van Rome]</ref> In de 19e eeuw had de kerk geen vaste pastoor en werd bediend vanuit [[Sint Maarten]]. Zo maakte Jordanus Onderwater in 1888 acht keer een oversteek per boot naar Sint Eustatius.<ref>Varen naar St.Maarten (1887). "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-06-1970, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 21-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462834:mpeg21:p007}}</ref> == Pastoor di misa == * 1920 - 1923 Th. Exler * 1945? -1947 Reinier Jan van Teeffelen * 1947 - ? Barth Roghmans * ? - 1953 M. Meesters * 1953 - ? B. Standenmeyer * 1950 - ? Heynsbroek * 1956 - ? Th. Exler * 1947?? - 1965 Mesters * 1963 - 1966? B. Weijers * 19?? - ? John de Heer {{Appendix}} De Sint-Eustachiuskerk is een rooms-katholieke kerk in Oranjestad, Sint Eustatius. Het is een kerk binnen het Bisdom Willemstad, dat wordt bestuurd vanuit Curaçao.[1] Commandeur Jan de Windt (1715-1775) had zijn koopmanswoning Zeezicht aan de katholieke gemeente verkocht, die het van 1845 tot 1910 gebruikte als kerk. De Windt wilde het pand kwijt omdat hij vreesde dat het door erosie van de klif zou vallen. In 1910 werd de nieuwe kerk gebouwd. Beide kerken zijn verbonden met bakstenen muren, in feite de restanten van de keuken van de oude kerk. De pastorie aan de rechterkant werd in 1897 gebouwd.[2] De klokkentoren dateert uit de jaren 1980. Er zijn overblijfselen van een voormalige kapel op het terrein.[3] In het gazon naast de kerk staat begin 21e eeuw een kapel met beelden van Maria en Jozef. Het plein voor de kerk deed lange tijd dienst als marktplaats voor lokale producten. Het monument voor de Dominicanessen, schuin tegenover de kerk, herinnert aan een eeuw toewijding van deze nonnen op het eiland.[3] Net als het eiland is de kerk opgedragen aan Eustachius van Rome.[3] Zijn feestdag was 20 september. In 1969 liet Paus Paulus VI hem van de Algemene Romeinse Kalender verwijderen, nadat wetenschappers betwijfelden of hij ooit had bestaan. Sindsdien wordt zijn leven gezien als een legende. Eustachius is een van de veertien Noodhelpers en geldt als de patroonheilige van de jagers. Volgens de legende zou hij zich tot het christendom hebben bekeerd, nadat Jezus aan hem verscheen als een kruisbeeld tussen het gewei van een hert.[4] G ------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | nomber = Sero Colorado Community Church | nomber2= | imagen = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Sero Colorado]] | adres = ''Sero Colorado 244'' | status = activo | fecha_construccion = 1939 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Norman Shirley | funcion_original = kerki | funcion_actual = kerki | propietario = [[Monumentenfonds Aruba|FMFA]] | status_monumento = [[File:Icono di Emblema Monumento Proteha Aruba.png|23px]] monumento protehi | registra = 2016 bou nr. 04-004 | zoom = 16 | website = https://arubachurches.com/ }} '''Seroe Colorado Community Church''' (tambe conoci como Iglesia Comunitario) ta un kerki protestant situa na [[Sero Colorado]], [[Aruba]]. E ta un di e dos edificio religioso di idioma Ingles mas bieu riba e isla.<ref name="Jubileum">{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|via=Delpher.nl|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> == Historia == E comunidad di Seroe Colorado Community Church ta data for di 1929 y tabata conoci bou di e nomber [[Lago Colony]]. Inicialmente tabata tene sirbishi den cantina di [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] y despues den scol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di [[Lago Oil & Transport Company]], a pone e promé piedra pa e kerki. In januari 1939 legde [[Capitan Rodger|captain R. Rodger]] de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 }}</ref> == Edificio == De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>{{cite book|author=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|place=Bloemendaal|year=2007|pag= 145}}</ref> Na januari 1939, [[Capitan Rodger|Capitan Robert Rodger]], un di e pioneronan di Lago, a pone e piedra angular di kerki comunitario di Seroe Colorado. Arkitecto Norman Shirley a usa piedra di coral di Aruba extenso den e construccion. Seis luna despues e encargo a tuma luga, cu presencia di Gobernador [[Isaac Wagemaker]] y Director di Lago [[Lloyd G. Smith]]. E bunita lampinan di bròns den e misa ta obra di Jack Schnurr, miéntras ku e firma di G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera, a proveé ​​e bentananan di glas. Na 1945 a kuminsá ku e hardinnan, na 1948 a agregá un anexo na e misa, miéntras ku na 1955 a kuminsá un patio grandi pa akapará e skol di djadumingu.<ref name="Jubileum"/> Na 2026, a traspasa e edificio pa [[Monumentenfonds Aruba]] (FMFA).<ref name=:"2">[https://24ora.com/a-traspasa-seroe-colorado-community-church-pa-stichting-monumentenfonds-aruba/ A traspasa Seroe Colorado Community Church pa Stichting Monumentenfonds Aruba], [[24ora]] (22 di yüli 2026)</ref> E Community Church no ta solamente importante pa Aruba, pero tambe pa e gran cantidad di personanan cu siglo pasa a yega di traha pa e Refineria di Lago, nan famia, yiu y nietonan. Den e misa aki hopi di nan tabata asisti na servicionan, a casa of batisa. Awendia ainda e ta den uzo.<ref name=:"2"/> SMFA ta trahando riba e proyecto di restauracion den cooperacion cu Fundacion Seroe Colorado Community Church y tur otro stakeholdernan.<ref name=:"2"/> ------------ Historia E komunidat di e Community Church ta data for di 1929. Na su promé añanan, sirbishinan religioso tabata tuma lugá den e kantina di e refineria Lago i despues den e skol di Lago. Na yanüari 1939, kapitan Robert Rodger, un di e pioneronan di Lago Oil & Transport Co. Ltd., a pone e piedra angular pa e kerki. E edifisio a wòrdu inaugurá seis luna despues, na 30 di yüli 1939, den presencia di gezaghebber Isaac Wagemaker i direktor di Lago, Lloyd G. Smith. Durante e ceremonia, e kerki a wòrdu entregá oficialmente na e komunidat religioso. Predikadó ds. Paul W. Rishell a duna un sermón ku titulo “Our church, its purpose and goal”, miéntras ku ds. G.E. Alers a dirigí e lektura di Skritura i orashon.[2] Edifisio E kerki a wòrdu konstrui riba tereno di konseshon di Lago Oil & Transport Co. Ltd., ku tabata doño di e propiedad.[3] E diseño tabata di arkitekto Norman Shirley, kende a usa piedra di koraal di Aruba den gran medida. Elementonan notabel di e edifisio ta inkluí: Lampinan di bròns, trahá pa Jack Schnurr Bentanan di glas pintá (stained glass), proveé pa e firma G. Maile & Sons di Canterbury, Inglatera Den añanan siguiente, e kompleho a sigui expandí: 1945: a kuminsá ku e hardinnan 1948: a agregá un anexo na kerki 1955: a konstrukí un patio grandi pa skol di djadumingu E kerki ta un ehèmpel importante di arkitektura di estilo Anglo-Amerikano i tin un balor históriko haltu pa Aruba, spesialmente den relashon ku e komunidat di trahadónan di Lago i nan famianan. Balor kultural i uso Seroe Colorado Community Church tin un balor emosional i kultural grandi pa hopi habitantenan di Aruba. Durante siglonan pasa, hopi trabouadó di e refineria Lago, hunto ku nan famia, a partisipá den sirbishinan, kasamentu i batismo den e kerki. Te awe dia, e edifisio ta sigui den uso komo lugá di adorashon i komunidat.[4] Monumento protehá Na 2016, a inicia e proseso pa deklará e edifisio komo monumento protehá bou di e Ordenansa di Monumento (AB 1991 no. GT 46). E propiedad, situá na Seroe Colorado 244, a wòrdu klasifiká den categoria A, e nivel di protekshon mas haltu pa monumentonan na Aruba.[5] E kompleho ta konsistí di: E kerki prinsipal Un kushina Un espasio di enkontro Un patio i hardin E indicashon komo monumento ta basa riba su balor arkitektoniko, históriko i sosial. Restourashon i futuro Na 2026, e edifisio a wòrdu transferí na Monumentenfonds Aruba (FMFA). E organisashon ta trahando riba un proyekto di restourashon den kolaborashon ku Fundacion Seroe Colorado Community Church i otro stakeholdernan.[4] E meta di e proyekto ta preservá e edifisio komo parti di patrimonio kultural di Aruba pa generashonnan futuro. ------- ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de firma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2026-07-25}}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1334748551 |titulo=Evelina van Putten}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> * <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260608.pdf Monumentenfonds Aruba ta celebra 30 aniversario cu enfoke riba futuro di Iglesia Comunitario], BDA (8 di juni 2026)</ref> {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = Community Church Seroe Colorado (6).jpg | caption2 = Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk | image1 = | caption1 = | image3 = | footer = }} {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} ----------------------- == Kleine Protestantse Kerk == Wilhelminastraat 1 1845-1846 KERK voor de protestantse gemeente van Aruba. De kerk is gebouwd in een ambachtelijke-traditionele bouwtrant en is vrijstaand gelegen. Dit oudste kerkgebouw van Aruba werd gebouwd op de fundamenten van een huis van de familie Arends. Het later aangekochte huis van Arends werd tot woning en kerklokaal ingericht en op 25 augustus 1822 werd daar de eerste dienst gehouden, toen de Protestantse Gemeente werd gesticht. In één van de dakvensters werd een luiklok opgehangen. Wegens bouwvalligheid en gebrek aan ruimte werd in 1845 de oude kerk afgebroken. De kerk aan de Wilhelminastraat, ook De kerk aan de Baai genoemd, werd op 15 februari 1846 ingewijd door ds. A. Meyer van Curaçao. De oude klok brak tijdens het transport. In mei 1856 werd voor de nieuwe klok dat in Coro werd gekocht, op het dak een klokkenstoel geplaatst, bijgenaamd “de duiventil”. In 1867 werd de toren gebouwd en “de duiventil” verdween van het dak De oude kerk heeft tot 1950 dienstgedaan en werd in 1988-1994 gerestaureerd, waarbij getracht werd de 19de-eeuwse situatie te hervinden. De preekstoel, het doophek, de balustrade langs het balkon en de lijsten om de wandborden zijn in 1994 gemaakt. Zowel het orgel als de luchters als de dakpannen zijn uit Nederland afkomstig. Op de kansel bevindt zich een houtsnijwerk van de Barmhartige Samaritaan; deze is vervaardigd door een Indonesische kunstenaar. De oude protestantse kerk doet thans dienst voor tentoonstellingen en muziekuitvoeringen.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005645/mode/1up?q=monumentenbureau Kleine Protestantse Kerk] Paseo Monumental</ref> Dit monument is een in 1845-46 gebouwde kerk voor de protestantse gemeenschap in Aruba, die in 1822 werd gesticht. <ref>https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-005644/mode/1up?q=monumentenbureau De monumenten van Oranjestad], Paseo monumental</ref> ------------------------ '''Museo di bijbel A. van den Doel''' ta un museo den Kerki Protestant na Oranjestad, Aruba. == Coleccion == E coleccionnan di Museo di Bijbel A. van den Doel ta inclui bijbelnan bieu, obranan di arte y otro obhetonan religioso. E ta haya su nomber for di [[Anthonie van den Doel]], domi na Aruba di 1985 te 1990?. fr.wiki Het A. van den Doel Bijbelmuseum bevindt zich in de oude protestantse kerk. De collectie bestaat uit oude bijbels, kunstwerken, en andere religieuze objecten. Het is vernoemd naar Anthonie van den Doel, de dominee van de kerk van 1983 tot 2001.[8][9] ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} E '''Comunidad Anglikano''' ([[ingles]]: ''Anglican Communion'') ta e asosiashon internashonal di iglesianan Anglicano nacional y regional den comunion completu cu Iglesia di Inglatera, considerá como e iglesia materno, y cu su primate principal, e Arzobispu di Canterbury. Cu e iglesianan ta den pleno komunion ku otro idealmente ta nifiká ku nan ta bai di akuerdo riba doktrinanan esensial i ku kada anglikano por partisipá den e bida religioso di kada iglesia. Komo ku kada iglesia nashonal òf regional tin outonomia kompleto, no tin un solo Iglesia Anglikano universal. P’esei e Arzobispu di Canterbury no tin outoridat formal pafó di su propio hurisdikshon, pero ta wòrdu rekonosé komo un lider simbóliko di e Komunion Anglikano. Ku un kalkulashon di 80 mion miembro rònt mundu, e Comunidad Anglicano ta e di tres comunida cristian mas grandi na mundo, despues di Iglesia Katóliko Romano i e Iglesianan Ortodoks Oriental. Algun iglesia nashonal ku ta miembro di e Komunion Anglikano tin “Anglikano” den nan nòmber, miéntras ku otro iglesianan, manera Iglesia di Irlanda, e Iglesia Episkopal Eskoses i Merikano, tin un nòmber diferente. E Komunion Anglikano ta mira su mes komo tantu Katóliko komo Reformá. Segun algun, e komunidat ta representá un katolisismo no-papal, miéntras ku segun otronan e ta un tipo di protestantismo sin un figura dominante, lider manera Luther, Knox, Calvin, Zwingli òf Wesley. Algun provinsia ta wòrdu konsiderá liberal, miéntras ku otronan ta (hopi) konservativo. Na yanüari 2016, e Iglesia Episkopal di Merka a wòrdu suspendé pa tres aña debí na e aseptashon di matrimonio di mesun sekso di e iglesia ei.[1] Provinsianan Mapa di mundu ku ta mustra e provinsianan di e Komunion Anglikano (blou). E mapa tambe ta mustra e iglesianan ku ta den pleno komunion ku e komunidat: e iglesianan nórdiko luterano di e komunidat Porvoo (bèrdè) i e Union Katóliko bieu di Utrecht (kòrá). Tur 38 provinsia eklesiástiko di e Komunion Anglikano ta outónomo. Nan tin nan propio primasia i gobernashon. Tin bia e ta konserní iglesianan nashonal, pero tambe tin provinsia ku ta kubri vários pais. ---------------- Den e área di e Gemenebest tabata e ròl di e bisdom zo belangrijk ku den desaroyo di estado di atministrativo afdeling gebaseerd ta op de parochies (previous parochie districts). dependiente de la Iglesia en la Provincia de las Indias Occidentales. Fue erigida en 1842 como Diócesis de Antigua y las Islas de Sotavento al dividirse la Diócesis de Barbados. Su jurisdicción abarca los territorios de Antigua y Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, San Cristóbal y Nieves y San Martín. Su sede se encuentra en la Catedral de San Juan el Teólogo en Saint John's, Antigua, y su actual titular es Errol Brooks. fr.wiki: Het bisdom Noordoost-Caribisch gebied en Aruba is een rechtsgebied van de Anglicaanse gemeenschap onder de Kerk in de provincie West-Indië. Het werd in 1842 opgericht als het Bisdom van Antigua en de Benedenwindse Eilanden toen het Bisdom Barbados werd opgedeeld. Haar rechtsgebied omvat het grondgebied van Antigua en Barbuda, Aruba, Dominica, Montserrat, Saba, St. Kitts en Nevis en St. Martin. De zetel is gevestigd in de kathedraal van St. John the Theologian in Saint John's, Antigua, en de huidige ambtsdrager is Errol Brooks. Diocese of Antigua and the Leeward Islands --------------------- == Beth Haim == (aanvullin) [[File:Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029793 De oude Joodse begraafplaats Beth Haim, op de achtergrond de raffinaderijen van Shell Curacao Boy Lawson (Fotograaf).jpg|thumb|Beth Haim ku refineria Isla den fondo]] '''Beth Haim''' (na [[hebreo]]: 'Kas di Bida') ta un cementerio portugues-israelita (sefardí) na [[Kòrsou]], situá na banda nort-west di [[Schottegat]], den e asina yamá "Kwartier Hudiu". El a wòrdu konsakrá ront 1656 i tin aproksimadamente 5,000 graf, di kua mas òf ménos mitar ku nan inskripshon, monmumentonan òf arte funerario aun visibel. E cemeterio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Kòrsou i den [[Amérika|kontinente merikano]], i esun mas bieu den kontinente merikano ku a keda kontinuamente den uso pa entiero pa mas ku tresshen aña te aña 1960. Beth Haim (Hebreo pa 'House of Life') ta un cementerio portugues-Israelita (Sephardic) na Ouderkerk na Amstel, na sur di Amsterdam. E cementerio di Beth Haim ta e cementerio hudiu mas bieu di Hulanda. Den total tin mas o menos 28.000 hende dera, entre nan practicamente henter e top social di e municipio Sefardische di Amsterdam. == Historia == Beth Haim ta un antiguo cementerio hudiu na [[Kòrsou]] den muraya ku a keda renobá na banda nort-wes di Schottegat, inaugurá serka di 1656 den e asina yamá "Kwartier Hudiu", awendia klemá entre e plantashonnan Bleinheim, De Hoop i Gasparitu pertenesé na Shell Curaçao N.V., ku a wòrdu ampliá na mas ku 1 ha dor di eksplikashon na 1726, 1750, 1800, 1822 i 1879. Beth Haim tabata e úniko cementerio hudiu na e lugá te na e fundacion di un cementerio separá na 1864 pa e Komunidat Israelita Reformá Hulandes, ku na 1880 a wòrdu ehekutá pa un cementerio situá banda di e último na Seru Altena. E cementerio ta goza di un gran fama pa e hopi graf di marmol sculptura ainda presente, cu mayoria biaha a wordo pidi na Amsterdam, pero for di comienso di siglo 19 tambe a wordo fabrica na e sitio of a wordo importa for di Genoa. E graf mas bieu ku a keda registrá ta di leudith Nunes Da Fonseca, ku data di 1668 (òf kisas 1662). Na e graf historico aki tin mas di 5000 graf, algun di nan ta provisto di matsevoth (tombstones), cu ta forma ehempelnan raro y bunita di arte di graf (tipico di cementerionan Sephardic-Hudiu) cu hopi biaha ta contene scenes biblico inspirado den e nomber di e morto.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Beth Haim Letter A t/m D], Encyclopedie van Curacao</ref> Komo ku e huma ku ta kontené sírfelu for di e refineria di petroleo den direkshon di Kòrsou ta hopi dañino pa hopi di e figuranan, e Stichting Monumentenzorg Curaçao a hasi algun di e figuranan prinsipal den e último añanan pa arkitekto S. Alexenko. (Wak tambe @: Cemetery, Israeli) Beth Haim Bleinheim semeterio ta situá serka di e lugá kaminda e hudiunan a keda establesé na Kòrsou na 1651, despues di a hui for di Amsterdam despues di a hui for di Inkisishon riba e Penisula Iberiko i a fundá e komunidat Mikvé Israel. Tin aproksimadamente 5,000 graf ku ta situá na Bleinheim, di kua mas òf ménos mitar ta visibel ku monumentonan, miéntras ku di otronan e inskripshonnan òf arte funerario a deteriorá kompletamente. Beth Haim Bleinheim ta e cementerio hudiu mas bieu den Merka, i e cementerio hudiu mas bieu den Merka, ku a keda uzá kontinuamente pa entiero pa mas ku tresshentu aña i te na añanan 1960. == Link eksterno == * [https://bethhaimcuracao.org/ Wèpsait ofisial] == Literatura == * I.S. Emmanuel, ''Precious Stones of the Jews of Curaçao'', Curaçaon Jewry 1656-1957 (1957); * M. D. Ozinga, ''De monumenten van Curaçao in woord en beeld'' (1959); * Verslagen der Stichting Monumentenzorg Curaçao. {{Appendix}} Kort na de vestiging van de eerste Joden op Curaçao, stichtten zij - in 1659 - een eigen begraafplaats, genaamd Beth Haim, huis des levens. Deze naam refereert aan het joodse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel. De meeste van de in oorsprong Spaanse en Portugese - ofwel sefardische - joden die naar Curaçao emigreerden, kwamen uit de rond 1600 gevormde joodse gemeente in Amsterdam. Behalve zijn naam heeft Beth Haim veel gemeen met de oudste, Amsterdamse joodse begraafplaats: Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel. Beide begraafplaatsen bewaren een zeer waardevolle collectie grafmonumenten, met name uit de 17e en 18e eeuw.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> In 1916 vestigde de Shell zich op Curaçao. Beth Haim raakte ingekapseld in het raffinaderijcomplex. Na eeuwen van ontwikkeling en verrijking diende zich het verval aan. Veel fundamenten waren onderhevig aan erosie. Monumenten lagen niet meer goed op hun plaats of waren door zand bedekt. In 1930 zijn de meeste grafzerken op collectieve, betonnen 'sokkels' geplaatst. In 1939-1941 inventariseerde I.S. Emmanuel de circa 2500 grafmonumenten die Beth Haim telt. In 1957 publiceerde hij zijn onderzoek 'Precious Stones of the Jews of Curaçao'. Emmanuel constateerde een verontrustende achteruitgang van de grafmonumenten. Grafteksten werden onleesbaar en de gebeeldhouwde voorstellingen verloren hun detaillering. De oorzaak van het verval ligt in de specifieke klimaatsinvloeden op Beth Haim, mogelijk (sterk) verergerd door de milieuvervuiling. Ondanks de onder meer door Charles Gomes Casseres geïniteerde onderzoeken heeft een realistische oplossing om het tij te keren zich nog niet aangediend. Emmanuel's inventarisatie blijkt inmiddels van onschatbare waarde. Door middel van zijn onderzoek bleef veel informatie die de grafstenen in tekst en beeld bevatten voor ons behouden.<ref>[https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/buitenland/curacao.html Curacao - Beth Haim], 25 februari 2015</ref> ------------- [[File:Fraters van Tilburg bij vuurtoren California.jpg|thumb|Fraters van Tilburg na Westpunt, [[Aruba]]]] '''Fraters van Tilburg''' of '''Frèrenan di Tilburg''' (ofisialmente '''Congregatie van Onze Lieve Vrouw, Moeder van Barmhartigheid''', ([[Latijn]]: ''Congregatio Fratrum Beatae Mariae Virginis Matris Misericordiae'', of korter: ''Congregatio Matris Misericordiae'', afkorting C.M.M.), ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. is een [[Rooms-Katholieke Kerk|rooms-katholieke]] [[congregatie (kloostergemeenschap)|broedercongregatie]]. De congregatie is vooral bekend om haar rol in het ([[Speciaal onderwijs|speciaal]]) [[onderwijs]]. == Historia == Deze congregatie werd in 1844 opgericht in 's-Hertogenbosch door [[Monseigneur]] [[Joannes Zwijsen]] (1794-1877), toen [[Coadjutor|bisschop-coadjutor]] van het [[bisdom 's-Hertogenbosch]]. De congregatie houdt zich bezig met onderwijs en opvoeding van doven, blinden, wezen en verlaten kinderen, en verder met verpleging en [[Missie (Katholieke Kerk)|missiewerk]]. In [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]] vestigden de fraters van Tilburg zich op tientallen plaatsen, speciaal in Noord-Brabant, waar zij met name scholen oprichtten voor katholiek onderwijs aan jongens, zoals bijvoorbeeld in [[Deurne (Nederlandse plaats)|Deurne]] aan de ''Visser''. In [[België (hoofdbetekenis)|België]] waren er lange tijd vestigingen in [[Maaseik]], [[Zonhoven]], [[Hasselt (België)|Hasselt]], [[Lanaken]] en [[Houthalen]]. Thans is er nog één verblijfplaats voor de resterende Fraters van Tilburg, namelijk in Zonhoven. [[File:Werkplaats, frater met jongeren - BNA-DIG-HARTOG-ALBUM-CURACAO-030.jpg|thumb|250px|Tayer pa hoben na [[Kòrsou]] (entre 1900 i 1920)]] === Islanan ABC === * op 13 november 1886 vestigden de eerste fraters zich op Curacao, op initiatief van Mgr. Ferdinand Kieckens. In 1995 vertrokken de laatst fraters voorgoed van het eiland nadat reeds in de jaren 80 sprake was van afbouw. Ze hebben een erfgoed achtergelaten in onderwijs, vrkennerij, muziek, sport, kerken en internaten. O.a. hebben ze opgericht de katholieke voetbalclubs, Jong Holland, Sithoc, Scherpenheuvel, Didi en Canisius Boys.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644865:mpeg21:a0123 Fraters van Tilburg nemen zondag voetballend afscheid], [[Amigoe]] (17 di november 1995)</ref> * op 17 december 1914 vestigden zich op Bonaire de eerste fraters, t.w. frater Maxentius, Majella en Conradus.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642602:mpeg21:a0164 Jubileum Fraters van Tilburg], [[Amigoe]] (21 di desèmber 1989)</ref> * schoolplein in Kralendijk naast de kerk in 1986 vernoemd ''Plasa di Fraternan di Tilburg'' pa e selebrashon di presensia di 100 ana.<ref>{{nl}}[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641868:mpeg21:a0102 Bonaire viert eeuwfeest Frater van Tilburg], [[Amigoe]] (25 di november 1986)</ref> Na 1991 a devela un estatua riba e plasa na nan honor. * op de Antillen waren de fraters niet alleen actief in het onderwijs maar ook betrokken bij sociale en educatieve verenigingen. * 1986: ter gelegenheid van het eeuwfeest werd een speciale postzegel uitgegeven. * St. Thomas College aan de Roodeweg in Otrobanda op Curacao was tot 1970 tevens fraterhuis. * Plein voor St. Thomas College ook omgedoopt tot Plasa di Fraternan di Tilburg bij het eeuwfeest in 1986. * drukkerij Scherpenheuvel * kinderbescherming/jeugdzorg/moeilijk opvoedbare jongens/weesjongens: opgericht voogdijgesticht en klooster Scherpenheuvel, instituut San Fernando-internaat (1959) op Soto, * Aruba: 1915 eerste katholieke jongensschool opgericht; St. Dominicuscollege ------ De fraters van Tilburg zijn voor het eerst in november 1886 op Curacao gekomen nadat Mgr. Niewindt, reeds vanaf 1857 de oprichter van de congregatie, Mgr. Zwijsen had bestookt met verzoeken om fraters naar Curacao te sturen. Als de laatste fraters straks vertrokken zijn, hebben er in totaal 193 fraters op Curacao gewerkt. Twee van hen waren Antilliaan. Op Bonaire zijn de fraters in 1913 begonnen. Afgelopen vrijdag zijn de laatste drie aldaar vertrokken naar Nederland. Op Aruba hebben de fraters van Tilburg gezeten van 1913 tot 1937, waarna de Salesianen het overnamen. De fraters zijn met twee soorten onderwijs begonnen. Betaald onderwijs in het Spaans voor kinderen van gezinnen uit Venezuela, Puerto Rico en Santo Domingo en gratis onderwijs voor de jongens van Curasao. Ook hebben de fraters weeshuizen opgezet, ambachtsscholen en jeugdbewegingen en ze hebben lesmethodes geschreven zoals Zonnig Nederlands en Nos Patria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644965:mpeg21:a0071 Laatste fraters Tilburg vertrekken december], [[Amigoe]] (10 oktober 1995)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =64583172|titulo=Tilburg University}} {{References}} }} [[Category:Universidat]] [[Category:Hulanda]] ----------------------- '''Freres de la Salle''' ta un kongregashon katoliko di frater di [[Hulanda]]. E kongregashon ta spesialmente konosi pa su rol den enseñansa spesial. == Historia == Manera ta conoci, den siglo pasa e Freres de la Salle a lanta y duna enseñanza na diferente scol di mucha homber na Aruba. Diferente di e grandinan masculino ta recorda diferente experiencia di e añanan aki. Cerca nan tambe ta conoci e cantidad di tempo cu e Frèrenan a inverti na e guia y formacion di nos hobennan pafo di oranan di scol. Nan tabata e fundado di diferente club di deporte cu te ainda ta existi y ta activo. Tambe riba tereno cultural nan tabata activo.<ref>[https://24ora.com/stichting-huize-de-la-salle-lo-honra-freres-de-la-salle-cun-monumento-buki-conmemorativo-y-documental/ Stichting Huize de la Salle lo honra Frères de la Salle cu’n monumento, buki conmemorativo y documental], [[24ora]] (19 di januari 2026)</ref> Hopi di nos ta recorda e añanan glorioso di “De Trupialen” cu bao di guia di Frère Alexius a entretene grandi y chikito cu nan canto y teatro. For di comienso di 1937 te cu mei 2000, Frère de la Salle a forma parti di nos comunidad Arubiano y nan herencia y impacto tabata grandi. Sinembargo mientras e añanan ta progresando e recuerdo y impacto di e Frèrenan ta bira vago den nos memoria. For di punto di bista historico e ta bale la pena pa mantene den nos memoria, nan trabao incondicional sin propio interes den nos comunidad. Nan ta merece un luga di honor riba nos isla. Na januari 2025 un grupo di persona cu un sentimento nostalgico y di gratitud a lanta cu e idea pa conserva e memoria di nan impacto incondicional pa futuro y a lanta Grupo di Proyecto Frère de la Salle. Grupo di Proyecto Frère de la Salle a dicidi pa realisa un proyecto consistiendo di tres parti esta construccion di un monumento; publicacion di un buki di conmemoracion y produci un documentario di nan trabao na Aruba. Pa realisa esaki ta puntra e cooperacion y participacion di ex alumnonan. E intencion ta pa realisa tur e tres sub-proyectonan ariba menciona pa 2027, e aña cu lo e ta 90 aña pasa cu e prome Frère a yega Aruba. Pa e realisacion di e proyecto aki obviamente lo mester placa. E suma presupuesta ta Afl. 495.000,00. --------------------- {{Noindex}} {{Infobox kerk | naam = Heilige-Mariakerk | afbeelding = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029109 De Rooms-katholieke kerk in Santa Cruz Santa Cruz Boy Lawson (Fotograaf).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilige Maria | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Heilige-Mariakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Maria) is een kerkgebouw in het district [[Santa Cruz (Aruba)|Santa Cruz]] in [[Aruba]]. Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Bestand:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-007.jpg|Interieur van de Santa Mariakerk te Santa Cruz (1907) </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Heilige-Mariakerk}} {{Coor title dms|12|57|21|N|70|3|33|W|scale:1563_region:AW}} check! <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> Maar hij ondernam nog groter werk. Hij bouwde een geheel nieuwe kerk in Santa Cruz. Reeds jaren tevoren had de Zeereerwaarde Heer Schermer van het Gouvernement een concessie gekregen van een stuk cjrond aldaar voor een kerk, school en pastorie. Een absolute noodzaak. Er woonden daar veel mensen en de afstand van Oranjestad was groot. Pater Paulus bouwde daar een kerk, zonder één cent steun van de Missie, noch van het Gouvernement. Zelf moest hij het geld bijeen bedelen. Zelf trok hij er dagelijks op uit om de mensen aan te sporen stenen te graven en ze te bestemder plaatse te brengen, zelf bouwde hij mee — als oud timmerman had hij verstand van het vak — zelf hield hij voortdurend toezicht. Zijn moeite werd beloond, want na zes weken stond er een pracht van een kerk — van 70 voet lang met stenen muur en een dak van maïsstokken. En toen de kerk klaar was en alles betaald, bleef er nog een saldo van ruim drie gulden over. Zo kreeg Santa Cruz zijn eerste kerk in 1853. Zij werd toegewijd aan de Onbevlekte Ontvangenis van Maria.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987249:mpeg21:a0035 Santa Cruz], Amigoe, 18 september 1942</ref> ---- De eerste Arubaanse pater die bisschop werd was Lewis van der Veen Zeppenfeldt. Hij was een Dominicaanse pater die tussen beide wereldoorlogen als pastoor had gewerkt in Santa Cruz en Oranjestad. In 1948 werd pater Zeppenfeldt tot apostolisch vicaris en daarna tot titulair bisschop gewijd (toen het bisdom nog in oprichting was) in de Santa Ana Basiliek op Curaçao. Hij heeft op Aruba de parochies van Paradera en Brasil opgericht en de kerken daar ingewijd. Ook begon hij met het plannen van de parochie Dakota. Hij ging eind 1956 met emiraat en overleed een half jaar later. Op 1 mei 1963 was het de eigenlijke datum, dat het 100 jaar geleden was, dat pastoor Henricus Johannes de Vries als eerste pastoor van Santa Cruz zijn werkzaamheden begon en de zusters van de congregatie van Roosendaal met ds eerste school. <ref>Kleuterschool als aandenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-12-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 17-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469835:mpeg21:p006</ref> ------- {{Infobox kerk | naam = Heilig-Hartkerk | afbeelding = Rooms-Katholieke kerk - 20651933 - RCE.jpg | onderschrift = Gesloopte Heilig-Hartkerk te Savaneta uit 1966 | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Savaneta]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = Heilig-Hart | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | afbeelding2 = BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-005.jpg | onderschrift2 = Heilig-Hartkerk omstreeks 1903 | extra portaal = Cariben }} '''Heilig-Hartkerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Sagrado Curazon) is een kerkgebouw in Savaneta, [[Aruba]]. Informatie over periode rond 1900<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403219:mpeg21:a0051|titel=Het kerkelijk leven aan de Commandeursbaai|werk=[[Amigoe]]|datum=31 maart 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref><ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987757:mpeg21:a0034|titel=Parochie van Savoneta in het goud|datum17 november 1950|bezochtdatum=31 oktober 2020}}</ref> Religie in Savaneta<ref>[https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3117/page/n103/mode/1up?q=patin+pret&view=theater Historia di Savaneta]</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * <nowiki>{{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=|oldid=173471830|datum=20201014}}</nowiki> {{References}} }} {{Commonscat||Heilig-Hartkerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. *(Adolf (Dufi) Kock: Historia di Savaneta) Een van de centrale personen van Las Violetas was Pancracia Ras, die sinds 1934 huishoudster was op de pastorie. Veertig jaar lang diende ze onder tien pastoors en was ze kosteres van de Heilig Hart kerk van Savaneta. Voor de bevolking van Savaneta ontplooide Pancracia Ras veel activiteiten op het terrein van cultuur en ontspanning. Ze gaf ook leiding aan de meisjesgroep, Las violetas, die met hun toneeluitvoeringen en feestavonden met dans en zang veel hebben bijgedragen tot de culturele vorming en ontspanning van de bevolking.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/honderd-jaar-arubaans-toneel-6/ 100 jaar Arubaans toneel (6)], Wim Rutgers</ref> ------ == Sint-Theresakerk (Aruba) == {{Infobox kerk | naam = Sint-Theresakerk | afbeelding = Santa Teresiakerk, Bernhardstraat.JPG | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]] | denominatie = [[Rooms-Katholieke Kerk]] | bouwjaar = 1935-1936 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = [[Theresia van Lisieux]] | begraafplaats = | monumentstatus = | monumentnummer = | stijlperiode = | architect = | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = [[Aartsbisdom Port of Spain|Port of Spain]] | bisdom = [[Bisdom Willemstad|Willemstad]] | extra portaal = Cariben }} '''Sint-Theresiakerk''' (''[[Papiaments]]'': Misa Santa Theresa of kortweg Theresita) is een rooms-katholiek kerkgebouw in de op een na grootste plaats op [[Aruba]], [[Sint Nicolaas (Aruba)|San Nicolas]], gelegen aan de Bernardstraat. In 1950 werden in de vensters van de kerkhal de houten shutterramen vervangen door glas-in-loodramen vervaardigd door het atelier [[Frans Balendong]].<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 135</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029616 Sint Theresiakerk aan de Bernhard Straat in Sint Nicolaas Aruba Boy Lawson (Fotograaf).jpg|Sint-Theresiakerk gezien vanaf de Bernardstraat (1964) Saint Theresa Church Aruba 21 32 34 753000.jpeg|Interieur en altaar </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat||Sint-Theresakerk}} <nowiki> [[:Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Theresia]] </nowiki> ---- Uit de parochie Santa Cruz, waar al sinds 1852 een kerkgebouw stond, ontstond in 1900 de parochie Savaneta, waaruit op haar beurt de parochie San Nicolas (1929) ontstond, aldus Johan Hartog in zijn geschiedenis van Aruba. voobeeld: De '''Sint-Theresiakerk''' is een rooms-katholiek kerkgebouw in de West-Vlaamse plaats [[Wevelgem]], gelegen aan ''Menenstraat'' 460. ==Geschiedenis== De kerk werd in 1960-1962 gebouwd naar ontwerp van [[Luc Allaert]] voor de, ver ten westen van de kom van Wevelgem gelegen, ''Vogelwijk''. ==Gebouw== Het betreft een driebeukig bakstenen gebouw waarvan het koor naar het noorden is gericht. De voorgevel heeft een neobarok portaal en de toren heeft een [[helmdak]]. De kerk is gebouwd in een historiserende, naar de neobarok neigende, stijl. -------- {{Infobox kerk | naam = Seroe Colorado Gemeenschapskerk | afbeelding = Community Church Seroe Colorado (3).jpg | onderschrift = | land = {{AW}} | regio = [[Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden]] | plaats = [[Seroe Colorado]] | denominatie = | bouwjaar = 1939 | uitbreiding = | renovatie = | sluiting = | bestemming = | sloopjaar = | opgedragen = | begraafplaats = | monumentstatus = vanaf 2016 | monumentnummer = 04-004 | stijlperiode = | architect = Norman Shirley | bouwmethode = | bouwmateriaal = | afmeting = | toren = | vrijstaande klokkentoren = | klokkentoren = | portaal = | koor = | schip = | preekstoel = | doopvont = | altaar = | orgel = | zitplaatsen = | diverse = | titelkardinaal = | aartsbisdom = | bisdom = | extra portaal = Cariben }} '''Seroe Colorado Gemeenschapskerk''' of Seroe Colorado Community Church is een kerkgebouw in [[Seroe Colorado]], [[Aruba]]. [[Bestand:Community Church Seroe Colorado (6).jpg|thumb|Zij-aangezicht van de Seroe Colorado Gemeenschapskerk]] De kerk werd gebouwd op het concessieterrein van de [[Lago Oil & Transport Co. Ltd.]], die deze in eigendom had.<ref>Klooster, Olga van den & Bakker, Michel, [Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba], Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pag. 145</ref> == Afbeeldingen == <gallery widths=180 heights=180> </gallery> {{Appendix|1=|2= '''Bronnen, referenties en voetnoten''' * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Église Sainte-Anne de Noord|oldid=173471830|datum=20201014}} {{References}} }} {{Commonscat|Seroe Colorado Community Church}} <nowiki> [[Categorie:Kerkgebouw in Aruba|Seroe Colorado Community Church]] </nowiki> ---- In januari 1939 legde captain R. Rodger de eerste steen voor de kerk en 30 juli van hetzelfde jaar werd het gebouw officieel in gebruik genomen. De president van de Lago, Lloyd G. Smith, bood het kerkgebouw aan de kerkelijke gemeente aan, gezaghebber Isaac Wagemaker sprak een woord van welkom en ds Paul W. Rishell preekte over het onderwerp 'Our church, its purpose and goal. Schriftlezing en gebed werden verzorgd door ds G.E. Alers van de Protestantse Gemeente in Oranjestad.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642947:mpeg21:a0091|titel=Community Church bestaat een halve eeuw|datum=1989-07-26|bezochtdatum=2023 ]}</ref> ‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha Posted on 11/24/2016 5:17 pm AST | Updated on 11/24/2016 8:48 pm AST ORANJESTAD - Monumentenbureau a prepara e decretonan ministerial pa edificio Sero Colorado 244 wordo indica como monomento proteha. E decreto ta wordo manda cu un carta oficial pa e doño(nan), usuario y pa e hypotheekkantoor di DLV y un notificacion lo wordo publica den e Landscourant di Aruba. Despues di seis siman di a sali den e Landscourant e lo por wordo inscribi den e Registro di Monumento. Den e caso aki Land Aruba ta doño di e propiedad aki y concregacion Protestant di Aruba ta e usuario.<ref>{{Citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> In januari 1939 legde Captain Robert Rodger, een van de Lago pioniersi, de eerste steen van de Seroe Colorado kerk. Architect Norman Shirley gebruikte veel Arubaanse koraalsteen bij de bouw. Zes maanden later vond de ingebruikneming plaats, waarbij gezaghebber Isaac Wagemaker en Lago-directeur Lloyd G. Smith aanwezig waren. De mooie bronzen lampen in dc kerk zijn het werk van Jack Schnurr, terwijl de ifirma G. Maile & Sons te Canterbury, Engeland, de gebrandschilderde ramen verzorgde. In 1945 werd met de aanleg van de tuinen begonnen, in 1948 werd een bijgebouw aan' de kerk toegevoegd, terwijl in 1955 een grote patio de zondagsschool begon te huisvesten. De kerkelijke gemeente dateert van 1929. lAanvankelijk werden kerkdiensten in de Lago-kantine gehouden en later in de Lago-school. De Seroe Colorado kerk is op een na de oudste Engelssprekende kerk op Aruba.<ref>[[citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463212:mpeg21:a0098|titel=Seroe Coloradokerk 30 jaar|datum=1969-01-08|bezochtdatum=2023 ]}</ref> CON E PROCESO TA BAY Conforme e ordenansa di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau ta e instancia di gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Despues di a ricibi e aprobacion di Minister di Cultura a scucha Monumentenraad. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa y ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba. PREPARACION DI E MISA Pa por a prepara Sero Colorado 244 su descripcion pa indicacion pa monumento proteha mester studia e edificio bon. Un preparacion asina ta tuma varios lunanan pa investiga, prepara y documenta pa un edificio monumental ta describi por completo. Asina ta describi exactamente cada facada y ta pone enfasis riba cada elemento monumental, material, etc. Alabes ta studia portretnan bieuw, cu ta hopi dificil pa haña, indicando e elementonan pa den futuro considera tambe pa trece bek. Ta menciona tambe e elementonan cu no tin balor y tambe elementonan cu mester wordo cambia. Srta. Ichmarah Kock pa su periodo di stage a prepara e descripcion aki pa Monumentenbureau. E despcricion aki ta uno hopi amplio haci. Sero Colorado 244 ta conoci den nos comunidad como ‘Seroe Colorado community church’. E iglesia ta diseña pa e arkitecto Norman Shirley y a wordo construi na 1939 bou encargo di e refineria petrolero ‘Lago’. E murayanan ta traha di palo y cera cu cement. Su balor ta hopi halto pa Aruba. E ta unico pa su balor arkitectonico den estilo Anglo-Americano, uzo di materiaal, ta forma parti di un bario di fabrica, ta forma parti di un compleho, etc. Sero Colorado 244 ta un compleho consistiendo di un iglesia, un cushina, un espacio di encuentro, un plaza y un hardin hopi grandi. Lamentabelmente no tur tereno ta midi ainda pa proteha full e compleho. Peticion ta cerca e Minister di Infrastructura pa e tereno di e sala di encuentro y e hardin lo wordo midi pa complementa e proteccion. Pero awo e mas importante cu ta e iglesia y e cushina y plaza a wordo indica awo como monumento proteha. E edificio monumental ta cay den categoria A y ta e categoria mas halto cu tin pa edificionan monumental. E criteria di seleccion pa indicacion pa bira un monumento protehi na Aruba den categoria A of categoria B ta stipula den un di capitulonan cu ta forma parti di e ‘Monumentenhandboek Aruba’. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ ta stipula tur e reglanan con tin cu anda cu monumento. E ‘Monumentenhandboek Aruba’ version di 10 juni 2016 a wordo aproba dor di ex Minister di Cultura, sr. Otmar Oduber riba 8 di september 2016. Sero Colorado 244 lo bira e di 36 edificio pa wordo registra riba e lista di monumento proteha. Adhunto tambe algun portet bieuw di e edificio monumental. Pa mas informacion di monumento por bishita e facebook page di Monumentenbureau y ‘like’ nos. Por pasa tambe na nos oficina situa na Schelpstraat 36-38. E vision di Monumentenbureau ta pa nos cuminsa rescata nos patrimonio pa despues restauranan pa nan keda pa nos siguiente generacionnan. {{Appendix]} pfu85swhy669nyol5b8fjrktq4qm155 0 8560 204910 138862 2026-09-22T07:04:27Z Caribiana 8320 rebelion na sint eustatius 204910 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Balki calendario mensual sin siman|6}} '''12 di yüni''' ta e di 163 [[dia]] di aña (164 den un [[schrikkeljaar]]) riba e [[kalènder gregoriano]]. Ta resta 202 dia pa e aña terminá. == A sosodé == * [[1848]] &ndash; Rebelion di katibu na [[Sint Eustatius]].<ref>{{en}}[https://www.statiagovernment.com/nl/nieuwsoverzicht/artikel/the-statia-revolt-of-1848-12th-june-1848-a-legacy-of-courage? The Statia Revolt of 1848 – 12th June 1848: A Legacy of Courage], statiagovernment.com (12 di yüni 2025)</ref> == A nase == * [[1929]] &ndash; [[Anne Frank]] († 1945), hóben hudiu renombrá pa su diario. == A fayesé == == A selebrá/konmemorá == * {{BRA}} &ndash; [[Dia di San Valentin]] * {{PHL}} &ndash; Dia di Independensia {{Appendix}} [[Category:Fecha]] [[Category:Yüni]] grc9w0tye9gk28372psbp7xm6civ59g 2 8649 204911 204833 2026-09-22T07:07:57Z Caribiana 8320 204911 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Playanan di Kòrsou]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] -------------------- {{infobox organisacion | variante = c | tipo = fundashon no-gubernamental | nomber = STENAPA | logo = | imagen = Quill dormant vulcano.jpg | descripcion = Un bista di Parke Nacional Sint Eustatius (Parke Nacional Quill/Boven y [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius|Parke Nacional Marino Sint Eustatius]]). | leyenda = | funda = [[21 di novèmber]] [[1988]]<ref>https://statiapark.org/30th-anniversary/ STENAPA celebrates 30 years], statiapark.org (22 di novèmber 2018)</ref> | fundado = | sede = Oranjebaaiweg 59 | director = Erik Boman | website = }} '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental (NGO) i sin fin di lukro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di áreanan protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá [[Parke Nashonal Marino Sint Eustatius]], [[Parke Nashonal Quill/Boven]] i [[Hardin Botániko Miriam C. Schmidt]].[1] == Historia == STENAPA a surgi na fin di añanan 1980 komo e susesor di Stinapa Statia, e divishon lokal di STINAPA N.A. (''Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen'').<ref>Bestuur Statia Stinapa. "Amigoe". Curaçao, 20-03-1987, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 20-09-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010650860:mpeg21:p008</ref> E fundashon aki a wòrdu fundá na 1962 pa proteha i maneha zonanan di naturalesa na [[Antias Hulandes]], of ophetonan di [[geologia]], [[arkeologia]] of [[historia]], i pone e zonanan aki na servisio di bienestar, edukashon i rekreashon di e poblashon y di turistanan.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969, Amsterdam, pag. 396-397</ref> STENAPA ta un fundacion sin fin di lucro, no gubernamental (na Hulandes un stichting) cu a wordo funda dia [[21 di novèmber]] [[1988]]. E funcion di e fundacion aki ta proteccion di medio ambiente. STENAPA aktualmente ta manehá Parke Nashonal Marino, Parke Nashonal Quill / Boven, i Hardin Botániko. STENAPA ta un di e miembronan di [[Dutch Caribbean Nature Alliance]]. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. == Aktividat == E fundashon ta enkarga cu e maneho di tres parke. Dos parke ta riba e superfisie di tera di e isla; e parke ku ta sobra ta marino i ta rondoná e isla. E área kombiná di e parkenan ta 33 km².<ref>[https://statiapark.wordpress.com/parks/marine-park/ St. Eustatius National Parks], statiapark.wordpress.com</ref> * E Parke Nashonal Marino St. Eustatius ta rondoná e isla for di e marka di awa haltu te na 30 meter (98 pia) di profundidat, i tambe ta abarká dos reserva di Parke Marino. *Parke Nashonal Quill / Boven ta konsistí di dos diferente área òf supsektor. Un ta e stratovolkan inaktivo konosí komo Quill, ku ta den e parti sùit di e isla. E otro área ta un grupo di sinku seru den e parti nort di e isla: Bergje, Boven (esun mas haltu di e sinkunan), Venus, Seru di Gilboa i Seru di Señal. E sinku serunan aki ta e restunan di un otro stratovolkan. *Hardin Botániko Miriam C. Schmidt a kuminsá na 1998. E énfasis prinsipal ta riba espesienan di vegetashon ku ta òf tabata nativo di e isla i e islanan rondó di dje. Tambe tin un área eksperimental kaminda investigadónan ta studiando métodonan pa kontrolá e espesie invasivo problemátiko manera ''Antigonon leptopus'', e mata di wendrùif coralita. == Organisashon == STENAPA ta wordo goberna pa un directiva. E miembronan di directiva no ta ricibi ningun salario. E fundacion ta emplea ocho miembro di personal cu ta administra e fundacion y ta maneha e parkenan. E miembronan di personal ta traha cu stagiaire y boluntarionan di e isla of di exterior. Sede di e organisashon ta King’s Well National Parks Center, ku a wòrdu habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] na 2025.<ref>[https://www.bes-reporter.com/news/st-eustatius/66934/former-kings-well-resort-becomes-statias-new-national-parks-centre Former Kings Well Resort becomes Statia’s new National Parks Centre], Bes Reporter (7 di yüni 2024)</ref><ref>[https://statiapark.org/princess-beatrix-visited-st-eustatius-for-reforestation-society-nature-and-the-opening-of-the-new-kings-well-national-parks-center/</ref> E sede, e Ofisina di Parkenan Nashonal i Sentro di Bishitante, ta situá banda di e haf na Lower Town, ku ta e parti kant'i laman di e kapital [[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]], di kua mayoria ta mas altu, riba un baranka. E parti mas sùit di Lower Town tin bista riba Gallows Bay, na e kosta wèst òf kosta [[Laman Karibe|karibense]] di e isla. {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Eustatius]] '''STENAPA''', ofisialmente '''St. Eustatius National Parks Foundation''', ta un organisashon no-gubernamental i sin fin di lucro ku ta responsabel pa e maneho i protekshon di área protehá na [[Sint Eustatius]]. E organisashon ta manehá e [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]], e [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] i e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]].[1] Historia STENAPA a wòrdu fundá na 1988 ku e meta pa protehá área terestre i marino di importansia ekológiko, sientífiko i kultural na Sint Eustatius.[1] Na 1996, e gobièrnu di e isla a duna STENAPA un mandato legal pa protehá i manehá e Parke Nashonal Marino, ku a wòrdu establesé nobo e aña ei. Na 1998, STENAPA a haña tambe e outoridat pa manehá e Parke Nashonal Quill i Boven. Poko tempu despues, e [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá.[1] STENAPA ta un miembro di e [[Dutch Caribbean Nature Alliance]] (DCNA), un aliansa di organisashonnan di konservashon di naturalesa den e parti karibense di Reino Hulandes.[2] Aktividat STENAPA ta manehá tres área prinsipal di konservashon: e Parke Nashonal Marino, e Parke Nashonal Quill/Boven i e Hardin Botániko Miriam C. Schmidt.[1] Parke Nashonal Marino E [[St. Eustatius National Marine Park|Parke Nashonal Marino di Sint Eustatius]] ta rondoná e isla te na e isóbata di 30 meter. E parke ta inkluí dos reserva marino, un na e parti nort i un na e parti sùit di e isla.[3] Segun e plan di maneho di e parke, e Parke Nashonal Marino tin un área di aproximadamente 2.750 hektárea, inkluyendo e dos reserva marino.[3] Parke Nashonal Quill/Boven E [[Quill/Boven National Park|Parke Nashonal Quill/Boven]] ta konsistí di dos sektor. E sektor di Quill ta inkluí [[The Quill]], un vulkan durmiente ku ta alkansá un haltura di alrededor di 600 meter. E sektor di Boven ta konsistí di e restonan di un antiguo stratovulkan, ku tin varios seru ku tin un haltura di entre 200 i 300 meter.[1] E parke tin un sistema di sendero pa bishitante i ta sirbi tambe pa investigashon sientífiko i monitoreo di biodiversidat. Entre e aktividatnan di investigashon ta inkluí monitoreo di paranan, palomanan, orkidianan, mariposan, abeha i otro espesienan.[1] Hardin Botániko Miriam C. Schmidt E [[Miriam C. Schmidt Botanical Garden]] a wòrdu kreá na 1998. E hardin ta pone énfasis riba espesienan di mata ku ta òf tabata nativo di Sint Eustatius i e islanan den su serkania. E ta kontené tambe un área experimental pa investigashon tokante métodonan pa kontrolá espesienan invasivo, manera ''Antigonon leptopus''.[1] Organisashon STENAPA ta wòrdu goberná pa un direktiva. E organisashon ta traha ku personal, voluntarionan i stagiairenan den e maneho di e área protehá i den proyektonan di investigashon, edukashon i konservashon.[1] STENAPA a habri su nobo sede, e '''Kings Well National Parks Center''', dia 21 di november 2025. [[Beatrix di Hulanda|Prinses Beatrix]] a habri e sentro ofisialmente durante su bishita na Sint Eustatius. E sentro ta sirbi komo e nobo sede prinsipal di STENAPA i ta funshoná komo sentro pa maneho di naturalesa, investigashon i edukashon. E fasilidat tin tambe un laboratorio marino pa sostené trabounan di restorashon i monitoreo di koral.[4][5] -------- Key Milestones in STENAPA’s History *1988: Founded on November 21 by local conservation advocates to protect the island's fragile tropical ecosystems. *1995: Formally registered with the Chamber of Commerce. *1996: Granted a legal mandate by the island government to manage and protect the newly established Statia National Marine Park. *1998: Assigned official authority to manage the Quill and Boven National Parks, shortly followed by the creation of the Miriam C. Schmidt Botanical Garden. *2018: Celebrated its 30th anniversary of continuous environmental stewardship and community conservation. *2025: Welcomed Dutch Caribbean Nature Alliance Dutch Caribbean Nature Alliance patron Princess Beatrix for the opening of the King's Well National Parks Center. Core Conservation Areas *Statia National Marine Park: Encircles the entire island from the high-water line down to the 30-meter depth contour, protecting coral reefs and marine life. *Quill/Boven National Park: Covers terrestrial volcanic landscapes, endangered flora, and fauna like the Lesser Antillean iguana. *Miriam C. Schmidt Botanical Garden: Showcases native and regional island vegetation. The relationship between STENAPA and the Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) is that of a founding member and a Protected Area Management Organization (PMO).While STENAPA manages the physical parks on St. Eustatius, the DCNA acts as the regional umbrella network that supports, funds, and unites them alongside the national park organizations of the other five Dutch Caribbean islands (Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, and St. Maarten). ------------------ Esaki ta un '''lista di komandante, gobernador, i gezaghebber di Sint Eustatius, Saba, i Sint Maarten''' di 1639 pa 1845. For di 1845 padilanti, e gezaghebbernan di Aruba, Boneiru, Saba, Sint Eustatius, i Sint Maarten tabata supordiná na gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan]]. * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Gardijn (1639?-1641) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1641-1644) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter van de Woestijne (1644-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Adriaensz. (1647?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz. (1665) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thomas Morgan (1665-1666) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Rose (1666-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Adriaensz? (1668-1671) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Jacobsen (1671-1672) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Pogson (1672-?) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Peter Batterie (1674?-?) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Louis Houctooper (1682-1686) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Lucas Schorer (1686-1689) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Comte de Blennac? (1689-1690) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Thimotheus Thornhill (1690-1693) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannis Salomonsz. (1693-1700) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1700-1701, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1701-1704) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1704-1709, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Lamont (1709-1712) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Symonson Donker (1712-1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Gerard de Mepsche (1717) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1717-1719, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacob Stalpert (1719-1720) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1720-1721, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jacobus Stevensen (1721-1722) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1722-1725, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] J. Linderay (1725-1728) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Everardt Raecx (1728-1733) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1733-1734, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan Heyliger (1734-1736) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Markoe (1736-1737, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Isaac Faesch (1737-1740) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Hendrik Coesvelt (1740-1741) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jasper Ellis (1741-1743, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Heyliger Pz. (1743-1752) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1752-1754, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Jan de Windt (1754-1775) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1775-1776, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes de Graaff (1776-1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] David Ogilvy (1781) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] James Cockburn (1781) * [[File:Flag of France.svg|20px|border]] Charles Chabert (1781-1784) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Olivier Oyen (1784-1785, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham Heyliger (1785) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1785-1789, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Pieter Anthony Godin (1789-1792) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Johannes Runnels (1792-1795, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1795-1801, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Richard Blunt (1801-1802) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] John Wardlau (1802) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Daniel Roda (1802, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Albert van Heyningen (1802-1809) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] William Charles Mussenden (1809-1810, interino) * [[File:Flag of England.svg|20px|border]] Charles(?) Barrow (1810-1816) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Reinier 't Hoen (1816-1817, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Abraham de Veer (1817-1822) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Diederik Johannes van Romondt (1822-1823, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Wilhelm August Spengler (1825-1828) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Willem Johan Leendert van Raders (1828-1836) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] Theophilus George Groebe (1836-1837, interino) * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Johannes de Veer]] (1837-1954) {{Appendix|1=alles|2= * [https://www.dbnl.org/tekst/benj004ency01_01/benj004ency01_01_0010.php#a1454 Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië(1914-1917) – Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman Dbnl] }} ------------------ {{variante|c}} {{Infobox artista| variante = c | nomber = Saida Hernandez | nomber completo = Saida Lucilla Antonia Hernandez-Augustina | imagen = | descripcion = | nomber nacemento = | fecha nacemento = [[31 di òktober]] [[1935]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | nacionalidad = hulandes | residencia = | educacion = | aña activo = 1967 - 2025? | ofishi = artista visual | estilo = | genero = | distincion = | casa = Eithel Hernandez | yui = 2 | website = }} '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]<ref name=:"1">[https://percypinedo.com/mikorsou/tanta-saida-un-pali-muhe/ Tanta Saida! Un pal’i muhé!], percypinedo.com (15 di februari 2025)</ref>) ta un artista visual, presentadó i produktor di programa di televishon i outor di buki di kushina di Kòrsou. Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e prome añanan di transmision den idioma [[papiamentu]] el’a hasi arte i kultura aksesibel pa un públiko amplio.<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.curacao.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/79996/expositie-eert-90-jarige-kunstenares-saida-hernandez Expositie eert 90-jarige kunstenares Saida Hernandez], curacao.nu (27 di sèptèmber 2025)</ref><ref>https://curacao-art.com/2025/09/28/saida-hernandez/ Saida Hernandez], curacao-art.com</ref> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den Papiamentu. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.[2][3] ==Bida i karera== Saida Hernandez a nase i lanta den bario di [[Otrobanda]]. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool patras di Teatro Brion. Komo yu djafó e no por a bai skol di plaka.<ref name=:"1"/> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a haña dos yu. El a biba durante dos aña na [[Caracas]], despues di kua el a bai traha na [[Telecuracao]]. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante varios dékada el tabata aktivo komo presentadó i produktor di programanan manera ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horoskop, Sita ku Saida, show di kushiná. Moda, dekorashon, Kateiba, e episodio di Saida ku 2 mucha chikí, Chepo, un seri kòrtiku, “kuida awe loke bo tin den bo kas pa e dura bo mas mayan” i klaro ''Kushina di Oro''.<ref name=:"1"/> Kushina di Oro (Golden Kitchen) was her popular cooking program that taught generations of viewers traditional local recipe. Hernandez is cherished as one of the first Papiamentu female tv personality and program makers at Telecuraçao and as the beloved host of cooking show Kushina di Oro, alongside publishing several well-known cook books.<ref>[https://cultuuragenda.com/2025/hasibu-di-kas-ii-2/ Hasibu di Kas II], cultuuragenda.com (2025)</ref> Papiamentstalig kookboek waarin recepten van zowel Antilliaanse als niet-Antiliaanse gerechten zijn opgenomen. * ''Resetas Kushina di Oro'' (1985, Publisidat Antiano, Willemstad) Den añanan 1970 Hernandez a cuminsa pinta durante su estadia na New York.<ref>https://nu.cw/2020/09/11/expositie-saida-hernandez-vanaf-19-september-bij-landhuis-bloemhof/</ref> E falta/anhelo pa Korsou a hib’e pa kapta rekuerdo i imagennan di e isla riba lona.<ref name="nu"/> E ta outodidakto. Su pinturanan ta konta historianan detayá di bida na Kòrsou di antaño ku a pasa por wòrdu konsiderá komo un kontribushon úniko i original na konservashon di nos herensia kultural. Kandelarnan, stulnan di balansa, muebles di wicker di Thonet, mesanan di banda, mantelnan di ganshillo, balkonnan ku persiana di palu i bista nostálgiko. Tur kos delikadamente akabá ku e koló kolorido i alegre típiko di su personalidat i su estilo.<ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/category/exhibition/page/4/ Temp'i mi ten Selebrando Bida], [[Lanthùis Bloemhof]]</ref> Na 2025, en konekshon ku e solo eksposishon na Lanthuis Bloemhof, e keda publiká e buki ''Hasibo di Kas'', un resumen di su obra artistico konteniendo 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta [[haiku]] skirbí dor di dje.<ref name="nu">[https://nu.cw/2025/11/26/boekpresentatie-eert-kunstenares-saida-hernandez/ Boekpresentatie eert kunstenares Saida Hernandez], nu.cw (26 di novèmber 2025)</ref> E pinturanan distintivo di zeta di Saida Hernandez a tuma sentro di atenshon durante e eksposishon aki. Su trabou ta konosí pa kapturá bida diario, paisahenan di stat nostálgiko, i interiornan íntimo di pasado (spesialmente di su bario natal di Otrobanda).<ref name="Saida">[https://curacao-art.com/2018/10/31/saida-hernandez-exhibition-landhuis-bloemhof/ Saida Hernandez exhibition]</ref> Su pinturanan ta konta historianan detayá tokante e hendenan ku tabata biba tras di e fachadanan di e isla. El’a trese e ambiente aki na bida ku koló kayente i alegre, stulnan di balansa, encaje i persiana di palu.<ref name="Saida"/> E ta kasa ku Eithel Hernandez, un konosido personahe di radio i televishon na Kòrsou i direktor di TeleCuracao den añanan 1960. == Eksposishon == El a partisipá na vários eksposishon di grupo. Na 1981 el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]] i atrobe na 2005, sigui pa eksposishonnan solo na Lanthùis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="Bloemhof"/> {{Appendix}} https://www.awemainta.com/newspapers/Am210327/offline/download.pdf Boneriano|26 mart 2021| Minister Croes a bishita un gran Baluarte mas, “Tanta Saida” WILLEMSTAD- Dia 7 di mart último, Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a hasi un bishita i kombersá ku señora Saida Hernandez ku a nifiká hopi pa e sektor kultural edukativo na Kòrsou. Di e forma aki Minister Croes ta para ketu na historia i kultura i duna rekonosementu na personanan ku di un òf otro manera a nifi ká hopi pa e sektor aki. Manera ya a bira un kustumber, for di desèmber ku Minister di Enseñansa, Siensia, Kultura i Deporte (ESKD), Steven Croes, a asumí su funshon, e ta dediká parti di su djadumingu pa hasi bishita i kombersá ku baluartenan ku a nifi ká hopi pa desaroyo di Kòrsou. Señora Saida ta un persona hopi konosí den komunidat. Ken no ta kòrda e programanan di kushina na TeleCuraçao di Saida ku tur su resetanan dushi? Tambe oranan atardi pa mucha ku Saida. Den un ambiente masha ameno na su kas, Saida a konta Minister Croes kon el a lanta komo mucha den Otrabanda. Su mayornan a mandé un nijverheidsschool katóliko den Otrabanda, kaminda el a siña kose na mashin, bòrda i asta usa `fi guurzaag` i tambe materianan manera ingles i aritmétika i lesamentu. E tempu ei mester a paga banda di `schoolgeld` tambe sèn pa material ku un alumno usa i dor ku e tabata yuda otro mucha den klas, e tabata kosta su mayornan poko sèn èkstra. Saida tabata gusta lesa, meskos ku su tata, ku tabatin kashi yen di buki na kas. Ku su 16 aña el a disidí ku e ke bai traha na un pa-kus den Punda, Liberty. El a haña un djòp pa reorganisá e depósito. E doño a keda asina enkantá ku su trabou, ku nan a tené na trabou. El a siña etalá showcase di pakus i a bai sigui hasi esaki tambe despues na Bijenkorf. E tempu ei tabatin kontèst pa drecha showcase i el a gana premio tambe. Despues di e periodo na Bijenkorf el a bai traha na un hotèl. Ku 22 aña su mama a mand’é bai biba na Venezuela kaminda ela traha den un posishon basta haltu den un hotèl na Caracas. Despues di dos aña el a bin ku fakansi i sr. Aitel Hernandez a kontrakté pa TeleCuraçao. Saida a keda Kòrsou i no a bai Venezuela bèk. Su karera na televishon a sigui krese. Ela bai hasi ‘kinderuurtje’ atardi i diferente propaganda. Nan tabata yam’é “Tanta Saida” i e tabatin un programa “Sita ku Saida” tambe. Despues di algun tempu trahando na TeleCuraçao, su kasá Sr. Aitel Hernandez mester a bai biba na Merka pa trabou i nan a biba 6 aña einan. Despues ku el a bini bèk Kòrsou, traha kasi 25 aña ku su programa di kushina. Saida a produsí sigur 5 buki di reseta, i tin masha talento pa pinta. Pronto Saida ta bai presentá un buki kaminda por mira tur su obranan. -------------------------- '''Saida Lucilla Antonio Hernandez–Augustina''' (☆ [[31 di òktober]] [[1935]] na [[Kòrsou]]) ta un artista visual, presentadó i produktora di programa di televishon, i outora di buki di kushina di Kòrsou.<ref name="1" /> Hernandez a hunga un papel importante den e desaroyo di televishon na Kòrsou, spesialmente durante e promé añanan di transmishon den [[Papiamentu]]. Komo presentadó i trahadó di programa, el a kontribuí na e difushon di programa tokante arte, kultura, kushina i otro tópiko pa un públiko amplio.<ref name="2" /><ref name="3" /> == Bida i karera == Saida Hernandez a nase i a lanta den [[Otrobanda]], na e área di Consciëntiesteeg. Su mama tabata Emma Heronima Augustina i su tata tabata e dentista David Nouel. El a bai St. Annaschool i despues Nijverheidschool, situá patras di Teatro Brion. Komo yu di un famia ku limitashonnan finansiero, el no por a atendé un skol ku mester pagá matrícula.<ref name="1" /> Despues di a traha den un tienda, Hernandez a kasa i a tin dos yu. El a biba durante dos aña na Caracas, despues di kua el a bai traha na TeleCuraçao. Aya el a bira un di e promé personalidatnan femenino konosí di televishon na Kòrsou. Durante vários dékada, Hernandez tabata aktivo komo presentadó i produktora di diferente programa di televishon. Entre e programanan ku ta wòrdu asosiá ku dje tin ''Kinderuurtje'', ''Obra di man'', show di Pasku, programa di horóskopo, ''Sita ku Saida'', programa di moda i dekorashon, ''Kateiba'', programa di kushina i diferente otro produccion.<ref name="1" /> E programa ''Kushina di Oro'' tabata un di su programanan mas konosí. Den e programa, Hernandez a presentá i enseñá diferente reseptanan, inkluyendo platonan di Kòrsou i di otro tradishon kulinario. E programa a kontribuí na e popularisashon di reseptanan i tradishonnan kulinario lokal. Hernandez tambe a publiká buki di kushina. Entre nan ta ''Resetas Kushina di Oro'', publiká na 1985 pa Publisidat Antiano na Willemstad. == Arte visual == Hernandez tabatin interes den arte promé ku el a kuminsá ku su trabou komo pintora. Den e añanan 1970, durante un estadia na [[New York]], el a kuminsá pinta ku mas regularidat.<ref name="5" /> Segun su propio relato, e deseo pa pintá Kòrsou tabata relashoná ku e nostalgia ku el tabatin pa su isla natal durante su estadia na New York.<ref name="6" /> Hernandez ta un artista autodidakto. Su promé trabounan tabata inkluí representashonnan di edifisionan i paisahenan di Kòrsou. Ku tempu, el a enfoká su obra prinsipalmente riba Otrobanda i riba elementonan di bida diario di Kòrsou di antaño. Den su pinturanan ta aparesé, entre otro, interiornan di kasnan históriko, esenanan di kaya, muebles tradishonal, balkonnan ku persiana di palu, stulnan di balansa, mesanan di banda, muebles di wicker i trabounan di ganchillo.<ref name="7" /> Su obra ta karakterisá pa un uso kolorido i alegre i pa e enfoke riba rekuerdonan i esenanan di bida diario di un Kòrsou di pasado. E pinturanan di Hernandez a wòrdu deskribí tambe komo un forma di dokumentashon visual di elementonan di herensia kultural di Kòrsou, partikularmente di Otrobanda.<ref name="7" /><ref name="8" /> == Eksposishon i publikashonnan == Hernandez a partisipá den vários eksposishon kolektivo. Na 1981, el a tene su promé eksposishon na [[Museo di Kòrsou]]. El a bolbe ekspohé su obra aya na 2005. Den e añanan despues, el a tene eksposishonnan solo na Landhuis Bloemhof, entre otro na 2018, 2020 i 2025.<ref name="7" /> Na 2025, den konekshon ku un eksposishon solo na Landhuis Bloemhof, a publiká e buki ''Hasibo di Kas''. E publikashon ta duna un bista general di su obra artístiko i ta kontené 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda di antaño i mas ku 70 [[haiku]] skirbí dor di Hernandez.<ref name="6" /> E buki a wòrdu publiká tambe den e aña ku Hernandez a selebrá su 90 aniversario. == Bida personal == Hernandez ta kasa ku Eithel Hernandez, un personahe konosí di radio i televishon na Kòrsou, ku tabata direktor di TeleCuraçao durante e añanan 1960. == Obra == === Buki di kushina === ''Resetas Kushina di Oro'' (1985), Publisidat Antiano, Willemstad --------------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na [[TeleCuraçao]]. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, el a publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. -------------------- {{Variante|c}} == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Den 2026, aktivista, organisacionnan no gubernamental y sector priva a lanta un discusion cu tin como meta establece un politica pa largo plaso pa beachnan y costa di Korsou.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260915.pdf MAN-PIN ta propone cinco categoria di beach pa proteha acceso publico na Corsou], BDA (15 di september 2026)</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260913/we-nemen-onze-stranden-terug We nemen onze stranden terug], 13 di september 2026</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260911/stranden-voor-iedereen Stranden voor iedereen] 11 di september 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/20260219/wie-is-de-eigenaar-van-de-zee Wie is de eigenaar van de zee?] 19 di februari 2026</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/30171-opinie-openbare-strandenbeleid</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/opinie/32352-nogmaals-vrije-toegang-stranden Nogmaals vrije toegang stranden], 29 di yanuari 2026</ref> == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Marichi]] || [[Willemstad]]|| || Playa na Punda |- ! style="text-align:center"| 15 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 17 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 18 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 19 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao l4kbjjh7oauy5fmm2l28gmjjtkh450o 0 9363 204908 201540 2026-09-22T02:10:08Z InternetArchiveBot 12063 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 204908 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:João Zeferino da Costa - Moisés recebendo as tábuas da lei - 1868.jpg|thumb|250px|''Moses Ta Kibra E Plachi di Ley'' (pintura di João Zeferino da Costa, 1868).]] E '''Dies Mandamentu''' ta un seri di imperativo religioso i moral ku ta wòrdu rekonosé komo un fundeshi moral den algun di e religionnan Abrahámiko, inkluyendo e [[Iglesia Catolico Romano|Iglesia Katóliko]].<ref name="Pottenger13">Pottenger, p. 13</ref> Manera ta deskribí den e bukinan di testamento bieu 'Eksodo' i 'Deuteronomio', e mandamentunan ta forma parti di un konvenio ofresé pa [[Dios]] na e israelitanan pa liberá nan for di e sklabitut spiritual di piká.<ref name="Barry85">Barry, p. 85</ref> Segun e Katekismo di e Iglesia Katóliko - e eksposishon ofisial di e kreensianan kristian di e Iglesia Katóliko - e mandamentunan ta wòrdu konsiderá esensial pa bon salut spiritual i kresementu,<ref name="Kreeft201">Kreeft, pp. 201–203</ref> i nan sirbi komo base pa enseñansa sosial katóliko.<ref name="Carmody">Carmody, p. 82</ref> Segun ''Katekismo'', e Iglesia a duna nan un lugá predominante den enseñansa di fe desde siglo sinku.<ref name="Schreck303">Schreck, p. 303</ref> Un repaso di e mandamentunan ta uno di e tipo di eksaminashon di konsiensia mas komún ku ta wòrdu yamá pa katóliko promé di risibí e sakramento di pénitensia.<ref name="Toole">O'Toole, p. 146</ref> Eskrituranan di mandamentu ta aparesé den skrituranan mas antiguo di Iglesia;<ref name="Hardon">Hardon, pp. 1–9</ref> katekismo ta bisa ku nan a "tuma un lugar prominente" den instrukshon di fe desde tempu di [[Agustin di Hipona]] (AD 354-430).<ref name="Schreck303"/> Esta di instrukshon religioso ofisial pa Iglesia a sali promé biaha te na e Kuater Lateranense Konsilio na 1215;<ref name="Bast4">Bast, p. 4</ref> evidensia ta mustra ku e mandamentunan a wòrdu usá pa edukashon kristian den e periodo tempran di Iglesia<ref name="Pelikan">Pelikan, p. 60</ref> i tambe durante [[Edad Medio|Edat Medio]].<ref name="Bast4"/> Un krítika di algun diosesa riba e falta di instrukshon den nan tabata basá riba esaki pa un di e krítikanan lansá kontra Iglesia pa reformadónan [[Protestantismo|protestante]].<ref name="Bast3">Bast, p. 3</ref> Despues di esaki, e promé katekismo pa tur di Iglesia na 1566 a duna "diskushon detayá di kada mandamentu", pero a duna mas enfasis na e siete sakramento. E katekismo mas aktual ta dediká un sekshon grandi pa interpretá kada un di e mandamentunan.<ref name="Schreck303">Schreck, p. 303</ref> Konsenan di e Iglèsia tokante e mandamentunan ta basá hopi riba e Testamento Bieu i Nobo i tambe riba skrituranan di e promé padrenan di e Iglèsia. Den Testamento Nobo, Hesus a rekonesé nan valides i a instruí su disípulonan pa bai mas leu i pidi nan un derechura ku ta eksedé esnan di e eskribá i Fariséonan.<ref name="Kreeft202">Kreeft, p. 202</ref> Resumí pa Hesus den dos "Gran Komandamentonan" ku ta enseyá amor pa Dios i ''amor pa prójimo'',<ref name="Schreck303">Schreck, p. 303</ref> nan ta instruí individuonan tokante nan relashon ku ambos. E promé tres mandamentu ta pidi reverensia i respet pa nòmber di [[Dios]], observansia di e Dia di Señor i ta prohibí e adorashon di otro diosnan. E otro ta trata tokante relashonnan entre individuonan, manera entre mayó i yunan; nan ta inkluí prohibishonnan kontra mentira, huramentu, matamentu, adulterio i envidia. ==Bibliografia== *{{cite book |last1=Addis |first1=William Edward |last2=Arnold |first2=Thomas |title=A Catholic Dictionary |url=https://books.google.com/books?id=b4MXAAAAYAAJ&q=finger+of+god,+tablets+of+stone,+catechism&pg=RA1-PA195 |year=1884 |publisher=Princeton University Press}} *{{cite book |last1=Annas |first1=George |author-link=George Annas |last2=Grodi |first2=Michael |author2-link=Michael Grodin |title=The Nazi doctors and the Nuremberg Code |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1995 |isbn=978-0-19-510106-5}} *{{cite book |last1=Aquinas |first1=Thomas |author-link=Thomas Aquinas |last2=O'Brien |first2=T. C.|title=Virtues of Justice in the Human Community |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-0-521-02949-0}} *{{cite book |title=One Faith, One Lord: A Study of Basic Catholic Belief |url=https://archive.org/details/onefaithonelords0000barr |last=Barry |first=Rev. Msgr. John F |year=2001 |publisher=Gerard F. Baumbach, Ed.D |isbn=0-8215-2207-8}} *{{cite book |title=Honor your fathers |url=https://archive.org/details/honoryourfathers0000bast |last=Bast |first=Robert James |year=1997 |publisher=[[Brill Publishers]] |isbn=978-90-04-10856-1}} *{{cite book |title=Sanctity of Life and Human Dignity |url=https://archive.org/details/sanctityoflifehu0000unse_x8t0 |last=Bayertz |first=Kurt |year=1996 |publisher=Springer |isbn=978-0-7923-3739-3}} *{{cite book |title=Jesus of Nazareth |last=Benedict XVI |first=Pope |author-link=Pope Benedict XVI |year=2008 |publisher=Doubleday |isbn=978-0-385-52341-7 |url=https://archive.org/details/jesusofnazareth00bene }} *{{cite book |title=A Concise History of the Catholic Church |last=Bokenkotter |first=Thomas |year=2004 |publisher=Doubleday |isbn=0-385-50584-1 |url=https://archive.org/details/concisehistoryof00boke }} *{{cite book |title=The Christian Way of Living: An Ethics of the Ten Commandments |last=Bockmuehl |first=Klaus |year=1994 |publisher=Regent College Publishing |isbn=978-1-57383-023-2}} *{{cite book |title=The Ten commandments |url=https://archive.org/details/tencommandmentsr0000unse |last=Brown |first=William P. |author-link=William P. Brown |year=2004 |publisher=Westminster John Knox Press |isbn=978-0-664-22323-6}} *{{cite book |title=Reading the Bible |url=https://archive.org/details/readingbiblestud0000carm |last=Carmody |first=Timothy R. |year=2004 |publisher=[[Paulist Press]] |isbn=978-0-8091-4189-0}} *{{cite book |title=Innocent ecstasy |last=Gardella |first=Peter |year=1985 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-503612-1 |url=https://archive.org/details/innocentecstasyh00gard_0 }} *{{cite book |title=A Treasury of Catholic Wisdom |url=https://archive.org/details/treasuryofcathol0000unse |last=Hardon |first=John |year=1987 |publisher=Ignatius Press |isbn=0-89870-539-8}} *{{cite book |title=Contemporary Catholic Health Care Ethics |last=Kelly |first=David F. |year=2004 |publisher=[[Georgetown University Press]] |isbn=978-1-58901-030-7 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/contemporarycath0000kell }} *{{cite book |title=Catholic Christianity |last=Kreeft |first=Peter|year=2001 |publisher=Ignatius Press |isbn=0-89870-798-6 |url=https://archive.org/details/catholicchristia00kree }} *{{cite book |title=John Paul II and Moral Theology |last=McCormick |first=Richard A. |author-link=Richard A. McCormick |url=https://books.google.com/books?id=jjGwZ_38gSAC |publisher=Paulist Press |year=1998 |isbn=9780809137978}} *{{cite book |last1=Noble |first1=Thomas |last2=Barry |first2=Strauss |year=2005|title=Western Civilization |url=https://archive.org/details/isbn_0618432825 |publisher=Houghton Mifflin Company |isbn=0-618-43277-9}} *{{cite book |title=Habits of Devotion: Catholic Religious Practice in Twentieth-Century America |url=https://archive.org/details/habitsofdevotion0000jame |last=O'Toole |first=James M. |year=2005 |publisher=[[Cornell University Press]] |isbn=978-0-8014-7255-8}} *{{cite book |title=The Christian tradition |last=Pelikan |first=Jaroslav |year=1971 |publisher=[[University of Chicago Press]] |isbn=978-0-226-65371-6 |url=https://archive.org/details/emergenceofcatho00peli }} *{{cite book |title=Crossing the Threshold of Hope |last=John Paul II |first=Pope |author-link=John Paul II |year=1995 |publisher=Alfred A. Knopf, Inc |isbn=0-679-76561-1}} *{{cite book |last=Peters |first=Edward |title=Inquisition |url=https://archive.org/details/inquisition0000pete |publisher=[[University of California Press]] |year=1989 |isbn=978-0-520-06630-4}} *{{cite book |title=Sex and Reason |last=Posner |first=Richard |year=1994 |publisher=[[Harvard University Press]] |isbn=978-0-674-80280-3}} *{{cite book |title=Reaping the Whirlwind |last=Pottenger |first=John |url=https://books.google.com/books?id=pDiHEcUAl_8C&q=ten+commandments+accepted+by+the+three+abrahamic+religions&pg=PA13 |year=2007 |publisher=Georgetown University Press |isbn=978-1-58901-162-5}} *{{cite book |title=Catholicism in the Third Millennium |first=Thomas P. |last=Rausch |editor=Catherine E. Clifford |url=https://books.google.com/books?id=o4jG7X95mMQC |author-link=Thomas Rausch |year=2003 |edition=2nd |location=Collegeville |publisher=Liturgical Prress |isbn=9780814658994}} *{{cite book |title=Living the Catechism of the Catholic Church |volume=3 |last=Schönborn |first=Christoph |url=https://books.google.com/books?id=crAPC_94WD0C |author-link=Christoph Schönborn |year=2001 |publisher=Ignatius Press |isbn=9780898708356}} *{{cite book |title=YOUCAT: Youth Catechism of the Catholic Church |last=Schönborn |first=Christoph Cardinal |url=https://books.google.com/books?id=dAWJCwAAQBAJ |year=2011 |publisher=Ignatius Press |isbn=9781681496412}} *{{cite book |title=The Essential Catholic Catechism |url=https://archive.org/details/essentialcatholi0000schr |last=Schreck |first=Alan |year=1999 |publisher=Servant Publications |isbn=1-56955-128-6}} *{{cite book |last1=Steinberg |first1=Avraham |last2=Rosner |first2=Fred |title=Encyclopedia of Jewish Medical Ethics |url=https://books.google.com/books?id=aaklGZAID08C&q=church+places+rights+of+fetus+over+womans&pg=PA15 |year=2003 |publisher=Feldheim Publishers |isbn=978-1-58330-592-8}} *{{cite book |last=USCCB ([[United States Conference of Catholic Bishops]]) |title=United States Catechism for Adults |publisher=USCCB Publishing |year=2008 |isbn=978-1-57455-450-2}} *{{cite book |title=The Catholic Church Through the Ages |url=https://archive.org/details/catholicchurchth0000vidm |last=Vidmar |first=John |author-link=John Vidmar |year=2005 |publisher=Paulist Press |isbn=0-8091-4234-1}} {{Appendix}} [[Category:Iglesia Katóliko]] hdgw784ui43kbvbfpzcwteddewzr96g 0 9467 204907 144097 2026-09-22T02:09:19Z InternetArchiveBot 12063 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 204907 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:Medieval-farming.jpg|thumb|270px|Agrikultornan trahando den [[Edad Media|Edat Media]].]] E '''Revolushon Agrario Britániko''', òf e '''Segundo Revolushon Agrario''', tabata un oumento sin presedente den produkshon agríkola na [[Reino Uni|Gran Bretania]] ku a surgi for di e oumentonan den produktividat laboral i di tera entre mitar di [[siglo 17]] y fin di [[siglo 19]]. Produkshon agrario a krese mas lihe ku e [[poblashon]] durante e periodo di shcen aña ku a termina na 1770, y for di e momentu ei produktividat a keda entre e mas altu di mundu. E oumento den suministro di kuminda a kontribuí na e kresementu rápido di e poblashon na [[Inglatera]] i Gales, for di 5,5 mion na 1700 pa mas ku 9 mion na 1801, maske e produkshon nashonal a duna mas i mas espasio na importashon di kuminda den siglo 19, ya ku e poblashon a triplifiká na mas ku 35 mion.<ref>{{cite book|last1=Richards|first1=Denis|last2=Hunt|first2=J.W.|title=An Illustrated History of Modern Britain: 1783–1980|url=https://archive.org/details/illustratedhisto0000rich|date=1983|publisher=Longman Group UK LTD|location=Hong Kong|isbn=978-0-582-33130-3|page=[https://archive.org/details/illustratedhisto0000rich/page/n8 7]|edition=3rd}}</ref> Usando 1700 komo aña base (=100), e produkshon agríkola pa trahadó agrario na Gran Bretania a oumentá konstantemente for di mas o ménos 50 na aña 1500, pa mas o ménos 65 na 1550, pa 90 na 1600, pa mas ku 100 na 1650, pa mas ku 150 na 1750, oumentando rapidamente na mas di 250 na 1850. E oumento di produktividat a aselerá e disminushon di e parti agrario di e forsa laboral, ku a suma na e forsa laboral ku industrialisashon tabata depende di dje: e Revolushon Agrario a wrdu sita komo un di e kousanan di e [[Revolushon Industrial]]. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1158354062|titulo=British Agricultural Revolution}} {{References}} }} [[Category:Historia]] [[Category:Agrikultura]] [[Category:Reino Uni]] 25u0bs0jg2o0jwmd45k5clxi9rtp3rf 0 11299 204905 188465 2026-09-22T01:55:09Z InternetArchiveBot 12063 Add 3 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260921)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 204905 wikitext text/x-wiki {{variante|a}}'''Consciencia''' ta e capacidad mental cu ta permiti un individuo pa percibi y procesa e mundo pafo, esta pa tin un experencia of nocion di e mes, ancra den su medio ambiente. {{Multiple image | image1 = Brain in a vat (pap).png | caption1 = [[Celebro den un bari]] ta propone, entre otro, cu e contenido di consciencia ta den duda, pero cu existencia ta sigur, paso sin consciencia bo no por duda. | image2 = Johannes gumpp.jpg | caption2 = [[Autoconsciencia]] ta un experencia di identidad personal, manera [[autoreflexion]]. Den otro palabra, e ta un reconosemento di nos propio consciencia, manera un [[autoreferencia]]. | direction = vertical | image3 = Neuronal activity DARPA.jpg | caption3 = E principio central di [[Marvin Minsky]] su filosofia ta propone: e spirito ta loke e celebro ta haci<ref>{{Cite book |author=Minsky, Marvin |year=1987 |title=The Society of Mind |isbn= 0671607405}}</ref> }} == Terminologia == Consciencia no tin un definicion acepta den e mundo di ciencia.{{Sfn|Dietrich|2007|p=5}} Na cuminsamento di siglo 21, hopi hende ta usa e termino "consenshi", "tino", "bin bij" sin problema den idioma diario pa referi na nan propio experencia priva of consciencia. E no ta sinonimo mas cu e termino "mente", cu awor ta encera diferente nificacion y aplicacion. E cambio aki ta debi principalmente na e progreso rapido cu ciencia a haci den comprendemento di funcion di [[celebro]]. Por ehempel, e daño cu droga tin riba e celebro of con e cambionan den e actividad di e celnan di e celebro ta coresponde cu cambionan den experencia personal. Apesar di e avance di ciencia, e no a ilumina e naturalesa y origen berdadero di consciencia.{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=11|2018}} <blockquote>''There is nothing that we know more intimately than conscious experience, but there is nothing that is harder to explain.'' E profundidad di nos comprendemento ta den nos experencia consciente, sinembargo e ta keda un di e fenomenonan mas dificil pa articula. —Chalmers (1995)<ref>Chalmers, D.J. [https://www.ingentaconnect.com/content/imp/jcs/1995/00000002/00000003/653 Facing up to the problem of consciousness]. ''Journal of Consciousness Studies'', Volume 2, Number 3, 1 March 1995, pp. 200-219(20)</ref></blockquote> === Etimologia === "Consciencia" ta un prestamo [[Linguistica|linguistico]] di e palabra Latin ''conscientia'' cu ta nifica "pa ta consciente den sentido moral". ''Conscientia'' a desaroya for di ''conscire'' ("ta consciente di bon y malo"), asimilacion di ''com'' ("cu") y ''scire'' ("conocemento") den Latin.<ref>{{Citeer web |url=https://www.etymonline.com/word/conscience |titel=conscience |werk=etymonline.com |bezochtdatum=2024-03-18}}</ref> === Problema di consciencia === E tarea pa compronde y transforma consciencia pa como un modelo di declaracion ta un esfuerso amplio y diverso, tanto den filosofia como den ciencia. E preguntanan relevante ta categorisa bou di tres rubrica crudo como ''Kico'', ''Con'', y ''Pakico'':<ref>{{Citeer web|url=https://plato.stanford.edu/entries/consciousness/#ProCon|titel=Consciousness|bezochtdatum=2024-03-18|auteur=Robert van Gulick,|datum=2022|werk=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|uitgever=Metaphysics Research Lab, Stanford University|pagina's=capitulo 3. Problems of Consciousness|via=plato.stanford.edu}}</ref> * E prgunta descriptivo: ''Kico'' ta consciencia? Por ehempel, Kico ta su caracteristicanan principal y cu ki medio nan por wordo descubri, describi, y modela e mas miho. * E pregunta splicativo: ''Con'' consciencia ta opera? Por ehempel, con consciencia por a desaroya for di entidad of procesonan inconsciente. * E pregunta funcional: ''Pakico'' consciencia ta existi? Por ehempel, si ta asina cu consciencia tin un funcion, kico ta su rol y si e ta e caso cu consciencia tin un efecto causal riba e sistema operativo, ora ey con y pakico? [[File:Consciousness phenomenal-functional (pap).png|thumb|P-consciencia (''phenomenal consciousness'') y A-consciencia (''access / functional consciousness'')]] === Tipo y grado di consciencia === [[Ned Block]] a propone un distincion entre dos tipo di consciencia, esta: fenomenal of P-consciencia (Ingles:''phenomenal consciousness'') y acceso, funcional, of A-consciencia (Ingles:''access consciousness''). P-consciencia ta experencia subhetivo, por ehempel color of zonido. E tipo di experencia aki ta considera como independiente di comportacion y no mester tin influencia riba comportacion.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://press.rebus.community/intro-to-phil-of-mind/chapter/consciousness/ |titel=Consciousness |auteur=Tony Cheng |werk=Introduction to Philosophy: Philosophy of Mind |bezochtdatum=2024-03-19 |via=[https://press.rebus.community press.rebus.community]}}</ref> Por ehempel, den [[filosofia di percepcion]] ta invistiga na ki grado calidadnan sensorial subhetivo, manera zonido, holo, of color, por existi den un realidad obhetivo.<ref>{{Cite book|author1=Gregory, Richard L|year=1987|title=The Oxford Companion to the Mind|url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000rich_d9h8|pages=[https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000rich_d9h8/page/598 598]–601|isbn=0198662246}}</ref> [[Steven Pinker]] ta yama P-consciencia tambe, ''sentience'' (den Ingles), cu ta nifica pa tin e capacidad pa sinti cual ta opuesto di capacidad pa pensa ([[Rason (filosofia)|rason]]). A-consciencia ta capacidad pa percibi y actua ariba contenido di pensamento y observacion of preceptonan. Esaki ta unicamente posibel pa e acceso cu nos tin pa nos consciencia, por ehempel como hende humano. Segun David Chalmers A-consciencia en relacion cu P-consciencia ta relativamente mas ''facil'' pa describi, por ehempel den termino di [[neurociencia]]. Ademas, e ta discutibel si e P-consciencia y A-consciencia semper ta bay hunto, cu e pregunta si cada uno lo por existi tambe separa.<ref name=":0" /> Grado di consciencia por varia considerabelmente, for di un estado di coma (sero consciencia) pa un estado di alerta (grado halto di consciencia). Sinembargo, teorianan di consciencia mester supera hopi obstaclo. Por ehempel, tin momentonan ora un individuo aparentemente ta ''inconsciente'' di informacion nobo (un cas of cara espantoso), y ainda e tin impacto (activacion di [[emocion]]; miedo).<ref>{{Citeer web|url=https://doi.org/10.1093/scan/nss116|titel=Unseen fearful faces promote amygdala guidance of attention|bezochtdatum=2024-03-21|auteur=Vanessa Troiani, Elinora T. Price, Robert T. Schultz|datum=2012-11-29|werk=Social Cognitive and Affective Neuroscience, Volume 9, Issue 2|pagina's=133-140|via=[https://academic.oup.com Oxford Academic]}}</ref> == Consciencia den filosofia == E problema cu consciencia ta purba di contesta ta un di e preguntanan mas bieu den filosofia di mente. Particularmente, e problema di [[mente]] cu curpa: ''Kico ta e relacion entre fisico y mente?{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=11|2018}}'' Den otro palabra, tin un espacio metaforico y misterioso entre e curpa y mente, of subhetivo y obhetivo.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=27|2018}}'' === Concepto === Tin varios concepto den filosofia en relacion cu consciencia cu ta hunga un rol significante. Esakinan ta inclui, por ehempel discucion riba problemanan conoci di consciencia, consciencia di animal, consciencia artificial, localisacion di consciencia, consciencia como atributo, ''[[qualia]]'', y e pregunta di, si e mundo ta wordo percibi direct of indirect. ==== Problema di consciencia ==== * E [[problema mente–curpa]] ta e tema central paden di [[filosofia di mente]], cu ta propone cu aparentemente tin un interaccion inexplicabel meymey di substancia fisico (materia; curpa) y no fisico (inmateria; mento of spirito). [[Platón|Platon]] ta e prome filosofo occidental pa a anda cu e problema aki.<ref>{{Citeer web|url=https://plato.stanford.edu/entries/dualism/#MinBod|titel=Dualism|bezochtdatum=2024-03-21|datum=2020-09-11|werk=[https://plato.stanford.edu/index.html Stanford Encyclopedia of Philosophy]|pagina's=seccion 1.2 History of Dualism}}</ref> Na siglo 17, [[René Descartes]] a amplia y revitalisa e concepto. E problema mente–curpa ta considera como un problema ''dificil'' di consciencia. * E [[problema dificil di consciencia]] di [[David Chalmers]] a clarifica cu hopi problema den consciencia por wordo categorisa den dos tipo di problema: ''simpel'' y ''dificil''. E problemanan simpel ta esnan describi den termino di neurociencia. Esakinan ta inclui fenomenonan cu ta asocia cu consciencia, por ehempel, e mechanismo di [[atencion]], control di [[comportacion]], of [[ritmo circadiano]] (ciclo di soño y spierto).''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=28|2018}}'' Na contraste, e asunto cu realmente ta un desafio ta ''experencia'': compronde con ta sinti pa ''ta'' un organismo (''[[Con e ta sinti pa ta un raton di anochi?]]''), pa ''ta'' den un estado mental specifico ([[halucinacion]]), of pa experencia e sensacion di [[blauw]] profundo ([[cuarto di Mary]]). Specificamente, e problema dificil ta investiga con e procesonan fisico den e celebro ta duna luga na experencia subhetivo.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=29|2018}}'' E existencia di e problema dificil ta controversial y ta wordo cuestiona pa alguna filosofo, manera [[Daniel Dennett]]<ref>Dennett, Daniel C. (1996). [https://web-archive.southampton.ac.uk/cogprints.org/290/1/chalmers.htm Facing backwards on the problem of consciousness]. ''Journal of Consciousness Studies'' 3 (1):4-6.</ref>, [[Stanislas Dehaene]].<ref>{{Cite book|author1=Dehaene, Stanislas|title=Consciousness and the Brain: Deciphering How the Brain Codes Our Thoughts|url=https://archive.org/details/consciousnessbra0000deha|year=2014|page=[https://archive.org/details/consciousnessbra0000deha/page/197 197]|isbn=0670025437}}</ref> * E [[problema di otro mente]], na mita di [[siglo 20|siglo binti]], a bira un punto di discucion den [[epistemologia]]: Con mi sa (o con mi por hustifica e creencia) cu otro sernan ta existi cu tin pensamento, sintimento, y otro atributo mental?<ref>{{Citeer web|url=https://plato.stanford.edu/entries/other-minds/#ThinAbouMindPrioTwenCent|titel=Other minds|bezochtdatum=2024-03-22|datum=2023-12-09|werk=[https://plato.stanford.edu/index.html Stanford Encyclopedia of Philosophy]|taal=en}}</ref> E posibilidad di un asina yama [[zombie filosofico]] tin biaha ta wordo uza pa enfatisa e problema di otro mente. [[File:Solid red.svg|thumb|E "cora" di cora ta un ehempel comun di ''[[Qualia|quale]].'']] ==== Subhetividad y qualia ==== ''[[Qualia]]'' ta e calidad distinto of caracter fenomenal di un experencia. E ta principalmente trata di e forma cu un experencia subhetivamente ta presenta su mes na un individuo. E bista di e shelo blauw-[[ros]] durante bahada di solo of sensacion di bula den laman friu ta un ''quale.'' Varios filosofo ta nenga of enfatisa e existencia di cierto propiedad di qualia, pues e naturalesa y existencia di qualia ta controversial. Den su ensayo ''Quining qualia'', Daniel Dennett ta convenci cu no tin propiedad manera qualia.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=36|2018}}'' === Movemento === E solucion pa e problema mente–curpa, for di perspectiva di filosofia, por wordo dividi mas of menos den dos teoria:''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=15|2018}}'' # Teoria monista ta afirma cu tin solamente un sorto di "cos" y # teoria dualista ta propone dos tipo di "cos" na mundo. ==== Dualismo ==== <blockquote>{{lang|la|''Cogito, ergo sum''}} Mi ta pensa, p'esey mi ta existi :—René Descartes, ''Principia philosophiae'' (1656) </blockquote> [[René Descartes]] a describi e curpa como un mashin, sinembargo, e la yega na e conclucion cu e mente, spirito of alma mester ta un entidad separa. E conexion entre e dos substancia aki, Descartes a ser atribui na e klier pineal, considera como curason di e alma.<ref>Epstein, R.H. 2017-02-03. [https://www.psychologytoday.com/intl/blog/birth-babies-and-beyond/201702/how-find-the-heart-the-soul How to find the heart of the soul: A historical view of the making of the mind] ''Psychology Today.'' Recupera 2023-12-20. </ref> E teoria'ki ta conoci como dualismo Cartesiano. Dualismo Cartesiano ta historicamente di importancia pa a surgimento di e problema di mente y curpa, ademas dualismo Cartesiano ta un tipo di dualismo mente–curpa. E termino dualismo mente–curpa ta nifica cualke teoria cu ta sugeri interaccion causal entre dos substancia fundamentalmente diferente: [[material]] y mental (inmaterial). Material no por pensa, y e substancia mental no por extende su mes den e espacio fisico. E concepto di dualismo ta compatibel cu mayoria ideologianen [[Teologia|teologico]] di un alma inmortal.[[File:Descartes; The Nervous System. Diagram of the brain Wellcome L0006584.jpg|thumb|Segun Descartes, e celebro fisico tabata funciona dor di fluho di spirito di animalnan dor di su cavidadnan. E alma inmaterial tabata conecta cu e curpa y e celebro pa medio di e klier pineal (H) cu ta situa na liña di mei.|320x320px]] Na 1949 e filosofo Britanico [[Gilbert Ryle]] a critica dualismo como "e dogma di spirito den e mashin".''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=16|2018}}'' Ryle a argumenta cu e idea di un alma ta un eror den categorisacion y den uzo di [[idioma]]. Na su opinion hende tabata papia di mente y curpa como un fenomeno total diferente, manera cu alma tabata algo extra of separabel di e curpa. Den opinion contemporaneo, e mente ta ser mira como e funcion cu ta ehecuta y no come e ser.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=17|2018}}'' Den siglo 20, a hasi dos intento notable pa sostene dualismo. [[Karl Popper]] y neurofisiologico [[John Eccless]] a propone [[interaccionismo dualismo]] na añanan 1970. Popper y Eccless a argumenta cu e celebro por wordo influencia simplemente door di pensamento of e ser di su sentimento. Na 2004, Benjamin Libet a propone un teoria cu el a yama ''conscious mental field'' (CMF) of "veld consciente mental" pa splica cu CMF ta e mediador entre e parti mental cu ta surgi for di e celebro fisico. E dos idea principal cu a propone e teoria di CMF ta: (1) e fenomeno di unidad y continuacion di e experencia subhetivo y (2) e fenomeno cu e funcion di e mente consciente ta parce di tin influencia riba e actividad di un cel di nervio.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=18|2018}}'' Un ehempel adecua pa e idea di "unidad y continuacion di e experiencia subhetivo" ta e fenomeno di lesa un buki. ''Mientras bo ta lesando un buki e mente ta surpasa varios pensamento, emocion, y perspectiva. Despues di a bira e pagina, e mente ta sigui navega e palabranan, sin esfuerso, ta compronde e lenguahe, ta construi un imagen mental pa continua e fluho di e storia.'' E mesclamento suave di diferente aspecto di consciencia ta resulta den un fluho di continuacion y interaccion di experencia. E concepto di unidad di experencia subhetivo ta un tema central na e mente cognitivo di un ser humano. E mesun ehempel ta conta pa cu e "funcion di e mente consciente…ariba e actividad di un cel di nervio". ''Ora e movecion di un wowo (P1) pasa ariba un palabra manera "flamingo", e mente ta interpreta y procesa (M1) e entrada di informacion for di e wowo, despues di a cumpli e procesamento mental e wowo por sigui move pa e sigiente palabra (P2).'' [[File:DualismCausationViews3.svg|center|thumb|622x622px|Cuater variedad di interaccion dualista di causa, pa tene simpel, unicamente e prome dosnan ta di importancia. E flecha ta indica e direccion di causa. E estado mental (M) y fisico (P) ta wordo indica cu color cora i blauw, respectivamente.]] E doctrina di [[epifenomenalismo]] ta e idea cu eventonan fisico tin causa pa eventonan mental, pero eventonan mental no tin efecto pa cu e eventonan fisico. Den otro palabra, emocion, consciencia, of pensamento ta un producto secundario of un ''epifenomeno'' di proceso fisico di e celebro. E idea'ki ta atribui na [[Julien Offray de La Mettrie]] den su obra ''L'homme machine'' (Hende ta un mashin), a lanta controversia den [[Fransia|Francia]] di [[siglo 18|siglo diesocho]]. La Mettrie a argumenta cu curpa humano, mescos cu curpa animal ta funciona como un mashin inteligente, y e diferente estado di alma ta conecta cu e curpa. Mientras cu na prome instante su ideologianan tabata posiciona na centro di epifenomenalismo, La Mettrie despues a leun den direccion di materialismo. E la sugeri cu e abilidad di alma ta inseparabel for di e organisacion specifico di e celebro y curpa.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=19|2018}}'' {{Multiple image | image1 = Property dualism.jpg | image2 = Digesting Duck.jpg | caption1 = Epifenomenalismo ta un forma di dualismo di propiedad. Por ehempel, un substancia fisico manera e celebro tin dos propiedad, e aspecto fisico (structura, masa, o funcion) y aspecto mental (experencia subhetivo manera emocion). | direction = vertical | caption2 = Un automata den forma di un pato traha pa [[Jacques de Vaucanson]]. E pato tabata parce mane e por a come y digeri su cuminda.<ref>{{Citeer web |url=https://www.dbnl.org/tekst/_vri013boek05_01/_vri013boek05_01_0291.php |titel=De wortels van het bewustzijn Sacha Bems sociale geschiedenis van de psychologie}}</ref> }} [[Thomas Henry Huxley]], un epifenomenalista, a reconoce consciencia pero a nenga su influencia causal. E la compara animal, incluyendo hende, como si fuera nan ta un "[[automata]] cu ta consiente", sugeriendo cu consciencia no tin ningun impacto ariba e mecanismo di e celebro y curpa. Por ehempel, den e mesun forma cu un sombra no tin efecto ariba esun cu ta duna e sombra.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=19|2018}}'' [[File:Cartesian Theater.jpg|thumb|Ilustracion di Theater Cartisiano. Un persona chikito, sinta na un cine den un cabes humano, observando y tende tur loke e ser humano ta experenciando.]] Na 1991, Daniel Dennett a introduci e termino "materialismo Cartesiano", pa describi e posicion cu hende ta pretende di ta materialista pero basa ariba e concepto di dualismo. Particularmente, e idea cu tin un momento y luga identificabel unda tur cos ta bin hunto den e celebro y "consciencia ta eherce su mes". Dennett tambe ta comparti e bista di Ryle cu mester pone atencion ariba e lenguahe cu ta usa pa pensa y splika e conceptonan ki, paso e palabranan cu nos ta usa ta influencia e manera con nos ta pensa, por ehempel, "ta drenta consenshi". Mesora esaki pasa, e idea di "Theater Cartesiano" ta bin halto (un version nobo di Ryle su spirito).''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=18|2018}}'' ==== Monismo ==== Teoria monista ta consisti en general for di idealismo y materialismo. Un idealista ta pensa cu e mundo mental ta fundamental. Den otro palabra, e mente ta hunga un rol central den determina y forma kico nos ta considera como realidad. Por ehempel, considera e color cora. Den un perspectiva idealista, e color cora di un aplo no ta un calidad inherente di aplo mes, pero como un resultado di con e mente ta percibi y experencia cierto longitut di onda di luz. [[George Berkeley|George Berkley]], por ehempel, a reemplasa materia cu sensacion di mente.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=18|2018}}'' Opuesto di idealismo, tin materialismo, cu ta afirma cu e universo ta consisti solamente di materia y energia, pues materialismo no ta laga ningun luga pa consciencia of mente inmaterial interveni. Materialismo ta inclui teoria di identidad (of materialismo reductivo), cu ta sugeri cu e estado mental ta mescos cu e estado celebral, y teoria di funcionalismo, cu ta propone cu e estado mental ta ekivalente na e estado funcional.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=19|2018}}'' Imagina, por ehempel, ''e estado di felicidad cu bo ta den ora ba ricibi un regalo cu bo no a spera.'' Segun e teoria di identidad, e estado di felicidad ta identico cu procesonan of patrono di actividad neural asocia cu e emocion di felicidad, pero segun e teoria di funcionalismo, e funcion di felicidad ta identifica pa su rol den promove bienestar y conexion social. E teorianan paden di e kader di materialismo tin dificultad di splica experencia subhetivo. En particular, con sintimento ta ''causa'' e expresion fisico di emocion, con sintimento ''ta'' wordo reduci na materia, y cu materialismo tin dificultad di hustifica e manera cu consenshi ta ''sinti''.''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=19|2018}}'' William James a propone un perspectiva conoci como "[[monismo neutral]]" como un alternativa na materialismo, idealismo, y dualismo. Monismo neutral ta asumi cu e mundo ta consisti di un solo tipo di substancia cu no por wordo categorisa como puramente mental of fisico. James a sugeri cu e substancia fundamental aki ta "experencia puro", cual ta e experencia sensorial sin filtro. E concepto di [[panpsicismo]] ta afirma cu consciencia ta un aspecto fundamental di tur cos. E ta lanta preguntanan desafiando. Por ehempel, si ta considera cu un piedera ta consciente, e consciencia aki ta extende te na su moleculnan individual? E idea di atribui atributonan mental, manera consciencia, na entidadnan simpel manera [[Electron|electronnan]] ta un reto conceptualmente significante. Apesar di e dificultad nan aki, algun teoria contemporaneo di consciencia, manera ''Integrated Information Theory'' (IIT, [[Teoria di Informacion Integra]]) ta ser mira como formanan di [[panpsicismo]].''{{Sfn|Blackmore|Troscianko|p=20|2018}}'' {{Appendix |1=|2= *{{Tradukshon for di otro Wikipedia |idioma=nl |titel=Bewustzijn |oldid=70257255}} ;fuente * {{Cite book|last1=Blackmore|last2=Troscianko|first1=S.|first2=E.T.|title=Consciousness: An introduction|trans_title=Consciencia: Un introducion|edition=3|year=2018|publisher=Routledge|url=https://www.routledge.com/Consciousness-An-Introduction/Blackmore-Troscianko/p/book/9781138801318}} * {{Cite book|last=Dietrich|first1=Arne|year=2007|title=Introduction to consciousness: neuroscience cognitive science, and philosophy|url=https://archive.org/details/introductiontoco0000diet|trans_title=Introducion na conciencia: neurociencia ciencia cognitivo y filosofia|publisher=Palgrave Macmillen|isbn=9781403994899}} * https://press.rebus.community/intro-to-phil-of-mind/front-matter/introduction/ *https://positivepsychology.com/consciousness-psychology/ *https://iep.utm.edu/dualism-and-mind/ ;referencia {{Reflist}} }} {{Commonscat}} [[Category:Psicologia]] [[Category:Filosofia]] jh957zrses8sf3l7egb2l09leqp04qv 2 12220 204888 204569 2026-09-21T16:16:16Z Bitbotje 9309 update - 34 fouten 204888 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{DISPLAYTITLE:user:bdijkstra/Lint-fouten/overzicht}}</noinclude> <div class="plainlinks"> {| class="wikitable sortable" ! lint-kategory ! style="text-align:right" | <abbr title="(Prinsipal)">0</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Wikipedia">4</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Fail">6</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Malchi">10</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Yuda">12</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Kategoria">14</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Module">828</abbr> ! Miseláneo |- | colspan="10" | '''High priority''' |- | Table tag that should be deleted | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 4 |- | Misnested tag with different rendering in HTML5 and HTML4 | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 7 |- | Miscellaneous issues | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Multiline table in list | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 1 |- | Multiple unclosed formatting tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Paragraph wrapping bug workaround | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Self-closed tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Old behaviour of link-wrapping font tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Whitespace parsing bug | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Unclosed quote in heading | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | colspan="10" | '''Medium priority''' |- | Bogus file options | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/bogus-image-options?wpNamespaceRestrictions=4 1] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Fostered content | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 4 |- | Misnested tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 10 |- | Multi colon escape | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Links in links | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 2 |- | colspan="10" | '''Low priority''' |- | Missing end tag | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=4 18] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=10 1] | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 126 |- | Obsolete HTML tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/obsolete-tag?wpNamespaceRestrictions=4 2] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 113 |- | Stripped tags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/stripped-tag?wpNamespaceRestrictions=4 10] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | [//pap.wikipedia.org/wiki/Spesial:LintErrors/stripped-tag?wpNamespaceRestrictions=10 2] | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 43 |}</div> 35mjt7hd3pvnhrmi2sjjoi8gaapq40k 0 12793 204857 197013 2026-09-21T14:23:42Z Caribiana 8320 204857 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{infobox edificio|variante= a | infobox_tipo=religioso1 | nomber = Pro-Catedral San Francisco | nomber2 = Pro-Catedral San Francisco di Assisi | imagen = Church of St. Francis (Aruba) 7.jpg | tamaño imagen= 220 | descripcion = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | adres = ''J.E. Irausquinplein 3'' | status = activo | fecha_construccion = 1919 | fecha_funda = | inaugura = | cera = | renova = | restaura = 1947-1949, 2014 | aña_basha = | capacidad = | estilo = | encarga = | architect = Stephanus van de Pavert (1860-1931) | funcion_original = misa | funcion_actual = misa | propietario = [[Obispado di Willemstad]] }} '''Pro-Cathedral San Francisco''', oficialmente '''Pro-Cathedral San Francisco di Assisi''' y conoci anteriormente como '''Misa San Francisco''', ta un misa catolico romano na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. E ta e di tres misa catolico na Aruba, despues di [[kapel Alto Vista]] i [[misa Santa Ana]]. E misa ta sirbi desde 2013 como e pro-catedral (catedral temporal) di e [[kapital|capital]] Oranjestad. == Historia == No por determina cu siguridad e comienso di e comunidad religioso aki; e prome mencion di misa San Francisco ta data di 1813.<ref name="kerk">{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011211609:mpeg21:a0001|titel=De St. Franciscuskerk te Oranjestad|werk=[[Amigoe]]|datum=1886-11-20|bezochtdatum=2025-04-03}}</ref> Di 1816 pa 1829 Johannes Josephus Pirovano O.F.M. tabata e promé pastoor di e misa.<ref name="kerk"/> E tabata alabes e prome pastoor fiho na Aruba.<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639489:mpeg21:a0062|titel=Leken staan aan wieg van Bonaires katholicisme|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-08-16|bezochtdatum=2025-04-03}}</ref> Entre 1819 y 1878 misa Santa Ana tabata resorta bou di parokia San Francisco, cua tabata compartí un pastoor cune.<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011211585:mpeg21:a0016|titel=Bijdragen tot de geschiedenis van het R.K. Geloof in de Kolonie Curaçao: Aruba (IX)|werk=[[Amigoe]]|datum=1886-06-05|bezochtdatum=2025-04-03}}</ref> Misa San Francisco y su rectorado a hunga un papel importante den historia eclesiastico di Aruba y di Orden Dominicano, cu na 1991, despues di 110 aña, a debolbe e misa na e [[Obispado di Willemstad|diocesis di Willemstad]].<ref>{{citeer web|url=https://www.waymarking.com/waymarks/WMXT46_Pro_Cathedral_of_St_Francis_of_Assisi_Oranjestad_Aruba|titel=Pro-Cathedral of St. Francis of Assisi|werk=Waymarking.com|datum= |bezochtdatum=23 februari 2021}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644494:mpeg21:a0076|titel=Dominicanen weg uit Playa|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-01-02|bezochtdatum=2025-04-03}}</ref> == Edificio == E misa existente ta e di cinco edificio bou di mesun nomber y e di cuater riba e mesun sitio. E prome misa tabata situa entre Oranjestad y [[Tanki Leendert]] y entre 1809 y 1813 a wordo construi for di palu y klei cu un dak di palu di maishi.<ref name="kerk"/> El a basha abou durante un awasero na 1825. E di dos misa a wordo contrui mas pazuid cerca di Oranjestad y tabata traha di piedra cu un dak di panchi. El a wordo inaugura dia 9 di november 1828 y e tempu ey tabata e edificio mas halto na Oranjestad.<ref name="kerk"/> Dia 22 di april 1864, e prome piedra a wordo poni pa e di tres misa, cu a cay den otro prome cu su consagracion oficial. Solamente e muraya panort, toren y e presbiterio a keda intacto. E misa a wordo rapidamente reconstrui y a keda consagra dia 1 di mei 1871. {{Multiple image | total_width = 360 | border = infobox | align = center | footer_align= center | image2 = St. Franciscus Church 01.jpg | caption2 = | image1 = Church of St. Francis (Aruba).jpg | caption1 = | image3 = Sta. Franciscuskerk.JPG | footer = Detaye di e toren y bentana di misa }} Apesar di un cantidad di renobacion, e edificio finalmente no tabata cumpli mas cu su rekisitonan. Na 1919 a construi e di cuater misa. E edificio tin hopi similaridad cu Misa Santa Ana. Tur dos misa a wordo diseña pa pastoor y sacerdote-arkitecto Stephanus van de Pavert O.P. Internamente, e edificio ta un asina yamá 'misa di sala'. E nave di e misa tin un [[dak di siya]] grandi cu panchinan cora [[Hulanda|Hulandes]].<ref name="boek">{{Citeer boek|url=https://issuu.com/kitpublishers/docs/monumentengids_aruba|titel=Monumentengids Aruba|auteur=[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel|uitgever=KIT Publishers/Charuba|datum=2013, pp. 10-11}}</ref> Na 1941, e misa a haya bentana di glas colorido, traha pa e artista grafico di [[Hulanda]] Lou Asperslagh.<ref name="boek"/><ref>[[Olga van der Klooster|Klooster, Olga van der]] & Bakker, Michel, Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba, Stichting Libri Antilliani, Bloemendaal 2007, pp. 130-133</ref> Den e pastorie di e misa tin un [[beibel|bijbel]] cu texto den [[Hulandes]] antiguo, publica na 1589, cu a wordo adkeri pa e misa na 1966.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462685:mpeg21:a0086|titel=Oud-Nederlandse bijbel in Sint-Franciscuskerk|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-04-13|bezochtdatum=2025-04-04}}</ref>[[File:Pastorie St. Franciscus.jpg|thumb|220px|Pastorie situa na banda panort di e misa]] == Pastorie == E pastorie di e misa ta situa panort di e misa y a wordo construi na 1848 pa Pader Basilius, co-pastoor di misa San Francisco.<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011211620:mpeg21:a0001|titel=Bijdragen tot de geschiedenis van het R.K. Geloof in de Kolonie Curacao: Aruba (IX)|werk=[[Amigoe]]|datum=1887-02-12|bezochtdatum=2025-04-04}}</ref> E edificio ta consisti di dos piso y a wordo renoba varios biaha. Na e parti pabou di e pastorie tin un cura cu un estatua di Madonna.<ref name="boek"/> == Localisacion == E misa ta situá riba e plasa J.E. Irausquin na e crusada di Caya Ernesto Petronia y Dominicanessenstraat (antes Kloosterstraat). Desde 2021 tin dilanti di e misa un busto di Papa Juan Pablo II, obra di e artista [[Aruba]]no [[Ciro Abath]]. Rond di e misa tin un compleho di edificio, cu ta consisti di e ex-monasterionan pa e fraternan di Huize De La Salle, unda [[Universidad di Aruba]] ta ubica desde 1988, Mariaconvent, Centro Educativo Cristian y e clubhuis di e grupo hubenil De Trupialen y e scolnan catolico Dominicus College, De la Salle MAVO, Rosario College y Maria College. == Pastoor di misa == * 1816-1829 - Johannes Josephus Pirovano O.F.M. * ± 1848 - Pader Basilius * 1880-1886 - [[Antonius van Koolwijk]] * Stephanus van de Pavert * [[Petrus Verriet]] {{Appendix}} [[Category:Aruba]] [[Category:Arkitektura religioso]] [[Category:Monumento protehí]] jt89bp3ojp5r4ujel0mxgwz3cmhqwoe 0 14423 204909 190479 2026-09-22T07:01:54Z Caribiana 8320 rebelion na sint eustatius 204909 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Aña}} '''1848''' tabata un [[schrikkeljaar]] ku a kuminsá riba un djasabra riba e [[kalènder gregoriano]]. E ta marka e di 1848 aña despues di [[Hesus|Kristu]]; e di 848 aña di e di dos [[milenio]]; e di 48 aña di [[siglo 19]] i e di 9 aña di dékada 1840. == A sosodé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' *[[3 di mart|3]] – ''La Boussole'', un fregata franses chikitu, ta senk serka di [[Klein Kòrsou]]. Tur esnan na bordo ta sobrebibí.<ref>{{Citeer web|url=https://books.google.nl/books?id=K1ZfAAAAcAAJ&pg=RA1-PA31&lpg=RA1-PA31&dq=korvet+La+Boussole+Curacao&source=bl&ots=4ccCKcUSh6&sig=ACfU3U3PVpZyhc-9c2rZo5i48q9U8OQmXg&hl=nl&sa=X&ved=2ahUKEwiT6fr7mfzqAhXMGuwKHby9DzcQ6AEwDnoECAwQAQ#v=onepage&q=korvet%20La%20Boussole%20Curacao&f=false|titel=Le moniteur des Indes-Orientales et Occidentales: recueil de ..., Volume 3|bezochtdatum=|datum=4 maart 1848|uitgever=|taal=fr|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240329072509/https://books.google.nl/books?id=K1ZfAAAAcAAJ&pg=RA1-PA31&lpg=RA1-PA31&dq=korvet+La+Boussole+Curacao&source=bl&ots=4ccCKcUSh6&sig=ACfU3U3PVpZyhc-9c2rZo5i48q9U8OQmXg&hl=nl&sa=X&ved=2ahUKEwiT6fr7mfzqAhXMGuwKHby9DzcQ6AEwDnoECAwQAQ#v=onepage&q=korvet%20La%20Boussole%20Curacao&f=false|archiefdatum=2024-03-29}}</ref> '''Aprel''' '''Mei''' * [[29 di mei|29]] – [[Wisconsin]] ta bira e di 30 estado di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. '''Yüni''' * [[12 di yüni|12]] &ndash; Rebelion di katibu na [[Sint Eustatius]].<ref>{{en}}[https://www.statiagovernment.com/nl/nieuwsoverzicht/artikel/the-statia-revolt-of-1848-12th-june-1848-a-legacy-of-courage? The Statia Revolt of 1848 – 12th June 1848: A Legacy of Courage], statiagovernment.com (12 di yüni 2025)</ref> '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A nase == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' == A fayesé == '''Yanüari''' '''Febrüari''' '''Mart''' '''Aprel''' '''Mei''' '''Yüni''' '''Yüli''' '''Ougùstùs''' '''Sèptèmber''' '''Òktober''' '''Novèmber''' '''Desèmber''' {{Appendix}} [[Kategoria:Aña]] n9enlykmdwqkxfwkonqw85wj02h33xd 0 14559 204869 204825 2026-09-21T15:18:24Z Kallmemel 14000 ampliacion, +ref 204869 wikitext text/x-wiki {{multiple image | header = {{PAGENAME}} | image1 = Amazona barbadensis rothschildi - Bonaire.jpg | caption1 = Dies porshento di populashon global di [[lora]] (''Amazona baradebsis'') ta habitá Boneiru. | total_width = {{infobox/afbeeldingbreedte}} }} E '''biodiversidat di Karibe Hulandes''' ta varia skèrpi den komposishon di [[espesie]] entre [[islanan ABC]] i [[islariba|islanan SSS]]. [[Dutch Caribbean Species Register|Registro di Espesie di Karibe Hulandes]] ta listá 9.939 (2025) espesie establesí.<ref>{{Citeer web |url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/ |titel=News {{!}} Dutch Caribbean Species Register: State of affairs |bezochtdatum=2026-06-05 |werk=www.dutchcaribbeanspecies.org |taal=en |archiefurl=http://web.archive.org/web/20260524005702/https://www.dutchcaribbeanspecies.org/ |archiefdatum=2026-05-24}}</ref> Investigadónan di Naturalis ta regularmente hasi ekspedishon den region di Karibe pa dokumentá, kolektá, i determina organismo.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://natuurwijzer.naturalis.nl/leerobjecten/caribische-soortenrijkdom-in-kaart-brengen-hoe-doe-je-dat |titel=Caribische soortenrijkdom in kaart brengen: hoe doe je dat? |achternaam=Pieterse |voornaam=Sander |datum=2017-11-14 |bezochtdatum=2026-06-22 |werk=https://natuurwijzer.naturalis.nl/node/128 |taal=nl}}</ref> For di siglo diesocho, investigashon a wòrdu kondusí riba biodiversidat di e seis islanan. Konosementu di naturalesa riba e islanan a oumentá rápidamente den siglo binti dor di investigadónan [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] i [[frater Arnoldo]]. Nan publikashonnan sientífiko ta alohá den biblioteka di [[Naturalis Biodiversity Center|Naturalis]]. Tambe e investigadónan a kolektá animal i mata, i manda nan pa museonan hulandes.<ref name=":0" /> Islanan ABC ku un klima seku (árido), lokalisá for di kosta di Sur Amérika, ta mashá influensiá pa tera firme (spesífikamente manera [[kadushi]] i reptil), pues nan ta biográfikamente similar.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Buurt |voornaam=Gerard |titel=Conservation of amphibians and reptiles in Aruba, Curaçao and Bonaire |url=https://brill.com/view/journals/ah/3/4/article-p307.xml |tijdschrift=Applied Herpetology |datum=2006 |pagina's=307–321 |doi=10.1163/157075406778905027 |issn=1570-7539 |citaat=Biogeographically, these islands do not belong to the West Indian region; their flora and fauna are mainly of South American origin |jaargang=3 |nummer=4}}</ref> E área aki di islanan ABC i un fraña di kosta di Venezuela ta konosí komo Bioregion di kosta Venezolana.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> Islanan SSS ku klima tropikal ta forma parti di e arko di [[Antia Menor]]. Saba i [[Sababank|Saba Bank]], en partikular, ta konosí pa konsentrashon altu di espesie úniko ([[Endemismo|endémiko]]). == Ekoregion == [[Fail:Biodiversity Hotspots.svg|thumb|Islanan karibense ('''3''') ta anfitrion di un hotspòt di biodiversidat.]] [[Karibe Hulandes]] ta forma parti di e islanan karibense ku ta wòrdu rekonosí internashonalmente komo un di 36 di e asina yamá "''hotspòt'' di biodiversidat" na mundu. Esaki ta un área geográfiko ku un diversidat altu di espesienan di mata i bestia ku no ta aparesé ningun otro kaminda na mundu, pero ku simultáneamente ta krítikamente menasá. Un di e kriterionan pa wòrdu designá komo un hotspòt ta ku por lo ménos 70% di e vegetashon original a bai pèrdí. E biodiversidat terestre di e seis isla ta limitá, pero e diversidat di mas grandi ta hañá den osean ku un supestimashon di 5.300 espesie marino registrá. En komparashon, a lo ménos 12.000 espesie marino ta konosí pa eksistí den region Karibe. E islanan ta kubri en total 7% di superfisie di Tera, tòg nan ta habitá mas ku 20% di biodiversidat mundial. == Státus == === Protekshon === Tratadonan internashonal di konservashon di naturalesa (manera CBD, [[CITES]], CMS, RAMSAR, i [[Protocol SPAW|protokol-SPAW]]) ta rekerí pa mónitòr i raportá tokante espesie i habitatnan. For di 2010, Boneiru, Saba, i Sint Eustatius ta direktamente kai bou di legislashon hulandes. E implementashon di obligashon internashonal i konservashon di naturalesa ta wòrdu koordiná dor di gobièrnunan insular den kooperashon ku ministerio di ''Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur'' (LVVN), ''Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties'' (BZK), i ''Infrastructuur en Waterbeheer'' (I&W).{{Multiple image | image1 = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029647 Geiten in de kraal Bonaire Boy Lawson (Fotograaf).jpg | caption1 = [[STINAPA Boneiru|STINAPA]] ta den proseso pa saka tur kabritu for di [[Washington Slagbaai National Park|Parke Nashonal Washington Slagbaai]] (Proyekto Parke Bunita)<ref name=":1" /> | image2 = Pterois volitans 467253587.jpg | caption2 = STINAPA ku ayudo di gruponan di boluntario ta tene populashon di ''Pterois volitans'' (ingles: ''Lionfish'') kontrolá.<ref>{{Citeer web |url=https://stinapabonaire.org/nature-projects/research-monitoring/ |titel=Research & Monitoring |bezochtdatum=2026-07-16 |werk=Stinapa Bonaire |taal=en}}</ref> | image3 =Antigonon leptopus at FELDA Sungai Sayong, Johor 20250401 125650.jpg | caption3 = Beyisima (''Antigonon leptopus'') a wòrdu introdusí komo mata dekorativo den añanan 1940. Beyisima ta sofoka vegetashon nativo, kual ta asosia ku disminushon di insekto i araña ku tin ròl klave den ekosistema lokal.<ref>{{Citeer web |url=https://dcnanature.org/invasive-coralita/ |titel=Invasive Coralita Threatens Biodiversity Dutch Caribbean |achternaam=Johnson |voornaam=Jessica |datum=2023-03-16 |bezochtdatum=2026-07-19 |werk=DCNA |taal=en}}</ref> | direction = vertical | align = left }} Aruba, Kòrsou, i Sint Maarten ta apliká nan propio lei i maneho nashonal. Adishonalmente, un akuerdo di Reino kompleto ta sigura kooperashon riba tereno di biodiversidat marino i peska entre e kuater pais: [[Hulanda]], Aruba, Kòrsou, i Sint Maarten. ==== Espesie ==== Na Boneiru, tin mas ku 200 espesie protehá, manera raton di anochi (''Leptonycteris curasoae'') konosiderá komo e polinisante mas importante pa kadushi, espesie di wayaká (''Guaiacum'') ta proveé sombra i a wòrdu kosechá na gran eskalo den siglo diesocho i diesnuebe, i kaku (''Anolis bonairensis'') su markashonnan distinto ta permiti'é kamuflá den palu i matanan lokal.<ref name=":1">{{Citeer web |url=https://stinapabonaire.org/nature-projects/protected-terrestrial-species/ |titel=Protected Terrestrial Species |bezochtdatum=2026-07-16 |werk=[[STINAPA Boneiru|Stinapa Bonaire]] |taal=en}}</ref> === Menasa === ;Espesie invasivo Espesie invasivo por superpopulá òf desplasá espesienan lokal, loke ta kondusi na un empeoramentu general den habitatnan lokal, biodiversidat, i kapasidat di rekuperashon.<ref>{{Citeer web|url=https://stinapabonaire.org/nature-projects/invasive-species-management/|titel=Invasive Species Management|bezochtdatum=2026-07-16|werk=Stinapa Bonaire|taal=en}}</ref> Wageningen University and Research a raportá na 2011 un estimá di mas ku 210 espesie invasivo solamente den Karibe Hulandes. Esakinan ta inkluí 27 espesie marino introdusí, 65 mata terestre introdusí, 72 animal terestre i di awa fresku introdusí, i 47 plaga i malesa agrario. Desde e inventario di 2011, un adishonal 710 espesie eksótiko (posiblemente invasivo) a wòrdu raportá.<ref>{{citeer tijdschrift |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |url=https://edepot.wur.nl/702589 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands |datum=yül 2025}}</ref> Sierto espesie invasivo ta un problema komun pa kada seis isla, inkluso djaka ku ta destruí populashon di para lokal, òf ''Pterois volitans'' (ingles: ''Lion fish'') ku ta plama lihé i ta konsumí piská lokal di [[ref]].<ref>{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/invasive-alien-species/|titel=Invasive Alien Species in the Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-07-19|achternaam=Johnson|voornaam=Jessica|datum=2023-02-16|werk=DCNA|taal=en-US}}</ref> ;Empeoramentu di habitat Entre 1937 i 2016, e poblashon total humano di islanan habitá di ABC a mas ku tripel; for di 90 mil pa mas ku 280 mil persona. Tambe, e desaroyo di hotel pa ku e kantidat kresiente di turista a resulta enorme. Desde 1986, no tur espesie raportá for di e islanan dor di Horace Burrington Baker (1922) i Wagenaar Hummelinck (1930 i 1936–1937) a wòrdu hañá atrobe. Aruba ta mustra e disminushon mas extremo pa ku distribushon di espesie. E presensia di sierto espesie na Aruba ta relevante pa ku e populashon global. Un ehèmpel di un espesie masha raro ta ''Setidiscus crinitus'', un sòldachi terestre.<ref>{{citeer journal |auteur=Hovestadt, A. & Van Leeuwen, S. |titel=Terrestrial molluscs of Aruba, Bonaire and Curaçao in the Dutch Caribbean: an updated checklist and guide to identification |url=https://www.researchgate.net/publication/324165329_Terrestrial_molluscs_of_Aruba_Bonaire_and_Curacao_in_the_Dutch_Caribbean_an_updated_checklist_and_guide_to_identification |journal=Malacologica |datum=2017-12-18 |volume=16 |pagina's=1-39}}</ref> Na boneiru, e faktornan di tenshon aki tin influensia, entre otro, riba ref kant'i kosta wèst di e isla. Na 2017, a raportá un kubrimnetu promedio di ref di 18% kant'i e kosta aki. Na Karpata, un sitio di [[sambuyamentu]], ref a gradualemente disminuí for di 70% pa rònt di 30% desde añanan 1970.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Kemenes van Uden |voornaam=T. |titel=Eastward Bound: charting Bonaire's undescribed underwater ecosystems |url=https://research.wur.nl/en/publications/5e2cb9ee-0fa7-463a-9308-c6c8ac4ec34a |datum=2024 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/679604 |taal=en}}</ref> {{Appendix|fuente|2= * {{citeer web|url=https://www.naturalis.nl/system/files/inline/en-state-of-dutch-biodiversity-by-naturalis.pdf|formaat=pdf|titel=Status Report Dutch Biodiversity 2026|werk=[[Naturalis Biodiversity Center|Naturalis]]|pagina's=28-51}} ;Referensia {{references}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] [[Kategoria:Karibe Hulandes]] neokbc6hgi8jwfsv3nkt7bmn0wbp6kb 204870 204869 2026-09-21T15:19:12Z Kallmemel 14000 204870 wikitext text/x-wiki {{multiple image | header = {{PAGENAME}} | image1 = Amazona barbadensis rothschildi - Bonaire.jpg | caption1 = Dies porshento di populashon global di [[lora]] (''Amazona baradebsis'') ta habitá Boneiru. | total_width = {{infobox/afbeeldingbreedte}} }} E '''biodiversidat di Karibe Hulandes''' ta varia skèrpi den komposishon di [[espesie]] entre [[islanan ABC]] i [[islariba|islanan SSS]]. [[Dutch Caribbean Species Register|Registro di Espesie di Karibe Hulandes]] ta listá 9.939 (2025) espesie establesí.<ref>{{Citeer web |url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/ |titel=News {{!}} Dutch Caribbean Species Register: State of affairs |bezochtdatum=2026-06-05 |werk=www.dutchcaribbeanspecies.org |taal=en |archiefurl=http://web.archive.org/web/20260524005702/https://www.dutchcaribbeanspecies.org/ |archiefdatum=2026-05-24}}</ref> Investigadónan di Naturalis ta regularmente hasi ekspedishon den region di Karibe pa dokumentá, kolektá, i determina organismo.<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://natuurwijzer.naturalis.nl/leerobjecten/caribische-soortenrijkdom-in-kaart-brengen-hoe-doe-je-dat |titel=Caribische soortenrijkdom in kaart brengen: hoe doe je dat? |achternaam=Pieterse |voornaam=Sander |datum=2017-11-14 |bezochtdatum=2026-06-22 |werk=https://natuurwijzer.naturalis.nl/node/128 |taal=nl}}</ref> For di siglo diesocho, investigashon a wòrdu kondusí riba biodiversidat di e seis islanan. Konosementu di naturalesa riba e islanan a oumentá rápidamente den siglo binti dor di investigadónan [[Pieter Wagenaar Hummelinck]] i [[frater Arnoldo]]. Nan publikashonnan sientífiko ta alohá den biblioteka di [[Naturalis Biodiversity Center|Naturalis]]. Tambe e investigadónan a kolektá animal i mata, i manda nan pa museonan hulandes.<ref name=":0" /> Islanan ABC ku un klima seku (árido), lokalisá for di kosta di Sur Amérika, ta mashá influensiá pa tera firme (spesífikamente manera [[kadushi]] i reptil), pues nan ta biográfikamente similar.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Buurt |voornaam=Gerard |titel=Conservation of amphibians and reptiles in Aruba, Curaçao and Bonaire |url=https://brill.com/view/journals/ah/3/4/article-p307.xml |tijdschrift=Applied Herpetology |datum=2006 |pagina's=307–321 |doi=10.1163/157075406778905027 |issn=1570-7539 |citaat=Biogeographically, these islands do not belong to the West Indian region; their flora and fauna are mainly of South American origin |jaargang=3 |nummer=4}}</ref> E área aki di islanan ABC i un fraña di kosta di Venezuela (ku klima seku) ta konosí komo Bioregion di kosta Venezolana.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> Islanan SSS ku klima tropikal ta forma parti di e arko di [[Antia Menor]]. Saba i [[Sababank|Saba Bank]], en partikular, ta konosí pa konsentrashon altu di espesie úniko ([[Endemismo|endémiko]]). == Ekoregion == [[Fail:Biodiversity Hotspots.svg|thumb|Islanan karibense ('''3''') ta anfitrion di un hotspòt di biodiversidat.]] [[Karibe Hulandes]] ta forma parti di e islanan karibense ku ta wòrdu rekonosí internashonalmente komo un di 36 di e asina yamá "''hotspòt'' di biodiversidat" na mundu. Esaki ta un área geográfiko ku un diversidat altu di espesienan di mata i bestia ku no ta aparesé ningun otro kaminda na mundu, pero ku simultáneamente ta krítikamente menasá. Un di e kriterionan pa wòrdu designá komo un hotspòt ta ku por lo ménos 70% di e vegetashon original a bai pèrdí. E biodiversidat terestre di e seis isla ta limitá, pero e diversidat di mas grandi ta hañá den osean ku un supestimashon di 5.300 espesie marino registrá. En komparashon, a lo ménos 12.000 espesie marino ta konosí pa eksistí den region Karibe. E islanan ta kubri en total 7% di superfisie di Tera, tòg nan ta habitá mas ku 20% di biodiversidat mundial. == Státus == === Protekshon === Tratadonan internashonal di konservashon di naturalesa (manera CBD, [[CITES]], CMS, RAMSAR, i [[Protocol SPAW|protokol-SPAW]]) ta rekerí pa mónitòr i raportá tokante espesie i habitatnan. For di 2010, Boneiru, Saba, i Sint Eustatius ta direktamente kai bou di legislashon hulandes. E implementashon di obligashon internashonal i konservashon di naturalesa ta wòrdu koordiná dor di gobièrnunan insular den kooperashon ku ministerio di ''Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur'' (LVVN), ''Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties'' (BZK), i ''Infrastructuur en Waterbeheer'' (I&W).{{Multiple image | image1 = Collectie Nationaal Museum van Wereldculturen TM-20029647 Geiten in de kraal Bonaire Boy Lawson (Fotograaf).jpg | caption1 = [[STINAPA Boneiru|STINAPA]] ta den proseso pa saka tur kabritu for di [[Washington Slagbaai National Park|Parke Nashonal Washington Slagbaai]] (Proyekto Parke Bunita)<ref name=":1" /> | image2 = Pterois volitans 467253587.jpg | caption2 = STINAPA ku ayudo di gruponan di boluntario ta tene populashon di ''Pterois volitans'' (ingles: ''Lionfish'') kontrolá.<ref>{{Citeer web |url=https://stinapabonaire.org/nature-projects/research-monitoring/ |titel=Research & Monitoring |bezochtdatum=2026-07-16 |werk=Stinapa Bonaire |taal=en}}</ref> | image3 =Antigonon leptopus at FELDA Sungai Sayong, Johor 20250401 125650.jpg | caption3 = Beyisima (''Antigonon leptopus'') a wòrdu introdusí komo mata dekorativo den añanan 1940. Beyisima ta sofoka vegetashon nativo, kual ta asosia ku disminushon di insekto i araña ku tin ròl klave den ekosistema lokal.<ref>{{Citeer web |url=https://dcnanature.org/invasive-coralita/ |titel=Invasive Coralita Threatens Biodiversity Dutch Caribbean |achternaam=Johnson |voornaam=Jessica |datum=2023-03-16 |bezochtdatum=2026-07-19 |werk=DCNA |taal=en}}</ref> | direction = vertical | align = left }} Aruba, Kòrsou, i Sint Maarten ta apliká nan propio lei i maneho nashonal. Adishonalmente, un akuerdo di Reino kompleto ta sigura kooperashon riba tereno di biodiversidat marino i peska entre e kuater pais: [[Hulanda]], Aruba, Kòrsou, i Sint Maarten. ==== Espesie ==== Na Boneiru, tin mas ku 200 espesie protehá, manera raton di anochi (''Leptonycteris curasoae'') konosiderá komo e polinisante mas importante pa kadushi, espesie di wayaká (''Guaiacum'') ta proveé sombra i a wòrdu kosechá na gran eskalo den siglo diesocho i diesnuebe, i kaku (''Anolis bonairensis'') su markashonnan distinto ta permiti'é kamuflá den palu i matanan lokal.<ref name=":1">{{Citeer web |url=https://stinapabonaire.org/nature-projects/protected-terrestrial-species/ |titel=Protected Terrestrial Species |bezochtdatum=2026-07-16 |werk=[[STINAPA Boneiru|Stinapa Bonaire]] |taal=en}}</ref> === Menasa === ;Espesie invasivo Espesie invasivo por superpopulá òf desplasá espesienan lokal, loke ta kondusi na un empeoramentu general den habitatnan lokal, biodiversidat, i kapasidat di rekuperashon.<ref>{{Citeer web|url=https://stinapabonaire.org/nature-projects/invasive-species-management/|titel=Invasive Species Management|bezochtdatum=2026-07-16|werk=Stinapa Bonaire|taal=en}}</ref> Wageningen University and Research a raportá na 2011 un estimá di mas ku 210 espesie invasivo solamente den Karibe Hulandes. Esakinan ta inkluí 27 espesie marino introdusí, 65 mata terestre introdusí, 72 animal terestre i di awa fresku introdusí, i 47 plaga i malesa agrario. Desde e inventario di 2011, un adishonal 710 espesie eksótiko (posiblemente invasivo) a wòrdu raportá.<ref>{{citeer tijdschrift |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |url=https://edepot.wur.nl/702589 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands |datum=yül 2025}}</ref> Sierto espesie invasivo ta un problema komun pa kada seis isla, inkluso djaka ku ta destruí populashon di para lokal, òf ''Pterois volitans'' (ingles: ''Lion fish'') ku ta plama lihé i ta konsumí piská lokal di [[ref]].<ref>{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/invasive-alien-species/|titel=Invasive Alien Species in the Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-07-19|achternaam=Johnson|voornaam=Jessica|datum=2023-02-16|werk=DCNA|taal=en-US}}</ref> ;Empeoramentu di habitat Entre 1937 i 2016, e poblashon total humano di islanan habitá di ABC a mas ku tripel; for di 90 mil pa mas ku 280 mil persona. Tambe, e desaroyo di hotel pa ku e kantidat kresiente di turista a resulta enorme. Desde 1986, no tur espesie raportá for di e islanan dor di Horace Burrington Baker (1922) i Wagenaar Hummelinck (1930 i 1936–1937) a wòrdu hañá atrobe. Aruba ta mustra e disminushon mas extremo pa ku distribushon di espesie. E presensia di sierto espesie na Aruba ta relevante pa ku e populashon global. Un ehèmpel di un espesie masha raro ta ''Setidiscus crinitus'', un sòldachi terestre.<ref>{{citeer journal |auteur=Hovestadt, A. & Van Leeuwen, S. |titel=Terrestrial molluscs of Aruba, Bonaire and Curaçao in the Dutch Caribbean: an updated checklist and guide to identification |url=https://www.researchgate.net/publication/324165329_Terrestrial_molluscs_of_Aruba_Bonaire_and_Curacao_in_the_Dutch_Caribbean_an_updated_checklist_and_guide_to_identification |journal=Malacologica |datum=2017-12-18 |volume=16 |pagina's=1-39}}</ref> Na boneiru, e faktornan di tenshon aki tin influensia, entre otro, riba ref kant'i kosta wèst di e isla. Na 2017, a raportá un kubrimnetu promedio di ref di 18% kant'i e kosta aki. Na Karpata, un sitio di [[sambuyamentu]], ref a gradualemente disminuí for di 70% pa rònt di 30% desde añanan 1970.<ref>{{Citeer journal |achternaam=Kemenes van Uden |voornaam=T. |titel=Eastward Bound: charting Bonaire's undescribed underwater ecosystems |url=https://research.wur.nl/en/publications/5e2cb9ee-0fa7-463a-9308-c6c8ac4ec34a |datum=2024 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/679604 |taal=en}}</ref> {{Appendix|fuente|2= * {{citeer web|url=https://www.naturalis.nl/system/files/inline/en-state-of-dutch-biodiversity-by-naturalis.pdf|formaat=pdf|titel=Status Report Dutch Biodiversity 2026|werk=[[Naturalis Biodiversity Center|Naturalis]]|pagina's=28-51}} ;Referensia {{references}} }} [[Kategoria:Naturalesa]] [[Kategoria:Karibe Hulandes]] fbgkg36ybipz78r09oc0nc86vkoipi0 0 15068 204840 204839 2026-09-21T12:22:57Z Kallmemel 14000 204840 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo. Menasanan pa parha ta entre otro plaganan introduci, manera bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y djaca (''Rattus rattus'').<ref>{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref><ref>{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 5jpjh9u7kv694g08s3ey8bk91x07gdu 204841 204840 2026-09-21T12:24:46Z Kallmemel 14000 /* Status */ ref: +name, +details 204841 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo. Menasanan pa parha ta entre otro plaganan introduci, manera bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="p.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref><ref>{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] fww8pl2esin1003321ui6fr8uohf92k 204842 204841 2026-09-21T12:29:03Z Kallmemel 14000 /* Status */ ref:+name,+details 204842 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo. Menasanan pa parha ta entre otro plaganan introduci, manera bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] lce3h9t58hldm9cpgptg0kuc1k5k2mt 204843 204842 2026-09-21T12:36:18Z Kallmemel 14000 /* Status */ ampliacion 204843 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo. Menasanan pa parha ta entre otro plaganan introduci, manera bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y djaca (''Rattus rattus'') introduci despues di 1499. Djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela na Saba y Sint Eustatius.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] kmj03gtrkv3ej0ntmj8d0wpp3d3k8xp 204844 204843 2026-09-21T12:39:10Z Kallmemel 14000 restructura 204844 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo. Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y djaca (''Rattus rattus'') introduci despues di 1499. Djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela na Saba y Sint Eustatius.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] mhi80z8j4dimkuz91wzpzywhpgoj819 204845 204844 2026-09-21T12:40:13Z Kallmemel 14000 restructura 204845 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo. Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499, ta e djaca (''Rattus rattus''). Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] qlx8hwfxl9c6ftmtffccctlqj6m2cue 204846 204845 2026-09-21T12:40:34Z Kallmemel 14000 204846 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo. Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus''). Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] d7xpcjtcqmi6sbcd1zn4ejdi5nv987f 204848 204846 2026-09-21T13:56:23Z Kallmemel 14000 ehempel:parha invasivo 204848 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus''). Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 7edmvyddem8udsqiomeptc45x55n8x6 204851 204848 2026-09-21T13:59:13Z Kallmemel 14000 /* Status */ 204851 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''),<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /> y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] sf8msxcen4wh476j7eoj0qki1rnpwf3 204853 204851 2026-09-21T13:59:48Z Kallmemel 14000 /* Status */ 204853 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Madden |voornaam=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] au9vyv11t1m3xbnhfa45dx0qzyub0ke 204854 204853 2026-09-21T14:06:58Z Kallmemel 14000 204854 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] nnxvwsbyqcxi3h3u5y4ogkv1pq4hcxb 204866 204854 2026-09-21T15:11:35Z Kallmemel 14000 +wikilink 204866 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 60on3h9b3m0vtqogv41pab8vcd5phni 204877 204866 2026-09-21T15:57:54Z Kallmemel 14000 /* Proteccion */ ampliacion:proteccion 204877 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta un habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico. === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] hylk7o1wtbqezfbf4c2knjvdgh8yih0 204880 204877 2026-09-21T16:04:12Z Kallmemel 14000 /* Proteccion */ +ref 204880 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta un habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] bsk4uephgm71a6amenqsdwrl60xmb23 204882 204880 2026-09-21T16:05:18Z Kallmemel 14000 /* Proteccion */ 204882 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 0gya9r3obw4bq01guw5qnqggr5kialp 204884 204882 2026-09-21T16:05:52Z Kallmemel 14000 /* Proteccion */ 204884 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi di moeras cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 76m7iq5svye82dxikcpxg58crj3tyew 204893 204884 2026-09-21T16:38:04Z Kallmemel 14000 /* Proteccion */ ampliacion 204893 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei. === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] 72f7yblh5meeof4n4w6j9hbj4n1zkea 204894 204893 2026-09-21T16:39:55Z Kallmemel 14000 /* Proteccion */ +ref 204894 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0" /> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Sternchi ta presente riba e [[islanan ABC]] como parhanan migratorio y, den varios caso, como parhanan cu ta broei riba y rond di e islanan. Nan ta wordo observa principalmente durante e periodo di ponemento di neishi y di broei, cu ta cay entre maart y september.<ref name=":1" /> Durante e periodo aki, e cantidad di sternchi riba e islanan ta aumenta notablemente. {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] l4rowj2walru1uoxb48mjk4dmr09f8p 204895 204894 2026-09-21T16:44:46Z Kallmemel 14000 /* Aruba */ organisa texto, reformulacion, conciso 204895 wikitext text/x-wiki {{variante|a}} [[Biodiversidat di Karibe Hulandes|Biodiversidad Caribe Hulandes]] ta forma un ''hotspot'' di biodiversidad, esaki ta inclui avifauna [[Endemismo|endemico]] y migratorio. E avifauna di islanan SSS i [[Sababank]] ta inclui 232 [[Espesie|especies]] di cual 23 (16 especie y 7 [[Supespesie|subespecie]]) ta endemico.<ref name="Bos_2018" details="p. 21, 35">{{Citeer journal |achternaam=Bos |voornaam=O.G. |titel=Preliminary checklist of extant endemic species and subspecies of the windward Dutch Caribbean (St. Martin, St. Eustatius, Saba and the Saba Bank) |url=https://research.wur.nl/en/publications/163eb638-b3de-400f-9791-c4a0b31bc8fd |datum=2018 |uitgever=Wageningen Marine Research |locatie=Den Helder |doi=10.18174/460388 |taal=en}}</ref> == Status == Na 2011, Gerard van Buurt y Adolphe O. Debrot a raporta 16 parha invasivo, por ehempel cao domestico (''Corvus splendus''). Algun plaga introduci ta un menasa pa parha, entre otro bij Africano (''Apis mellifera scutellata''), sangura Aziatico (''Aedes albopictus''), y introduci despues di 1499 ta e djaca (''Rattus rattus'').<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22" /><ref name="buurt_debrot_2012" details="p.35">{{citeer tijdschrift |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot|url=https://edepot.wur.nl/200421|titel=Introduced agricultural pests, plant and animals diseases and vectors in the Dutch Caribbean, with an alert species list|jaar=2012|tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Na Saba y Sint Eustatius, djaca ta particulamente un problema pa parha cu ta broei riba suela.<ref name="buurt_debrot_2011" details="pp.7, 22">{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/192697|titel=Exotic and invasive terrestrial and freshwater animal species in the Dutch Caribbean |auteur=G. van Buurt, A.O. Debrot |jaar=2011 |tijdschrift=Report / IMARES Wageningen UR|taal=en|formaat=pdf}}</ref> Pa monitor (p.e., ''birdwatching'') y conserva biodiversidad di parha den Caribe Hulandes, [[Dutch Caribbean Nature Alliance|DCNA]] a establece un proyecto, ''Monitoring for Bird Biodiversity Conservation in the Dutch Caribbean (2023-2028)'', pa stimula parkenan Caribe Hulandes pa monitor populacion di parha terestre cu e uzo di programa standarisa di monitor (PROALAS).<ref name=":2">{{Citeer web|url=https://dcnanature.org/bhm/|titel=Bird Monitoring- Dutch Caribbean|bezochtdatum=2026-09-20|werk=DCNA|taal=en}}</ref><ref>{{Citeer boek|auteur=Ruiz-Gutiérrez, V., Berlanga, H.A., Calderón-Parra R., Savarino-Drago, A., Aguilar-Gómez, M.A. & Rodríguez-Contreras, V.|url=https://www.dcbd.nl/resource/3313|jaar=2020|titel=PROALAS: Latin American Program for Landbirds|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|bezochtdatum=2026-09-20}}</ref> E proyecto ta provee dato tocante abundancia y composicion di especie.<ref name=":2" /> === Proteccion === Islanan ABC ta conta diescinco ''[[Important Bird Area den Karibe Hulandes|Important Bird Areas]]'' (IBA), caminda Boneiro ta aloha e cantidad mas grandi di IBA den Caribe Hulandes.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Prins |first=T.G. |titel=Checklist of the Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire, South Caribbean |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.5253/078.097.0201 |jaargang=97 |tijdschrift=Ardea |datum=2009-10 |taal=en |nummer=2 |doi=10.5253/078.097.0201 |issn=0373-2266 |pagina's=137–268 |last2=Reuter |first2=J.H. |last3=Debrot |first3=A.O. |last4=Wattel |first4=J. |last5=Nijman |first5=V.}}</ref> Sitionan Ramsar tambe ta areanan protegi cu ta forma habitad pa sostene parhanan terestre y acuatico.<ref>{{Citeer web|url=https://dcbd-test.containers.wur.nl/resource/337|titel=Monitoring program for waterbirds inhabiting the saliñas located on the northwest of Bonaire, Netherlands Antilles.|bezochtdatum=2026-09-21|auteur=Simal, F.|werk=Dutch Caribbean Biodiversity Database|jaar=2008}}</ref> Un ehempel di un sitio Ramsar ta Pekelmeer (Boneiro) cu ta aloha colonianan di chogogo (''Phoenicopterus ruber'') cu ta broei.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Kalkman |first=V. J. |titel=Bonaire Estafette Expeditie, an inventory of the terrestrial invertebrates of Bonaire |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/1026868 |tijdschrift=Nederlandse Faunistische Mededelingen |datum=2025-01-01 |pagina's=1–21 |issn=0169-2453 |taal=en |last2=Sarpong |last3=van Blerk |last4=van der Ploeg |first2=J. |first3=J. |first4=J. |jaargang=64}}</ref> === Aruba === Esaki tin un significancia global pa cu conservacion di parha global marino. Na Aruba, 90% di populacion caribense di sternchi comun, 25% di populacion global di sternchi grandi, y 25% di populacion caribense di noddy preto ta broei anualmente. Temporada di broei ta core normalmente for di januari te september.<ref name=":0">{{Citeer web|url=https://cms.acf.aw/wp-content/uploads/2026/04/Tern_Factsheet_ACF.pdf|titel=Conservation: Terns Facts Sheet|bezochtdatum=2026-06-13|werk=acf.aw/learning|taal=en}}</ref> === Corsou === [[Kòrsou|Corsou]] y su sitionan na costa ta forma parti di areanan importante pa parha marino, incluso sitionan clave pa colonianan di sternchi.<ref>{{citeer web |titel=North-east Curaçao parks and coast, Curaçao |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/21971-northeast-cura%C3%A7ao-parks-and-coast-cura%C3%A7ao#Qualifying-species|werk=Datazone by Birdlife|bezochtdatum=2026-02-07}}</ref> Ademas, riba [[Klein Kòrsou|Klein Curaçao]], e presencia di sternchinan ta considerabel. Varios especie, incluso e sternchi bata preto (''Onychoprion fuscatus'') y sternchi bril (''Onychoprion anaethetus''), a ser documenta como especienan reproductivo den recien estudionan ornitologico den veld.<ref>{{cite journal |last1=Debrot |first1=A.O. |title=A case study of sea and shorebird breeding recovery following goat and cat eradication on Klein Curaçao |journal=Journal of Field Ornithology |year=2023 }}</ref> E presencia di sternchi na Corsou ta lanta interes di observadornan di parha y ta contribui na popularidad di e isla como un destinacion pa "birdwatching".<ref>{{cite web |title=Help make the seabird breeding season on Curacao a success! |url=https://birdwatchingcuracao.com/2025/04/24/help-make-the-seabird-breeding-season-on-curacao-a-success/|site=Bird Watching Curaçao |date=2025-04-24 }}</ref> == Parha migratorio == === Sternchi === Orden: Charadriiformes{{spaces|3}}Famia: Laridae Aruba ta anfitrion pa dies especie di sternchi durante temporada di broei.<ref name=":1">[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260207.pdf Temporada di sternchi a yega y ACF ta haci yamado pa nan proteccion], BDA (7 di februari 2026)</ref><ref name=":0" /> Entre periodo di maart pa september, sternchi ta pone neishi y broei.<ref name=":1" /> {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |Imagen ! rowspan="2" | Especie ! colspan="2"| Nomber comun |- ! Aruba || Corsou/Boneiro |- |[[File:Black tern (Chlidonias niger) in Algeria.jpg|170px]] |''Chlidonias niger''<br> | Sternchi preto || Meuchi pretu |- | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|170px]] |''Gelochelidon nilotica'' | Sternchi nilotico || Meuchi nilótiko |- | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|170px]] |''Hydroprogne caspia'' | Sternchi gigante || Meuchi gigante |- | [[File:Bridled Tern (31861703240).jpg|170px]] |''Onychoprion anaethetus'' <br> | Sternchi bril || Meuchi brel |- | [[File:Sterna fuscata.JPG|170px]] |''Onychoprion fuscatus'' <br> | Sternchi bata preto || Meuchi bachi pretu |- | [[File:Least Tern RWD22.jpg|170px]] |''Sternula antillarum'' | Sternchi chikito || Meuchi chikitu |- | [[File:Thalasseus maximus in flight.jpg|170px]] |''Thalasseus maximus'' | Sternchi di Rey || Meuchi real |- |} {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Fuente *{{Citeer boek |titel=Birds of Aruba, Bonaire, and Curaçao: a site and field guide |achternaam=Wells |voornaam=Jeffrey V. |uitgever=Comstock Publishing Associates, a division of Cornell University Press |plaats=Ithaca |datum=2017 |isbn=978-1-5017-0107-8}} * {{Citeer boek |titel=Field Guide to Birds of Aruba, Curaçao and Bonaire |achternaam=de Boer |voornaam=Bart |medeauteurs=Eric Newton, Robin Restall |uitgever=Bloomsbury Publishing Plc |plaats=London |datum=2012 |isbn=978-1-4729-8113-4}} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=Monitoring of terrestrial avifauna in six habitats on St. Eustatius, Caribbean Netherlands, 2009–2017 |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-50/issue-1/cjos.v50i1.a4/Monitoring-of-terrestrial-avifauna-in-six-habitats-on-St-Eustatius/10.18475/cjos.v50i1.a4.full |jaargang=50 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2020-02-03 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v50i1.a4 |issn=0008-6452 |pagina's=23 |last2=van Zanten |first2=Ambrosius}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=van Reisen |voornaam=Joost |titel=Curaçao in vogelvlucht |url=https://natuurtijdschriften.nl/pub/545148 |jaargang=56 |tijdschrift=Het Vogeljaar |datum=2008-01-01 |taal=en |nummer=1 |issn=0042-7985 |pagina's=10–17}} *{{Citeer tijdschrift |achternaam=Boeken |voornaam=Michiel |titel=New avifaunal records and checklist for the island of Saba, Caribbean Netherlands |url=https://www.jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/729 |jaargang=31 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2019-02-06 |doi=10.55431/jco.2018.31.57-64 |issn=1544-4953 |pagina's=57–64}} *{{Citeer tijdschrift |auteur=Nicole A.J. Rijsemus, Michiel Boeken, Matthijs P. van den Burg, Kai Wulf & Paul van Els|titel=Noteworthy new bird records from Saba, Caribbean Netherlands |url=https://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/1488 |jaargang=39 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2026-04-11 |doi=10.55431/jco.2026.39.21-26 |issn=1544-4953 |pagina's=21–26 }} *{{Citeer tijdschrift |last=Madden |first=Hannah |titel=New bird records for the island of St. Eustatius, Dutch Caribbean, with notes on other significant sightings |url=http://jco.birdscaribbean.org/index.php/jco/article/view/217 |jaargang=28 |tijdschrift=Journal of Caribbean Ornithology |datum=2015-12-30 |doi=10.55431/jco.2015.28.28-34 |issn=1544-4953 |pagina's=28–34 |last2=Hensen |first2=Roberto |last3=Piontek |first3=Steve |last4=Walton |first4=Steffan |last5=Verdaat |first5=Hans}} *{{citeer tijdschrift |url=https://edepot.wur.nl/702589 |titel=Invasive Species: Major Threat to Caribbean Netherlands Biodiversity |auteur=M.P. Van den Burg, A.S.J. van Proosdij, M. Boeken, G. van Buurt, J.A. de Freitas, E. Houtepen, S. van Leeuwen, A. Mitchell, S. de Waart, A.O. Debrot |datum=yül 2025 |tijdschrift=State of Nature Report for the Caribbean Netherlands}} *{{Citeer web |url=https://birdwatchingcuracao.com/publications/bird-checklist-of-curacao/ |titel=Bird Checklist of Curaçao |datum=2024-11-21 |bezochtdatum=2026-09-20 |werk=Bird Watching Curaçao |taal=en}} }} [[Kategoria:Para]] p3gwjonym1ed3pzeraolh5d7vdkfsxs